Luận án tiến sỹ ngành quản lý kinh tế ảnh hưởng của thái độ đối với nghề nghiệp đến ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế thệ z tại việt nam

Luận án tiến sỹ nghiên cứu ảnh hưởng của thái độ nghề nghiệp đến ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Phương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Trương Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Thái Độ Đối Với Nghề Nghiệp Đến Ý Định Làm Việc Trong Lĩnh Vực Khách Sạn Của Thế Hệ Z Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.1. Về mặt lý luận
• 1.2. Về mặt thực tiễn
• 2. Mục tiêu và các nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Phương pháp, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Thái độ đối với nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn
• 1.1.1. Khái niệm thái độ
• 1.1.2. Khái niệm nghề nghiệp
• 1.1.3. Khái niệm thái độ nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn
• 1.1.4. Đo lường thái độ đối với nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn
• 1.2. Ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn
• 1.2.1. Khái niệm ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn
• 1.2.2. Các yếu tố tác động đến ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn
• 1.3. Cơ sở lý thuyết ảnh hưởng của TĐNN đến YĐLV trong lĩnh vực khách sạn
• 1.3.1. Lý thuyết hành động hợp lý (TRA)
• 1.3.2. Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB)
• 1.4. Khái niệm và đặc điểm của thế hệ Z
• 1.4.1. Khái niệm thế hệ Z
• 1.4.2. Đặc điểm của thế hệ Z
• 1.5. Tổng quan các nghiên cứu ảnh hưởng của thái độ đối với nghề nghiệp đến ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn
• 1.6. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.7. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 1.7.1. Căn cứ xây dựng mô hình và các giả thuyết nghiên cứu ảnh hưởng của thái độ đối với nghề nghiệp đến ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn
• 1.7.2. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.1.1. Thang đo thái độ đối với nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn
• 2.1.2. Thang đo lường ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn
• 2.1.3. Đặc điểm nhân khẩu học của thế hệ Z
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 2.2.3. Nghiên cứu định lượng
• 2.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH VÀ ĐIỀU CHỈNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin về đối tượng tham gia phỏng vấn nhóm
• 3.2. Điều chỉnh các thang đo trong mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Thang đo lường bản chất công việc (BCCV)
• 3.2.2. Thang đo lường địa vị xã hội (ĐVXH)
• 3.2.3. Thang đo lường điều kiện làm việc
• 3.2.4. Thang đo lường thu nhập và đãi ngộ
• 3.2.5. Thang đo lường cơ hội thăng tiến
• 3.2.6. Thang đo lường đồng nghiệp và đội ngũ quản lý
• 3.2.7. Thang đo lường con đường nghề nghiệp, tiềm năng của nghề và phát triển cá nhân
• 3.2.8. Thang đo sự phù hợp cá nhân - công việc (CNCV)
• 3.2.9. Thang đo lường rủi ro của nghề nghiệp
• 3.2.10. Thang đo lường sự linh hoạt của nghề nghiệp
• 3.3. Điều chỉnh mô hình nghiên cứu từ kết quả nghiên cứu định tính
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu chính thức
• 4.1.1. Thế hệ Z tại Việt Nam
• 4.1.2. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đánh giá sơ bộ thang đo bằng phân tích Cronbach Alpha
• 4.2.1. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Ưu điểm của nghề nghiệp”
• 4.2.2. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Địa vị xã hội”
• 4.2.3. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Thu nhập và đãi ngộ”
• 4.2.4. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Điều kiện làm việc”
• 4.2.5. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Cơ hội thăng tiến”
• 4.2.6. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Đồng nghiệp và đội ngũ quản lý”
• 4.2.7. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Con đường nghề nghiệp, tiềm năng của nghề và phát triển cá nhân”
• 4.2.8. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Rủi ro của nghề nghiệp”
• 4.2.9. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Sự linh hoạt của nghề nghiệp”
• 4.2.10. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Sự phù hợp cá nhân – công việc”
• 4.2.11. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Nhược điểm của nghề nghiệp”
• 4.2.12. Đánh giá độ tin cậy của thang đo “Ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn”
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.3.1. Phân tích nhân tố khám phá thang đo thái độ đối với nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn
• 4.3.2. Phân tích nhân tố khám phá đối với biến phụ thuộc
• 4.4. Kết quả phân tích ảnh hưởng của thái độ đối với nghề nghiệp đến ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z
• 4.4.1. Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh
• 4.4.2. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 4.5. Kiểm định sự khác biệt về ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của các nhóm đối tượng khác nhau
• 4.6. Đánh giá thái độ đối với nghề nghiệp và ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam
• 4.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 5.1.1. Kết luận về kết quả nghiên cứu
• 5.1.2. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 5.1.3. Những đóng góp mới của luận án
• 5.2. Một số đề xuất và khuyến nghị
• 5.2.1. Một số đề xuất nhằm xây dựng thái độ tích cực về nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z
• 5.2.2. Một số đề xuất nhằm tăng ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu và một số gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Các hạn chế của nghiên cứu
• 5.3.2. Các hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1 - BẢNG HỎI ĐIỀU TRA KHẢO SÁT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thái Độ Nghề Nghiệp Gen Z Trong Khách Sạn

Nghiên cứu về thái độ nghề nghiệp là yếu tố then chốt để dự đoán hành vi, định hướng nghề nghiệp và sự hài lòng công việc. Thái độ làm việc của Gen Z trong ngành khách sạn được xem là một thuộc tính phức hợp, thể hiện qua ý thức, tính cách, động cơ và tình cảm đối với công việc. Các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến thái độ này, bao gồm đặc thù nghề nghiệp, môi trường sống, môi trường làm việc và sự khác biệt thế hệ. Trong lĩnh vực khách sạn, thái độ nghề nghiệp bao gồm nhận thức, cảm xúc và xu hướng hành vi. Nghiên cứu này tập trung vào việc khám phá những thay đổi trong thái độ nghề nghiệp và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh biến động nhanh chóng của ngành.

