Tài Liệu Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Công Tác Tuyên Giáo Ở Cơ Sở

Tài liệu nghiên cứu Ebook tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở dành cho cấp uỷ và cán bộ tuyên giáo, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: TS. Bùi Trường Giang
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Chí Thành
• Trường học: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
• Chuyên ngành: Công tác tuyên giáo
• Đề tài: Tài Liệu Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Công Tác Tuyên Giáo Ở Cơ Sở
• Loại tài liệu: Tài liệu
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Chuyên đề 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN GIÁO Ở CƠ SỞ
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1.1. Tư tưởng và công tác tư tưởng
• 1.1.1.2. Công tác tư tưởng - văn hóa
• 1.1.1.3. Công tác tuyên giáo
• 1.1.2. Khái quát chung về công tác tuyên giáo ở cơ sở
• 1.1.2.1. Vị trí, vai trò
• 1.1.2.2. Nội dung công tác tuyên giáo ở cơ sở
• 1.1.2.3. Nhiệm vụ của công tác tuyên giáo ở cơ sở
• 1.1.2.4. Nguyên tắc, phương châm của công tác tuyên giáo ở cơ sở

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tài Liệu Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Công Tác Tuyên Giáo

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở là một nguồn tài liệu quan trọng dành cho cấp ủy và cán bộ tuyên giáo. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý luận mà còn hướng dẫn thực tiễn cho cán bộ trong việc thực hiện nhiệm vụ tuyên giáo. Nội dung tài liệu được biên soạn một cách khoa học, dễ hiểu, giúp cán bộ nắm bắt nhanh chóng các vấn đề lý luận và thực tiễn trong công tác tuyên giáo.

1.1. Nội Dung Chính Của Tài Liệu Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ

Tài liệu bao gồm 6 chuyên đề chính, từ công tác giáo dục lý luận chính trị đến công tác văn hóa, văn nghệ. Mỗi chuyên đề được trình bày ngắn gọn, súc tích, giúp cán bộ dễ dàng tiếp cận và áp dụng vào thực tiễn.

1.2. Đối Tượng Sử Dụng Tài Liệu Bồi Dưỡng

Tài liệu này được thiết kế dành riêng cho cấp ủy và cán bộ tuyên giáo ở cơ sở, nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả công tác tuyên giáo tại địa phương.

II. Thách Thức Trong Công Tác Tuyên Giáo Ở Cơ Sở

Công tác tuyên giáo ở cơ sở đối mặt với nhiều thách thức, từ việc truyền tải thông tin đến việc tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Những khó khăn này đòi hỏi cán bộ tuyên giáo phải có kỹ năng và phương pháp làm việc hiệu quả. Việc nắm bắt dư luận xã hội và xử lý các tình huống phát sinh là rất cần thiết để duy trì sự ổn định và phát triển tại cơ sở.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Truyền Tải Thông Tin

Việc truyền tải thông tin chính xác và kịp thời đến người dân là một thách thức lớn. Cán bộ tuyên giáo cần phải có chiến lược truyền thông hiệu quả để đảm bảo thông tin đến tay người dân một cách nhanh chóng và chính xác.

2.2. Đối Phó Với Thông Tin Sai Lệch

Cán bộ tuyên giáo cần phải có khả năng phát hiện và phản bác các thông tin sai lệch, đồng thời cung cấp thông tin chính xác để giữ vững niềm tin của người dân vào Đảng và Nhà nước.

III. Phương Pháp Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Công Tác Tuyên Giáo Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả công tác tuyên giáo, cần áp dụng các phương pháp bồi dưỡng nghiệp vụ phù hợp. Việc kết hợp lý thuyết với thực hành sẽ giúp cán bộ tuyên giáo nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết. Các phương pháp như tổ chức hội thảo, tập huấn và thực hành tại chỗ là rất quan trọng.

3.1. Tổ Chức Hội Thảo Và Tập Huấn

Hội thảo và tập huấn là những hình thức bồi dưỡng hiệu quả, giúp cán bộ tuyên giáo trao đổi kinh nghiệm và học hỏi từ các chuyên gia trong lĩnh vực tuyên giáo.

