Tài liệu: Thiết kế môn học lập kế hoạch và tổ chức khai

Tìm hiểu thiết kế môn học lập kế hoạch và tổ chức khai thác đội tàu, phương pháp quản lý hiệu quả trong vận tải biển và logistics hiện đại.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh Hồng
• Người hướng dẫn: Th.S Đặng Thị Bích Hoài
• Trường học: Trường Đại học Giao thông Vận tải TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Vận Tải
• Đề tài: Thiết Kế Môn Học Lập Kế Hoạch Và Tổ Chức Khai Thác Đội Tàu
• Loại tài liệu: Thiết kế môn học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái Niệm và Tầm Quan Trọng của Thiết Kế Môn Học Lập Kế Hoạch

Thiết kế môn học lập kế hoạch là một lĩnh vực quan trọng trong đào tạo các chuyên gia ngành vận tải biển. Môn học này tập trung vào việc giảng dạy các phương pháp lập kế hoạch tổ chức vận chuyển hàng hoá một cách hiệu quả và tối ưu. Tầm quan trọng của thiết kế môn học này nằm ở việc chuẩn bị đủ kiến thức thực tiễn cho sinh viên, giúp họ hiểu rõ các quy trình điều hành đội tàu, tính toán chi phí vận chuyển và xác định tuyến đường chạy tàu phù hợp. Trong bối cảnh vận tải biển chiếm 90% khối lượng hàng hoá xuất nhập khẩu toàn cầu, việc đào tạo nhân lực chất lượng cao là yêu cầu cấp thiết. Môn học này cung cấp nền tảng lý thuyết và kỹ năng thực hành cần thiết để sinh viên có thể quản lý hiệu quả hoạt động của đội tàu.

1.1. Định Nghĩa Lập Kế Hoạch Tổ Chức Vận Chuyển

Lập kế hoạch tổ chức vận chuyển là quy trình xác định các phương án tối ưu để vận chuyển hàng hoá từ điểm xuất phát đến điểm đích. Quá trình này bao gồm phân tích số liệu xuất phát, lựa chọn phương thức khai thác tàu phù hợp, quy hoạch tuyến đường chạy tàu, bố trí tàu và lập kế hoạch tác nghiệp. Mục đích chính là đảm bảo vận chuyển an toàn, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện vận tải.

1.2. Vai Trò của Môn Học trong Đào Tạo Chuyên Gia Vận Tải

Môn học này đóng vai trò cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn trong đào tạo chuyên gia vận tải biển. Sinh viên học được cách phân tích tình huống thực tế, áp dụng các công thức toán học để tính toán chi phí, thời gian chuyến đi và các chỉ tiêu khai thác. Thông qua các bài tập và đề tài thiết kế, sinh viên phát triển kỹ năng ra quyết định, giải quyết vấn đề và hiểu sâu sắc về hoạt động điều hành đội tàu.

II. Cấu Trúc Nội Dung Thiết Kế Môn Học Lập Kế Hoạch

Cấu trúc thiết kế môn học lập kế hoạch được chia thành ba phần chính để đảm bảo tính hệ thống và toàn diện. Phần I cung cấp kiến thức mở đầu về vai trò của giao thông vận tải, cơ sở vật chất kỹ thuật của vận tải biển, các phương thức khai thác tàu biển (tàu chuyến, tàu chợ, thuê tàu định hạn) và cơ sở lựa chọn phương thức khai thác. Phần II là phần chính, tập trung vào lập kế hoạch tổ chức vận chuyên với các bước cụ thể: phân tích số liệu xuất phát, quy hoạch tuyến đường chạy tàu, lập kế hoạch bố trí tàu và lập kế hoạch tác nghiệp. Phần III kết luận và đưa ra các kiến nghị cho việc hoàn thiện hệ thống.

2.1. Phần Mở Đầu Nền Tảng Kiến Thức Cơ Bản

Phần này cung cấp kiến thức nền tảng về vai trò của giao thông vận tải trong nền kinh tế quốc dân, ưu điểm và nhược điểm của các phương thức vận tải khác nhau. Sinh viên tìm hiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành vận tải biển, các loại tàu biển và đặc tính của chúng. Phần này cũng giới thiệu các phương thức khai thác tàu và tiêu chí lựa chọn phương thức phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.