1.1. Khái niệm và cấu trúc của thái độ nghề nghiệp

Thái độ nghề nghiệp là một trạng thái tâm lý phức tạp, bao gồm nhận thức, cảm xúc và xu hướng hành vi đối với một nghề nghiệp cụ thể. Theo Fishbien & Ajzen (1993), ba thành phần này có thể tách biệt, trong khi các nghiên cứu khác lại xem chúng là một thể thống nhất. Mỗi thành phần chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố bên trong và bên ngoài, như đặc thù nghề nghiệp và môi trường làm việc. Sự hài lòng trong công việc của Gen Z ngành khách sạn cũng chịu ảnh hưởng bởi thái độ này.

1.2. Ảnh hưởng của thái độ nghề nghiệp đến ý định làm việc

Thái độ nghề nghiệp có ảnh hưởng lớn đến ý định lựa chọn nghề nghiệp, khả năng thành công, sự hài lòng và cam kết của người lao động. Ý định làm việc được xem là yếu tố được dự đoán mạnh mẽ bởi thái độ nghề nghiệp, đặc biệt ở giới trẻ. Nghiên cứu này sẽ làm rõ hơn về động lực làm việc của Gen Z trong lĩnh vực khách sạn.

II. Thách Thức Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Gen Z Ngành Khách Sạn

Ngành du lịch và khách sạn Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, nhưng đối mặt với thách thức lớn về nguồn nhân lực. Các trường đào tạo chuyên ngành chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu của ngành. Đại dịch Covid-19 đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhân lực, khi nhiều lao động chuyển sang các ngành nghề khác. Điều này đòi hỏi các nhà quản lý cần có chiến lược dự báo nhu cầu, xây dựng chương trình đào tạo và tăng cường giáo dục định hướng nghề nghiệp cho thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quan trọng để giải quyết vấn đề này.

2.1. Tăng trưởng ngành du lịch và khách sạn tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng du lịch nhanh nhất thế giới. Du lịch đóng góp đáng kể vào GDP của cả nước. Số lượng cơ sở lưu trú du lịch tăng nhanh, với sự tham gia của nhiều tập đoàn khách sạn lớn trong và ngoài nước. Tuy nhiên, sự phát triển này tạo ra áp lực lớn lên nguồn nhân lực.

2.2. Tình trạng thiếu hụt nhân lực và tác động của Covid 19

Nhu cầu nhân lực trong ngành khách sạn ngày càng tăng, nhưng các trường đào tạo không đáp ứng đủ. Đại dịch Covid-19 đã khiến nhiều lao động chuyển sang ngành khác, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh của ngành. Cần có giải pháp để thu hút và giữ chân nhân viên Gen Z trong khách sạn.

2.3. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu thái độ và ý định làm việc

Nghiên cứu về thái độ và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam là rất quan trọng để hiểu rõ nhu cầu và mong muốn của lực lượng lao động trẻ. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà quản lý xây dựng chính sách phù hợp để thu hút, đào tạo và giữ chân nhân tài, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Thái Độ Gen Z Với Nghề Khách Sạn

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Nghiên cứu định tính thông qua phỏng vấn nhóm giúp khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam. Nghiên cứu định lượng sử dụng khảo sát để thu thập dữ liệu từ một mẫu lớn sinh viên và người lao động trẻ. Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thang đo

Nghiên cứu sử dụng thang đo Likert để đo lường thái độ đối với nghề nghiệp và ý định làm việc. Thang đo được xây dựng dựa trên các nghiên cứu trước đây và điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Các câu hỏi về đặc điểm nhân khẩu học của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam cũng được thu thập.

3.2. Quy trình và phương pháp nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua phỏng vấn nhóm với sinh viên chuyên ngành khách sạn. Các câu hỏi tập trung vào nhận thức, cảm xúc và xu hướng hành vi của họ đối với nghề nghiệp. Dữ liệu được phân tích bằng phương pháp phân tích nội dung để xác định các chủ đề chính.

3.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng và phân tích dữ liệu

Nghiên cứu định lượng sử dụng khảo sát trực tuyến để thu thập dữ liệu từ một mẫu lớn sinh viên và người lao động trẻ. Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê như phân tích Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

IV. Kết Quả Yếu Tố Ảnh Hưởng Ý Định Làm Việc Của Gen Z

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam, bao gồm bản chất công việc, địa vị xã hội, điều kiện làm việc, thu nhập và đãi ngộ, cơ hội thăng tiến, đồng nghiệp và đội ngũ quản lý, con đường nghề nghiệp, sự phù hợp cá nhân - công việc, rủi ro và sự linh hoạt của nghề nghiệp. Các yếu tố này có tác động khác nhau đến các nhóm đối tượng khác nhau. Nghiên cứu cũng đánh giá thái độ đối với nghề nghiệp và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam.

4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu chính thức

Mẫu nghiên cứu bao gồm sinh viên và người lao động trẻ thuộc thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam. Các đặc điểm nhân khẩu học như giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc được thống kê để mô tả mẫu nghiên cứu.

4.2. Đánh giá sơ bộ thang đo bằng phân tích Cronbach Alpha

Phân tích Cronbach Alpha được sử dụng để đánh giá độ tin cậy của các thang đo. Các thang đo có độ tin cậy cao được giữ lại để phân tích tiếp theo. Các thang đo có độ tin cậy thấp được điều chỉnh hoặc loại bỏ.

4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA

Phân tích nhân tố khám phá (EFA) được sử dụng để xác định các nhân tố tiềm ẩn trong thang đo thái độ đối với nghề nghiệp. Các nhân tố được xác định giúp đơn giản hóa mô hình nghiên cứu và hiểu rõ hơn về cấu trúc của thái độ nghề nghiệp.

