Khóa luận tốt nghiệp kinh doanh quốc tế thúc đẩy hoạt động xuất khẩu mặt hàng rau quả của việt nam sang thị trường úc thực trạng và giải pháp

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp kinh doanh quốc tế thúc đẩy hoạt động xuất khẩu mặt hàng rau quả của việt nam sang thị, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Anh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh doanh Quốc tế
• Đề tài: Thúc đẩy hoạt động xuất khẩu mặt hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường Úc: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam

Xuất khẩu rau quả là một trong những ngành hàng chiến l略của nền kinh tế Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị gia tăng và tăng thu nhập nông dân. Mặt hàng rau quả không chỉ cung cấp lương thực cho dân cư mà còn là nguồn thu ngoại tệ đáng kể. Giai đoạn 2019-2024, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đã tăng trưởng ổn định, tuy nhiên thị trường Úc vẫn chưa được khai thác hết tiềm năng. Các thách thức chính bao gồm tiêu chuẩn chất lượng, quy định kiểm dịch động vật, thực vật phức tạp, và cạnh tranh từ các nước khác trong khu vực. Để thúc đẩy hoạt động xuất khẩu hiệu quả, cần hiểu rõ những nhân tố vĩ mô và vi mô ảnh hưởng đến ngành hàng này.

1.1. Khái niệm và đặc điểm mặt hàng rau quả

Mặt hàng rau quả bao gồm các sản phẩm nông sản tươi sống hoặc chế biến từ cây trồng. Đặc điểm nổi bật là tính chất dễ hư hỏng, yêu cầu chuỗi cung ứng lạnh, và nhạy cảm với điều kiện bảo quản. Việt Nam có lợi thế về khí hậu nhiệt đới, cho phép sản xuất đa dạng rau quả xuất khẩu quanh năm, từ rau xanh, trái cây tươi đến nông sản chế biến như hạt điều, cà phê.

1.2. Vai trò kinh tế của hoạt động xuất khẩu

Xuất khẩu rau quả góp phần quan trọng vào GDP nông nghiệp, tạo việc làm cho hàng triệu lao động nông thôn. Mặt hàng này giúp Việt Nam đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các mặt hàng truyền thống. Ngoài ra, hoạt động xuất khẩu này còn thúc đẩy nâng cao chất lượng sản phẩm và áp dụng công nghệ canh tác hiện đại.

II. Thực trạng xuất khẩu rau quả sang thị trường Úc

Úc là một thị trường tiềm năng với nhu cầu cao về rau quả nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng không sản xuất được hoặc sản xuất với chi phí cao tại địa phương. Tuy nhiên, xuất khẩu rau quả Việt Nam sang Úc vẫn ở mức khiêm tốn so với tiềm năng thực tế. Thị trường Úc có dân số khoảng 26 triệu người với thu nhập bình quân cao, tạo nhu cầu tiêu dùng rau quả chất lượng cao. Tuy nhiên, các điều kiện nhập khẩu ngặt nghèo, bao gồm yêu cầu chứng chỉ phytosanitary, kiểm tra bệnh tật, và các tiêu chuẩn dư lượng thuốc nông dược, là những rào cản chính. Hiệp định thương mại tự do AANZFTA cung cấp cơ hội, nhưng Việt Nam chưa tận dụng tối đa.

2.1. Tổng quan thị trường Úc

Úc là nền kinh tế phát triển, có nhu cầu rau quả nhập khẩu lớn, đặc biệt trong mùa đông. Thị trường này yêu cầu chất lượng cao, đóng gói hiện đại, và tuân thủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Các cạnh tranh chính đến từ Trung Quốc, Thái Lan, và Ấn Độ. Xuất khẩu rau quả của Việt Nam đến Úc chưa được ưu tiên, chiếm chỉ khoảng 2-3% tổng lượng nhập khẩu rau quả.

