MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết Sự ra đời và phát triển của Internet đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của con ngƣời và việc kinh doanh của tất cả các doanh nghiệp lớn nhỏ trên toàn thế giới. Thời đại công nghiệp cũ đã đƣợc thay bằng thời đại thông tin với lƣợng thông tin khổng lồ và dễ dàng tiếp cận từ mọi quốc gia, mọi thời điểm. Song hành với đó là việc các phƣơng thức tiếp cận khách hàng truyền thống không còn hiệu quả nhƣ trƣớc nữa.
Khách hàng bắt đầu thấy nhàm chán và cảnh giác hơn từ thông điệp quảng cáo hay ngƣời tiếp thị. Internet cung cấp một phƣơng pháp khác cho ngƣời tiêu dùng để thu thập thông tin sản phẩm và tƣ vấn từ ngƣời tiêu dùng khác bằng truyền miệng điện tử (eWOM – Electronic word -of-mouth) Ngƣời tiêu dùng dễ dàng tiếp cận và theo dõi suy nghĩ, cảm nhận của những cá nhân khác để so sánh và lựa chọn, khai thác tối đa quyền lợi của mình. Ngƣời tiêu dùng có thể gửi ý kiến, nhận xét và cảm nhận sản phẩm trên website, blog, Forum, các trang web đánh giá, các trang web mạng lƣới xã hội, các trang mạng xã hội (Facebook, Twitter,…), điều này đã dẫn đến việc tạo ra một cộng đồng truyền miệng trực tuyến đa dạng và có sức ảnh hƣởng vô cùng lớn đối với doanh nghiệp và các các nhà bán buôn, bán lẻ. Trong các quyết định mua mỹ phẩm, khách hàng thƣờng có xu hƣớng bắt chƣớc (đặc biệt là tâm lý của phụ nữ) nhƣ là sự mô phỏng, tái tạo, lặp lại hành vi của một ngƣời hay nhóm ngƣời, từ đó tạo nên tâm lý bắt chƣớc đám đông và bắt chƣớc lẫn nhau thông qua truyền miệng.
Quyết định mua mỹ phẩm của phụ nữ phụ thuộc chủ yếu vào cảm xúc tiêu cực hay tích cực đến từ nhà sản xuất, kinh doanh hay đến từ chính những đối tƣợng xung quanh. Phụ nữ cũng có xu hƣớng tạo ra thông tin truyền miệng điện tử cao hơn hẳn nam giới. Họ thích chia sẻ cảm giác, trải nghiệm và đánh giá của mình về một sản Luan van 2 phẩm đã sử dụng. Từ thực tiễn trên, tác giả thực hiện đề tài “Nghiên cứu sự tác động của truyền miệng điện tử (eWOM) đến quyết định mua mỹ phẩm của ngƣời tiêu dùng là nữ giới trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”.
Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu về eWOM, phân biệt giữa WOM và eWOM. - Nghiên cứu ảnh hƣởng của eWOM đến quyết định mua hàng thông qua các biến số: Mối quan hệ giữa ngƣời gửi và ngƣời nhận tin, Chất lƣợng eWOM, Số lƣợng eWOM, Sự chấp nhận eWOM. - Hiệu lực hóa thang đo các yếu tố về eWOM ảnh hƣởng đến quyết định mua mỹ phẩm cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. - Đƣa ra các kiến nghị sử dụng eWOM để phát triển kênh thông tin qua Internet nhằm giúp các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh có bƣớc tiếp cận khách hàng tại Đắk Lắk hiệu quả/ 3.
Câu hỏi nghiên cứu - Thông tin eWOM có tác động đến quyết định mua mỹ phẩm của nữ giới hay không? - Thông tin eWOM có tác động đến lựa chọn hình thức mua mỹ phẩm của nữ giới không? - EWOM có tác động nhƣ thế nào đến quyết định mua mỹ phẩm của nữ giới? - Những biến số mối quan hệ giữa ngƣời gửi và ngƣời nhận, chất lƣợng eWOM, số lƣợng eWOM có ảnh hƣởng đến sự chấp nhận eWOM của ngƣời tiêu dùng hay không? - Nhân tố sự chấp nhận eWOM có tác động đến quyết định mua của ngƣời tiêu dùng hay không? - Sự tác động của eWOM đến quyết định mua mỹ phẩm của những Luan van 3 ngƣời tiêu dùng có độ tuổi, thu nhập, nghề nghiệp khác nhau thì có khác nhau hay không? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: những yếu tố liên quan tới eWOM tác động đến quyết định mua mỹ phẩm của ngƣời tiêu dùng nữ trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk - Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: tập trung vào các yếu tố của eWOM tác động đến quyết định mua mỹ phẩm của nữ giới và mức độ tác động của các yếu tố đó. + Về không gian: nghiên cứu ngƣời tiêu dùng nữ trong phạm vi tỉnh Đắk Lắk. + Về thời gian: thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 8/2016 đến tháng 1/2017.
Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài đƣợc thực hiện theo phƣơng pháp nghiên cứu định tính và định lƣợng. Đi từ tổng hợp lý thuyết liên quan lĩnh vực nghiên cứu đến lựa chọn mô hình nghiên cứu, lựa chọn hệ thống thang đo phù hợp với mô hình nghiên cứu, kiểm định thang đo để xác định mức ý nghĩa của mô hình nghiên cứu và mức độ ảnh hƣởng của từng nhân tố của truyền miệng điện tử đến quyết định mua mỹ phẩm của ngƣời tiêu dùng nữ tại tỉnh Đắk Lắk. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài Ý nghĩa khoa học Xác định sự tác động của eWOM đến quyết định mua mỹ phẩm của ngƣời tiêu dùng thông qua các biến số về ngƣời tiêu dùng, nguồn thông tin eWOM (ngƣời gửi), thông điệp eWOM. Ý nghĩa thực tiễn - Giúp các doanh nghiệp nắm bắt đƣợc những nhân tố quan trọng của eWOM tác động đến quyết định mua mỹ phẩm của ngƣời tiêu dùng, từ đó phát triển eWOM nhƣ là một công cụ marketing một cách hiệu quả.
Luan van 4 - Những kinh nghiệm rút ra trong quá trình nghiên cứu là cơ sở cho việc hoàn thiện các hoạt động nghiên cứu về sự tác động của eWOM đến quyết định mua của ngƣời tiêu dùng trong những nghiên cứu lần sau. Tổng quan tài liệu Tài liệu Tiếng Việt - Luận văn của Nguyễn Thảo Thanh, trƣờng Đại học Kinh tế Đà Nẵng, nội dung “Nghiên cứu ảnh hưởng của truyền miệng đến hình ảnh thương hiệu: trường hợp truyền miệng trên Webtretho.com và Lamchame. Tác giả đƣa ra nhóm các yếu tố của truyền miệng điện tử ảnh hƣởng đến hình ảnh thƣơng hiệu đó là: Độ tin cậy thông tin, Đặc tính thông tin, Uy tín trang Web, Kinh nghiệm Internet của ngƣời nhận thông tin, Niềm tin trƣớc đó về thƣơng hiệu. Sau đó kết luận tất cả các nhân tố nêu trên đều tác động đến hình ảnh thƣơng hiệu.
Tác giả sử dụng phần mềm SPSS 16.0 để xử lý và phân tích thông tin. Kết quả cho thấy Độ tin cậy nguồn tin có tƣơng quan mạnh nhất với nhân tố Đặc tính thông tin (0. Ngoài ra, biến phụ thuộc cũng có sự tƣơng quan tuyến tính chặt với các biến: Độ tin cậy nguồn tin, Đặc tính thông tin và Uy tín trang web với pearson correlation lần lƣợt là 0. Mô hình giải thích đƣợc 61.9% sự biến động trong ảnh hƣởng đến hình ảnh thƣơng hiệu của các eWOM trong hai website Webtretho.com và Lamchame.
