Chương 1: Khái quát về làn sóng văn hóa Hàn Quốc (“ Hanỉyu” ) l ếl Định nghĩa về làn song văn hóa Hàn Quốc (“Hanlyu”) Thuật ngữ Hanlyu(Hàn lưu) đã được biết đến từ những năm 1990 khi con sốt phim Hàn Quốc bùng nổ ở Trung Quốc và Đài Loan và sau đó lan tỏa sang các nước Nhật Bản và Đông Nam Á. Hanlyu thời kì đầu chỉ đơn thuần là sự ám chỉ đến phim ảnh, ca nhạc.đến từ Hàn Quốc thì ngày nay nó đã thể hiện tầm ảnh hường đa phương diện và là một thuật ngữ ám chỉ bao gồm tất cả các yếu tố liên quan đến Hàn Quốc. Và hiện nay, Hanlyu đã vượt ra tầm ảnh hưởng khu vực và hướng đến toàn cầu5. Năm 2006 tờ báo Time ở Mỹ đã bình chọn ra “ 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới năm 2006” thì ca sĩ Bi(Joeng Ji Hoon) của Hàn Quốc đã vinh dự được góp mặt, và việc bài hát “Oppa Kangnam Style” do ca sĩ PSY trình bày đã tạo nên một cơn sốt toàn cầu là những ví dụ không thể phủ nhận.
Ngoài ra, việc một doanh nghiệp Hàn Quốc tạo ra những dòng sản phẩm thu hút được nhiều sự yêu thích và quan tâm của mọi người trên thế giới cũng góp phần tạo nên hiệu quả kinh tế cho Hàn Quốc. Vậy, Hanlyu ngày nay nên được tiếp cận với nhiều mặt như kinh tế, văn hóa, kinh doanh, du lịch. chứ không chỉ đơn thuần là những sản phẩm giải trí đại chúng nữa. Những người tiêu thụ làn sóng văn hóa này có thể cụ thể hóa như sau.
Thứ nhất là những người có sự quan tâm và đặc biệt bị thu hút bởi Kpop(âm nhạc Hàn), phim ảnh và các sản phẩm truyền thông giải trí khác của Hàn Quốc, tạm gọi là ‘Người tiêu thụ sản phẩm giải trí’. Thứ hai là những người bị thu hút đến Hàn Quốc du lịch do sự ảnh hưởng từ các khía cạnh khác của Hanlyu, tạm gọi là ‘Người tiêu thụ các sản phẩm du lịch’. Thứ ba là những người tiêu dùng tin tưởng các sản phẩm được sản xuất gắn mác ‘Made in Korea’, tạm gọi là ‘Người tiêu thụ các sản phẩm kinh tế’. Đây là 3 loại hình tiêu biểu tiên phong đón nhận và tiêu thụ làn sóng văn hóa Hàn Quốc - Hanlyu.
Bên cạnh đó, còn có các sản phẩm được ‘vạch đường chỉ hướng’ hoạch định cho một ‘Tân Hanlyu’ như các sản phẩm về ẩm thực hay thẩm mỹ, chăm sóc sức khỏe, trò chơi điện tử, game Online v. được chính phủ Hàn Quốc đặc biệt quan tâm và đẩy mạnh. -g-sỊ-íHT-71- tỊ-^- °|DÌ*1 f ^<H] p]^ lír n t ' í l £. M ] ' M ô f 0l | ' H s | (Vai t r ò ản h h ư ờ n g c ủ a h a n l y u k i n h t ế và H a n ly u văn h ó a đ ế n hình án h t h ư ơ n g h i ệ u Hàn Quốc) Page 7 Có thể nói, những hướng đi trực diện của Hanlyu là âm nhạc, phim ảnh, truyền hình và game6 và kéo theo đó là những ‘sản phẩm gián tiếp’ như nhạc phim, điện thoại, đồ gia dụng, thời trang, du lịch v.2 Tầm ảnh hưởng của làn sóng văn hóa Hàn Quốc (“Hanlyu”) đến văn hóa Việt Nam Khi du nhập vào Việt Nam, các sản phẩm văn hóa Hàn Quốc đã có những điều kiện thuận lợi sẵn có để khuếch tán văn hóa từ những nét tương đồng đặc trưng đến những điểm giao thoa và cuối cùng là đưa văn hóa đặc trưng đến nhận thức người Việt.
