Luân canh cây trồng: Phối hợp toàn bộ các biện pháp cùng nhau Luân canh cây trồng là biện pháp then chốt trong canh tác hữu cơ. Luân canh cây trồng không chỉ là biện pháp mang tính quyết định để tránh bệnh hại, mà nó còn là phương pháp để quản lý thành công cỏ dại và dinh dưỡng Luân canh cây trồng cho ta thấy bức tranh toàn cảnh của toàn bộ trang trại và phản ánh khả năng sử dụng sự hiểu biết của người nông dân về sinh thái và tiềm năng sinh học trong trang trại 8.1 Tầm quan trọng của luân canh cây trồng – Cân nhắc lại mọi khía cạnh Chúng ta sẽ bắt đầu chương này với việc xem xét lại các khía cạnh khác nhau của luân canh cây trồng đã được thảo luận trong các chương trước. Luân canh cây trồng là gì? Luân canh cây trồng là một trật tự các cây trồng cụ thể đã được cân nhắc và được trồng trong cùng một thửa ruộng. Luân canh cây trồng cũng có nghĩa các cây trồng tiếp theo là một loại, một loài hoặc một giống khác với cây trồng trước đó.
Ví dụ lúa mạch sau lúa mì, ngũ cốc sau cây họ đậu, cà chua sau cải bắp v. Chuỗi luân canh có kế hoạch này có thể là chỉ cho một vài năm hoặc là liên tục, như trong sản xuất rau hữu cơ. Luân canh tốt là một phần quan trọng trong bất kỳ hệ thống hữu cơ nào. Luân canh phải đáp ứng nhiều vai trò quan trọng, gồm cả việc giảm thiểu các vấn đề về cỏ dại, sâu bệnh hại, duy trì các lớp vật chất hữu cơ và cấu trúc đất, cung cấp đủ đạm và làm cho việc thất thoát dinh dưỡng giảm tới mức thiểu.
Luân canh đồng thời phải sản sinh đủ thức ăn cho chăn nuôi và duy trì sản phẩm đầu ra của chăn nuôi và cây trồng hoa lợi để nông dân có thể có được một khoản thu nhập thỏa đáng. Không có luân canh tốt, nông dân không thể canh tác hữu cơ thành công, ít nhất là theo nghĩa phát triển bền vững. Luân canh cây trồng đã rơi vào tình trạng không được tán thành vì chúng đòi hỏi thêm các kỹ năng quản lý và lập kế hoạch, tăng tính phức tạp của canh tác. Vì trong các khu sản xuất nông nghiệp khác, kỹ năng lao động và kỹ năng canh tác đã được thay thế bằng việc sử dụng thuốc hóa học.
Trong một vài thập kỷ qua, việc phổ biến sự sẵn có phân đạm tổng hợp ở nhiều quốc gia là nguyên nhân làm giảm phần lớn việc trồng cây họ đậu, chỉ loại trừ mỗi đậu tương. Cơ khí hóa và chuyên môn hóa trang trại thành chăn nuôi đang làm giảm nhu cầu về đồng cỏ và cây trồng làm cỏ khô và đang loại bỏ một số cây trồng làm thức ăn chăn nuôi thường được sử dụng trong luân canh. Năng suất và sự màu mỡ của đất phụ thuộc nhiều vào sự luân canh. Nhiều khía cạnh khác nhau của luân canh, bao gồm sự hình thành cấu trúc đất, vòng quay dinh dưỡng và vật chất hữu cơ đã được thảo luận trong các chương trước của tài liệu này.
Nếu đất có điều kiện tốt, cấu trúc tốt, vật chất hữu cơ và hoạt động sinh học sẵn có, thì việc kiểm soát sinh học tự nhiên sâu bệnh hại sinh ra từ đất sẽ hiệu quả hơn. - 77 - Độc canh và luân canh được thiết kế không tốt làm cho đất “mệt mỏi” hoặc “cạn kiệt” – một tình trạng ngăn cản sự tăng trưởng và phát triển, làm giảm năng suất và làm xuất hiện sâu bệnh hại trên cây trồng và là nguyên nhân làm giảm sức đề kháng của cây trồng. Sự mệt mỏi của đất có nhiều phần. Biểu hiện rõ ràng nhất là thiếu hụt dinh dưỡng hoặc mất cân bằng dinh dưỡng.