V. Giải Pháp Xây Dựng Thái Độ Tích Cực Cho Gen Z Ngành KS

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp để xây dựng thái độ tích cực về nghề nghiệp và tăng ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam. Các giải pháp bao gồm cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường cơ hội đào tạo và phát triển, xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực, tạo cơ hội thăng tiến và tăng cường sự phù hợp giữa cá nhân và công việc. Nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế và gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo.

5.1. Đề xuất xây dựng thái độ tích cực về nghề nghiệp

Để xây dựng thái độ tích cực về nghề nghiệp, cần cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường cơ hội đào tạo và phát triển, xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực và tạo cơ hội thăng tiến. Các nhà quản lý cần lắng nghe và đáp ứng nhu cầu của nhân viên Gen Z trong khách sạn.

5.2. Đề xuất tăng ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn

Để tăng ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn, cần tăng cường sự phù hợp giữa cá nhân và công việc, giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự linh hoạt của nghề nghiệp. Các nhà quản lý cần tạo ra môi trường làm việc hấp dẫn và cung cấp các chính sách đãi ngộ cạnh tranh.

5.3. Hạn chế của nghiên cứu và gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có một số hạn chế về phạm vi và phương pháp. Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi nghiên cứu và sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác nhau để kiểm chứng kết quả. Cần có thêm nghiên cứu về quản lý nhân sự Gen Z trong ngành khách sạn.

VI. Tương Lai Xu Hướng Việc Làm Của Gen Z Trong Ngành Dịch Vụ

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về xu hướng việc làm của Gen Z trong ngành dịch vụ, đặc biệt là lĩnh vực khách sạn. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách và chương trình phù hợp để thu hút, đào tạo và giữ chân nhân tài, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc nghiên cứu thái độ và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam.

6.1. Đóng góp mới của luận án

Luận án này đóng góp vào việc làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình. Các chỉ báo mới được phát triển từ luận án có thể được sử dụng trong các nghiên cứu tiếp theo.

6.2. Ứng dụng thực tiễn của kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng bởi các nhà quản lý khách sạn, các nhà hoạch định chính sách và các trường đào tạo để xây dựng các chính sách và chương trình phù hợp. Nghiên cứu cũng có thể được sử dụng để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc nghiên cứu thái độ và ý định làm việc của thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam.

6.3. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu về Gen Z

Việc tiếp tục nghiên cứu về thế hệ Z và ngành khách sạn Việt Nam là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của lực lượng lao động trẻ. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào các khía cạnh khác nhau của vấn đề và sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác nhau để kiểm chứng kết quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế du lịch (mã số 9310110), thuộc ngành Quản lý kinh tế của nghiên cứu sinh Phạm Thị Thu Phương, được thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Phạm Trương Hoàng (năm 2022). Đề tài tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa thái độ đối với nghề nghiệp và ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

• Về mặt lý luận: Thái độ đối với nghề nghiệp (TĐNN) là yếu tố tâm lý có vai trò quan trọng trong việc dự đoán hành vi, định hướng nghề nghiệp và sự hài lòng trong công việc (Ajzen, 1980, 1993; Kusluvan & Kusluvan, 2000; Richardson, 2012). Phần lớn các công trình trước đây tập trung vào thế hệ Y (Gen Y) với kết quả cho thấy thái độ đối với ngành khách sạn còn tiêu cực do đặc thù lương thấp, áp lực và ít cơ hội phát triển (Koko & Guerier, 1994; Baron và cộng sự, 2007). Khi thế hệ Z (những người sinh năm 1996–2010) chuẩn bị trở thành lực lượng lao động chính, những đặc tính riêng biệt của thế hệ này cùng với sự thay đổi giá trị nghề nghiệp đòi hỏi phải có nghiên cứu cập nhật về cấu trúc thái độ nghề nghiệp và ý định làm việc.
• Về mặt thực tiễn: Trước đại dịch Covid-19, du lịch Việt Nam đóng góp gần 10% vào GDP cả nước (VNAT, 2019), quy mô cơ sở lưu trú đạt 28.000 buồng và tốc độ tăng trưởng cơ sở lưu trú đạt 15–20%/năm (VNAT, 2018; UNWTO, 2019). Lực lượng lao động trực tiếp trong lĩnh vực dịch vụ lưu trú và ăn uống năm 2019 đạt khoảng 3 triệu người, chiếm hơn 5% tổng lực lượng lao động quốc gia (GSO, 2020). Tuy nhiên, hệ thống đào tạo chuyên ngành chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu nhân lực (VNAT, 2017). Tác động của dịch bệnh đã dẫn đến làn sóng dịch chuyển lao động sang các ngành khác, tạo ra sự thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Trong khi đó, thế hệ Z được dự báo sẽ chiếm 25% lực lượng lao động Việt Nam vào năm 2025 (Nielsen, 2018).

