Thanh Tra Trong Lĩnh Vực Thi Đua, Khen Thưởng - Nghiên Cứu Từ Thực Tiễn

Luận văn thạc sĩ phân tích thanh tra trong lĩnh vực thi đua khen thưởng từ thực tiễn ban thi đua khen thưởng trung ương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thành
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Văn
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Thanh Tra Trong Lĩnh Vực Thi Đua, Khen Thưởng - Từ Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng Khái Niệm Vai Trò

Thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng là hoạt động thiết yếu của quản lý nhà nước. Nó đảm bảo pháp chế, tăng cường kỷ luật và thực hiện quyền dân chủ. Theo Từ điển tiếng Việt, thanh tra là kiểm soát, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp, phát hiện và ngăn chặn sai phạm. Khái niệm thanh tra thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử, phản ánh mô hình tổ chức nhà nước và kiểm soát bộ máy hành chính. Trong chế độ phong kiến, dù không gọi là thanh tra, các triều đại Lý, Trần, Lê đã có cơ quan như “Ngự sử đài” với chức năng tương tự. Ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 64-SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt, đánh dấu sự ra đời của thuật ngữ “thanh tra” và giao quyền thanh tra cho Chính phủ. Thanh tra là một chức năng không thể thiếu của hoạt động quản lý, là một khâu của chu trình quản lý của Nhà nước.

1.1. Định Nghĩa Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng Theo Pháp Luật

Luật Thanh tra năm 2010 không định nghĩa “thanh tra” chung mà phân biệt “thanh tra nhà nước” và “thanh tra nhân dân”. Thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá của cơ quan có thẩm quyền về việc chấp hành chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Mục đích là phát hiện, xử lý vi phạm, kiến nghị sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, pháp luật. Thanh tra nhà nước gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành. Thanh tra hành chính kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trực thuộc. Thanh tra chuyên ngành kiểm tra việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực đó.

1.2. Phân Biệt Thi Đua và Khen Thưởng Khái Niệm Cốt Lõi

Theo Từ điển Tiếng Việt, “Thi đua” là tác động kích thích lẫn nhau để phát huy tài năng và đạt kết quả cao hơn. Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2013 định nghĩa: “Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Thi đua bao gồm 3 yếu tố: hoạt động có tổ chức, hoạt động tự nguyện và hoạt động có mục tiêu, hướng đích rõ rệt. Khen thưởng là sự ghi nhận công lao, thành tích của Nhà nước bằng quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Khen là nhận xét đánh giá tốt, thưởng là tặng bằng hiện vật hoặc tiền. Khen thưởng là hình thức ghi nhận công lao, thành tích của Nhà nước bằng quyết định của cơ quan có thẩm quyền do luật định.

II. Thực Trạng Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng Vấn Đề Bất Cập

Thực tiễn triển khai các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng còn nhiều bất cập. Có tình trạng buông lỏng quản lý nhà nước, xem nhẹ việc tuân thủ pháp luật. Việc khen thưởng chưa công bằng, thiếu dân chủ, chưa chính xác, chưa đúng người đúng việc, chưa đảm bảo thành tích đến đâu khen thưởng đến đó. Bệnh thành tích, hình thức, vụ lợi, tập trung khen lãnh đạo là chính, chưa quan tâm tới người lao động trực tiếp. Đặc biệt, chưa quan tâm đến công tác thanh tra, kiểm tra để phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật về thi đua, khen thưởng. Điều này dẫn đến việc khó phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

2.1. Thiếu Đồng Bộ Trong Văn Bản Quy Định Về Thanh Tra TĐKT

Thực tiễn thực hiện nhiệm vụ thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng của Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương cho thấy, các văn bản quy định về thanh tra còn chưa đầy đủ và đồng bộ. Điều này gây khó khăn cho việc áp dụng và thực hiện các quy định pháp luật, dẫn đến hiệu quả thanh tra chưa cao. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và khả thi.

2.2. Hạn Chế Về Nguồn Lực Cho Thanh Tra Chuyên Ngành TĐKT

Đội ngũ làm thanh tra công tác thi đua, khen thưởng hiện còn thiếu về số lượng, hạn chế về chuyên môn. Điều kiện đảm bảo hoạt động thanh tra chưa tương xứng. Điều này ảnh hưởng đến kết quả hoạt động thanh tra. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ thanh tra viên. Đồng thời, cần đảm bảo các điều kiện vật chất, kỹ thuật cần thiết cho hoạt động thanh tra.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng, cần có các giải pháp đồng bộ. Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng và thanh tra. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thi đua, khen thưởng. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng và thanh tra. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng.

3.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Quy Trình Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng để đảm bảo tính minh bạch, công khai, dân chủ. Cần quy định rõ ràng về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình, thủ tục xét tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định này.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Kinh Nghiệm Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng và thanh tra. Cần chú trọng đào tạo về kỹ năng thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm. Cần tạo điều kiện cho cán bộ tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng ở trong và ngoài nước.