Biểu hiện ít rõ ràng hơn là những tác động của tàn dư cây trồng mà ở đó nếu tiếp tục canh tác cây cùng loại có thể gây cản trở các hoạt động của một số sinh vật trong đất, và các rễ tiết ra dịch độc riêng biệt cho loài cây trồng và tạo ra tác động cảm nhiễm qua lại. Tất cả những tác động này làm tăng tính nhạy cảm của cây trồng đối với bệnh hại.2 Luân canh cây trồng là nền tảng để quản lý trang trại Sau khi suy nghĩ thấu đáo và lập kế hoạch luân canh cây trồng cho trang trại, bạn có một điểm khởi đầu rất tốt để lập kế hoạch thu hái, kế hoạch phân bón và lịch làm việc. Lựa chọn cây trồng không chỉ dựa vào cây trồng nào có thể trồng, có thể làm thức ăn chăn nuôi hoặc bán được, mà còn gồm cả vai trò của cây trồng đó trong vòng dinh dưỡng, khả năng sử dụng của chúng trong nguồn phân bón, trong hệ sinh thái đồng ruộng, vai trò của chúng trong quản lý cỏ dại và các hoạt động đồng ruộng được yêu cầu. Đáp ứng nhiều yêu cầu Có nhiều mục đích sinh học mà người ta mong muốn đạt được trong một trang trại hữu cơ.
Rất nhiều mục đích này được liên kết với việc chọn loại cây trồng và luân canh cây trồng. Tuy nhiên, trong đời sống thực tế, nhiều mục đích khác cần được cân nhắc hơn là các mục đích sinh học, điều này có thể nhìn thấy trong Hình 15 dưới đây. Thường qua trải nghiệm bạn có thể nhận thấy vì những cân nhắc khác này mà cần phải có sự thỏa hiệp. Nhu cầu về thức Các cây trồng thu ăn chăn nuôi hoa lợi thích đáng Sinh học lý Máy móc và các Xem xét thực tiễn tưởng là công trình xây Luân canh dựng trong trại Quản lý trang trại Sự tiết kiệm Hình 15 – Luân canh cây trồng và kế hoạch canh tác – một sự thỏa hiệp Một luân canh cây trồng và một kế hoạch canh tác phải cân bằng giữa các mục đích sinh học và những xem xét về kinh tế/thực tế - 78 - Đối với bất kỳ trang trại cụ thể nào, một số mục đích này sẽ là quan trọng hơn các mục đích khác.
Vì thế, trước khi chọn cây trồng, người ta phải quyết định các mục tiêu sinh học quan trọng nhất đối với trang trại. Tôi cần duy trì hoặc cải thiện cái gì? Để đơn giản hóa vấn đề, đây là năm điểm chính cần cân nhắc khi lựa chọn cây trồng để đưa vào luân canh: 1. Có giá trị như một cây thu hoa lợi hoặc thức ăn chăn nuôi 2. Xây dựng đất 3.
Bảo tồn dinh dưỡng 4. Kiểm soát cỏ dại và sâu hại 5. Nhu cầu về thiết bị và nhân công Các cân nhắc này được thảo luận cụ thể hơn dưới đây. Giá trị của cây trồng Mặc dù các cây trồng hữu cơ thường có thể đòi hỏi một mức giá thu lợi cao hơn cây trồng theo phương pháp thông thường nhưng điều này không có nghĩa là bất kỳ cây trồng nào cũng sẽ thu được một mức giá có lợi.