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Luận án xác định mục tiêu chung là làm rõ nội hàm, thang đo lường của TĐNN trong lĩnh vực khách sạn và đánh giá ảnh hưởng của TĐNN đến ý định làm việc (YĐLV) của thế hệ Z tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Xác định nội hàm TĐNN trong lĩnh vực khách sạn, hệ thống và phát triển thang đo lường TĐNN, từ đó khám phá TĐNN trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam.
2. Xác định ảnh hưởng của yếu tố TĐNN tới YĐLV trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam.
3. Xác định ảnh hưởng của các biến nhân khẩu học đến YĐLV trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi thứ nhất: TĐNN trong lĩnh vực khách sạn có nội hàm là gì và được đo lường như thế nào?
• Câu hỏi thứ hai: TĐNN có ảnh hưởng như thế nào đến YĐLV trong lĩnh vực khách sạn?
• Câu hỏi thứ ba: Các biến nhân khẩu học có tác động như thế nào đến YĐLV trong lĩnh vực khách sạn?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của TĐNN tới YĐLV trong lĩnh vực khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam; đối tượng khảo sát và phỏng vấn là học sinh trung học phổ thông và sinh viên đang theo học khối ngành du lịch, khách sạn.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại Việt Nam, tập trung vào đối tượng học sinh THPT và sinh viên ngành du lịch - khách sạn tại các cơ sở đào tạo.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai từ tháng 5/2019, giai đoạn điều tra thu thập dữ liệu chính thức diễn ra vào tháng 11–12 trong bối cảnh thị trường chịu tác động của dịch bệnh và quá trình phục hồi kinh tế.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án hệ thống hóa các nghiên cứu quốc tế và trong nước về thái độ nghề nghiệp và ý định làm việc trong ngành dịch vụ - khách sạn qua các mốc thời gian và bối cảnh địa lý khác nhau.

STT	Tác giả & Năm	Bối cảnh	Phương pháp	Phát hiện chính
1	Kusluvan & Kusluvan (2000)	Thổ Nhĩ Kỳ	Định tính & Định lượng	Sinh viên có nhận định tiêu cực về nghề khách sạn (lương thấp, áp lực, địa vị xã hội thấp); 42% không cảm thấy hạnh phúc khi chọn nghề.
2	Aksu & Koksal (2005)	Thổ Nhĩ Kỳ	Định lượng	Nhận định tích cực về bản chất công việc và sự ủng hộ xã hội; đánh giá tiêu cực về thu nhập, điều kiện làm việc và thăng tiến.
3	Barron và cộng sự (2007)	Anh	Định tính (phỏng vấn nhóm)	Thái độ tiêu cực về giờ làm việc và tiền lương; đánh giá tích cực về môi trường đa văn hóa. Một nhóm sinh viên hoàn toàn không có ý định làm nghề.
4	Blomme (2007)	Hà Lan	Định lượng	2/3 sinh viên năm thứ nhất có YĐLV trong ngành, tỷ lệ này tăng lên 83% ở sinh viên năm cuối.
5	Richardson (2009, 2010, 2012)	Úc	Định lượng	Sinh viên quốc tế có nhận định tích cực hơn sinh viên bản địa; kinh nghiệm làm việc thực tế có xu hướng tác động tiêu cực đến thái độ và ý định theo nghề.
6	Kilic và cộng sự (2014)	Thổ Nhĩ Kỳ	Định lượng	Sự phù hợp cá nhân - công việc là yếu tố tác động mạnh nhất đến TĐNN, tiếp theo là bản chất công việc, điều kiện làm việc, thăng tiến và thu nhập.
7	Kim và cộng sự (2016)	Hàn Quốc, Đài Loan, Hong Kong	Định lượng	53,4% sinh viên có ý định làm việc trong ngành; có sự khác biệt giữa các vùng lãnh thổ (Hong Kong thấp nhất với 7,4% chọn làm việc tại khách sạn, Hàn Quốc và Đài Loan là 14,5%).
8	Goh & Lee (2018)	Úc	Định tính	Thế hệ Z có nhiều nhận định tích cực về sự năng động, thú vị của công việc; thu nhập thấp không phải là yếu tố cản trở lớn nhất như ở thế hệ Y.
9	Le và cộng sự (2018)	Việt Nam	Định tính (phỏng vấn sâu)	Trải nghiệm thực tập tại khách sạn tác động tiêu cực đến hình ảnh nghề nghiệp do sinh viên thiếu chuẩn bị thực tế và cam kết nghề nghiệp chưa cao.
10	Amissah và cộng sự (2019)	Ghana	Định lượng	Nhận thức về môi trường làm việc còn tiêu cực; sinh viên có kinh nghiệm thực tế lại có ý định theo nghề cao hơn; nữ giới có nhận định tích cực hơn nam giới.
11	Rosyidi và cộng sự (2021)	Indonesia	Định lượng	Bản chất công việc là thành phần quan trọng nhất; tỷ lệ có YĐLV giảm từ 90,5% xuống 81,5% khi đại dịch Covid-19 bùng phát.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

1. Thiếu vắng nghiên cứu tại các quốc gia đang phát triển và chuyển đổi: Phần lớn nghiên cứu trước đây thực hiện tại các thị trường phát triển (Mỹ, Anh, Úc), nơi có hệ thống hướng nghiệp định hình rõ nét. Nghiên cứu tại nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam còn rất hạn chế.
2. Sự dịch chuyển thế hệ nghiên cứu: Các công trình giai đoạn 2000–2015 tập trung khảo sát thế hệ Y. Luận án chuyển trọng tâm sang thế hệ Z – nhóm lao động có đặc tính gắn bó mật thiết với công nghệ, chú trọng sự linh hoạt và trải nghiệm cá nhân.
3. Sự không thống nhất trong cấu trúc thang đo TĐNN: Các nghiên cứu trước sử dụng số lượng thành phần khác nhau (từ đơn chiều của Airey & Frontistis, 1997 đến 9 chiều của Kusluvan & Kusluvan, 2000). Luận án bổ sung và kiểm chứng các nhân tố mới phản ánh bối cảnh hiện đại như rủi ro nghề nghiệp và tính linh hoạt của công việc.
4. Tác động chưa đồng nhất của các biến nhân khẩu học: Các biến như giới tính, bậc học, địa chỉ thường trú, người thân làm việc trong ngành được đưa vào kiểm định đồng bộ trong bối cảnh giáo dục và xã hội Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Luận án kế thừa và kết hợp các lý thuyết nền tảng trong tâm lý học và quản trị hành vi:

• Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB - Ajzen, 1991): Được lựa chọn làm khung phân tích trung tâm. Theo TPB, ý định hành vi (YĐHV) là tiền đề trực tiếp dẫn đến hành vi thực tế, chịu sự chi phối của ba nhân tố: Thái độ đối với hành vi, Chuẩn chủ quan và Nhận thức kiểm soát hành vi. Luận án đi sâu phân tích nhánh thái độ đối với nghề nghiệp như yếu tố dự báo then chốt đối với ý định làm việc.
• Lý thuyết hành động hợp lý (TRA - Fishbein & Ajzen, 1975): Cung cấp cơ sở giải thích hành vi có ý thức của cá nhân dựa trên sự cân nhắc kết quả và niềm tin chuẩn tắc.
• Lý thuyết nhận thức xã hội nghề nghiệp (SCCT - Lent và cộng sự, 1994; Chuang & Jenkins, 2010): Hỗ trợ lý giải niềm tin vào năng lực bản thân (self-efficacy) và kỳ vọng kết quả ảnh hưởng đến sở thích nghề nghiệp.
• Lý thuyết cơ sở công việc (Hackman & Oldham, 1967; Siu và cộng sự, 2012): Phân tích sự tương tác giữa đặc điểm công việc và phản ứng tâm lý của người lao động.
• Lý thuyết kiến tạo xã hội: Giải thích sự hình thành nhận thức và thái độ của cá nhân dưới sự tương tác với môi trường văn hóa, kinh tế - xã hội cụ thể.

Về mặt khái niệm, tác giả định nghĩa TĐNN theo quan điểm ba thành phần thống nhất (Rosenberg và cộng sự, 1960; Kusluvan & Kusluvan, 2000):

• Nhận thức: Niềm tin, quan điểm, thông tin và hiểu biết về nghề khách sạn.
• Cảm xúc: Cảm giác yêu thích, hứng thú hoặc không hài lòng đối với nghề.
• Xu hướng hành vi: Khuynh hướng hành động, phản ứng và mức độ sẵn sàng tham gia thị trường lao động khách sạn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp định tính và định lượng:

1. Nghiên cứu định tính: Thực hiện qua 2 cuộc phỏng vấn nhóm tập trung (focus group) với sinh viên ngành du lịch - khách sạn nhằm khám phá, sàng lọc, điều chỉnh câu chữ và bổ sung các chỉ báo đo lường mới cho phù hợp với ngôn ngữ và nhận thức của thế hệ Z tại Việt Nam.
2. Nghiên cứu định lượng:
   • Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha.
   • Phân tích nhân tố khám phá (EFA) nhằm rút trích và xác định cấu trúc các nhân tố thái độ và biến phụ thuộc ý định làm việc.
   • Phân tích hồi quy tuyến tính bội để kiểm định mức độ tác động của các thành phần TĐNN đến YĐLV.
   • Kiểm định tham số (Independent Samples T-test và One-way ANOVA) để xác định sự khác biệt về YĐLV theo các biến nhân khẩu học.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo thống kê từ Tổng cục Du lịch Việt Nam (VNAT), Tổng cục Thống kê (GSO), Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), các báo cáo khảo sát thế hệ của Nielsen và các công trình khoa học trong và ngoài nước.
• Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu định tính từ 2 đợt thảo luận nhóm sinh viên; dữ liệu định lượng thu thập qua bảng hỏi khảo sát trực tiếp và trực tuyến đối với học sinh THPT và sinh viên ngành du lịch - khách sạn trên phạm vi toàn quốc.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về thái độ, nghề nghiệp, TĐNN và ý định làm việc trong ngành khách sạn. Tác giả phân tích các mô hình đo lường TĐNN từ thang đo đơn chiều của Airey & Frontistis (1997) đến mô hình 9 thành phần của Kusluvan & Kusluvan (2000).

Chương này phân tích sâu các đặc trưng nhân khẩu - tâm lý của thế hệ Z: là thế hệ sinh ra trong thời kỳ bùng nổ internet (digital natives), coi trọng tính thực tế, tự chủ, có xu hướng khởi nghiệp sớm, mong muốn môi trường làm việc linh hoạt nhưng kỳ vọng thăng tiến nhanh và có phần thiếu kiên nhẫn hơn các thế hệ trước (Chillakuri, 2020; Schawbel, 2016; Lanier, 2017). Tác giả tổng hợp 30 nghiên cứu thực nghiệm tiêu biểu trên thế giới và tại Việt Nam, chỉ ra các khoảng trống tri thức và xây dựng mô hình nghiên cứu dự kiến gồm các giả thuyết về mối quan hệ giữa các khía cạnh thái độ nghề nghiệp với ý định làm việc.

Chương 2: Thiết kế nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu qua hai giai đoạn: nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. Tác giả thiết kế hệ thống thang đo ban đầu kế thừa từ các công trình quốc tế (Kusluvan & Kusluvan, 2000; Aksu & Koksal, 2005; Richardson, 2010; Wen, 2018):

• Thang đo Bản chất công việc (BCCV)
• Thang đo Địa vị xã hội (DVXH)
• Thang đo Sự phù hợp cá nhân - công việc (CNCV)
• Thang đo Điều kiện làm việc (DKLV)
• Thang đo Thu nhập và đãi ngộ (TNDN)
• Thang đo Cơ hội thăng tiến (CHTT)
• Thang đo Đồng nghiệp và Đội ngũ quản lý (DNQL)
• Thang đo Con đường nghề nghiệp, tiềm năng của nghề và phát triển cá nhân (CDNN)
• Thang đo Ý định làm việc (YĐLV)

Tác giả xây dựng kịch bản thảo luận nhóm, danh mục câu hỏi phỏng vấn sâu và cấu trúc bảng hỏi khảo sát định lượng sử dụng thang đo Likert 5 điểm, đồng thời xác lập quy trình làm sạch và xử lý dữ liệu bằng phần mềm thống kê.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu định tính và điều chỉnh mô hình nghiên cứu