3.2. Thực Hành Tại Chỗ

Thực hành tại chỗ giúp cán bộ áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng xử lý tình huống và giải quyết vấn đề trong công tác tuyên giáo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tài Liệu Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều cơ sở. Những kết quả đạt được từ việc áp dụng tài liệu này đã chứng minh tính hiệu quả trong việc nâng cao năng lực cán bộ tuyên giáo. Việc áp dụng các kiến thức và kỹ năng từ tài liệu vào thực tiễn đã giúp cải thiện đáng kể công tác tuyên giáo tại cơ sở.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Áp Dụng Tài Liệu

Nhiều cơ sở đã ghi nhận sự cải thiện trong công tác tuyên giáo, từ việc nâng cao nhận thức của người dân đến việc tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

4.2. Những Mô Hình Thành Công

Một số mô hình thành công trong việc áp dụng tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ đã được triển khai, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên giáo tại địa phương.

V. Kết Luận Về Tài Liệu Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ Công Tác Tuyên Giáo

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở là một công cụ hữu ích cho cán bộ tuyên giáo. Việc áp dụng hiệu quả tài liệu này không chỉ nâng cao năng lực cán bộ mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng. Tương lai của công tác tuyên giáo ở cơ sở sẽ phụ thuộc vào việc tiếp tục cải tiến và cập nhật tài liệu bồi dưỡng để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Tài Liệu Trong Tương Lai

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cán bộ tuyên giáo, từ đó góp phần vào sự phát triển của đất nước.

5.2. Đề Xuất Cải Tiến Tài Liệu

Cần có những đề xuất cải tiến tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ để phù hợp hơn với thực tiễn và nhu cầu của cán bộ tuyên giáo ở cơ sở.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở (Dành cho cấp ủy và cán bộ tuyên giáo ở cơ sở) là xuất bản phẩm đào tạo nghiệp vụ chuẩn hóa do Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng chỉ đạo biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành lần thứ hai năm 2020 (ISBN: 978-604-57-5469-6). Về mặt phân loại thư mục, tài liệu được xếp mã DDC 324.2597075, đóng vai trò là tài liệu giảng dạy nòng cốt trong chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và kỹ năng xây dựng Đảng tại các trung tâm chính trị cấp huyện, các trường chính trị tỉnh, thành phố và hệ thống tổ chức cơ sở đảng trên toàn quốc.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào việc trang bị cho người học hệ thống tri thức lý luận nền tảng về công tác tư tưởng, công tác tư tưởng - văn hóa và công tác khoa giáo; làm rõ vị trí, vai trò, nguyên tắc, phương châm và thẩm quyền của bộ máy tuyên giáo cấp xã, phường, thị trấn. Sau khi hoàn thành chương trình, người học có khả năng triển khai các quy trình nghiệp vụ chuyên môn gồm: giáo dục lý luận chính trị, tuyên truyền, cổ động, quản lý văn hóa - văn nghệ, nắm bắt dư luận xã hội, xử lý điểm nóng chính trị - xã hội và tham mưu các lĩnh vực khoa giáo tại địa bàn cơ sở.

Cấu trúc tài liệu được thiết kế thành 6 chuyên đề chuyên sâu, tiếp cận từ góc độ lý luận hệ thống đến thực tiễn tổ chức bộ máy và kỹ năng tác nghiệp cơ sở. Điểm đặc sắc của tài liệu nằm ở phương pháp biên soạn chuẩn mực: kết hợp diễn giải văn kiện Đại hội Đảng (khóa XI, XII), các nghị quyết chuyên đề (Nghị quyết số 16-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa IX và khóa X), các văn bản quy phạm nội bộ (Quyết định số 144-QĐ/TW ngày 08/8/2018 của Bộ Chính trị) cùng việc sơ đồ hóa bộ máy và minh họa bằng các quy trình xử lý công việc cụ thể.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Tài liệu được phân chia thành 6 chuyên đề với tính liên kết logic chặt chẽ từ nguyên lý cơ bản đến các lĩnh vực nghiệp vụ chuyên biệt:

• Chuyên đề 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác tuyên giáo ở cơ sở. Làm rõ các khái niệm tư tưởng, hệ tư tưởng, công tác tư tưởng, công tác tư tưởng - văn hóa và công tác tuyên giáo; phân tích 6 nội dung, 6 nhiệm vụ, 3 nguyên tắc và hệ thống phương châm hoạt động; mô tả cơ cấu tổ chức Ban Tuyên giáo đảng ủy xã, cơ chế phối hợp liên ngành và định hướng đổi mới phương thức tuyên giáo trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và không gian mạng.
• Chuyên đề 2: Công tác giáo dục lý luận chính trị và giáo dục truyền thống cách mạng ở cơ sở. Trình bày quy trình tổ chức học tập, nghiên cứu, quán triệt nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phương pháp giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lịch sử đấu tranh cách mạng của đảng bộ địa phương.
• Chuyên đề 3: Công tác tuyên truyền, cổ động ở cơ sở. Xác định phương pháp tuyên truyền miệng, hoạt động của mạng lưới báo cáo viên, tuyên truyền viên; quy trình vận hành hệ thống thông tin cơ sở (loa truyền thanh, nhà văn hóa, bản tin nội bộ) và kỹ thuật triển khai các phong trào cổ động quần chúng.
• Chuyên đề 4: Công tác văn hóa, văn nghệ ở cơ sở. Định hướng xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư; quản lý lễ hội, hoạt động văn nghệ quần chúng; kết hợp bảo tồn giá trị truyền thống với bài trừ mê tín dị đoan và văn hóa phẩm độc hại.
• Chuyên đề 5: Nắm bắt dư luận xã hội và xử lý tình huống có vấn đề, "điểm nóng" ở cơ sở. Quy trình thu thập, phân tích thông tin tư tưởng và tâm trạng xã hội; phương pháp dự báo, xử lý tin đồn, giải tỏa bức xúc trong bồi thường giải phóng mặt bằng, tranh chấp đất đai; kỹ thuật ngăn chặn khiếu kiện đông người và các thủ đoạn "diễn biến hòa bình".
• Chuyên đề 6: Công tác khoa giáo ở cơ sở. Hướng dẫn tham mưu, theo dõi và triển khai các chủ trương về giáo dục - đào tạo, dạy nghề, khoa học - công nghệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, thể dục thể thao, dân số, gia đình và trẻ em.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu thiết lập hệ thống khái niệm chuẩn xác dựa trên các công trình lý luận chính trị học và văn kiện Đảng:

• Tư tưởng và hệ tư tưởng: Dẫn chiếu theo Từ điển triết học (1976) và công trình của PGS.TS. Lương Khắc Hiếu (Cơ sở lý luận công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, 2017), xác định tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, còn hệ tư tưởng là hệ thống quan điểm, lý luận đại diện cho lợi ích của một giai cấp nhất định.
• Ba hình thái cấu thành công tác tư tưởng:
  1. Công tác lý luận: Quá trình hình thành, sáng tạo và phát triển hệ tư tưởng;
  2. Công tác tuyên truyền: Quá trình truyền bá, phổ biến lý luận (tái sản xuất hệ tư tưởng);
  3. Công tác cổ động: Khâu vật chất hóa lý luận, chuyển hóa nhận thức và niềm tin thành hành động cách mạng thực tế của quần chúng.
• Bản chất công tác tuyên giáo: Sự thống nhất biện chứng giữa công tác tư tưởng và công tác khoa giáo (khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế, thể thao, dân số, môi trường...) theo tinh thần Quyết định số 144-QĐ/TW của Bộ Chính trị.
• Hệ thống nguyên tắc chỉ đạo: (1) Nguyên tắc tính Đảng; (2) Nguyên tắc tính khoa học; (3) Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn.

Kỹ năng phát triển

Người học được rèn luyện các nhóm năng lực nghiệp vụ cụ thể:

• Kỹ năng lập kế hoạch và quản lý văn bản: Xây dựng kế hoạch công tác tư tưởng toàn khóa, kế hoạch năm, quý, tháng; xây dựng lịch giao ban tư tưởng định kỳ; soạn thảo báo cáo diễn biến tư tưởng định kỳ và đột xuất.
• Kỹ năng xử lý tình huống và quản trị dư luận: Nhận diện và xử lý tin đồn thất thiệt; điều tra dư luận xã hội thông qua mạng lưới cộng tác viên; kỹ năng đối thoại trực tiếp để xử lý các xung đột lợi ích, khiếu kiện đất đai ở cấp cơ sở.
• Kỹ năng truyền thông và tác nghiệp số: Viết tin, bài tuyên truyền trên cổng thông tin điện tử và mạng xã hội; phân tích và phản bác thông tin xấu độc, xuyên tạc; khai thác các phương tiện truyền thông hiện đại theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin.
• Kỹ năng điều phối liên ngành: Phối hợp công tác giữa Ban Tuyên giáo đảng ủy xã với Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, Công an xã, Ban chỉ huy quân sự xã và các chi bộ thôn, tổ dân phố.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp giữa truyền thụ nguyên lý lý luận Mác - Lênin với giải quyết các tình huống thực tiễn tại địa phương:

