Tác động của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành xây dựng trên thị trường chứng khoán việt nam

Ngành xây dựng tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, việc sử dụng nợ vay để tối… 105 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh · 2022.

• Tác giả: Tống Lê Thanh Nhàn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Anh Thư
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Nợ Đến Tỷ Suất Lợi Nhuận Của Các Doanh Nghiệp Ngành Xây Dựng Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.6. Bố cục của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Khái quát về nợ vay
• 2.2. Tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp
• 2.3. Các chỉ tiêu đo lường tỷ suất lợi nhuận
• 2.4. Tác động của nợ vay đến tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp
• 2.5. Các lý thuyết về tác động của nợ vay đến tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp
• 2.5.1. Lý thuyết cấu trúc vốn của Franco Modigliani và Merton Miller (lý thuyết M&M)
• 2.5.2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory - POT)
• 2.6. Tác động của nợ vay đến tỷ suất lợi nhuận
• 2.7. Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan
• 2.7.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.7.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.8. Thảo luận các nghiên cứu trước và xác định vấn đề nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu và kì vọng dấu của các biến trong mô hình
• 3.4. Biến phụ thuộc
• 3.5. Biến độc lập
• 3.6. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)
• 4.3. Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SDA)
• 4.4. Tỷ suất nợ dài hạn trên tổng tài sản (LDA)
• 4.5. Tốc độ tăng trưởng doanh thu (GROWTH)
• 4.6. Quy mô doanh nghiệp (SIZE)
• 4.7. Tỷ lệ lạm phát (INF)
• 4.8. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.8.1. Hồi quy theo mô hình Pooled OLS
• 4.8.2. Hồi quy theo mô hình tác động cố định FEM (Fixed Effects Model)
• 4.8.3. Kết quả kiểm định Redundant Fixed Effect – Likelihood Ratio
• 4.8.4. Hồi quy theo mô hình tác động ngẫu nhiên REM (Random Effects Model)
• 4.8.5. Kiểm định Correlated Random Effects – Hausman Test
• 4.8.6. Kiểm định các khuyết tật của mô hình REM
• 4.8.7. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.8.8. Kiểm định tự tương quan
• 4.9. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Gợi ý chính sách
• 5.1.1. Đối với các doanh nghiệp ngành xây dựng
• 5.1.2. Kiến nghị đối với các bên liên quan
• 5.2. Hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Đề tài đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của nợ vay đến lợi nhuận doanh nghiệp xây dựng

Ngành xây dựng tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, việc sử dụng nợ vay để tối đa hóa lợi nhuận là một thách thức lớn. Nợ vay có thể giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng tài chính, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc hiểu rõ tác động của nợ vay đến lợi nhuận là rất cần thiết để các doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định đúng đắn trong quản lý tài chính.

1.1. Khái niệm nợ vay và lợi nhuận doanh nghiệp

Nợ vay là khoản tiền mà doanh nghiệp phải trả cho các tổ chức tài chính hoặc cá nhân. Lợi nhuận doanh nghiệp được đo bằng tỷ suất lợi nhuận, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn. Sự cân bằng giữa nợ vay và lợi nhuận là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu tác động của nợ vay

Nghiên cứu này giúp xác định mối quan hệ giữa nợ vay và lợi nhuận, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho doanh nghiệp trong việc quản lý nợ vay hiệu quả. Điều này không chỉ giúp tối đa hóa lợi nhuận mà còn giảm thiểu rủi ro tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý nợ vay tại doanh nghiệp xây dựng

Doanh nghiệp xây dựng thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý nợ vay. Các yếu tố như lãi suất, tính thanh khoản và khả năng sinh lời đều ảnh hưởng đến quyết định vay vốn. Việc không kiểm soát tốt nợ vay có thể dẫn đến tình trạng khủng hoảng tài chính.

2.1. Rủi ro tài chính từ nợ vay

Rủi ro tài chính là một trong những vấn đề lớn nhất mà doanh nghiệp xây dựng phải đối mặt. Nợ vay cao có thể dẫn đến áp lực tài chính, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và hoạt động kinh doanh.

2.2. Tác động của lãi suất đến chi phí vay

Lãi suất biến động có thể làm tăng chi phí vay, ảnh hưởng đến lợi nhuận. Doanh nghiệp cần có chiến lược quản lý lãi suất để giảm thiểu tác động tiêu cực này.

III. Phương pháp quản lý nợ vay hiệu quả cho doanh nghiệp xây dựng

Để tối đa hóa lợi nhuận, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp quản lý nợ vay hiệu quả. Việc phân tích và đánh giá tình hình tài chính là rất quan trọng trong quá trình này.

