Luận văn thạc sĩ sự thất bại của hoạt động huy động vốn tín dụng nhà nước qua phát hành trái phiếu chính phủ năm 2009 và một số khuyến nghị chính sách

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sự thất bại của hoạt động huy động vốn tín dụng nhà nước qua phát hành trái phiếu chính phủ năm, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Quế
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thất Bại Huy Động Vốn TPCP 2009 Và Khuyến Nghị Chính Sách
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CÁC TỪ, NGỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC BIỂU
• 5. TÓM TẮT ĐỀ TÀI
• 6. MỞ ĐẦU
• 6.1. Bối cảnh và câu hỏi nghiên cứu
• 6.2. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 6.3. Ý nghĩa và kết cấu của đề tài
• 7. PHẦN I
• 8. SỰ CẦN THIẾT VÀ TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN TÍN DỤNG NHÀ NƯỚC QUA PHÁT HÀNH TPCP Ở VIỆT NAM
• 8.1. Khái niệm và vai trò của TDNN
• 8.1.1. Khái niệm TDNN
• 8.1.2. Vai trò của TDNN
• 8.1.3. Cơ chế TDNN
• 8.2. Hình thức huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP
• 8.2.1. Khái niệm TPCP
• 8.2.2. Ưu, nhược điểm của hình thức huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP
• 8.3. Nhu cầu huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về thất bại huy động vốn TPCP 2009 tại Việt Nam

Năm 2009, hoạt động huy động vốn qua phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) tại Việt Nam đã gặp nhiều khó khăn. Mặc dù nhu cầu huy động vốn tăng cao để bù đắp thâm hụt ngân sách, nhưng tỷ lệ thành công của các đợt phát hành lại rất thấp. Theo thống kê, chỉ có 4,18% tổng khối lượng gọi thầu được huy động thành công. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về nguyên nhân và giải pháp cho vấn đề này.

1.1. Khái niệm và vai trò của TPCP trong huy động vốn

TPCP là công cụ tài chính quan trọng giúp Chính phủ huy động vốn cho các dự án đầu tư phát triển. TPCP không chỉ giúp bù đắp thâm hụt ngân sách mà còn tạo ra hàng hóa cho thị trường tài chính.

1.2. Tình hình huy động vốn TPCP trước năm 2009

Trước năm 2009, hoạt động huy động vốn qua phát hành TPCP diễn ra khá thuận lợi với tỷ lệ thành công cao. Tuy nhiên, sự thay đổi của môi trường kinh tế đã ảnh hưởng lớn đến khả năng huy động vốn trong năm 2009.

II. Nguyên nhân chính dẫn đến thất bại huy động vốn TPCP 2009

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của các đợt phát hành TPCP trong năm 2009. Những yếu tố này bao gồm môi trường kinh tế không thuận lợi, lãi suất không hấp dẫn và tính thanh khoản thấp trên thị trường.

2.1. Tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã làm giảm niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường tài chính Việt Nam, dẫn đến việc họ không tham gia vào các đợt phát hành TPCP.

2.2. Lãi suất TPCP không hấp dẫn

Trần lãi suất TPCP do Bộ Tài chính quy định quá thấp so với kỳ vọng của nhà đầu tư, khiến họ không muốn tham gia vào các đợt phát hành.

2.3. Tính thanh khoản thấp trên thị trường

Tính thanh khoản của TPCP trên thị trường thứ cấp rất thấp, điều này làm giảm sức hấp dẫn của TPCP đối với nhà đầu tư.

III. Phương pháp cải thiện huy động vốn TPCP trong tương lai

Để nâng cao khả năng huy động vốn qua phát hành TPCP, cần có những chính sách và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm cải cách lãi suất, phát triển thị trường và nâng cao tính thanh khoản.

3.1. Cải cách cơ chế lãi suất TPCP

Cần đảm bảo cơ chế lãi suất TPCP linh hoạt, phản ánh đúng quan hệ cung cầu trên thị trường để thu hút nhà đầu tư.

3.2. Phát triển hàng hóa cho thị trường TPCP

Tập trung phát hành TPCP theo lô lớn và đa dạng hóa sản phẩm để tạo ra sự hấp dẫn cho nhà đầu tư.