• Phương pháp giảng dạy trực quan và sơ đồ hóa: Mỗi chuyên đề đều cung cấp sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy Ban Tuyên giáo cấp xã (Trưởng ban là Bí thư/Phó Bí thư thường trực cấp ủy; Phó ban là Phó Chủ tịch UBND phụ trách văn xã; các ủy viên đại diện Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, cán bộ văn hóa). Giảng viên sử dụng sơ đồ luồng công việc để hướng dẫn cách thức vận hành quy trình tuyên giáo.
• Phân tích tình huống (Case Studies): Tài liệu đưa vào các tình huống thực tế về công tác vận động nhân dân giải phóng mặt bằng, giải quyết tranh chấp đất đai, đấu tranh chống các luận điệu kích động của các thế lực thù địch và hiện tượng "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.
• Hệ thống câu hỏi ôn tập và đánh giá: Cuối mỗi chuyên đề có hệ thống câu hỏi tổng hợp yêu cầu học viên phân tích các khái niệm cốt lõi, so sánh sự khác nhau giữa tuyên truyền và cổ động, trình bày 6 nhiệm vụ và đề xuất giải pháp đổi mới công tác tuyên giáo phù hợp với địa phương mình công tác.
• Định hướng tự học: Người học cần chủ động đối chiếu nội dung giáo trình với các văn kiện gốc của Đảng (Văn kiện Đại hội XI, XII, Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị), hệ thống nghị quyết chuyên đề và các quy định pháp luật liên quan để xây dựng chương trình hành động cá nhân.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

So với các lần xuất bản trước, bản tái bản lần thứ hai (năm 2020) có những bổ sung và cập nhật quan trọng:

• Chuẩn hóa khung thể chế và tổ chức: Cập nhật các quy định mới nhất về chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của ngành tuyên giáo theo Quyết định số 144-QĐ/TW ngày 08/8/2018 của Bộ Chính trị.
• Bổ sung bối cảnh truyền thông hiện đại: Đánh giá tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự bùng nổ của mạng xã hội và internet đối với đời sống tư tưởng cán bộ, nhân dân; đưa ra các hướng dẫn nghiệp vụ về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong định hướng dư luận xã hội và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
• Nhìn nhận thẳng thắn các hạn chế thực tế: Tài liệu dành dung lượng phân tích các tồn tại ở cấp xã như tình trạng hành chính hóa công tác tuyên giáo, đội ngũ cán bộ mỏng do chủ yếu là kiêm nhiệm, việc quán triệt nghị quyết còn hình thức, từ đó đề ra 4 nhóm giải pháp đổi mới đồng bộ (đổi mới nhận thức, nội dung, phương thức và cơ chế, chính sách).
• Sự tham gia của hội đồng chuyên gia: Nội dung sách được hoàn thiện thông qua sự đóng góp ý kiến của các nhà khoa học: PGS. Nguyễn Viết Thông, PGS. Nguyễn Bá Dương, PGS. Phạm Duy Đức, PGS. Ngô Tuấn Nghĩa, PGS. Nguyễn Tài Đông.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống chính trị:

• Cán bộ, đảng viên cấp cơ sở: Các đồng chí bí thư, phó bí thư đảng ủy; ủy viên ban thường vụ, cấp ủy viên phụ trách công tác tuyên giáo; thành viên ban tuyên giáo đảng ủy xã, phường, thị trấn; chi ủy viên các chi bộ trực thuộc tại thôn, bản, tổ dân phố.
• Học viên các chương trình đào tạo nghiệp vụ: Học viên theo học các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đảng, công tác Tuyên giáo tại các Trung tâm Chính trị cấp quận, huyện, thị xã hoặc Trường Chính trị các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Giảng viên và báo cáo viên: Tài liệu dùng làm giáo trình giảng dạy, tài liệu tham khảo phục vụ soạn giảng bài cho giảng viên lý luận chính trị, báo cáo viên cấp huyện và tuyên truyền viên cơ sở.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết: Người học cần có kiến thức cơ bản về lý luận chính trị (chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh) và nắm vững Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam cùng cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp xã.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho cấp ủy viên, cán bộ ban tuyên giáo đảng ủy xã, phường, thị trấn; báo cáo viên, tuyên truyền viên cấp cơ sở và học viên các lớp bồi dưỡng công tác xây dựng Đảng tại các trung tâm chính trị cấp huyện.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm được những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hiểu biết về lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và các quy định trong Điều lệ Đảng về chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đảng.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Tài liệu không thuần túy trình bày lý luận hàn lâm mà tích hợp sâu cấu trúc tổ chức bộ máy kiêm nhiệm ở cấp xã; phân định rõ ràng ranh giới nghiệp vụ giữa 3 hình thái công tác tư tưởng (lý luận, tuyên truyền, cổ động) và cung cấp quy trình xử lý điểm nóng, quản lý dư luận xã hội trong thời đại internet.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Học viên nên kết hợp đọc từng chuyên đề với việc giải quyết các câu hỏi ôn tập ở cuối bài; liên hệ đối chiếu trực tiếp với các nghị quyết, quy chế phối hợp và tình hình thực tế tại đảng bộ cơ sở nơi mình đang công tác.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu khuyến nghị người học tham khảo thêm các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, XII của Đảng; Nghị quyết số 16-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 (khóa IX và khóa X); Cơ sở lý luận công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam (Nxb. Lý luận chính trị, 2017) và Chương trình bồi dưỡng chuyên đề công tác tuyên truyền miệng, báo cáo viên (Nxb. Lao động - Xã hội, 2008).

---

Kết luận

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2020) cung cấp một hệ thống tri thức hoàn chỉnh từ cơ sở lý luận, mô hình tổ chức bộ máy đến các kỹ năng tác nghiệp chuyên ngành cho đội ngũ cán bộ tuyên giáo cấp xã, phường, thị trấn. Lộ trình học tập khoa học được đề xuất là tiếp thu nguyên lý lý luận và cơ cấu tổ chức tại Chuyên đề 1, trước khi đi sâu vào từng kỹ năng chuyên biệt trong Chuyên đề 2 đến 6. Việc nghiên cứu giáo trình kết hợp tra cứu các văn kiện Đảng và quy định pháp luật hiện hành sẽ đảm bảo tính chuẩn mực và hiệu quả trong hoạt động công tác tuyên giáo tại cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

(Xuất bản lần thứ hai) Chịu trách nhiệm xuất bản: Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP PHẠM CHÍ THÀNH Chịu trách nhiệm nội dung: PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP T S. PH M TH THINH #JÐO
UՀQ
OՖJ
EVOH
ThS. Đ PH NG M I TS.

HOÀNG MẠNH THẮNG BÙI BỘI THU Trình bày bìa: Ê TH H N Chế bản vi tính: NG NQ NH N Đọc sách mẫu: T .Đ PH NG M I I TH Số đăng ký kế hoạch xuất bản: -2020/CXBIPH/ - /CTQG. Số quyết định xuất bản: -QĐ/NXBCTQG, ngày / /2020. Nộp lưu chiểu tháng năm 2020. Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt Nam Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở: Dành cho cấp ủy và cán bộ tuyên giáo ở cơ sở.

- Xuất bản lần thứ 2.: Chính trị quốc gia, 2020.: hình vẽ, bảng; 19cm ĐTTS ghi: Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng ISBN 9786045754696 1. Đảng Cộng sản Việt Nam 2. Công tác tuyên giáo 3. Tài liệu bồi dưỡng 324.2597075 - dc23 CTF0459p-CIP (Xuất bản lần thứ hai) CHỈ ĐẠO NỘI DUNG TS.

BÙI TRƯỜNG GIANG TẬP THỂ BIÊN SOẠN PGS. NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HOA ThS. VŨ HỮU PHÊ TS. NGUYỄN KIM PHƯỢNG TS.

LÊ ĐỨC HOÀNG CN. NGUYỄN MINH THỦY ThS. MAI YẾN NGA ThS. ĐÀO MAI PHƯƠNG ThS.

ĐINH VĂN BẮC ThS. TRẦN THỊ THÙY TS. LƯƠNG CÔNG LÝ CN. TRƯƠNG NGỌC VINH LỜI NÓI ĐẦU Công tác tuyên giáo ở cơ sở là một bộ phận hợp thành trong hoạt động lãnh đạo của tổ chức đảng, một công tác trọng yếu của chính quyền và các tổ chức, đoàn thể trong hệ thống chính trị ở cơ sở.