3.1. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp

Phân tích tình hình tài chính giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về khả năng thanh toán và mức độ rủi ro. Các chỉ số tài chính như tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cần được theo dõi thường xuyên.

3.2. Chiến lược vay vốn hợp lý

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược vay vốn hợp lý, bao gồm việc lựa chọn thời điểm vay, loại hình vay và lãi suất. Điều này giúp tối ưu hóa chi phí và tăng cường khả năng sinh lời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nợ vay

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ nợ vay có tác động đáng kể đến lợi nhuận của doanh nghiệp xây dựng. Các doanh nghiệp cần áp dụng các kết quả nghiên cứu này vào thực tiễn để cải thiện hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ 72 doanh nghiệp xây dựng

Nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ 72 doanh nghiệp xây dựng niêm yết cho thấy rằng tỷ lệ nợ ngắn hạn có tác động tiêu cực đến lợi nhuận. Ngược lại, nợ dài hạn có thể hỗ trợ tăng trưởng lợi nhuận nếu được quản lý tốt.

4.2. Khuyến nghị cho doanh nghiệp xây dựng

Doanh nghiệp nên giảm tỷ lệ nợ ngắn hạn và tăng cường sử dụng nợ dài hạn. Đồng thời, cần duy trì tính thanh khoản ổn định để đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về nợ vay trong ngành xây dựng

Tác động của nợ vay đến lợi nhuận doanh nghiệp xây dựng là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết phải được nghiên cứu sâu hơn. Các doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để quản lý nợ vay hiệu quả, từ đó tối đa hóa lợi nhuận.

5.1. Tóm tắt các điểm chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nợ vay có tác động đáng kể đến lợi nhuận doanh nghiệp xây dựng. Việc quản lý nợ vay hiệu quả là yếu tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa nợ vay và lợi nhuận, đặc biệt là trong bối cảnh biến động kinh tế hiện nay. Các yếu tố vĩ mô như lạm phát cũng cần được xem xét để có cái nhìn toàn diện hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam, ngành xây dựng đóng vai trò là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, ghi nhận những bước phát triển vượt bậc cùng với sự gia tăng của các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và sự xuất hiện của hàng loạt công trình quy mô lớn. Đặc thù của doanh nghiệp ngành xây dựng là tính chất thâm dụng vốn cao, chu kỳ sản xuất kinh doanh kéo dài và giá trị công trình lớn, dẫn đến việc các doanh nghiệp phải chiếm dụng và luân chuyển nguồn vốn trong thời gian dài. Để duy trì hoạt động và tối đa hóa tỷ suất sinh lời, bên cạnh nguồn vốn chủ sở hữu, các doanh nghiệp ngành xây dựng thường ưu tiên huy động nguồn vốn nợ vay với tỷ trọng cao nhằm phát huy hiệu ứng đòn bẩy tài chính.

Tuy nhiên, việc sử dụng nợ vay luôn đi kèm với rủi ro tài chính và gánh nặng chi phí lãi vay, đặc biệt trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động và áp lực cạnh tranh gay gắt. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới và tại Việt Nam về mối quan hệ giữa cấu trúc nợ và tỷ suất lợi nhuận vẫn tồn tại nhiều kết quả trái chiều (như quan điểm nợ tác động nghịch chiều của Abor (2005), Gill (2011) đối lập với kết quả tác động cùng chiều của Tian & Zeitun (2007), Ahmad (2012)). Đồng thời, các công trình nghiên cứu chuyên sâu về doanh nghiệp xây dựng niêm yết có kết hợp đồng thời cả biến vi mô và biến vĩ mô (lạm phát) tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Do đó, khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tống Lê Thanh Nhàn (Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, 2022) đã tập trung giải quyết bài toán này.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Đánh giá tác động của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành xây dựng trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định sự ảnh hưởng của nợ vay.
  2. Thảo luận về mức độ ảnh hưởng của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành xây dựng trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
  3. Đưa ra kiến nghị phù hợp về nợ vay của các doanh nghiệp ngành xây dựng nhằm sử dụng nợ một cách hiệu quả để tối đa hóa lợi nhuận.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Nợ vay của các doanh nghiệp ngành xây dựng có ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận?
2. Mức độ ảnh hưởng của nợ vay trong các doanh nghiệp ngành xây dựng đến tỷ suất lợi nhuận như thế nào?
3. Kiến nghị nào cho các doanh nghiệp ngành xây dựng liên quan đến ảnh hưởng của nợ đến tỷ suất lợi nhuận?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tác động của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp ngành xây dựng.
• Phạm vi không gian: Mẫu nghiên cứu gồm 72 doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên cả hai sở giao dịch chứng khoán: Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 11 năm, từ năm 2010 đến năm 2020 — giai đoạn phục hồi và tăng trưởng sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2010.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hai lý thuyết nền tảng về cấu trúc vốn và tài trợ doanh nghiệp:

1. Lý thuyết cấu trúc vốn của Franco Modigliani và Merton Miller (Lý thuyết M&M):
   • Mô hình M&M (1958) không có thuế: Trong thị trường vốn hoàn hảo, giá trị doanh nghiệp độc lập với cấu trúc vốn; giá trị doanh nghiệp vay nợ bằng giá trị doanh nghiệp không vay nợ.
   • Mô hình M&M (1963) có thuế thu nhập doanh nghiệp: Do chi phí lãi vay được khấu trừ thuế (tác dụng của lá chắn thuế), việc gia tăng sử dụng nợ vay sẽ làm giảm chi phí sử dụng vốn bình quân và nâng cao giá trị cũng như hiệu quả sinh lời của doanh nghiệp.
2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory - POT) của Myers & Majluf (1984):
   • Dựa trên sự bất cân xứng thông tin giữa nhà quản trị và nhà đầu tư, doanh nghiệp không có một cấu trúc vốn tối ưu cố định mà ưu tiên tài trợ theo thứ tự: nguồn vốn nội bộ trước tiên, tiếp đến là phát hành nợ an toàn, nợ rủi ro, chứng khoán lai và cuối cùng mới là phát hành cổ phiếu mới.

Về biến phụ thuộc, tác giả phân tích ba chỉ tiêu tài chính cơ bản gồm ROA (Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản), ROE (Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) và ROI (Tỷ lệ hoàn vốn). Trong đó, ROA được lựa chọn làm đại diện chính cho tỷ suất lợi nhuận vì tính chất phản ánh thuần túy hiệu quả quản trị và đầu tư tài sản mà không bị bóp méo bởi quyết định tài trợ hay biến động cổ phiếu quỹ trong chuỗi dữ liệu dài 11 năm.

Phương pháp và mô hình nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu: Phân tích định lượng với dữ liệu bảng cân bằng (balanced panel data) cho 72 doanh nghiệp trong 11 năm (tương ứng 792 quan sát).
• Kỹ thuật ước lượng: Thực hiện hồi quy qua 3 mô hình: Bình phương nhỏ nhất cổ điển gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM).
• Kiểm định thống kê: Sử dụng kiểm định Redundant Fixed Effects - Likelihood Ratio và kiểm định Correlated Random Effects - Hausman Test để lựa chọn mô hình phù hợp nhất; thực hiện kiểm định đa cộng tuyến thông qua ma trận tương quan và hệ số nhân tử phóng đại phương sai (VIF), kiểm định tự tương quan.
• Công cụ xử lý: Phần mềm kinh tế lượng EViews 8.

Dạng phương trình hồi quy đa biến: $$ROA_{it} = \alpha + \beta_1 SDA_{it} + \beta_2 LDA_{it} + \beta_3 LQ_{it} + \beta_4 GROWTH_{it} + \beta_5 SIZE_{it} + \beta_6 INF_t + \mu_t$$

Trong đó:

• $ROA_{it}$: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản của doanh nghiệp $i$ tại năm $t$ (Lợi nhuận trước thuế và lãi vay hoặc Lợi nhuận sau thuế trên Tổng tài sản).
• $SDA_{it}$: Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản ($SDA = \frac{\text{Nợ ngắn hạn}}{\text{Tổng tài sản}}$).
• $LDA_{it}$: Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản ($LDA = \frac{\text{Nợ dài hạn}}{\text{Tổng tài sản}}$).
• $LQ_{it}$: Tính thanh khoản, đo bằng khả năng thanh toán hiện hành ($LQ = \frac{\text{Tài sản ngắn hạn}}{\text{Nợ ngắn hạn}}$).
• $GROWTH_{it}$: Tốc độ tăng trưởng doanh thu ($GROWTH = \frac{\text{Doanh thu}t - \text{Doanh thu}{t-1}}{\text{Doanh thu}_{t-1}} \times 100%$).
• $SIZE_{it}$: Quy mô doanh nghiệp ($SIZE = \ln(\text{Tổng tài sản})$).
• $INF_t$: Tỷ lệ lạm phát hàng năm (chỉ số CPI vĩ mô).
• $\alpha, \beta_1 \dots \beta_6$: Hệ số chặn và các hệ số hồi quy; $\mu_t$: Sai số ngẫu nhiên.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu vi mô được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán của 72 doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX thông qua website chính thức của các doanh nghiệp, các cổng thông tin tài chính Vietstock, CafeF, và hai sở giao dịch chứng khoán. Dữ liệu vĩ mô lạm phát được thu thập từ các báo cáo thống kê chính thức.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể của khóa luận. Tác giả chỉ ra tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của ngành xây dựng trong nền kinh tế Việt Nam và nhu cầu vốn lớn của ngành này. Bối cảnh nguồn vốn FDI tăng trưởng (như năm 2018 tăng 9,1% so với 2017 theo Cục Đầu tư nước ngoài) cùng hàng loạt công trình quy mô đòi hỏi ngành xây dựng phải quản trị nguồn vốn hiệu quả. Chương này công bố rõ mục tiêu nghiên cứu tổng quát và 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi khảo sát gồm 72 doanh nghiệp xây dựng trên sàn HOSE và HNX giai đoạn 2010–2020, ý nghĩa thực tiễn của đề tài và bố cục 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước có liên quan