- Luận văn của Huỳnh Thị Nhƣ Ngọc, trƣờng Đại học Kinh Tế Đà Nẵng, nội dung “Nghiên cứu sự tác động của truyền miệng điện tử đến quyết định mua mỹ phẩm của nữ giới”(2013). Tác giả đƣa ra nhóm các yếu tố của truyền miệng điện tử ảnh hƣởng đến quyết định mua mỹ phẩm của nữ giới là: sự tin cậy nguồn tin, sự tin cậy thông tin eWOM, sự quan tâm của ngƣời tiêu dùng, kiến thức trải nghiệm của ngƣời tiêu dùng, sự chấp nhận eWOM. Nghiên cứu thu đƣợc kết quả 3 nhân tố ảnh hƣởng đến sự chấp nhận eWOM, đó là “Sự tin Luan van 5 cậy của nguồn tin eWOM, sự tin cậy thông tin eWOM và kiến thức trải nghiệm của ngƣời tiêu dùng. Kết quả xử lý và phân tích nghiên cứu định lƣợng bằng phần mềm SPSS tác giả đƣa ra kết quả nhƣ sau: Các nhân tố“Sự tin cậy nguồn tin eWOM”, “Sự tin cậy thông tin eWOM”, “Kiến thức trải nghiệm của ngƣời tiêu dùng” đều tác động thuận chiều đến “Sự chấp nhận eWOM” và chúng giải thích đƣợc 70.7% sự biến thiên của sự chấp nhận.
Trong đó sự tin cậy thông tin tác động mạnh nhất, mạnh nhì là tin cậy nguồn tin và cuối cùng là kiến thức trải nghiệm. “Sự chấp nhận eWOM” tác động thuận chiều đến “Quyết định mua của ngƣời tiêu dùng” và giải thích đƣợc 60.9% sự biến thiên của quyết định mua mỹ phẩm của ngƣời tiêu dùng dựa vào eWOM. - Luận văn của Trần Thị Khánh Linh, trƣờng Đại học Kinh Tế Đà Nẵng, nội dung “Nghiên cứu sự tác động của truyền miệng điện tử đến quyết định mua sữa của người tiêu dùng tại Đà Nẵng”(2014). Nghiên cứu thu đƣợc kết quả 4 nhân tố ảnh hƣởng đến sự chấp nhận eWOM, đó là “Sự tin cậy của nguồn tin eWOM, chất lƣợng eWOM, số lƣợng eWOM và kiến thức trải nghiệm của ngƣời tiêu dùng.
Kết quả xử lý và phân tích nghiên cứu định lƣợng bằng phần mềm SPSS tác giả đƣa ra kết quả nhƣ sau: Các 4 nhân tố đều tác động đến sự chấp nhận thông tin eWOM. Trong đó ảnh hƣởng mạnh mẽ nhất là sự tin cậy của nguồn tin eWOM, tiếp theo là nhân tố chất lƣợng eWOM, số lƣợng eWOM và cuối cùng là kiến thức trải nghiệm của ngƣời tiêu dùng. Sự chấp nhận của eWOM cũng tác động thuận chiều đến quyết định mua của ngƣời tiêu dùng, giải thích đƣợc 54.5% sự biến động trong quyết định mua sữa. Có sự khác biệt trong sự tác động của eWOM đến quyết định mua của những ngƣời tiêu dùng có giới tính, độ tuổi và nghề nghiệp khác nhau.
Tỉ lệ ngƣời tiêu dùng sử dụng Internet để tìm kiếm thông tin về sữa khá cao (82%). Ngƣời tiêu dùng thƣờng tìm kiếm thông tin về các sản phẩm Luan van 6 sữa thông qua các trang web nhƣ webtretho.hay thông qua các mạng xã hội nhƣ Facebook, Twiter, Tài liệu Tiếng Anh - Nghiên cứu của Phạm Thị Minh Lý (2016) về tác động của truyền miệng điện tử đến việc mua mỹ phẩm online ở Việt Nam. Bài viết này nghiên cứu tác động của truyền miệng điện tử (eWOM) đến ý định mua của ngƣời tiêu dùng trực tuyến cho các sản phẩm mỹ phẩm tại thành phố Hồ Chí Minh. Trong ba yếu tố, yếu tố chuyên môn có tác động mạnh nhất đến sự tin tƣởng của khách hàng trong eWOM, tiếp theo là sự tham gia và cuối cùng là sự kết nối.
Ngoài ra, nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng yếu tố niềm tin của khách hàng ảnh hƣởng đáng kể sự công nhận eWOM. Cuối cùng, sự gia tăng nhận thức của khách hàng về eWOM cũng dẫn đến sự gia tăng về ý định mua hàng của khách hàng đáng kể. - Nghiên cứu của Fan và Miao (2012) về sự tác động của truyền miệng điện tử (eWOM) đến quyết định mua các sản phẩm điện tử của ngƣời tiêu dùng.