2.2. Phần Chính Lập Kế Hoạch Tổ Chức Vận Chuyển

Đây là phần trọng tâm với các bước thực hành cụ thể: (1) Phân tích số liệu xuất phát bao gồm thông tin lô hàng, tuyến đường, bến cảng và phương tiện; (2) Quy hoạch tuyến đường chạy tàu sử dụng phương pháp lập luận phương án; (3) Lập kế hoạch bố trí tàu với tính toán các thông số và chỉ phí; (4) Lập kế hoạch tác nghiệp với lịch vận hành và biểu đồ tác nghiệp kỹ thuật tại cảng.

III. Các Phương Pháp Tính Toán trong Lập Kế Hoạch

Các phương pháp tính toán là thành phần không thể thiếu trong môn học này, giúp sinh viên định lượng các khía cạnh khác nhau của vận chuyển hàng hoá. Các phương pháp chính bao gồm: tính toán thời gian chuyến đi dựa trên khoảng cách, tốc độ tàu và thời gian xử lý tại cảng; tính toán các chỉ phí vận tải bao gồm chi phí nhiên liệu, nhân công, bảo hiểm và chi phí cảng; xác định giá thành vận chuyển dựa trên tổng chi phí chia cho khối lượng hàng hoá. Ngoài ra, môn học còn dạy cách tính các chỉ tiêu khai thác như tỷ suất quay vòng, hệ số sử dụng trọng tải, năng suất tàu. Sử dụng phương pháp toán học giúp sinh viên so sánh các phương án khác nhau một cách khách quan.

3.1. Tính Toán Thời Gian và Chi Phí Vận Chuyển

Thời gian chuyến đi được tính toán bằng cách cộng thời gian di chuyển trên biển, thời gian xử lý tại cảng xuất phát, cảng đến và các cảng trung gian. Chi phí vận chuyển bao gồm chi phí nhiên liệu, chi phí nhân công, chi phí bảo dưỡng, bảo hiểm và chi phí cảng. Sinh viên học cách sử dụng công thức tính toán, lập bảng tính và so sánh để chọn phương án tối ưu nhất về mặt kinh tế.

3.2. Các Chỉ Tiêu Khai Thác và Sử Dụng Phương Tiện

Các chỉ tiêu khai thác gồm có: hệ số sử dụng trọng tải (tỷ lệ giữa trọng tải thực tế và trọng tải thiết kế), tỷ suất quay vòng (số chuyến một tàu thực hiện trong một năm), năng suất tàu (khối lượng hàng hoá vận chuyển trên một tàu trong một năm). Những chỉ tiêu này giúp đánh giá hiệu quả hoạt động của đội tàu và xác định các cơ hội cải thiện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kỳ Vọng của Môn Học

Môn học thiết kế lập kế hoạch mang giá trị ứng dụng cao trong thực tiễn ngành vận tải biển. Sinh viên sau khi hoàn thành môn học này có khả năng lập kế hoạch vận chuyển cho các lô hàng thực tế, xác định phương thức khai thác tàu phù hợp với từng trường hợp cụ thể, tính toán chi phí chính xác và tối ưu hoá hoạt động của đội tàu. Các kỹ năng này là nền tảng cần thiết cho các vị trí công việc như quản lý vận chuyển, điều hành tàu, lập kế hoạch hành trình. Với bối cảnh Việt Nam có vị trí địa lý thuận lợi trên Biển Đông và nhu cầu phát triển ngành vận tải biển, việc đào tạo nhân lực với kiến thức chuyên sâu là yêu cầu cấp thiết để nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp vận tải Việt Nam.

4.1. Kỹ Năng Thực Hành Sinh Viên Học Được

Qua môn học này, sinh viên phát triển nhiều kỹ năng thực hành quan trọng: (1) Phân tích và xử lý dữ liệu; (2) Sử dụng các công cụ tính toán và lập bảng tính; (3) Ra quyết định dựa trên so sánh các phương án; (4) Lập kế hoạch và tổ chức công việc; (5) Giao tiếp kỹ thuật và trình bày báo cáo chuyên môn. Những kỹ năng này là tài sản quý báu cho sự phát triển nghề nghiệp của sinh viên.