Chương 2 cung cấp hệ thống lý luận hoàn chỉnh về vốn nợ (nợ ngắn hạn, nợ dài hạn) và các chỉ tiêu đo lường tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp (ROA, ROE, ROI), phân tích ưu thế của ROA trong nghiên cứu dữ liệu bảng ngành xây dựng. Tác giả phân tích chi tiết Lý thuyết cấu trúc vốn M&M (1958, 1963) và Lý thuyết trật tự phân hạng POT (Myers & Majluf, 1984) để luận giải cơ chế tác động của nợ đến lợi nhuận.

Phần tổng quan nghiên cứu tổng hợp các công trình quốc tế (Mesquita & Lara 2003, Abor 2005, Tian & Zeitun 2007, Gill et al. 2011, Ahmad et al. 2012, Pouraghajan & Malekian 2012, Vena 2012, Wanjohi 2003) và trong nước (Đoàn Ngọc Phúc 2018, Đặng Phương Mai 2016, Nguyễn Thị Diệu Chi 2018, Bùi Đan Thanh 2016). Tác giả tổng hợp thành bảng đối chiếu các biến tác động (SDA, LDA, LQ, GROWTH, SIZE, INF) và phương pháp ước lượng (OLS, FEM, REM, 2SLS, GMM), từ đó xác định khoảng trống nghiên cứu khi kết hợp biến vi mô doanh nghiệp với biến vĩ mô lạm phát cho ngành xây dựng Việt Nam.

Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 xây dựng quy trình nghiên cứu gồm 6 bước có tính logic cao:

1. Tổng hợp lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm.
2. Xác định các biến trong mô hình tác động của nợ đến tỷ suất lợi nhuận giai đoạn 2010–2020.
3. Thu thập dữ liệu thứ cấp của 72 doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX trong 11 năm.
4. Thống kê mô tả, hồi quy đa biến dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM) và kiểm định khuyết tật mô hình trên EViews 8.
5. Phân tích chiều hướng và mức độ tác động của các biến độc lập đến ROA.
6. Kết luận và đề xuất khuyến nghị chính sách.

Chương này cũng thiết lập 5 giả thuyết nghiên cứu chính cùng kỳ vọng dấu:

• H1: Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản ($SDA$) tác động nghịch chiều (-) đến ROA.
• H2: Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản ($LDA$) tác động nghịch chiều (-) đến ROA.
• H3: Tính thanh khoản ($LQ$) tác động nghịch chiều (-) đến ROA.
• H4: Tốc độ tăng trưởng doanh thu ($GROWTH$) tác động thuận chiều (+) đến ROA.
• H5: Quy mô doanh nghiệp ($SIZE$) tác động thuận chiều (+) đến ROA.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng thực nghiệm:

• Thống kê mô tả: Phân tích các đặc trưng thống kê (giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất) của các biến ROA, SDA, LDA, GROWTH, SIZE, INF trong giai đoạn 2010–2020 của 72 doanh nghiệp.
• Ước lượng và lựa chọn mô hình: Thực hiện ước lượng lần lượt qua Pooled OLS, FEM và REM. Kiểm định Redundant Fixed Effects - Likelihood Ratio cho thấy FEM vượt trội hơn Pooled OLS; kiểm định Correlated Random Effects - Hausman Test được áp dụng để xác định mô hình tối ưu giữa FEM và REM.
• Kiểm định khuyết tật: Ma trận tương quan giữa các biến độc lập và hệ số nhân tử phóng đại phương sai (VIF) đều nằm trong ngưỡng an toàn, xác nhận không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng; thực hiện kiểm định tự tương quan.
• Thảo luận kết quả: Kết quả hồi quy xác nhận SDA, LDA và LQ tác động nghịch chiều (-) có ý nghĩa thống kê đến ROA. Ngược lại, GROWTH, SIZE và biến vĩ mô INF có tác động cùng chiều (+) có ý nghĩa thống kê đến ROA.