3.3. Nâng cao tính thanh khoản của TPCP

Cần phát triển cơ sở hạ tầng giao dịch và minh bạch hóa thông tin để tăng cường tính thanh khoản cho TPCP.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về TPCP

Nghiên cứu về thất bại huy động vốn TPCP 2009 không chỉ giúp hiểu rõ nguyên nhân mà còn đưa ra những khuyến nghị chính sách thiết thực. Những khuyến nghị này có thể áp dụng trong tương lai để cải thiện tình hình huy động vốn.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải cách lãi suất và phát triển thị trường TPCP là cần thiết để nâng cao khả năng huy động vốn.

4.2. Tác động của các khuyến nghị chính sách

Các khuyến nghị chính sách nếu được thực hiện sẽ giúp cải thiện tình hình huy động vốn TPCP và thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của huy động vốn TPCP tại Việt Nam

Tương lai của huy động vốn TPCP tại Việt Nam phụ thuộc vào việc thực hiện các chính sách cải cách và phát triển thị trường. Việc này không chỉ giúp nâng cao khả năng huy động vốn mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tương lai của TPCP trong bối cảnh kinh tế hiện tại

Trong bối cảnh kinh tế hiện tại, việc cải cách và phát triển thị trường TPCP là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển.

5.2. Những thách thức và cơ hội trong tương lai

Mặc dù có nhiều thách thức, nhưng cũng có nhiều cơ hội để phát triển thị trường TPCP, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2009, trước tác động sâu rộng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, Việt Nam triển khai gói kích thích kinh tế quy mô 8 tỷ USD (tương đương 145.600 tỷ đồng, chiếm khoảng 10% GDP), đẩy mức thâm hụt ngân sách nhà nước lên tới 6,9% GDP. Nhu cầu huy động vốn tín dụng nhà nước nhằm bù đắp thâm hụt và tài trợ đầu tư phát triển tăng vọt lên mức 200.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, hoạt động phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) bằng đồng nội tệ trong năm 2009 đã ghi nhận thất bại nặng nề: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) tổ chức 51 phiên đấu thầu với tổng khối lượng gọi thầu 62.700 tỷ đồng nhưng chỉ huy động được 2.578 tỷ đồng, đạt tỷ lệ thành công vỏn vẹn 4,18%, cùng hơn 40 phiên đấu thầu hoàn toàn không có nhà đầu tư tham gia.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là nhận diện toàn diện các rào cản mang tính hệ thống trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp, đồng thời lý giải sự xung đột giữa công cụ lãi suất cơ bản với cơ chế định giá trái phiếu. Nghiên cứu thực hiện trong phạm vi thị trường nợ công Việt Nam giai đoạn 2000 - 2009, tập trung phân tích chuyên sâu các biến động tài khóa và tiền tệ năm 2009. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng góp hệ thống luận cứ khoa học giúp cơ quan quản lý khơi thông kênh huy động nợ công, tối ưu hóa chi phí vay nợ và xây dựng đường cong lãi suất chuẩn cho toàn bộ nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng hệ thống lý thuyết tài chính công và kinh tế học tiền tệ hiện đại nhằm phân tích toàn diện kênh huy động vốn trái phiếu:

• Lý thuyết Tín dụng Nhà nước (TDNN): Khẳng định vai trò của TDNN trong việc phân phối lại nguồn lực tài chính xã hội, bù đắp thâm hụt ngân sách bền vững thay thế cho biện pháp in tiền gây lạm phát, định hướng cơ cấu kinh tế và cung ứng công cụ chuẩn cho nghiệp vụ thị trường mở (OMO).
• Lý thuyết cấu trúc kỳ hạn của lãi suất (Term Structure of Interest Rates): Giải thích mối quan hệ giữa lợi suất trái phiếu và thời gian đáo hạn, phản ánh kỳ vọng lạm phát, rủi ro thanh khoản và phần bù rủi ro kỳ hạn trên thị trường vốn.
• Lý thuyết thanh khoản thị trường tài chính của McCaulay và Remonola (2000): Chứng minh mối tương quan thuận chiều giữa quy mô thị trường nợ, cơ chế nhà tạo lập thị trường và tính thanh khoản trên thị trường thứ cấp.
• Hệ thống khái niệm nòng cốt: Trái phiếu Chính phủ (công cụ nợ theo quy chuẩn pháp lý), Lợi suất đến khi đáo hạn (YTM), Lãi suất cơ bản (LSCB) và Hệ số gia tăng vốn đầu tư (ICOR).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Tổng cục Thống kê và hệ thống dữ liệu tài chính Bloomberg trong giai đoạn 2000 đến quý 1/2010.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích diễn dịch - quy nạp và phương pháp so sánh đối chiếu (benchmarking). Tác giả so sánh chi tiết lãi suất trần TPCP do Bộ Tài chính ấn định với lãi suất đặt thầu của nhà đầu tư, mặt bằng lãi suất huy động - cho vay của các ngân hàng thương mại, cùng lợi suất YTM đang giao dịch thực tế trên thị trường thứ cấp.

Cỡ mẫu phân tích bao gồm toàn bộ 51 phiên đấu thầu nội tệ (gọi thầu 62.700 tỷ đồng), 7 phiên đấu thầu ngoại tệ (gọi thầu 750 triệu USD) trong năm 2009 và 459 mã trái phiếu niêm yết trên HNX. Việc khảo sát toàn bộ quần thể dữ liệu phát hành thay vì chọn mẫu ngẫu nhiên giúp loại trừ sai số chọn mẫu, phản ánh chính xác khoảng cách chênh lệch từ 1,4% đến 1,7%/năm giữa trần lãi suất quy định và kỳ vọng thị trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ lệ đấu thầu thành công chạm đáy lịch sử: Trong 51 phiên đấu thầu nội tệ năm 2009, giá trị huy động thành công chỉ đạt 2.578 tỷ đồng trên 62.700 tỷ đồng gọi thầu (tỷ lệ 4,18%). Kho bạc Nhà nước chỉ đạt 5,6% kế hoạch năm (7.000/126.000 tỷ đồng), Ngân hàng Phát triển Việt Nam đạt 12,15% (4.860/40.000 tỷ đồng).
• Áp đặt trần lãi suất sơ cấp bất cập: Nửa đầu năm 2009, Bộ Tài chính khống chế trần lãi suất tín phiếu 364 ngày ở mức 6%/năm, kỳ hạn 2 - 3 năm ở mức 6,7% - 6,75%/năm; trong khi chi phí huy động bình quân của ngân hàng thương mại đã ở mức 8%/năm và cho vay là 11%/năm. Đến cuối năm 2009, nhà đầu tư yêu cầu lãi suất 10,3% - 13%/năm nhưng mức trần chỉ được điều chỉnh nhỏ giọt lên 8,9% - 9,8%/năm.
• Thị trường thứ cấp kém thanh khoản và phân mảnh: Quy mô thị trường trái phiếu Việt Nam cuối năm 2008 chỉ đạt khoảng 13 tỷ USD (tương đương 15% GDP), rất thấp so với mức trung bình 54% GDP của các quốc gia Đông Á. Tổng giá trị giao dịch năm 2009 đạt 77.500 tỷ đồng, giao dịch bình quân phiên chỉ đạt 300 tỷ đồng (khoảng 0,18% giá trị niêm yết). Thị trường tồn tại tới 459 mã trái phiếu nhỏ lẻ nhưng hơn 200 mã hoàn toàn không có giao dịch.
• Cơ cấu nhà đầu tư mất cân đối nghiêm trọng: Các ngân hàng thương mại nắm giữ tới 79,7% giá trị phát hành nhưng chỉ giữ thụ động đến ngày đáo hạn hoặc dùng thế chấp chiết khấu tại Ngân hàng Nhà nước. Trong khi đó, khối ngoại bán ròng 30.740 tỷ đồng trái phiếu năm 2008 và giảm tỷ trọng giao dịch xuống chỉ còn 30% trong năm 2009.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dữ liệu được thể hiện rõ nét qua bảng chênh lệch giữa trần lãi suất và lợi suất YTM trên thị trường. Vào tháng 3/2009, trong khi YTM của trái phiếu kỳ hạn 1 - 3 năm giao dịch ở mức 8,82%/năm thì trần lãi suất phát hành chỉ là 7%/năm; tháng 8/2009, YTM kỳ hạn 2 - 3 năm lên tới 9,5% - 9,7%/năm trong khi trần phát hành dưới 9%/năm.