3.3. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Nội Dung Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thi đua, khen thưởng và thanh tra. Xây dựng cơ sở dữ liệu về thi đua, khen thưởng để phục vụ công tác quản lý, theo dõi, kiểm tra. Sử dụng các phần mềm hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra để nâng cao hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Thực Tiễn Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Việc ứng dụng các giải pháp trên vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra thi đua, khen thưởng. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất. Cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong công tác thanh tra, kiểm tra. Cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

4.1. Phân Tích Đối Tượng Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Xác định rõ đối tượng thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng. Tập trung vào các cơ quan, đơn vị có nhiều sai phạm, có nguy cơ xảy ra sai phạm cao. Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình, thủ tục xét tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.

4.2. Đánh Giá Thẩm Quyền Thanh Tra Thi Đua Khen Thưởng

Đánh giá hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng. Xác định những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Đề xuất các giải pháp khắc phục. Khen thưởng, kỷ luật kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích hoặc vi phạm trong công tác thi đua, khen thưởng.

V. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Thanh Tra TĐKT Trong Giai Đoạn Mới

Công tác thanh tra thi đua, khen thưởng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính công bằng, minh bạch, dân chủ trong công tác thi đua, khen thưởng. Trong giai đoạn mới, cần tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác thanh tra thi đua, khen thưởng để góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

5.1. Định Hướng Phát Triển Thanh Tra Nhà Nước Về TĐKT

Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên nghiệp, có trình độ chuyên môn cao, phẩm chất đạo đức tốt. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật cho công tác thanh tra. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thanh tra.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cho Công Tác Thi Đua Khen Thưởng

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thi đua, khen thưởng. Nâng cao nhận thức của cán bộ, công chức, viên chức và người dân về công tác thi đua, khen thưởng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG 1. Khái niệm, đặc điểm, vài trò thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng 1. Khái niệm thanh tra Theo Từ điển tiếng Việt, thanh tra là: “kiểm soát xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp”[32,tr. Với nghĩa này, thanh tra bao hàm việc kiểm soát, xem xét và phát hiện ngăn chặn những gì trái với quy định.

Thanh tra là hoạt động của một chủ thể có thẩm quyền: Người làm nhiệm vụ thanh tra, đoàn thanh tra và đặt trong phạm vi quyền hành của một chủ thể nhất định. Theo từng giai đoạn lịch sử, khái niệm về thanh tra cũng được nhận thức khác nhau. Đó là sự phản ánh về mô hình tổ chức các cơ quan nhà nước; về sự kiểm soát đối với hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước: Trong thời phong kiến Việt Nam, khái niệm thanh tra chưa được sử dụng nhưng các triều đại Lý, Trần, Lê có cơ quan gọi là “Ngự sử đài” với chức năng gần giống như cơ quan Thanh tra nhà nước hiện nay và có chức “Quan ngự sử” đứng đầu Ngự sử đài. Ngự sử đài có chức năng giúp Vua trong việc theo dõi, xem xét các công việc hệ trọng của triều đình.

Ngày 23/11/1945, sau ba tháng từ khi Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64-SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt. Sắc lệnh nêu rõ: “Chính phủ sẽ lập ngay một Ban Thanh tra đặc biệt, có ủy nhiệm là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của ủy ban nhân dân và các cơ quan của Chính phủ”[22], từ đây thuật ngữ “thanh tra” xuất hiện, quyền thanh tra được xác định và chính thức giao cho 7 (LUAN.uong download by : [e-mail] Chính phủ. Điều 1, Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 quy định: “Thanh tra là một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước, là phương thức đảm bảo pháp chế, tăng cường kỷ luật trong quản lý nhà nước, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa”[19]. Luật Thanh tra năm 2010 không đưa ra khái niệm “thanh tra” nói chung mà mà đưa ra khái niệm “thanh tra nhà nước và thanh tra nhân dân” (trong phạm vi nội dung luận văn này chỉ đề cập đến khái niệm thanh tra nhà nước).

Theo đó, Thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về việc chấp hành chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật để xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý, phát hiện những sơ hở trong cơ chế, chính sách pháp luật để kiến nghị việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện. Thanh tra là một chức năng không thể thiếu của hoạt động quản lý, là một khâu của chu trìnhquản lý của Nhà nước. Thanh tra nhà nước bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành[44]. Thanh tra hành chính là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trực thuộc trong việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực đó. Khái niệm thi đua, khen thưởng 1. Khái niệm thi đua Theo Từ điển Tiếng Việt, “Thi đua” được hiểu là: “Tác động kích thích 8 (LUAN.uong download by : [e-mail] lẫn nhau trong quá trình cùng nhau hoạt động nhằm phát huy tài năng của từng người và nhiều người để đạt được kết quả cao hơn” [32,tr. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi đua, khen thưởng năm 2013, khoản 1 Điều 3 quy định: “ Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"[43].