Thứ nhất, Việt Nam và Hàn Quốc đều năm trong vùng văn hóa chữ Hán và phát triển từ văn hóa lúa nước đi lên. Mặc dù ngày nay, Hàn Quốc đã có những chuyển biến vượt bậc tò một nước nông nghiệp trở thành một nước công nghiệp phát triển thì những nét đặc trưng văn hóa ‘vùng trồng lúa’ vẫn còn đó. Điển hình là Hàn Quốc vẫn sử dụng lịch âm để ‘quan sát mặt trăng’, để kỉ niệm những ngày lễ quan trọng trong năm như Trung thu, Tết 1/1 âm lịch, tết Đoan Ngọ v. Hơn hết, sự ảnh hưởng của Trung Hoa luôn mang đến một cảm giác gắn bó quen thuộc và dễ dàng đồng cảm từ ngôn ngữ, tâm tư tình cảm của người dân hai nước Việt Nam và Hàn Quốc.
Thứ hai, vào đầu nhưng năm Việt Nam vừa từng bước phát triển khỏi chiến tranh vừa đẩy mạnh chính sách Đổi Mới trên các mặt về kinh tế, xã hội, tư duy, cơ chế, văn hóa v.Đời sống tinh thần của người dân còn chưa phong phú. Tuy nhiên, ở thời kì chuyển đổi này đã có những bước thay đổi đáng kể khi các dòng sản phẩm tivi trắng đen được dần thay thế bằng tivi màu đáp ứng được ước muốn ‘nhìn và cảm nhận’ ở một cấp độ khác. Người dân dường như yêu cầu nhiều hơn cùng với nhu cầu hưởng thụ ngày càng tăng cao trong khi các sản phẩm trong nước ‘cung chẳng bù cầu’, thì với chính sách xuất khẩu văn hóa của Hàn Quốc, Việt Nam lại được cung cấp miễn phí các bộ phim truyền hình từ Hàn Quốc giúp đáp ứng nhu cầu ‘nghe nhìn’ của người dân. Và bước đi ‘Miễn phí’ của Hàn Quốc lại là con đường ‘hai bên cùng có lợi’; Hàn Quốc xuất khẩu được văn hóa, Việt Nam đẩy mạnh được sức mua các sản phẩm điện tử.
Tuy nhiên, ‘miễn phí’ nhưng ‘khôn khéo’ ở chỗ nó kéo theo những họp đồng và các dòng sản phẩm điện tử như Deawoo, LG v.dễ dàng tiếp cận vào thì trường Việt Nam hơn bao giờ hết. ("Các phương án giúp đẩy mạnh Hanlyu",Viện nghiên cứu kinh tế Samsung) Page 8 Thứ ba, trong các loại văn hóa du nhập vào Việt Nam thì các sản phẩm về truyền hình có điều kiện tiếp xúc rộng rãi với người dân Việt Nam nhất. Không chi giới trẻ, Hanlyu là làn gió nóng lan tỏa sức ảnh hưởng của mình đến cả độ đổ 60,70 - thế hệ người đi trước, khi đại bộ phận thời gian nhàn rỗi ngồi trước màn hinh tivi và hơn cả, họ như được tìm thấy “Những giá trị Nho giáo đã dần mai một” qua sự “kính trên nhường dưới”, luật nhân quả và nghĩa cử cao đẹp từ các bộ phim Hàn Quốc. Ông bà, cha mẹ đã thế, giới trẻ lại dễ đồng cảm hơn với các xu hướng thời trang Hàn Quốc, trải qua 100 năm dưới chế độ của thực dân Pháp, người Việt Nam đã được làm quen với các văn hóa phương Tây và các giai điệu âm nhạc US-UK(nhạc Âu Mỹ) đã khá quen thuộc với người dân Việt Nam lại là nền tảng cho sự du nhập những sắc thái trình diễn, ca từ pha lẫn bản sắc Đông-Tây mà âm nhạc Hàn Quốc mang lại.