Công tác tuyên giáo ở cơ sở có vai trò quan trọng hàng đầu trong việc tuyên truyền sâu rộng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với mỗi người dân; khơi dậy và phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tính chủ động, sáng tạo của quần chúng nhân dân nhằm biến chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước thành hiện thực, thành phong trào hành động cách mạng của quần chúng; góp phần giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở cơ sở, xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện. Nhằm cung cấp những kiến thức và kỹ năng cơ bản về nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở, Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tái bản cuốn sách: Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tuyên giáo ở cơ sở (Dành cho cấp ủy và cán bộ tuyên giáo ở cơ sở). 5 Cuốn sách gồm 6 chuyên đề, phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn chung và các nội dung cụ thể về công tác tuyên giáo ở cơ sở: công tác giáo dục lý luận chính trị và giáo dục truyền thống cách mạng; công tác tuyên truyền, cổ động; công tác văn hoá, văn nghệ; nắm bắt dư luận xã hội và xử lý tình huống có vấn đề, “điểm nóng”; công tác khoa giáo. Mỗi chuyên đề được viết ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, đã phân tích những vấn đề lý luận chung và làm rõ một số công tác nghiệp vụ của từng nội dung trong công tác tuyên giáo ở cơ sở, được sơ đồ hóa và có các ví dụ minh họa giúp cho cán bộ tuyên giáo ở cơ sở dễ nắm bắt, có thể vận dụng được trong hoạt động thực tiễn.

Cuốn sách nhận được sự đóng góp ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học: PGS. Nguyễn Viết Thông, PGS. Nguyễn Bá Dương, PGS. Phạm Duy Đức, PGS.

Ngô Tuấn Nghĩa, PGS. Nguyễn Tài Đông. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn, song cuốn sách khó tránh khỏi hạn chế. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của bạn đọc để nội dung cuốn sách được hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách tới các đồng chí cùng đông đảo bạn đọc. Tháng 02 năm 2020 BAN TUYÊN GIÁO TRUNG ƯƠNG ĐẢNG NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT 6 Chuyên đề 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN GIÁO Ở CƠ SỞ I- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1. Các khái niệm cơ bản a) Tư tưởng và công tác tư tưởng - Tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện về quan hệ của con người với thế giới xung quanh1. Hệ tư tưởng là những tư tưởng, quan điểm, quan niệm đã được hệ thống hóa thành lý luận, thành học thuyết về xã hội, phản ánh và bảo vệ lợi ích của một giai cấp nhất định được giai cấp đó thừa nhận và truyền bá2.

Xem Ban Tuyên giáo Trung ương: Chương trình bồi dưỡng chuyên đề công tác tuyên truyền miệng, báo cáo viên, Nxb. Lao động - Xã hội, Hà Nội, 2008, tr.7 (dẫn theo Từ điển triết học, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1976, tr. Xem Lương Khắc Hiếu: Cơ sở lý luận công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb.

Lý luận chính trị, Hà Nội, 2017, tr. 7 - Công tác tư tưởng là hoạt động có mục đích của một giai cấp, một chính đảng, nhằm hình thành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng của giai cấp đó trong quần chúng, làm cho hệ tư tưởng đó trở thành hệ tư tưởng chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội, thúc đẩy quần chúng tích cực, tự giác đi tới hành động xây dựng và bảo vệ chế độ của giai cấp đó. + Công tác tư tưởng trong chủ nghĩa xã hội là hoạt động có mục đích của Đảng Cộng sản nhằm phát triển, truyền bá hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, biến hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa thành hệ tư tưởng chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội, động viên, cổ vũ tính tích cực, tự giác, sáng tạo của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa1. + Công tác tư tưởng gồm ba hình thái (bộ phận cấu thành): công tác lý luận, công tác tuyên truyền và công tác cổ động.

Ba hình thái này có mối quan hệ biện chứng, gắn bó chặt chẽ với nhau. Công tác lý luận là quá trình hình thành, phát triển sáng tạo hệ tư tưởng và vận dụng hệ tư tưởng để đề ra đường lối, chiến lược, sách lược. Công tác tuyên truyền tiếp nối công tác lý luận, nhằm truyền bá lý luận, _____________ 1. Xem Lương Khắc Hiếu: Cơ sở lý luận công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Sđd, tr.