2.2. Những hạn chế chính trong hoạt động xuất khẩu

Các vấn đề gặp phải bao gồm: thiếu kiến thức về yêu cầu kỹ thuật của thị trường Úc, năng lực logistics hạn chế, chi phí vận chuyển cao, và khó khăn trong việc xây dựng quan hệ với các nhà nhập khẩu lớn. Hoạt động xuất khẩu rau quả cũng bị ảnh hưởng bởi các vấn đề chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, và năng lực cạnh tranh giá không cao.

III. Tiềm năng và định hướng phát triển đến 2030

Xuất khẩu rau quả sang Úc có tiềm năng tăng trưởng đáng kể nếu Việt Nam thực hiện các giải pháp có chiến lược. Nhu cầu của thị trường Úc về rau quả nhập khẩu dự kiến sẽ tăng 5-7% hàng năm do tăng dân số và nâng cao mức sống. Hiệp định AANZFTA đã loại bỏ thuế quan, tạo lợi thế cạnh tranh so với các nước khác. Định hướng đến 2030 là nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các dòng sản phẩm cao cấp, tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Úc. Việt Nam cần tập trung vào các sản phẩm có lợi thế như rau xanh, dâu tây, thanh long, và các sản phẩm chế biến. Đồng thời, phát triển kỹ năng, công nghệ, và hạ tầng logistics để đáp ứng yêu cầu thị trường.

3.1. Nhận định tiềm năng thị trường

Thị trường Úc có sức mua mạnh và yêu cầu rau quả chất lượng cao. Tập trung vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như rau hữu cơ, rau trồng theo tiêu chuẩn GAP. Hoạt động xuất khẩu có thể tăng từ $50-60 triệu USD hiện tại lên $100-120 triệu USD vào 2030.

3.2. Định hướng phát triển chiến lược

Ưu tiên phát triển các mặt hàng có lợi thế cạnh tranh: thanh long, dâu tây, rau xanh sạch, và cà phê hữu cơ. Nâng cao năng lực xuất khẩu rau quả thông qua đầu tư vào nghiên cứu giống mới, công nghệ sản xuất, và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Xây dựng quan hệ dài hạn với các nhà phân phối lớn tại Úc.

IV. Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu rau quả sang Úc

Để thúc đẩy xuất khẩu rau quả sang Úc hiệu quả, cần áp dụng giải pháp toàn diện từ phía doanh nghiệp, nhà nước, và các tổ chức hỗ trợ. Từ phía doanh nghiệp sản xuất, cần nâng cao chất lượng sản phẩm, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, hữu cơ, và tuân thủ các yêu cầu kiểm dịch Úc. Doanh nghiệp xuất khẩu nên tăng cường nghiên cứu thị trường, xây dựng thương hiệu, và phát triển các kênh phân phối. Ngành logistics cần đầu tư vào chuỗi lạnh chất lượng cao để bảo quản sản phẩm tươi. Nhà nước nên hỗ trợ thông tin, tài chính, và đàm phán các hiệp định thương mại. Sự hợp tác giữa các bên liên quan sẽ tạo nên hoạt động xuất khẩu rau quả bền vững và hiệu quả.

4.1. Giải pháp từ phía doanh nghiệp sản xuất

Áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, hữu cơ, và ISO 22000. Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, phát triển giống mới phù hợp với thị trường Úc. Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, giấy chứng nhận phytosanitary. Tham gia các khóa đào tạo về tiêu chuẩn Úc và thực hành canh tác tốt.

4.2. Giải pháp từ phía doanh nghiệp xuất khẩu và hỗ trợ nhà nước

Doanh nghiệp xuất khẩu nên nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm theo nhu cầu khách hàng Úc, xây dựng thương hiệu Việt. Nhà nước cần cung cấp thông tin thị trường, tài chính hỗ trợ, đàm phán loại bỏ rào cạo thương mại, và xây dựng trung tâm thương mại tại Úc để hỗ trợ hoạt động xuất khẩu rau quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU MẶT HÀNG RAU QUẢ 1. Tổng quan về mặt hàng rau quả 1. Khái niệm mặt hàng rau quả Rau quả là một trong những mặt hàng tạo ra nhiều cơ hội cho hoạt động xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư của toàn thế giới. Trong ngành nông sản, rau quả hiện đang có tính bứt phá mạnh về năng lực sản xuất, diện tích ngành được càng mở rộng.