Bởi vì thương trường hữu cơ vẫn còn rất nhỏ bé, cân bằng cung cầu vẫn còn rất mong manh và có thể biến động lớn từ tháng này sang tháng khác. Một số nông dân hữu cơ đề xuất liên hệ với các nhà phân phối hoặc bán lẻ để tìm hiểu từ họ xem loại cây trồng nào đang có nhu cầu cao. Bằng cách này, cây được trồng trên trang trại có thể được hợp đồng trước nghĩa là nông dân chia xẻ rủi ro với nhà phân phối về khối lượng sản phẩm cuối cùng thu được từ trang trại. Việc lựa chọn loại cây trồng và luân canh cây trồng được liên kết chặt chẽ với loại hình trang trại đương nhiên vẫn còn đang được tranh cãi.
Trang trại có chăn nuôi hay không? Nếu có, loại gì và bao nhiêu? Loại gì đang được trồng và nuôi trong trang trại? Cái gì được mua và cái gì được bán? Trong một trang trại hỗn hợp (chăn nuôi kết hợp với các cây trồng được trồng luân canh) các yêu cầu về thức ăn sẽ xác định một qui mô lớn cây trồng nào được trồng luân canh. Tuy nhiên, xem xét những thay đổi tỉ lệ thức ăn cho phép chúng linh hoạt hơn là việc đáng phải làm. Xây dựng đất Cây phân xanh đóng một vai trò quan trọng trong luân canh vì khả năng của chúng đối với việc tái tạo cấu trúc đất, bảo tồn độ ẩm, kiểm soát xói mòn và giảm chắt lọc dinh dưỡng khỏi trang trại (xem phần 5. Các kỹ thuật giúp xây dựng đất: Đảm bảo trồng cân đối các cây thu hoa lợi (ví dụ ngô và đậu tương) và cây che phủ bảo tồn đất (cây phân xanh).
Các cây trồng có rễ sâu (bí xanh, cà chua, cà rốt) nên xen kẽ với cây trồng có rễ nông (ngũ cốc, hành, xà lách) để giúp cho đất thoát nước và duy trì một cấu trúc thông thoáng. Luân canh giữa cây trồng có sinh khối rễ lớn và cây trồng có sinh khối rễ nhỏ. Đồng cỏ với cây trồng có sinh khối rễ lớn cung cấp sinh vật đất, đặc biệt là giun đất, cùng với thức ăn. Luân canh cây trồng yêu cầu độ ẩm cao với cây trồng cần ít độ ẩm.
Các cây trồng có sư cảm nhiễm qua lại (lúa mạch đen và hoa hướng dương) nên trồng luân canh để ngăn chặn việc hình thành các chất độc hóa học tự nhiên. - 79 - Luân canh cây cố định đạm (cây họ đậu) với các cây sử dụng đạm cao (ngô, cải bắp, bí xanh) Bảo tồn chất dinh dưỡng Đạm là một chất dinh dưỡng chủ yếu và là chìa khóa điều chỉnh tiến trình sinh thái. Một tỷ lệ đáng kể của phân đạm không bao giờ đến được cây trồng; nó bị thất thoát vào không khí như khí ni tơ, oxit nitorat, hoặc amoniac hoặc qua nước ngầm như nitrat. Hầu hết thất thoát này xuất hiện ở nơi và khi mà không có cây trồng trên ruộng.
Đất bị phơi gần như toàn bộ giữa hai giai đoạn. Trước hết, từ thời điểm cây con đến tận thời điểm cây trồng trưởng thành đủ lớn để tạo ra một vòm che kín mặt đất, thứ hai là sau khi cây trồng được thu hoạch. Một việc làm ưu tiên đối với nông dân hữu cơ là ngăn chặn thất thoát dinh dưỡng từ trang trại và cải thiện độ phì tự nhiên của đất. Các kỹ thuật giúp bảo tồn dinh dưỡng: Tránh để đất trọc bằng cách trồng cây trồng che phủ và thực hiện biện pháp gieo trồng dưới tán cây.
Trồng cây phân xanh Để đáp ứng tất cả những đòi hỏi của trang trại từ trong hệ thống cây cố định đạm, nên trồng luân phiên với những cây trồng yêu cầu đạm cao. Cây họ đậu nên đề cao thường xuyên trong luân canh cây trồng.