Nguyên nhân sâu xa của việc duy trì trần lãi suất thấp xuất phát từ sự xung đột chính sách: Ngân hàng Nhà nước cố định Lãi suất cơ bản ở mức 7%/năm để giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp, khiến Bộ Tài chính không thể nâng lãi suất TPCP vì lo ngại làm tăng mặt bằng lãi suất chung. Đồng thời, việc Ngân hàng Nhà nước tạm ứng 20.000 tỷ đồng nhàn rỗi cho Bộ Tài chính cùng các nguồn vốn vay ưu đãi quốc tế bổ sung (500 triệu USD từ ADB, 900 triệu USD từ Nhật Bản) đã làm giảm áp lực phải huy động bằng mọi giá.

Bên cạnh đó, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2009 diễn ra quá chậm (10 tháng đầu năm chỉ giải ngân được 26.700 tỷ đồng, đạt 47,5% kế hoạch) cùng hệ số ICOR khu vực kinh tế nhà nước giai đoạn 1995 - 2008 lên tới 7,55 (so với 3,56 của khu vực ngoài quốc doanh) khiến cơ quan điều hành ngần ngại trả lãi suất cao cho nguồn vốn vay nợ.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xóa bỏ cơ chế trần lãi suất hành chính và cải cách công cụ Lãi suất cơ bản: Bộ Tài chính cần phối hợp Ngân hàng Nhà nước chuyển đổi hoàn toàn sang cơ chế xác định lãi suất phát hành dựa trên đấu thầu cạnh tranh theo quan hệ cung - cầu thị trường. Lãi suất trúng thầu cần được phản ánh sát với biến động của thị trường tiền tệ và thị trường liên ngân hàng, xóa bỏ độ lệch lãi suất 1,4% - 1,7% ngay từ giai đoạn 2011 - 2012.
• Tập trung phát hành theo lô lớn và chuẩn hóa sản phẩm: Áp dụng nghiêm ngặt quy chế phát hành TPCP lô lớn với quy mô tối thiểu 1.000 tỷ đồng đến 2.000 tỷ đồng mỗi đợt. Giảm bớt số lượng hơn 450 mã trái phiếu phân mảnh hiện tại, tập trung thanh khoản vào các kỳ hạn chuẩn 3 năm, 5 năm và 10 năm nhằm thiết lập đường cong lãi suất chuẩn trước năm 2013.
• Thiết lập hệ thống nhà tạo lập thị trường (Primary Dealers): Xây dựng quy chế cam kết nghĩa vụ chào giá hai chiều (mua - bán) liên tục cho các định chế tài chính lớn, đi kèm cơ chế ưu đãi tiếp cận nguồn vốn tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước, phấn đấu nâng tỷ trọng giao dịch của khối bảo hiểm và quỹ đầu tư lên trên 30% trong giai đoạn 2011 - 2015.
• Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và minh bạch hóa thông tin: Nâng cấp hệ thống giao dịch điện tử chuyên biệt tại HNX, công khai minh bạch lịch biểu phát hành định kỳ hàng quý, đồng thời nghiên cứu triển khai các công cụ phái sinh lãi suất và trái phiếu nhằm hỗ trợ nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước): Tham khảo làm căn cứ điều chỉnh khung pháp lý phát hành nợ công, giải quyết triệt để sự thiếu đồng bộ giữa chính sách tài khóa mở rộng và chính sách tiền tệ.
