Nghiên cứu tác động của dòng tiền và quy mô doanh nghiệp lên đầu tư tại Việt Nam

Khám phá tác động của dòng tiền và quy mô doanh nghiệp lên đầu tư tại Việt Nam qua luận văn thạc sĩ chi tiết và phân tích sâu sắc.

• Tác giả: Trần Thị Hồng Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Dòng Tiền Và Quy Mô Doanh Nghiệp Đến Đầu Tư Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU CHUNG
• 3. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 3.1. Các lý thuyết nền tảng
• 3.2. Hạn chế tài chính
• 4. MÔ TẢ DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả dữ liệu
• 4.2. Thiết kế mô hình
• 4.3. Phương pháp nghiên cứu
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Kết quả tổng hợp mẫu
• 5.2. Kết quả mẫu phụ (sub-samples) quy mô doanh nghiệp
• 5.3. Thảo luận kết quả
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của dòng tiền đến đầu tư

Nghiên cứu chỉ ra rằng dòng tiền có tác động tích cực đến đầu tư của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Các công ty có dòng tiền nội bộ lớn thường có khả năng thực hiện các khoản đầu tư cao hơn. Điều này cho thấy rằng dòng tiền không chỉ là một yếu tố tài chính mà còn là một chỉ số quan trọng trong việc ra quyết định đầu tư. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp nhỏ thường phụ thuộc nhiều vào dòng tiền nội bộ hơn so với các doanh nghiệp lớn. Điều này có thể giải thích bởi việc các doanh nghiệp lớn có khả năng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài dễ dàng hơn, nhờ vào uy tín và quy mô của họ. Như vậy, dòng tiền trở thành yếu tố quyết định trong việc thực hiện các kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường tài chính còn nhiều bất ổn.

1.1. Độ nhạy cảm giữa dòng tiền và đầu tư

Độ nhạy cảm giữa dòng tiền và đầu tư là một khía cạnh quan trọng trong nghiên cứu này. Các doanh nghiệp nhỏ cho thấy độ nhạy cảm cao hơn so với các doanh nghiệp lớn. Điều này có thể do các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn từ bên ngoài, dẫn đến việc họ phải dựa vào dòng tiền nội bộ để thực hiện các khoản đầu tư. Nghiên cứu cho thấy rằng khi dòng tiền tăng lên, các doanh nghiệp nhỏ có xu hướng tăng cường đầu tư hơn so với các doanh nghiệp lớn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý dòng tiền trong các quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

II. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp đến đầu tư

Nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng đầu tư. Các doanh nghiệp lớn thường có khả năng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài tốt hơn, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ. Điều này cho phép họ thực hiện các khoản đầu tư lớn hơn và đa dạng hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn, dẫn đến việc họ phải dựa vào dòng tiền nội bộ để thực hiện các kế hoạch đầu tư. Sự khác biệt này cho thấy rằng quy mô doanh nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến khả năng đầu tư mà còn đến chiến lược tài chính của doanh nghiệp.

2.1. Tác động của quy mô doanh nghiệp đến dòng tiền

Các doanh nghiệp lớn thường có dòng tiền ổn định hơn và khả năng quản lý tài chính tốt hơn. Điều này cho phép họ có thể thực hiện các khoản đầu tư mà không bị ảnh hưởng nhiều bởi các biến động của dòng tiền. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ thường phải đối mặt với rủi ro cao hơn trong việc quản lý dòng tiền, dẫn đến việc họ phải cắt giảm đầu tư khi gặp khó khăn tài chính. Sự khác biệt này cho thấy rằng quy mô doanh nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến khả năng đầu tư mà còn đến cách thức mà các doanh nghiệp quản lý dòng tiền của mình.

III. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng cả dòng tiền và quy mô doanh nghiệp đều có tác động đáng kể đến đầu tư tại Việt Nam. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc quản lý dòng tiền để tối ưu hóa khả năng đầu tư của mình. Đối với các doanh nghiệp nhỏ, việc tìm kiếm các nguồn vốn bên ngoài là rất quan trọng để giảm bớt sự phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ. Các nhà quản lý cần có chiến lược rõ ràng để cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư. Nghiên cứu cũng khuyến nghị rằng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ cần được triển khai để giúp họ vượt qua các rào cản tài chính và tăng cường khả năng đầu tư.