Chương 5: Kết luận và gợi ý chính sách

Chương 5 đúc kết các phát hiện định lượng chính và xây dựng các hàm ý quản trị, giải pháp chính sách phân tầng:

• Nhóm giải pháp dành cho doanh nghiệp xây dựng: Tái cơ cấu tỷ lệ nợ ngắn hạn và nợ dài hạn, kiểm soát thanh khoản ở mức tối ưu tránh tồn đọng vốn, nâng cao chất lượng thi công và tận dụng quy mô.
• Nhóm kiến nghị đối với cơ quan Nhà nước và Ngân hàng thương mại: Giữ ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì lạm phát ở mức vừa phải và giữ ổn định mặt bằng lãi suất cho vay.
• Trình bày các hạn chế của nghiên cứu và định hướng các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết và chiều hướng tác động

Tên biến	Ký hiệu	Ý nghĩa chỉ tiêu	Kỳ vọng dấu	Kết quả hồi quy	Trạng thái giả thuyết
Nợ ngắn hạn / Tổng tài sản	SDA	Mức độ sử dụng nợ ngắn hạn tài trợ tài sản	(-)	(-)	Chấp nhận giả thuyết H1
Nợ dài hạn / Tổng tài sản	LDA	Mức độ sử dụng nợ dài hạn tài trợ tài sản	(-)	(-)	Chấp nhận giả thuyết H2
Tính thanh khoản	LQ	Khả năng thanh toán hiện hành	(-)	(-)	Chấp nhận giả thuyết H3
Tăng trưởng doanh thu	GROWTH	Tốc độ tăng trưởng doanh thu qua các năm	(+)	(+)	Chấp nhận giả thuyết H4
Quy mô doanh nghiệp	SIZE	Quy mô tài sản (Logarit tự nhiên tổng tài sản)	(+)	(+)	Chấp nhận giả thuyết H5
Tỷ lệ lạm phát	INF	Biến vĩ mô tỷ lệ lạm phát hàng năm	(+/-)	(+)	Tác động cùng chiều có ý nghĩa

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên kết quả thực nghiệm, tác giả đề xuất các nhóm khuyến nghị cụ thể:

1. Đối với các doanh nghiệp ngành xây dựng:
   • Tái cấu trúc tỷ lệ nợ: Giảm tỷ trọng nợ ngắn hạn trong tổng tài sản để hạn chế rủi ro thanh khoản trước mắt và áp lực trả nợ dồn dập cuối năm; điều chỉnh tăng tỷ số nợ dài hạn ở mức độ hợp lý nhằm bảo đảm nguồn vốn ổn định cho các công trình dài hạn nhưng phải kiểm soát chặt chẽ chi phí lãi vay.
   • Duy trì tính thanh khoản hợp lý: Giữ tỷ số thanh khoản ở mức an toàn, không dự trữ tài sản ngắn hạn hoặc tiền mặt quá cao nhằm tránh phát sinh chi phí cơ hội do tài sản sinh lời thấp.
   • Mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh: Tận dụng lợi thế quy mô lớn để nâng cao uy tín đấu thầu, tiếp cận các nguồn tín dụng ưu đãi và gia tăng tỷ suất sinh lời; chú trọng quản lý chất lượng công trình và thúc đẩy tăng trưởng doanh thu.
2. Đối với cơ quan Nhà nước và Ngân hàng thương mại:
   • Cơ quan quản lý Nhà nước: Ưu tiên điều hành và duy trì tỷ lệ lạm phát ở mức vừa phải, ổn định kinh tế vĩ mô để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho ngành xây dựng.
   • Hệ thống ngân hàng: Ổn định mặt bằng lãi suất cho vay, thiết kế các gói tín dụng trung và dài hạn với cơ chế giải ngân linh hoạt phù hợp với chu kỳ nghiệm thu - thanh toán của ngành xây dựng.