Chương 3 trình bày kết quả làm việc với 2 nhóm sinh viên chuyên ngành du lịch - khách sạn để điều chỉnh mô hình và thang đo. Những hiệu chỉnh quan trọng bao gồm:

• Tách biến Bản chất công việc: Tách nhân tố BCCV thành hai khía cạnh độc lập là Ưu điểm của nghề nghiệp (UDNN) (công việc năng động, giao tiếp đa văn hóa, môi trường hiện đại) và Nhược điểm của nghề nghiệp (NDNN) (áp lực thời gian, làm việc ca kíp, cường độ lao động cao).
• Gộp và chuẩn hóa các nhân tố quản trị: Thống nhất thang đo Đồng nghiệp và đội ngũ quản lý (DNQL) phản ánh môi trường tương tác nội bộ tại khách sạn.
• Bổ sung các nhân tố mới đặc thù: Bổ sung thang đo Rủi ro của nghề nghiệp (RRNN) (sự thiếu ổn định việc làm do khủng hoảng, dịch bệnh) và Sự linh hoạt của nghề nghiệp (LH) (khả năng chuyển đổi vị trí, tính cơ động nghề nghiệp).
• Hoàn thiện thang đo: Xác lập bảng hỏi chính thức với các thang đo đã được Việt hóa, bổ sung chỉ báo mới và điều chỉnh mô hình nghiên cứu lý thuyết trước khi khảo sát diện rộng.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu chính thức

Chương 4 cung cấp toàn bộ kết quả phân tích thống kê từ tập dữ liệu khảo sát chính thức:

• Thống kê mô tả: Phân tích đặc điểm nhân khẩu học của mẫu nghiên cứu (phân bố theo giới tính, bậc học THPT/Đại học - Cao đẳng, vùng miền, chuyên ngành đào tạo, kinh nghiệm làm việc).
• Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha): Thực hiện kiểm định riêng biệt cho 12 thang đo thành phần gồm: Ưu điểm của nghề nghiệp, Nhược điểm của nghề nghiệp, Địa vị xã hội, Thu nhập và đãi ngộ, Điều kiện làm việc, Cơ hội thăng tiến, Đồng nghiệp và đội ngũ quản lý, Con đường nghề nghiệp và phát triển cá nhân, Rủi ro của nghề nghiệp, Sự linh hoạt của nghề nghiệp, Sự phù hợp cá nhân - công việc, và Ý định làm việc trong lĩnh vực khách sạn. Toàn bộ các thang đo đạt chuẩn độ tin cậy (Alpha > 0,6 và hệ số tương quan biến - tổng > 0,3).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kết quả kiểm định KMO và Bartlett's test khẳng định tính thích hợp của dữ liệu; các biến quan sát hội tụ vào các nhân tố chính xác, tổng phương sai trích đạt yêu cầu.
• Hồi quy tuyến tính bội: Xác định hệ số tác động và mức ý nghĩa thống kê của các nhân tố thái độ đối với biến phụ thuộc YĐLV. Các nhân tố như Ưu điểm nghề nghiệp, Cơ hội thăng tiến, Sự phù hợp cá nhân - công việc, Con đường phát triển cá nhân có tác động tích cực; các nhân tố Nhược điểm nghề nghiệp và Rủi ro nghề nghiệp thể hiện tác động ngược chiều đến ý định làm việc.
• Kiểm định khác biệt nhân khẩu học: Phân tích T-test và ANOVA cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ sẵn sàng làm việc trong ngành khách sạn giữa các nhóm giới tính, bậc học và tình trạng có người thân làm trong ngành.

Chương 5: Thảo luận kết quả nghiên cứu và một số kiến nghị đề xuất

Chương 5 đối chiếu kết quả định lượng của luận án với các công trình quốc tế. Tác giả thảo luận về xu hướng đánh giá của Gen Z Việt Nam: đánh giá cao các giá trị trải nghiệm, môi trường giao tiếp hiện đại nhưng rất nhạy cảm với rủi ro thị trường và tính cân bằng cuộc sống. Từ kết quả nghiên cứu, chương này đề xuất hai nhóm giải pháp lớn nhằm xây dựng thái độ tích cực và gia tăng ý định làm việc của thế hệ Z trong ngành khách sạn tại Việt Nam, đồng thời chỉ ra các hạn chế nghiên cứu.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và học thuật

• Bổ sung và hiệu chỉnh thang đo TĐNN trong bối cảnh mới: Luận án đã phát triển hệ thống thang đo TĐNN dành riêng cho thế hệ Z tại một quốc gia đang phát triển và có nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam. Luận án tách nhân tố bản chất công việc truyền thống thành hai khía cạnh riêng biệt (Ưu điểm nghề nghiệp và Nhược điểm nghề nghiệp), đồng thời bổ sung hai nhân tố mới là Rủi ro nghề nghiệp (RRNN) và Sự linh hoạt nghề nghiệp (LH).
• Kiểm chứng thực nghiệm mô hình TPB mở rộng: Khẳng định giá trị ứng dụng của Lý thuyết hành vi có kế hoạch trong việc dự báo ý định nghề nghiệp của thế hệ Z, làm rõ vai trò đa chiều của thái độ đối với các khía cạnh công việc cụ thể thay vì tiếp cận thái độ đơn chiều.
• Làm rõ tác động của yếu tố nhân khẩu học: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về sự khác biệt trong ý định lựa chọn nghề khách sạn giữa học sinh phổ thông và sinh viên chuyên ngành, giữa các nhóm giới tính và mức độ tiếp cận thông tin nghề nghiệp từ gia đình.

Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp kiến nghị

1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước về du lịch:
   • Xây dựng chiến lược truyền thông quốc gia về hình ảnh nghề nghiệp du lịch - khách sạn theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, khắc phục định kiến xã hội về địa vị nghề nghiệp.
   • Hoàn thiện khung chính sách bảo trợ và an sinh nghề nghiệp nhằm giảm thiểu nhận thức về rủi ro nghề nghiệp trong các giai đoạn khủng hoảng hoặc dịch bệnh.
2. Đối với các cơ sở đào tạo (Đại học, Cao đẳng, THPT):
   • Đổi mới hoạt động hướng nghiệp tại các trường phổ thông, cung cấp thông tin đa chiều và thực tế về ngành khách sạn.
   • Cải tiến chương trình đào tạo chuyên ngành theo hướng tăng cường trải nghiệm thực tế sớm, trang bị kỹ năng mềm và quản trị cảm xúc cho sinh viên thế hệ Z.
   • Tái cấu trúc kỳ thực tập nhằm giảm thiểu cú sốc thực tế và tác động tiêu cực của môi trường lao động ban đầu đến ý định gắn bó nghề.
3. Đối với doanh nghiệp kinh doanh khách sạn:
   • Xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng, minh bạch và rút ngắn thời gian đánh giá định kỳ để đáp ứng mong muốn phát triển nhanh của Gen Z.
   • Cải thiện chế độ đãi ngộ phi tài chính, thiết kế môi trường làm việc linh hoạt, thúc đẩy văn hóa hợp tác giữa quản lý và nhân viên.
   • Tăng cường các biện pháp an toàn lao động và cam kết bảo đảm việc làm để hạn chế tâm lý lo ngại rủi ro nghề nghiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Các hạn chế của luận án

• Phạm vi mẫu khảo sát: Mặc dù mẫu khảo sát bao gồm học sinh THPT và sinh viên du lịch - khách sạn, quy mô mẫu và địa bàn thu thập dữ liệu có thể chưa bao phủ đồng đều mọi vùng kinh tế du lịch trọng điểm trên toàn quốc.
• Bối cảnh thu thập dữ liệu: Quá trình điều tra dữ liệu diễn ra trong giai đoạn thị trường du lịch và khách sạn chịu tác động sâu sắc bởi đại dịch Covid-19, điều này có thể làm gia tăng mức độ nhạy cảm của người trả lời đối với nhân tố rủi ro nghề nghiệp so với điều kiện vận hành thông thường.
• Phương pháp thu thập thông tin: Việc sử dụng phương pháp tự đánh giá qua bảng hỏi khảo sát trực tuyến và trực tiếp có thể tồn tại sai lệch xã hội mong muốn (social desirability bias).

Các hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng khảo sát dọc (longitudinal study) theo dõi quá trình chuyển đổi từ ý định làm việc khi còn ngồi trên ghế nhà trường thành hành vi gia nhập thị trường lao động thực tế và cam kết nghề nghiệp sau tốt nghiệp.
• Mở rộng nghiên cứu so sánh giữa thế hệ Z tại Việt Nam và thế hệ Z tại các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á có điều kiện phát triển du lịch tương đồng.
• Bổ sung các biến trung gian hoặc biến điều tiết như trí tuệ cảm xúc (EQ), sự hỗ trợ từ gia đình hoặc năng lực tự nhận thức vào mô hình nghiên cứu.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Cung cấp tài liệu tham khảo về quy trình nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng, phương pháp hiệu chỉnh thang đo quốc tế vào bối cảnh Việt Nam, cùng hệ thống tổng quan tài liệu về hành vi nghề nghiệp.
• Giảng viên và nhà quản lý đào tạo ngành du lịch - khách sạn: Sử dụng các phát hiện về nhận thức và kỳ vọng của Gen Z để thiết kế lại khung chương trình đào tạo, xây dựng nội dung hướng nghiệp và điều chỉnh phương pháp tổ chức thực tập doanh nghiệp.
• Nhà quản trị nhân sự và giám đốc điều hành khách sạn: Tham khảo hệ thống giải pháp về tạo động lực, thiết kế lộ trình công danh và cải thiện môi trường làm việc nhằm thu hút và giữ chân nguồn nhân lực trẻ.
• Cơ quan hoạch định chính sách du lịch: Cung cấp căn cứ thực tiễn để xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực du lịch quốc gia giai đoạn thích ứng sau khủng hoảng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa thế hệ Z theo khung thời gian nào?

Luận án căn cứ vào các nghiên cứu của Cooman & Dries (2012), Randstad (2017) và Goh & Lee (2018) để xác định thế hệ Z là nhóm cá nhân sinh ra trong giai đoạn từ năm 1996 đến năm 2010.

2. Thang đo thái độ đối với nghề nghiệp trong luận án được kế thừa và phát triển từ những công trình nào?

Hệ thống thang đo được kế thừa từ thang đo 9 thành phần của Kusluvan & Kusluvan (2000), cùng các nghiên cứu hiệu chỉnh của Aksu & Koksal (2005), Richardson (2010), Wan và cộng sự (2014) và Wen (2018). Qua nghiên cứu định tính, tác giả đã bổ sung thêm hai nhân tố mới là Rủi ro của nghề nghiệp (RRNN) và Sự linh hoạt của nghề nghiệp (LH), đồng thời tách nhân tố Bản chất công việc thành Ưu điểm và Nhược điểm.

3. Khung lý thuyết nền tảng chính được luận án sử dụng để giải thích ý định làm việc là gì?

Khung lý thuyết trung tâm là Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) của Ajzen (1991), kết hợp với Lý thuyết hành động hợp lý (TRA - Fishbein & Ajzen, 1975), Lý thuyết nhận thức xã hội nghề nghiệp (SCCT - Chuang & Jenkins, 2010) và Lý thuyết kiến tạo xã hội.