8 xây dựng nhận thức mới, củng cố niềm tin và cổ vũ hành động. Công tác cổ động là khâu cuối cùng quyết định việc chuyển hóa lý luận đã được nhận thức, niềm tin đã được xây dựng và củng cố thành hành động cách mạng. Thiếu sự nối tiếp của công tác cổ động thì công tác lý luận và tuyên truyền không đạt tới mục đích thực tiễn là thay đổi hành vi, cổ vũ hành động tích cực, sáng tạo của con người. Trong thực tiễn công tác tư tưởng không được lẫn lộn hình thái này với hình thái kia, nhất là giữa tuyên truyền và cổ động.

Mặt khác, cần phối hợp sử dụng cả ba hình thái sao cho phù hợp với các quá trình tư tưởng đang diễn ra, phù hợp với đặc điểm riêng biệt của từng hình thái, đồng thời quan tâm chỉ đạo để cả ba hình thái hoạt động nhịp nhàng, cân đối, đồng bộ. + Nhận thức về công tác tư tưởng cần lưu ý một số điểm sau: Công tác tư tưởng chỉ tồn tại trong xã hội có giai cấp, có hệ tư tưởng, các thiết chế tư tưởng và những người hoạt động tư tưởng. Không chỉ giai cấp vô sản tiến hành công tác tư tưởng mà mọi giai cấp có hệ tư tưởng đều tiến hành công tác tư tưởng để phát triển, truyền bá hệ tư tưởng của giai cấp mình. Công tác tư tưởng xuất hiện và tồn tại để thực hiện mục đích mà giai cấp thống trị đặt ra, đó là: 9 hình thành, truyền bá hệ tư tưởng và động viên, thúc đẩy con người hành động xây dựng và bảo vệ chế độ mà giai cấp đóng vai trò chủ thể hệ tư tưởng là giai cấp thống trị.

Công tác tư tưởng là một hoạt động xã hội mang tính quá trình, gồm 3 quá trình cơ bản, đó là: hình thành, sáng tạo hệ tư tưởng (công tác lý luận); truyền bá hệ tư tưởng - quá trình “tái sản xuất” hệ tư tưởng (công tác tuyên truyền) và biến hệ tư tưởng thành hành động hiện thực thông qua vai trò của quần chúng nhân dân - quá trình “vật chất hóa” hệ tư tưởng (công tác cổ động). b) Công tác tư tưởng - văn hóa Trong các sách, báo, tạp chí và trong thực tiễn hoạt động công tác tư tưởng, cụm từ “công tác tư tưởng - văn hóa” được sử dụng rộng rãi, thường xuyên. Cụm từ này được sử dụng phổ biến khi Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương thành lập trên cơ sở hợp nhất Ban Tuyên huấn Trung ương và Ban Văn hóa - Văn nghệ Trung ương. Qua các giai đoạn lịch sử, từ yêu cầu thực tiễn của cách mạng, công tác tư tưởng được bổ sung các nội dung mới về văn hóa, văn nghệ, gọi là công tác tư tưởng - văn hóa.

Với quan điểm thống nhất, xuyên suốt các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam: “Văn hóa là nền tảng 10 tinh thần, là mục tiêu, động lực của sự phát triển xã hội”, công tác tư tưởng - văn hóa chính là xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa, làm cho hệ tư tưởng của Đảng ta trở thành hệ tưởng chi phối đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân, trong mỗi sáng tác văn học nghệ thuật, quảng bá văn hóa, lễ hội và các hoạt động văn hóa khác. qua đó, thúc đẩy, cổ vũ Nhân dân xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa. Về thực chất thì khái niệm công tác tư tưởng và công tác tư tưởng - văn hóa thống nhất với nhau. c) Công tác tuyên giáo Khái niệm công tác tuyên giáo gắn với việc hợp nhất Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương với Ban Khoa giáo Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương, cùng với đó là sự hợp nhất và hình thành những cơ quan này tại các địa phương, tạo thành tổ chức, bộ máy ngành tuyên giáo từ Trung ương tới cơ sở.

Theo đó, công tác tuyên giáo là sự thống nhất biện chứng giữa công tác tư tưởng và công tác khoa giáo (bao gồm: khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, dạy nghề, y tế, thể dục, thể thao, dân số, gia đình, trẻ em)1.