Tuy nhiên, tính tới thời điểm hiện nay chưa có một khái niệm chung cho toàn thế giới về mặt hàng rau quả nên tại phần này bài khóa luận sẽ đưa ra các khái niệm khác nhau của một số tổ chức quốc tế như Tổ chức lương thực và nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO), Bộ luật thực phẩm Tây Ban Nha (Código Alimentario Español (CAE) và quan điểm của Việt Nam. * Quan điểm của FAO: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO) định nghĩa rau quả thế này: “Các bộ phận ăn được (ví dụ: cấu trúc mang hạt, hoa, chồi, lá, thân, ngọn và rễ), của cây trồng hoặc thu hoạch từ cây hoang dại, ở trạng thái thô hoặc ở dạng chế biến tối thiểu” (Ramsay, 2021). * Quan điểm của Bộ luật thực phẩm Tây Ban Nha (Código Alimentario Español (CAE): Theo Bộ luật Thực phẩm Tây Ban Nha (Código Alimentario Español (CAE), trái cây được định nghĩa là “quả, cụm hoa, hạt hoặc phần ăn được của bộ phận ra hoa đã đến giai đoạn trưởng thành và thích hợp để con người tiêu thụ”. Định nghĩa về rau bao gồm lá, hoa, thân, chồi và quả chưa chín của thực vật.

Theo CAE “Rau bao gồm bất kỳ loại cây thân thảo nào co thể dùng làm thực phẩm”, bao gồm rau, đậu và củ, nhưng không bao gồm trái cây và ngũ cốc (Iberiana Frucht S. * Quan điểm của Việt Nam: Mặt hàng rau quả là các sản phẩm được tạo nên từ một số loại cây trồng, qua giai đoạn không chế biến và chế biến, được trưng bày trên thị trường nhằm mục đích mua bán. Đặc điểm của mặt hàng Mặt hàng rau quả của Việt Nam có các đặc điểm sau: Thứ nhất các yếu tố tự nhiên như điều kiện đất đai, thời tiết khí hậu, địa hình, nguồn nước,. thuận lợi cho sản xuất rau quả: Những nhân tố này có tác động lớn tới quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng, đa phần các sản phẩm nông nghiệp đều nhạy cảm với các yếu tố ngoại cảnh.

Điều này ảnh hưởng đến chất lượng, năng suất và giá cả. Nếu điều kiện tự nhiên thuận lợi thì cây trồng sẽ tăng trưởng tốt, cho năng suất cao và ngược lại ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất và chất lượng của mặt hàng (Võ Thị Phương Nhung, Đỗ Thị Thuý Hằng, Võ Thị Hải Hiền, 2017). Thứ hai, tính đa dạng về chủng loại và chất lượng. Tính đa dạng không chỉ thể hiện ở việc nhiều loại cây trồng phong phú mà còn thể hiện ở các sản phẩm chế biến từ rau quả để gia tăng giá trị, mở rộng cơ hội tiêu thụ và hoạt động xuất khẩu đến các thị trường quốc tế.

Thứ ba, mang tính thời vụ. Ở mỗi thời điểm khác nhau thì việc thu hoạch phải được tiến hành một cách cụ thể riêng cho từng mỗi loại cây để đảm bảo được năng suất và chất lượng. Vào chính vụ thì chất lượng rau quả tương đối đồng đều, số lượng lớn, phong phú chủng loại nên giá thành rẻ và ngược lại nếu trái vụ thì hàng rau quả trở nên khan hiếm về số lượng, chất lượng không được đảm bảo và giá thành sẽ tăng cao. Ví dụ đối với mặt hàng vải thiều chỉ có thể thu hoạch vào mùa hè, thường thì vào tháng 5 đến tháng 7 thì sản lượng lớn và giá thành rẻ cho các thương lái và người dân.