Hanlyu có thể gọi là một làn sóng toàn cầu, chúng ta nên nhìn nhận Hanlyu ở đa phương diện hơn là chỉ xem nó là một thế mạnh của quốc gia Hàn Quốc. Ngày nay, khi Tivi và Internet trở thành một ‘kết cấu hạ tầng’ cơ bản của toàn thế giới thì việc thỏa mãn nhu cầu nhìn nhận cái mới, mở mang tầm nhìn lại càng được thúc đẩy. Trong không gian văn hóa truyền thống ‘tĩnh lặng’ của Việt Nam luôn coi trọng việc gìn giữ những giá trị con người và đặt nặng lề lối sống phong kiến đã không còn phù hợp với nhịp sống hòa nhập thể giới - thời đại toàn cầu hóa của những ước mơ vươn mình ra Năm châu mà bất kì thanh thiếu niên nào cũng được ‘tư tưởng hóa’ từ khi còn ‘quàng khăn đỏ’ đến ghế nhà trường. Và cũng có thể nói, Hanlyu có thể phát triển ở Đông Nam Á là do “tính vượt trội về mặt văn hóa giải trí” hay do “văn hóa Hàn Quốc độc đáo” thì cũng chỉ là một nhận định đúng nhưng chưa đủ.
Mà chúng ta cần phải hiểu Hanlyu là một xu thế mới đáp ứng cho những nhu cầu giải trí ‘bình dân’ nhất, và nó mang một năng lực an ủi và làm dịu những tâm hồn con người trong những bộn bề cuộc sống vật chất thường ngày. Bên cạnh đó cũng phải kể đến một yếu tố khách quan khác khiến cho Hanlyu nhanh chóng đi vào đời sống của giới trẻ, đó là về mặt kĩ thuật tổ chức và hoạch định nội dung sản phẩm văn hóa rất chuyên nghiệp, thêm vào đó là thể mạnh của một quốc gia IT phát triển cũng đóng một vai trò to lớn trong việc phát tán sản phẩm văn hóa trong và ngoài nước Hàn Quốc. Tuy nhiên, cùng với thời đại là sự phát triển không ngừng của lối sống, của tư duy logic. Sẽ chẳng thể nào phủ nhận được sự ảnh hưởng tích cực từ những cái mà làn sóng văn hóa Hàn Quốc mang lại.
Đó là, hơn hết nó giải quyết được nhu cầu giải trí thường ngày của Page 9 người dân, với giới trẻ, nó cho họ một sự cách tân trong cuộc sống từ xu hướng thời trang ăn mặc, đến cách sống, lối tư duy mới mẻ như các nhân vật truyền hình, như các thần tượng của họ - luôn xuất hiện trước công chúng với một hình ảnh ‘không tì vết’, chỉnh chu từ thái độ ứng xử đến phong cách thời trang. Nói cách khác, chúng ta có xu hướng bị lôi cuốn và bắt chước nhũng gì chúng ta cho là mới mẻ và phát triển hơn cái cố hữu hiện tại. Sẽ là không có gi đáng trách khi một sở thích ươm mầm cho một giấc mơ trở thành ngôi sao âm nhạc hay một diễn viên truyền hình, hoặc đơn giản chỉ là một ước muốn được khám phá du lịch sang một đất nước khác để nhìn ngắm, học hỏi, giao lưu. Nhưng vấn đề ở đây là chúng ta cần hướng dẫn, tư vấn, chỉ bảo làm sao cho giới trẻ thực hiện đúng mục đích, chọn đúng hướng và xác định được mục tiêu nghề nghiệp, cũng như liên quan đến cuộc sống của bản thân trong tương lai.
Page 10 Chương 2: Khảo sát và phân tích ý kiến học sinh-sinh viên về văn hóa “Hanlyu” Hàn Quốc 2.1 Nhận thức tiêu dùng của giới trẻ về các sản phẩm văn hóa Hàn Quốc Như đã phân tích ở trên, có thể nói động cơ nguồn thúc đẩy của việc học sinh sau Phố thông là do yếu tổ yêu thích, tò mò về văn hóa và tiếng Hàn Quốc, song song cùng những nguyên nhân chủ quan và khách quan về mặt điểm số hoặc tự định hướng nghề nghiệp tương lai, tức, do yểu tố ‘nhắm mắt đưa tay’ hoặc yếu tố ‘có chủ đích’ mà chọn học ngành Tiếng Hàn hoặc Hàn Quốc học. Sau đó, vì những lý do chủ quan và khách quan khác mà các em từ bỏ hoặc tiếp tục theo đuổi sở thích, đam mê của mình.