• Ngân hàng thương mại và Công ty chứng khoán: Vận dụng các phát hiện về mối quan hệ giữa YTM, lãi suất liên ngân hàng và thanh khoản thứ cấp để tối ưu hóa chiến lược định giá, cấu trúc danh mục và quản trị rủi ro thanh khoản.
• Quỹ đầu tư và Công ty bảo hiểm: Sử dụng các dữ liệu về cấu trúc kỳ hạn và biến động lạm phát để xây dựng mô hình phân bổ tài sản dài hạn an toàn và hiệu quả.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Khai thác tư liệu nghiên cứu như một trường hợp điển hình (case study) sâu sắc về những bài học điều hành kinh tế vĩ mô trong bối cảnh phục hồi sau khủng hoảng tài chính.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao tỷ lệ đấu thầu thành công TPCP năm 2009 chỉ đạt 4,18%? Nguyên nhân chủ yếu do Bộ Tài chính khống chế mức trần lãi suất phát hành thấp hơn từ 1,4% đến 1,7%/năm so với lãi suất kỳ vọng của nhà đầu tư. Bên cạnh đó, thanh khoản thị trường thứ cấp kém và áp lực lạm phát kỳ vọng khiến các tổ chức tín dụng không mặn mà tham gia đấu thầu.
• Lãi suất cơ bản (LSCB) đã tạo ra rào cản thế nào đối với việc phát hành TPCP? Trong năm 2009, Ngân hàng Nhà nước neo giữ LSCB ở mức 7%/năm để khống chế trần lãi suất cho vay hỗ trợ doanh nghiệp. Nếu Bộ Tài chính tăng lãi suất TPCP theo đúng cung cầu thị trường sẽ xung đột trực tiếp với mục tiêu của LSCB và kéo mặt bằng lãi suất nền kinh tế tăng cao.
• Tại sao phát hành TPCP bằng ngoại tệ năm 2009 lại đạt tỷ lệ thành công 61,35%? Các đợt phát hành bằng USD huy động được 460,11 triệu USD do mức lợi suất 2,98% - 3,9%/năm hấp dẫn hơn việc các ngân hàng thương mại gửi tiền ở nước ngoài, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng hóa danh mục và phòng ngừa biến động tỷ giá của các định chế tài chính.
• Việc tồn tại hơn 459 mã trái phiếu nhỏ lẻ gây ra hệ lụy gì? Quy mô mỗi đợt phát hành quá nhỏ (chỉ 100 - 150 tỷ đồng) làm thị trường bị chia cắt thành hàng trăm mã riêng biệt. Điều này khiến nhà đầu tư rất khó theo dõi định giá, làm triệt tiêu tính thanh khoản và cản trở việc hình thành đường cong lãi suất chuẩn.
• Tác động từ việc khối ngoại bán ròng hơn 30.740 tỷ đồng trái phiếu năm 2008 là gì? Hành động rút vốn hàng loạt của nhà đầu tư nước ngoài vào giữa và cuối năm 2008 đã làm cạn kiệt lực cầu lớn nhất trên thị trường thứ cấp, khiến giao dịch khối ngoại năm 2009 sụt giảm mạnh và làm tính thanh khoản toàn thị trường suy yếu nghiêm trọng.