Đóng góp của nghiên cứu

• Cung cấp bộ bằng chứng thực nghiệm đầy đủ về tác động của cấu trúc nợ (phân tách nợ ngắn hạn và nợ dài hạn) đến tỷ suất sinh lời ROA của 72 doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong chuỗi thời gian 11 năm (2010–2020).
• Bổ sung thành công biến vĩ mô tỷ lệ lạm phát (INF) kết hợp với các biến vi mô trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng cân bằng, làm rõ thêm cơ chế tác động của môi trường kinh tế vĩ mô đối với hiệu quả tài chính của ngành xây dựng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:

  • Cỡ mẫu nghiên cứu giới hạn ở 72 doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên sàn HOSE và HNX, chưa bao quát các doanh nghiệp xây dựng chưa niêm yết hoặc giao dịch trên sàn UPCoM.
  • Chuỗi thời gian dừng lại ở năm 2020, chưa bao quát giai đoạn biến động sau đại dịch COVID-19 và các chu kỳ kinh tế mới hơn.
  • Mô hình mới chỉ tích hợp một biến vĩ mô là lạm phát (INF), chưa đánh giá toàn diện các yếu tố vĩ mô khác như lãi suất điều hành, biến động giá nguyên vật liệu xây dựng hoặc tỷ giá hối đoái.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng phạm vi thời gian nghiên cứu cập nhật cho các năm gần nhất để đánh giá tác động trong bối cảnh phục hồi kinh tế hậu đại dịch.
  • Gia tăng quy mô mẫu khảo sát, mở rộng sang các doanh nghiệp xây dựng trên thị trường UPCoM và các phân khúc xây dựng chuyên biệt (xây dựng dân dụng, xây dựng công nghiệp, hạ tầng giao thông).
  • Đưa thêm các biến vĩ mô bổ trợ (lãi suất thực tế, tốc độ tăng trưởng GDP, chính sách đầu tư công) hoặc kiểm tra tác động phi tuyến tính của cấu trúc vốn đối với tỷ suất lợi nhuận.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn đối với:

• Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán, Quản trị Kinh doanh và Kinh tế Xây dựng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng với dữ liệu bảng (Panel Data), quy trình kiểm định và lựa chọn mô hình Pooled OLS, FEM, REM trên phần mềm EViews 8.
• Nhà nghiên cứu về cấu trúc vốn: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm và hệ thống tổng quan tài liệu có cấu trúc rõ ràng về lý thuyết M&M và lý thuyết trật tự phân hạng áp dụng tại thị trường mới nổi.
• Ban quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây dựng: Cung cấp căn cứ định lượng để thiết lập chính sách đòn bẩy tài chính, cân đối tỷ lệ nợ ngắn hạn/dài hạn và quản trị dòng tiền thanh khoản tối ưu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm bao nhiêu doanh nghiệp và trong giai đoạn nào?
Nghiên cứu thu thập dữ liệu bảng cân bằng từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 72 doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên cả hai sở giao dịch chứng khoán HOSE và HNX trong khoảng thời gian 11 năm, từ năm 2010 đến năm 2020 (tổng cộng 792 quan sát).

2. Tỷ lệ nợ ngắn hạn (SDA) và nợ dài hạn (LDA) tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lời (ROA)?
Kết quả hồi quy thực nghiệm chỉ ra rằng cả tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản ($SDA$) và tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản ($LDA$) đều có tác động nghịch chiều (-) có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ($ROA$). Điều này phản ánh việc lạm dụng nợ vay làm gia tăng chi phí lãi vay và gánh nặng tài chính, từ đó làm suy giảm hiệu quả sinh lời của doanh nghiệp xây dựng.

3. Vì sao tác giả lựa chọn chỉ tiêu ROA làm biến phụ thuộc chính thay vì ROE hay ROI?
Khóa luận chọn ROA vì đây là thước đo thuần túy phản ánh hiệu quả sử dụng toàn bộ tài sản để tạo ra lợi nhuận mà không bị sai lệch bởi các quyết định tài trợ hay các biến động bất thường về vốn chủ sở hữu (như việc mua lại cổ phiếu quỹ). ROA cũng là chỉ tiêu chuẩn hóa phù hợp nhất cho việc so sánh thuần nhất giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành xây dựng xuyên suốt chuỗi dữ liệu 11 năm.

4. Yếu tố vĩ mô lạm phát (INF) và quy mô doanh nghiệp (SIZE) tác động ra sao đến lợi nhuận trong mô hình?
Cả hai biến tỷ lệ lạm phát ($INF$) và quy mô doanh nghiệp ($SIZE$) đều có tác động cùng chiều (+) có ý nghĩa thống kê đến ROA. Doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn tận dụng được lợi thế thương lượng và uy tín đấu thầu, trong khi mức lạm phát vừa phải trong giai đoạn nghiên cứu phản ánh sự tăng trưởng của tổng cầu nền kinh tế và hoạt động đầu tư xây dựng.