Thứ tư, mặt hàng rau quả có tính tươi sống. Hàng rau quả đa phần là các loại rau quả tươi, một số ít đã qua chế biến hoặc chỉ áp dụng cách bảo quản tạm thời để duy trì chất lượng để đưa đến tay người tiêu dùng. Tuy nhiên nếu không bảo quản đúng cách sẽ gây ra tình trạng thối rữa, héo dẫn đến chất lượng kém. Hơn nữa do tính dễ hư hỏng nên trong quá trình vận chuyển hoặc thu hoạch dễ bị dập, nát nên việc thu mua và vận chuyển phải nhanh chóng, kịp thời.

Cuối cùng, mặt hàng rau quả phục vụ cho nhu cầu thiết yếu đối với con người. Do có tính tươi sống nên việc không được bảo quản tốt gây ảnh hưởng tới sức khỏe của người tiêu dùng nên yêu cầu về an toàn về vệ sinh cần phải được tuân thủ chặt chẽ (Phượng, 2024). Ngày nay, việc xuất nhập khẩu bất cứ mặt hàng nào cũng có những quy định nghiêm ngặt nên để thâm nhập vào các thị trường khó tính như EU, Hoa Kỳ,. thì đòi hỏi sản phẩm 9 chất lượng cao, đáp ứng được các tiêu chí tại thị trường đó đặt ra.

Như vậy, hàng rau quả mang những nét đặc trưng riêng ảnh hưởng lớn đến việc sản xuất và xuất khẩu. Từ đó phải đưa ra các chiến lược kinh doanh phù hợp để tăng cường được lợi thế cạnh tranh của sản phẩm, đảm bảo thành công việc xuất khẩu ra thị trường thế giới. Vai trò mặt hàng rau quả đối với nền kinh tế hiện nay Tận dụng lợi thế của mình, Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới bằng việc xuất khẩu mặt hàng nông sản nói chung và rau quả nói riêng là một hướng đi tốt. Đối với hầu hết các quốc gia việc xuất khẩu là một nguồn thu rất quan trọng của mỗi quốc gia cụ thể như sau: Đầu tiên, việc xuất khẩu rau quả kể cả bất cứ một ngành hàng nào khác đều đóng góp vào KNXK, cải thiện được cán cân thương mại của Việt Nam góp phần tăng trưởng kinh tế của quốc gia Việc xuất khẩu sẽ chiếm phần lớn trong tổng GDP của một đất nước.

Công thức của GDP được tính như sau: GDP= C+G+I+(X-N) Trong đó: C: tổng giá trị chi tiêu của hộ gia đình G: tổng giá trị chi tiêu của chính phủ I: tổng chi tiêu đầu tư (X-N) là cán cân thương mại, trong đó: X là xuất khẩu, N là nhập khẩu Từ công thức tính GDP như trên, có thể thấy khi KNXK lớn hơn kim ngạch nhập khẩu thì cán cân thương mại sẽ cải thiện, GDP sẽ đạt số dương. Xuất khẩu hàng rau quả càng lớn thì nâng cao được tăng trưởng kinh tế, tăng ngoại tệ cho quốc gia (Ngọc N. Thứ hai, cải thiện đời sống của người dân bằng cách tạo ra việc làm, tăng nguồn thu nhập Rau quả là mặt hàng nông sản chủ lực của nước ta, chiếm tỉ lệ lớn trong cơ cấu sản xuất của Việt Nam. Việc đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tạo ra nhiều việc làm cho người dân đặc biệt ở các vùng nông thôn, nơi chiếm ưu thế về trồng trọt.