Kết luận

• Hoạt động đấu thầu TPCP nội tệ năm 2009 thất bại với tỷ lệ thành công 4,18% do trần lãi suất áp đặt mang tính hành chính thấp hơn thực tế thị trường từ 1,4% - 1,7%/năm.
• Sự bất cập của công cụ Lãi suất cơ bản 7%/năm và cơ chế tạm ứng 20.000 tỷ đồng từ Ngân hàng Nhà nước là nguyên nhân trực tiếp triệt tiêu động lực điều chỉnh lãi suất phát hành.
• Quy mô thị trường thứ cấp nhỏ bé (15% GDP) cùng sự phân mảnh của 459 mã trái phiếu khiến thanh khoản bị tắc nghẽn, giá trị giao dịch mỗi phiên chỉ đạt 0,18% quy mô niêm yết.
• Cơ cấu nhà đầu tư mất cân đối khi ngân hàng thương mại chiếm gần 80% nhưng chỉ nắm giữ thụ động đến ngày đáo hạn.
• Giải pháp then chốt là thả nổi lãi suất phát hành theo cơ chế thị trường, triển khai phát hành theo lô lớn từ 1.000 tỷ đồng trở lên và xây dựng hệ thống nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp.

Đóng góp lớn nhất của công trình nghiên cứu là đã giải mã bản chất các xung đột chính sách tiền tệ - tài khóa, cung cấp luận cứ thực tiễn đắt giá để tái cấu trúc thị trường trái phiếu Việt Nam. Các cơ quan quản lý và giới học thuật cần tiếp tục khai thác các hàm ý chính sách này để hoàn thiện chiến lược quản trị nợ công quốc gia trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, cấu trúc của đề tài bao gồm ba phần chính. Phần một trình bày khái quát sự cần thiết và tình hình huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến nay. Phần hai mô tả sự thất bại của hoạt động huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP năm 2009, đánh giá và phân tích những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại đó. Phần ba trình bày một số khuyến nghị chính sách giúp Việt Nam nâng cao khả năng huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP trong giai đoạn tới.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 7 PHẦN I 8 SỰ CẦN THIẾT VÀ TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN TÍN DỤNG 9 NHÀ NƯỚC QUA PHÁT HÀNH TPCP Ở VIỆT NAM 19 1. Khái niệm và vai trò của TDNN 31 1. Khái niệm TDNN TDNN là một biện pháp huy động nguồn lực tài chính do Nhà nước thực hiện thông qua hình thức vay (trong và ngoài nước) và cho vay đầu tư phát triển kinh tế. TDNN xuất hiện nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết tình trạng thâm hụt NSNN và yêu cầu phát triển kinh tế do Nhà nước thực hiện.

Vai trò của TDNN Về mặt lý thuyết, TDNN có bốn vai trò quan trọng (Trần Văn Giao (2009). Thứ nhất, TDNN giúp phân phối lại các nguồn lực tài chính của xã hội thông qua việc Chính phủ thực hiện huy động các nguồn vốn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước và cho các doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh, hộ gia đình vay lại nhằm thỏa mãn nhu cầu đầu tư phát triển theo kế hoạch, định hướng của Nhà nước. Thứ hai, TDNN góp phần bù đắp thâm hụt NSNN và lành mạnh hóa nền tài chính – tiền tệ quốc gia. Việc vay nợ của Nhà nước là một biện pháp tín dụng quan trọng nhằm bù đắp thiếu hụt NSNN và bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển.

Chính phủ có thể thực hiện huy động vốn từ các thành phần kinh tế trong nước cũng như từ các Chính phủ, tổ chức, cá nhân ở nước ngoài dưới các hình thức phát hành tín phiếu, trái phiếu kho bạc, chứng chỉ đầu tư và các hiệp định vay nợ. Cơ chế TDNN TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 ra đời giúp xóa bỏ cơ chế phát hành tiền để bù đắp thâm hụt NSNN, là nền tảng cho việc lành mạnh hóa khu vực tiền tệ - ngân hàng, góp phần duy trì giá trị đồng nội tệ quốc gia. TDNN ra đời còn giúp tách bạch hoạt động tín dụng chính sách và tín dụng thương mại, có tác dụng tích cực hạn chế rủi ro thanh khoản cho các ngân hàng thương mại (NHTM). Thứ ba, TDNN góp phần điều chỉnh cơ cấu kinh tế, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Mục tiêu của TDNN là thực hiện chức năng điều tiết vĩ mô nền kinh tế, giải quyết những vấn đề tồn tại của cơ chế thị trường như phân hóa giàu nghèo, hàng hóa công. Vì vậy, TDNN tập trung vào các dự án qua đó trực tiếp hoặc gián tiếp khuyến khích phát triển các ngành nghề, lĩnh vực theo định hướng của Nhà nước, góp phần điều chỉnh cơ cấu kinh tế. Bên cạnh đó, nếu các cơ chế, chính sách quản lý TDNN được qui định chặt chẽ sẽ có tác động tích cực trong việc phân bổ nguồn vốn một cách hiệu quả cho hoạt động đầu tư thuộc trách nhiệm tài chính quốc gia. Thứ tư, TDNN cung cấp hàng hóa cho thị trường tài chính, tham gia điều tiết tiền tệ và kiềm chế lạm phát hoặc giảm phát trong nền kinh tế.

Huy động TDNN thông qua phát hành TPCP kỳ hạn ngắn, trung và dài hạn sẽ góp phần bổ sung, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường tài chính.