5. Tác giả đưa ra những kiến nghị gì đối với cơ quan Nhà nước và các ngân hàng thương mại?
Tác giả kiến nghị cơ quan quản lý Nhà nước ưu tiên kiểm soát và duy trì tỷ lệ lạm phát ở mức vừa phải để giữ ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời kiến nghị các ngân hàng thương mại cần duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ổn định và cung cấp các gói vay dài hạn phù hợp với chu kỳ xây dựng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tống Lê Thanh Nhàn đã đánh giá toàn diện tác động của nợ đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) của 72 doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2010–2020 thông qua mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng cân bằng trên EViews 8. Kết quả thực nghiệm chứng minh rằng tỷ lệ nợ ngắn hạn, tỷ lệ nợ dài hạn và tính thanh khoản có tác động nghịch chiều đến ROA, trong khi tốc độ tăng trưởng doanh thu, quy mô doanh nghiệp và lạm phát có tác động cùng chiều. Nghiên cứu cung cấp hệ thống giải pháp thực tiễn giúp các doanh nghiệp xây dựng tái cấu trúc nợ vay, tối ưu hóa mức độ thanh khoản, đồng thời đưa ra các khuyến nghị vĩ mô có giá trị cho cơ quan quản lý và hệ thống ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ---------------------------------------------------- TỐNG LÊ THANH NHÀN TÁC ĐỘNG CỦA NỢ ĐẾN TỶ SUẤT LỢI NHUẬN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH XÂY DỰNG TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH- NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 52340201 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ---------------------------------------------------- TỐNG LÊ THANH NHÀN TÁC ĐỘNG CỦA NỢ ĐẾN TỶ SUẤT LỢI NHUẬN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH XÂY DỰNG TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH- NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 52340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

VŨ THỊ ANH THƢ TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 i TÓM TẮT Là ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam - các doanh nghiệp ngành xây dựng tại Việt Nam phải chịu áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp trong nƣớc và quốc tế nhằm hội nhập và phát triển lâu dài nên đòi hỏi tối đa hóa lợi nhuận là một điều tất yếu. Các doanh nghiệp xây dựng có đặc thù thâm dụng vốn nên nguồn vốn chiếm vị trí rất quan trọng trong hoạt động kinh doanh. Bên cạnh vốn chủ sở hữu, nợ vay luôn chiếm tỷ trọng cao do các doanh nghiệp ngành xây dựng ƣu tiên sử dụng nhằm tăng suất sinh lời.

Do đó, việc phân tích rõ tác động của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành xây dựng rất cần đƣợc nghiên cứu và triển khai. Nghiên cứu tiến hành với dữ liệu là 72 doanh nghiệp ngành xây dựng đƣợc niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2010-2020 bằng các phƣơng pháp thống kê, phƣơng pháp tổng hợp, phân tích và phƣơng pháp hồi quy với mục tiêu đánh giá mức độ ảnh hƣởng của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành xây dựng trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam và đƣa ra kiến nghị phù hợp về nợ vay của các doanh nghiệp ngành xây dựng nhằm sử dụng nợ một cách hiệu quả để tối đa hóa lợi nhuận. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản, tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản, tính thanh khoản có tác động ngƣợc chiều đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản của doanh nghiệp. Ngƣợc lại, các yếu tố tốc độ tăng trƣởng, quy mô doanh nghiệp, lạm phát có tác động cùng chiều đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản.

Cuối cùng, dựa trên cơ sở kết quả, nghiên cứu đã đề xuất một số khuyến nghị, gợi ý chính sách cho doanh nghiệp xây dựng nhƣ giảm tỷ số nợ ngắn hạn và tăng tỷ số nợ dài hạn ở một mức độ nhất định, duy trì tính thanh khoản ở mức ổn định không quá cao, chú trọng hơn vào chất lƣợng sản phẩm và việc mở rộng quy mô của doanh nghiệp và cho các cơ quan khác nhƣ Nhà nƣớc ƣu tiên duy trì lạm phát ở vừa phải và các ngân hàng thì nên ổn định lãi suất vay vốn. ii ABSTRACT Construction businesses are capital-intensive, so capital plays a significant role in business activities. Besides equity, debt always accounts for a high proportion because construction enterprises prioritize using it to increase profitability. Therefore, a precise analysis of the impact of debt on the profit margins of construction businesses needs to be studied and implemented.

The study was conducted with data from 72 construction enterprises listed on the Vietnam stock market in the period 2010-2020 by statistical methods, synthesis methods, analytical and regression methods. The objective is to assess the impact of debt on the profit margin of construction enterprises in the Vietnamese stock market and make appropriate recommendations on the debt of construction enterprises to use debt effectively to profit maximization. Research results have shown that the ratio of short-term debt to total assets, the proportion of long-term debt to total assets, and liquidity have a negative impact on the profitability ratio of total assets of the enterprise. In contrast, the factors of growth, size, and inflation have a positive impact on the rate of return on total assets.