4.2. Tương Lai Phát Triển Ngành Vận Tải Biển Việt Nam

Vận tải biển Việt Nam đang trong giai đoạn hiện đại hoá với xu hướng tăng trọng tải, tốc độ tàu và chuyên môn hoá. Để theo kịp với sự phát triển này, đội ngũ chuyên gia với kiến thức sâu sắc về lập kế hoạch và tổ chức vận chuyển là vô cùng cần thiết. Môn học này chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao để đóng góp vào việc nâng cao hiệu suất và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp vận tải Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Vai trò của giao thông vận tải đối với nên kính tế quốc dân Giao thông vận tải là một hoạt động có mục đích của con người, nhằm thay đôi vit ri cua con người, vật thê từ vị trí này sang vịt rí khác, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa thành thị và nông thôn, giữa trong nước và ngoài nước. Ngành giao thông vận tải là một ngành sản xuất vật chất đặc biệt, nó trực tiếp tạo ra các giá trỊ và giá trị g1a tắng trong quá trình thực hiện chức năng của minh. Nhiệm vụ của ngành là giữ huyết mạch giao thông của đất nước luôn thông suốt.

Đối với nền kinh tế quốc đân, giao thông vận tải có vai trò: + Giúp cho quá trình sản xuất diễn ra liên tục và bình thường. Giao thông vận tải cung ứng vật tư kỹ thuật, nguyên liệu, năng lượng cho các cơ sở sản xuất và đưa san phẩm đến nơi tiêu thụ, giúp cho quá trình sản xuất diễn ra liên tục, không bị gián đoạn. + G1ao thông vận tải phục vụ như cầu đi lại của nhân dân. Sự phát triển của ngành giao thông vận tải giúp cho việc đi lại giữa các vùng miền, quốc gia thuận tiên hơn, nhanh chóng hơn.

Ngoài ra, g1ao thông vận tải còn phục vụ nhu cầu đi lại hàng ngày, du lịch của con người. + Giao thông vận tải thực hiện mối giao lưu kinh tế - xã hội giữa các quốc gia, tăng cường tính thống nhất của nền kinh tế thế giới. Trong xu thế toàn cầu hoá, việc trao đôi hàng hoá giữa các quốc gia, vùng lãnh thô là rất cần thiết. Nếu thiếu những liên kết phát triển về tuyết đường vận chuyên và những hoạt động của các hình thức vận chuyền phô thông thì việc phát triển kinh tế là điều không thẻ.

Với những vai trò quan trọng trên, ta thấy được giao thông vận tải là mạch máu của nền kinh tế quốc đân. Nó là thước đo vè trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần thúc đây hoạt động kinh tế, tạo mối giao lưu kinh tế giữa các nước. Ngoài ra, giao thông vận tải còn là đòn bây đối với toàn bộ các hoạt động kinh tế - văn hoá xã hội và phân bố hợp lý lực lượng sản xuất. Ưu, nhược điểm của các phương thức vận tải 1.1 Vận tải đường bộ Nguyễn Thị Ánh Hồng 5 MSSV: 19H4010085 a4 `2.

TKMH: Khai Thác Đội Tàu GVHD: Đặng Thị Bích Hoài Ưu điểm: e_ Tiện lợi, cơ động, tính linh hoạt cao, có thể vào mọi ngóc ngách của kho, thích nghi cao với các dạng địa hình e Rat hiéu quả trong vận tải cự lí ngắn (bán kính 300km) © - Nhiều loại phương tiện đa dạng, thích hợp với nhiều loại hàng hoá - Nhược điểm: Khối lượng vận chuyên nhỏ, không thích hợp với các loại hàng siêu trường, siêu trọng, hàng nguy hiểm. Chi phí xăng dầu, bảo đưỡng cao. Dẫn đến chi phí vận chuyền cao. Dễ gây ách tắc giao thông 1.2 Vận tái đường sắt Ưu điểm: Khối lượng thông qua trong vận chuyên đường sắt là rất cao, phù hợp cho hàng siêu trường, siêu trọng.