Đồng thời sẽ góp phần tăng 10 thu nhập và xóa đói giảm nghèo, từ đó nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Thứ ba, việc mở rộng thị trường xuất rau quả góp phần mở rộng mối quan hệ đa ph và thúc đẩy hội nhập kinh tế, tăng cường vị thế đất nước ta trên thị trường quốc tế Việc xuất khẩu rau quả giúp Việt Nam tăng cường hợp tác với các quốc gia trên thế giới, đồng thời thúc đẩy hội nhập. Hiện tại, Việt Nam tham ký kết các FTA nhằm tạo cơ hội cho các sản phẩm rau quả xuất khẩu vào các thị trường điều này làm tăng sức cạnh tranh cho ngành rau quả. Các FTA cũng giảm bớt gánh nặng hàng rào thuế quan đối với những nông sản Việt.

Bên cạnh đó, mặt hàng rau quả được nâng cao vị thế, khẳng định được chất lượng với bạn bè quốc tế, từ đó tăng trưởng xuất khẩu giúp thu hút vốn FDI từ nước ngoài (Ngọc N. Tổng quan về xuất khẩu mặt hàng rau quả 1. Khái niệm cơ bản về xuất khẩu Xuất khẩu là hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa của một nước với nước khác trên phương diện quốc tế. Giá trị xuất khẩu của một quốc gia có tác động đến nền kinh tế của quốc gia đó và là cách để nhanh chóng mở rộng thị trường mục tiêu của quốc gia đó hướng đến.

Ngoài ra, có một khái niệm khác về xuất khẩu như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là hoạt động đưa hàng hóa từ quốc gia này sang quốc gia khác để bán trên cơ sở dùng tiền làm phương tiện để thanh toán hoặc đổi lấy một loại hàng hóa có giá trị tương đương.” (Trịnh Thị Linh, 2023) Thực tế, nhờ vào việc đẩy mạnh xuất khẩu nhiều nước đã có những bước phát triển rõ rệt và nâng cao được vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hiện nay có rất nhiều định nghĩa về hoạt động xuất khẩu hàng hóa nhưng vẫn chưa thực sự đầy đủ. Căn cứ vào khoản 1 điều 28 của Luật thương mại Việt Nam năm 2005 về xuất khẩu hàng hóa được cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Như vậy, xuất khẩu hàng hóa không chỉ là đưa hàng hóa ra lãnh thổ một quốc gia mà phải đưa hàng hóa vào khu vực hải quan riêng để làm các thủ tục thông quan hàng và hưởng những chính sách ưu đãi về 11 thuế hoặc một số ưu đãi đặc biệt khác.

Đặc điểm và vai trò của hoạt động xuất khẩu 1. Đặc điểm xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu thường phức tạp và mang tính vĩ mô bởi nó diễn ra giữa các quốc gia khác nhau. Vì vậy, xuất khẩu mang những đặc điểm như sau: Thứ nhất, xuất khẩu là hoạt động mang tính quốc tế: Hoạt động xuất khẩu thuộc về yếu tố thương mại quốc tế, mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia trên thế giới. Cho nên các đối tác trong hoạt động XK là các doanh nghiệp và người dùng ở nước ngoài.

Thứ hai, xuất hiện trong nhiều ngành nghề nên hàng hóa XK rất đa dạng, từ hàng tiêu dùng cho đến các tư liệu dùng để sản xuất. Từ đó tạo ra các lợi ích cho các doanh nghiệp khi tham gia vào quá trình xuất khẩu Thứ ba, phạm vi rộng về mặt thời gian và không gian. Hoạt động thường diễn ra trong thời gian ngắn hoặc đôi khi nó kéo dài qua các năm, và trải rộng ra nhiều quốc gia khác nhau trên toàn cầu. Thứ tư, thúc đẩy hoạt động xuất khẩu là thúc đẩy nền kinh tế.