Based on the results, the study has proposed several recommendations and policy suggestions for construction enterprises and stakeholders. Recommendations for construction enterprises are to reducing the short-term debt ratio and increasing the long-term debt ratio, maintaining liquidity at a stable level that is not too high, focusing more on product quality and expanding the size of enterprises. It is recommended for State agencies to maintain moderate inflation and for banks to stabilize lending interest rates. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Tống Lê Thanh Nhàn, hiện đang là sinh viên chất lƣợng cao khóa 06 chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh.

Tên đề tài: Tác động của nợ đến tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành xây dựng trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Vũ Thị Anh Thƣ Khóa luận này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Mọi nguồn tài liệu hỗ trợ cho việc thực hiện đề tài và các số liệu trong đề tài đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc rõ ràng và đƣợc phép công bố.

Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong báo cáo này là trung thực và hoàn toàn khách quan. Tôi xin cam đoan những lời trên là đúng sự thật. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung bài báo cáo của mình.HCM, ngày 29 tháng 06 năm 2022 Tác giả TỐNG LÊ THANH NHÀN iv LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô tại Trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy và hỗ trợ hết mình trong quá trình tôi học tập và rèn luyện tại trƣờng. Tôi rất biết ơn, trân trọng những kiến thức bổ ích cũng nhƣ những kinh nghiệm quý báu mà thầy, cô đã dạy.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến ngƣời hƣớng dẫn của mình là TS. Vũ Thị Anh Thƣ, ngƣời đã nhiệt tình hƣớng dẫn, quan tâm và hỗ trợ trong quá trình tôi thực hiện đề tài này. Tiếp theo, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và bạn bè tôi, những ngƣời đã luôn bên cạnh để động viên, khích lệ tôi trong những lúc khó khăn nhất, tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành đề tài. Cuối cùng, tôi xin kính chúc quý thầy, cô tại Trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh nói chung, TS.

Vũ Thị Anh Thƣ nói riêng cùng gia đình và bạn bè tôi luôn dồi dào sức khoẻ. Chúc các thầy, cô đạt đƣợc nhiều thành công trong sự nghiệp giảng dạy cao quý của mình, cả công việc cũng nhƣ trong cuộc sống. Xin chân thành cảm ơn.HCM, ngày 29 tháng 06 năm 2022 Tác giả TỐNG LÊ THANH NHÀN v MỤC LỤC TÓM TẮT. ii MỤC LỤC .v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

ix DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU. xii CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu. Đóng góp của nghiên cứu. Bố cục của nghiên cứu .4 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC CÓ LIÊN QUAN. Khái quát về nợ vay.

Tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp. Các chỉ tiêu đo lƣờng tỷ suất lợi nhuận .Tác động của nợ vay đến tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp. Các lý thuyết về tác động của nợ vay đến tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp. Lý thuyết cấu trúc vốn của Franco Modigliani và Merton Miller (lý thuyết M&M).

Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory - POT). Tác động của nợ vay đến tỷ suất lợi nhuận. Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan. Các nghiên cứu nƣớc ngoài.

Các nghiên cứu trong nƣớc. Thảo luận các nghiên cứu trƣớc và xác định vấn đề nghiên cứu .20 CHƢƠNG 3 MÔ HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu và kì vọng dấu của các biến trong mô hình. Biến phụ thuộc. Biến độc lập. Dữ liệu nguyên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu .39 vii CHƢƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Phân tích thống kê mô tả. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA). Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SDA).

Tỷ suất nợ dài hạn trên tổng tài sản (LDA). Tốc độ tăng trƣởng doanh thu (GROWTH). Quy mô doanh nghiệp (SIZE). Tỷ lệ lạm phát (INF).

Lựa chọn mô hình hồi quy. Hồi quy theo mô hình Pooled OLS. Hồi quy theo mô hình tác động cố định FEM (Fixed Effects Model). Kết quả kiểm định Redundant Fixed Effect – Likelihood Ratio.

Hồi quy theo mô hình tác động ngẫu nhiên REM (Random Effects Model) 49 4. Kiểm định Correlated Random Effects – Hausman Test. Kiểm định các khuyết tật của mô hình REM. Kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến.

Kiểm định tự tƣơng quan. Phân tích kết quả nghiên cứu .55 CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH. Gợi ý chính sách. Đối với các doanh nghiệp ngành xây dựng.

Kiến nghị đối với các bên liên quan. Hạn chế của đề tài và đề xuất hƣớng nghiên cứu tiếp theo. Hạn chế của đề tài. Đề tài đề xuất hƣớng nghiên cứu tiếp theo .