4. Đối tượng tham gia khảo sát trong nghiên cứu này gồm những ai?

Đối tượng khảo sát bao gồm hai nhóm chính thuộc thế hệ Z tại Việt Nam: học sinh trung học phổ thông (đối tượng chuẩn bị chọn ngành nghề) và sinh viên đang theo học chuyên ngành du lịch - khách sạn tại các trường đại học, cao đẳng (đối tượng chuẩn bị gia nhập thị trường lao động).

5. Những yếu tố nào cấu thành thái độ nghề nghiệp có ảnh hưởng đến ý định làm việc của Gen Z trong ngành khách sạn?

Ý định làm việc của thế hệ Z chịu tác động tổng hòa từ các nhóm yếu tố: Ưu điểm của nghề nghiệp, Nhược điểm của nghề nghiệp, Địa vị xã hội, Thu nhập và đãi ngộ, Điều kiện làm việc, Cơ hội thăng tiến, Đồng nghiệp và đội ngũ quản lý, Con đường nghề nghiệp và phát triển cá nhân, Sự phù hợp cá nhân - công việc, Sự linh hoạt nghề nghiệp và Rủi ro nghề nghiệp.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Thị Thu Phương đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và kiểm chứng thực nghiệm mô hình ảnh hưởng của thái độ đối với nghề nghiệp đến ý định làm việc trong ngành khách sạn của thế hệ Z tại Việt Nam. Công trình đã làm rõ cấu trúc đa chiều của thái độ nghề nghiệp, bổ sung các khía cạnh phản ánh thực tiễn bối cảnh kinh tế chuyển đổi và tác động sau dịch bệnh như tính linh hoạt và rủi ro nghề nghiệp. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm và giải pháp khoa học nhằm hỗ trợ các cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp khách sạn trong công tác hoạch định chính sách, phát triển chương trình đào tạo và thu hút hiệu quả nguồn nhân lực trẻ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Thái độ đối với nghề nghiệp trong lĩnh vực khách sạn 1.1 Khái niệm thái độ Mặc dù có lịch sử nghiên cứu lâu dài nhưng không có sự thống nhất trong việc đưa ra khái niệm về thái độ. Zanna và Rempel (1988) đã đưa ra khái niệm “Thái độ là sự phân loại đối tượng kích thích theo một chiều đánh giá dựa trên thông tin về nhận thức, cảm xúc và/hoặc liên quan đến các xu hướng hành vi hoặc hành vi trong quá khứ” (Zanna và Rempel, 1988). Qua khái niệm của Zanna và Rempel có thể thấy, thái độ được cấu thành bởi yếu tố về nhận thức, cảm xúc và có thể thêm yếu tố về xu hướng hành vi. Eagly và Chaiken (1992) cho rằng “Thái độ là xu hướng tâm lý được thể hiện bằng cách đánh giá một đối tượng cụ thể với một số mức độ ưu thích hoặc không ưu thích”.

Ở khái niệm này, Eagly và Chaiken nhấn mạnh vào yếu tố cảm xúc của thái độ mà chưa chỉ rõ các yếu tố cấu thành nên thái độ của một cá nhân. Arnold và cộng sự (1995) chỉ ra rằng “Thái độ phản ánh xu hướng của một cá nhân đối với cảm nhận, suy nghĩ hoặc hành xử theo cách tích cực hoặc tiêu cực đối với đối tượng của thái độ”. Khái niệm này cho thấy, thái độ được biểu hiện qua phản ánh mang tính chất tiêu cực hoặc tích cực trong suy nghĩ hoặc hành xử đối với một đối tượng cụ thể. Tuy vậy, khái niệm này chưa phân biệt rõ thái độ của một cá nhân sẽ bao gồm hay không bao gồm yếu tố về hành vi.

Kind và cộng sự (2007) đã đưa ra khái niệm “Thái độ là niềm tin và cảm xúc cá nhân hướng tới một đối tượng”. Trong định nghĩa này, yếu tố về nhận thức không được đề cập tới, thái độ chỉ được cấu thành bởi niềm tin và cảm xúc của cá nhân. Barmby và cộng sự (2008) cho rằng “Thái độ là những cảm xúc của một người về đối tượng, dựa trên kiến thức và niềm tin của họ về đối tượng đó” (Barmby và cộng sự, 2008). Khái niệm này nhấn mạnh vào yếu tố cảm xúc của thái độ dựa trên những hiểu biết của mỗi người về đối tượng của thái độ.

Như vậy, theo định nghĩa này, yếu tố về nhận thức (kiến thức và niềm tin) không là thành phần cấu thành nên thái độ mà là yếu tố có trước, quyết định thái độ ở sau. Kotler và cộng sự (2018) đã đưa ra khái niệm “Thái độ là những đánh giá, cảm xúc và khuynh hướng ưa thích hoặc không ưa thích của một cá nhân đối với một đối tượng hoặc ý tưởng cụ thể”. Theo định nghĩa này, thái độ sẽ bao gồm 3 thành phần: đánh giá hay nhận thức, cảm xúc và khuynh hướng đối với một đối tượng cụ thể. 9 Qua các khái niệm trên cho thấy, mỗi nhà nghiên cứu có cách tiếp cận khác nhau về thái độ.

Từ các định nghĩa và khái niệm về thái độ của các nghiên cứu trước, có thể hiểu Thái độ là một cấu tạo tâm lý có ý thức và mang bản chất xã hội, là sự đánh giá của mỗi cá nhân, có sự lâu dài và ổn định, thể hiện sự sẵn sàng phản ứng theo khuynh hướng nhất định đối với một đối tượng cụ thể nào đó, được thực hiện thông qua nhận thức, cảm xúc và xu hướng thực hiện hành vi trong một tình huống cụ thể.