Giá cước thấp, ôn định trong thời gian đài và ít sự biến động Không bị ảnh hưởng hoặc tác động của các yếu tô bên ngoài như kẹt xe, đèn đỏ, đường xá hư hỏng, mưa ngập lụt,. Vận tải liên tục và được thực hiện vào những thời điểm cô định, tính phân tán rộng. Có độ an toàn cao, đảm bảo hàng hóa không bị mat mat, hu hỏng, được đóng vào những toa chuyên biệt. Nhược điểm: Vốn đầu tư ban đầu lớn Tính cơ động thấp Tốc độ còn chậm, phụ thuộc nhiêu vào địa hình.3Vận tải hàng không Ưu điểm: Tốc độ vận chuyền nhanh nhất Phù hợp với những mặt hàng dễ hư hỏng hoặc mặt hàng có giá trị cao kích thước nhỏ gọn Nguyễn Thị Ánh Hồng 6 MSSV: 19H4010085 a4 `2.

TKMH: Khai Thác Đội Tàu GVHD: Đặng Thị Bích Hoài Đảm bảo độ an toàn cho hàng hóa Không bị cản trở bởi bề mặt địa hình Nhược điểm: Khả năng thông qua hạn chế không phù hợp đề chuyên chở hang céng kénh, hoặc hàng có khối lượng lớn. Vốn đầu tư phương tiện cao Giá thành vận tải cao nhất Chịu ảnh hưởng nhiều bởi thời tiết 1.4Vận tải đường sông Ưu điểm Khả năng thông qua tương đối lớn Hạn chế ô nhiễm môi trường Mang lại hiệu quả cao khi vận chuyên những lô hàng có khối lượng lớn Chị phí rẻ Thích hợp vận chuyên hàng độc hại, hàng nguy hiểm (hàng dễ cháy nỗ, hàng có chất phóng xạ) Thích hợp với những loại hàng siêu trường, siêu trọng Nhược điểm Tốc độ chậm Lệ thuộc vào dòng chảy, con nước thuỷ triều và điều kiện khí tượng Cần có sự kết hợp với các PTVT khác Kích thước tàu bị hạn chế do độ sâu luồng (các sông nhỏ, hẹp, quanh co, độ sâu.) Tính linh hoạt của vận chuyên đường thuỷ không cao, mức độ tiếp cận thấp.5Vận tải đường ống Ưu điểm Thích hợp với mọi loại hàng (đặc biệt là hàng siêu trường, siêu trọng, khó bảo quản. ) Khả năng thông qua lớn. Nguyễn Thị Ánh Hồng 7 MSSV: 19H4010085 + `2.

TKMH: Khai Thác Đội Tàu GVHD: Đặng Thị Bích Hoài Vận tải bằng đường ống có thê kết hợp cùng lúc xây dựng các tuyến đường, vận tai ô tô hay đường sắt, đường biên. Nó không làm cản trở các phương thức vận tải khác vì hệ thống đường ống thường được xây ngầm dưới đất, dưới biên. : Trong quá trình vận chuyên, hàng hóa trong vận tải bằng đường ống ít khi bị tồn thất mất mát dọc đường. Đặc biệt, việc vận chuyên bằng đường ống không gây ô nhiễm môi trường trong quá trình vận chuyên và không chiếm quá nhiều diện tích đất.

Giá thành rẻ hơn vận tải hàng không. Nhược điểm Vận tốc vận chuyên khá chậm (vận tốc của nó chỉ khoảng từ 5 đến 7km/h) Vốn đầu tư xây dựng lớn, chi phí xây dựng các trạm bơm thủy lực khá tốn kém; Giá thành vận tải cao 1.6 Vận tái đường biễn - Ưu điểm: Có thê phục vụ tất cả các loại hàng hóa trong lưu thông buôn bán quốc tế Năng lực vận tải của các tàu trên vùng biên khá lớn và không bị hạn chế như các phương thức vận tải : đường bộ, đường hàng không Các tuyến đường vận tải trên vùng biên hâu hết đều là những tuyến giao thông tự nhiên Chi phi giá thành vận tải đường biên khá thấp, tối ưu được chi phí so với vận tải đường bộ, tối đa lợi nhuận cho các doanh nghiệp Là mắt xích quan trọng không thể tách rời của hệ thống vận tải thống nhất Có khả năng vận chuyên hàng đài ngày, nhất là các chuyến hàng quốc tế Bảo đảm an toàn, ít rủi ro nhất cho hàng hóa Mở ra điều kiện quan trọng cho việc giao lưu kinh tế giữa các quốc gia, các khu vực khác trên thế gid - Nhuoc diém: e Toc dé cua tàu còn thâp dân đên việc hạn chê toc độ khai thác của tàu e Thuong bị phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết, tự nhiên Nguyễn Thị Ánh Hồng 8 MSSV: 19H4010085 a4 `2. TKMH: Khai Thác Đội Tàu GVHD: Đặng Thị Bích Hoài Mất khá nhiều thời gian nên không phủ hợp cho các chủ hàng có nhu cầu gửi hàng đi nhanh hoặc những hàng cần điều kiện bảo quản lâu đài Cần đến sự kết hợp với các phương thức vận tải khác như : hàng không, bộ. đo vận tải đường biên không thể giao hàng đến tận nơi trên đất liền.