Khái niệm đã nêu được những dấu hiệu đặc trưng của thi đua như là một hoạt động có tổ chức; là một hoạt động dựa trên nguyên tắc tự nguyện; là hoạt động có mục tiêu, tính hướng đích rõ rệt và có kết quả nhất định. Tuy nhiên, trong các dấu hiệu này, dấu hiệu “hoạt động có tổ chức” là dấu hiệu bản chất nhất, khác biệt nhất khi so với thi đua có tổ chức và thi đua tự phát. Như vậy, theo khái niệm thì thi đua phải bao gồm 3 thành tố là: - Là hoạt động có tổ chức: Thi đua là hoạt động có tổ chức vì các phong trào thi đua là do người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương phát động để thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, địa phương. Hoạt động có tổ chức của thi đua được thể hiện từ khi lập kế hoạch, xác định mục tiêu, hình thức, đối tượng, tổ chức phát động, ký giao ước thi đua, kiểm tra, sơ kết, tổng kết phong trào thi đua, biểu dương, nhân rộng điển hình tiên tiến; - Là hoạt động tự nguyện: Có tự nguyện thì mới khơi dậy được sự sáng tạo của con người, người lao động.

Mặt khác tự nguyện còn cho thấy mức độ nhận thức và phát triển của thi đua trên cơ sở tự nguyện, tự giác của mỗi cá nhân trong tổ chức; - Là hoạt động có mục tiêu và hướng đích rõ rệt: Mục đích để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; thi đua sẽ giúp cho hiệu quả, chất lượng và năng suất lao động, học tập và công tác không ngừng được nâng lên, từ đó thúc đẩy xã hội phát triển về mọi mặt.uong download by : skknchat@gmail. Khái niệm khen thưởng Khen thưởng là một trong những công cụ quản lý quan trọng của Nhà nước; là một lĩnh vực quan trọng trong quá trình thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan tổ chức và đơn vị; là biện pháp cơ bản để đánh giá kết quả công việc, đánh giá những cố gắng, những thành tích quá trình hoạt động đóng góp của tập thể và cá nhân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Khen là sự nhận xét đánh giá tốt về một con người nào đó; tổ chức nào đó, về cái gì, việc gì đó với ý nghĩa hài lòng. Còn thưởng là tặng cho bằng hiện vật hoặc tiền.

Khen thưởng là hình thức ghi nhận công lao, thành tích của Nhà nước bằng quyết định của cơ quan có thẩm quyền do luật định. Như vậy, khen thưởng là một vấn đề thuộc phạm trù xã hội. Khen thưởng và trừng phạt được hình thành phát sinh và tồn tại trong quá trình phát triển của con người, là vấn đề thuộc tâm lý xã hội, sinh hoạt tinh thần của con người, do đó khen thưởng phải thể hiện quan điểm quần chúng, phải có trách nhiệm cao trong quá trình phát hiện, xét khen thưởng. Khen thưởng tồn tại cùng với sự tồn tại của Nhà nước.

Còn Nhà nước là còn khen thưởng, khen thưởng vừa có ý nghĩa động viên về tinh thần và khích lệ bằng vật chất. Trên quan điểm đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2013 tại khoản 2 Điều 3 đã định nghĩa: “Khen thưởng là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[43]. Khái niệm thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng Thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng là hoạt động thanh tra chuyên ngành, do Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương thực hiện theo 10 (LUAN.uong download by : [e-mail] trình tự, thủ tục do pháp luật quy định để kiểm tra, xem xét việc làm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình tổ chức và thực hiện pháp luật về thi đua, khen thưởng, nhằm phát hiện những vấn đề khó khăn vướng mắc trong tổ chức chỉ đạo, thực hiện công tác thi đua khen thưởng; kết luận đúng sai, đánh giá ưu, khuyết điểm, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa, xử lý các vi phạm; đề xuất những nội dung cần sửa đổi trong các quy chế, các chính sách, các quy định pháp luật hiện hành cho phù hợp góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của nhà nước, các quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân. Đặc điểm thanh tra trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng 1.

Chủ thể của hoạt động thanh tra Chủ thể tiến hành thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng là Thanh tra Bộ Nội vụ, Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương và Thanh tra Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (Quy định tại Điều 3 Nghị định số 90/2012/NĐ-CP ngày 05/11/2012 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra ngành Nội vụ)[16]. - Thanh tra Bộ Nội vụ là tổ chức thuộc Bộ Nội vụ, thực hiện chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân, phòng chống tham nhũng và phòng chống tội phạm; tiến hành thanh tra hành chính đối với tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nội vụ; tiến hành thanh tra chuyên ngành đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ; theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra của Bộ Nội vụ và Thanh tra Bộ Nội vụ; giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân, phòng, chống tham nhũng và phòng, chống tội phạm theo quy định của pháp luật. Thanh tra Bộ Nội vụ chịu sự chỉ đạo, điều hành của Bộ trưởng Bộ 11 (LUAN.uong download by : [e-mail] Nội vụ và chịu sự chỉ đạo về công tác, hướng dẫn về tổ chức, nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ. - Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương là cơ quan tương đương Tổng cục trực thuộc Bộ Nội vụ, thực hiện chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực thi đua, khen thưởng và được giao thực hiện chức năng, nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành về lĩnh vực thi đua, khen thưởng.