Vận tải biển ra đời khá sớm so với các phuơng thức vận tải khác. Ngay từ thế kỷ thứ V trước công nguyên, con người đã biết lợi dụng biển là tuyến đường giao thông để giao lưu giữa các vùng miễn, quốc gia trên thê giới. Ngày này, vận tải biển phát triển mạnh và trở thành ngành vận tải hiện đại trong hệ thong vận tải quốc tế. Vận tải biển đã và đang thúc đây mạnh hơn nữa thương mai giữa các quốc gia, các ngành nghề ngày càng hoạt động hiệu quả hơn.

Cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành vận tải bién Ngành vận tải biến có thể vận tải mọi loại hàng hoá ở những quãng đường rất xa, sức chứa rất lớn, có thế vận chuyển hàng trăm ngàn tấn hàng hoá trong một chuyền đi, đặc biệt là các loại hàng siêu trường, siêu trọng. Vận tải đường biến chiếm khoảng 90% khối lượng hàng hoá vận chuyến trên toàn thế giới nên có chị phí vận tải rẻ. Hoạt động vận tải hàng hoá bằng đường biên là hoạt động vận tải sử dụng phương tiện và cơ sở hạ tầng đường biên đề phục vụ cho mục đích vận chuyền, thông qua việc sử đụng tàu biên, các thiết bị xếp đỡ, cảng biển, cảng trung chuyên. để đi chuyên qua những khu đất, khu nước gắn liền với các tuyến đường biến nối liền các quốc gia, các vùng lãnh thổ hoặc các khu vực trong phạm vi các quốc gia.

+ Tuyến đường biên: là các tuyến đường nỗi hai hay nhiều cảng vơus nhau, trên đó các con tàu biên sẽ hoạt động chở khách hoặc hàng hoá. Các tuyến đường biến hầu hết là những tuyến đường giao thông tự nhiên. + Cảng biên: là một khu vực được giới hạn bởi không gian, diện tích nhất định trên đó bố tri các trang thiết bị có thể diễn ra quá trình xếp đỡ hàng hoá và tàu biến lên phương tiện vận tải, lên bờ và ngược lại. Cảng biên là đầu mối giao thông quan trọng của một quốc gia có biển vì nó là nơi bắt đầu và kết thúc của một quá trình vận tải biển, là nơi gặp nhau của các phương tiện vận tải khác như đường bộ, đường sắt nhằm phục vụ chuyên chở hàng hoá, hành khách.

Nguyễn Thị Ánh Hồng 9 MSSV: 19H4010085 a4 `2. TKMH: Khai Thác Đội Tàu GVHD: Đặng Thị Bích Hoài + Các phương tiện hay cơ sở phục vụ cho tàu hành trình thuận lợi và an toàn như: e©_ Luông lạch: luồng phải đủ độ sâu và rộng để đảm bảo an toàn cho tàu lưu thông. e©_ Phao tiêu: Trang thiết bị hỗ trợ cho tàu đi đúng luồng tránh các vật cản, tránh tai nạn đâm va. e Trang thiết bị xếp đỡ: Các dụng cụ phục vụ cho việc bốc xếp hàng hoá từ tàu lên bờ và ngược lại với mục tiêu giam thiểu thời gian tàu neo đậu Ở cảng.

e Tàu lai dắt: Phương tiện hỗ trợ cho tàu ra vào luéng duoc an toan.