3.1. Đề xuất cho các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp nên tập trung vào việc cải thiện quản lý dòng tiền và tìm kiếm các nguồn vốn bên ngoài. Việc xây dựng mối quan hệ tốt với các tổ chức tài chính có thể giúp doanh nghiệp nhỏ dễ dàng hơn trong việc huy động vốn. Đồng thời, các doanh nghiệp lớn cũng cần chú trọng đến việc duy trì dòng tiền ổn định để đảm bảo khả năng thực hiện các khoản đầu tư trong tương lai. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng cần được xem xét để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2007-2012, các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Hà Nội (HNX) đã trải qua nhiều biến động kinh tế, đặc biệt là tác động từ khủng hoảng tài chính toàn cầu và các yếu tố kinh tế vĩ mô trong nước. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ đầu tư tài sản cố định tăng thêm trung bình hàng năm của các doanh nghiệp này giảm mạnh từ 54,79% năm 2007 xuống còn khoảng 8% năm 2012. Sự sụt giảm này phản ánh rõ nét tâm lý thận trọng trong đầu tư và khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn của các doanh nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào tác động của dòng tiền nội bộ và quy mô doanh nghiệp lên quyết định đầu tư, nhằm làm rõ mối quan hệ nhạy cảm giữa các quỹ nội bộ sẵn có và mức độ đầu tư của doanh nghiệp tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là đánh giá mức độ ảnh hưởng của dòng tiền và quy mô doanh nghiệp đến đầu tư, đồng thời phân tích sự khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp nhỏ, vừa và lớn trong bối cảnh thị trường vốn còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của 279 công ty phi tài chính niêm yết trong giai đoạn 2007-2012, với tổng cộng 1674 quan sát, nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm có giá trị cho các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc quản lý dòng tiền và hoạch định chiến lược đầu tư hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết nền tảng chính:

1. Độ nhạy cảm dòng tiền – đầu tư (Investment-Cash Flow Sensitivity): Lý thuyết này cho rằng trong điều kiện thị trường vốn không hoàn hảo, các công ty bị giới hạn tài chính sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào dòng tiền nội bộ để tài trợ cho các khoản đầu tư. Độ nhạy cảm giữa dòng tiền và đầu tư được xem là chỉ báo về mức độ hạn chế tài chính của doanh nghiệp. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp nhỏ thường có độ nhạy cảm dòng tiền – đầu tư cao hơn do khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn bên ngoài.

2. Tác động của quy mô doanh nghiệp lên đầu tư: Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường vốn bên ngoài, chi phí giao dịch và mức độ thông tin bất cân xứng. Doanh nghiệp lớn thường có chi phí huy động vốn thấp hơn và khả năng huy động vốn bên ngoài tốt hơn, trong khi doanh nghiệp nhỏ thường bị hạn chế tài chính nghiêm trọng hơn, dẫn đến sự phụ thuộc lớn hơn vào quỹ nội bộ.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm:

• Dòng tiền (Cash Flow): Tổng thu nhập ròng cộng khấu hao, thuế thu nhập hoãn lại trừ cổ tức, tỷ lệ trên tài sản cố định ròng.
• Chứng khoán tiền mặt (Cash of Stock): Tổng tiền mặt và chứng khoán khả mại trên tài sản cố định ròng, dùng làm công cụ bảo hiểm rủi ro.
• Tobin’s Q: Tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách, đại diện cho cơ hội đầu tư.
• Doanh thu (Sales): Tỷ số doanh thu trên tài sản cố định ròng, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản và khả năng sinh lời.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 279 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2007-2012, với tổng số 1674 quan sát. Các công ty được phân loại theo quy mô dựa trên ba tiêu chí: giá trị thị trường, doanh thu và tổng tài sản, chia thành ba nhóm nhỏ, trung bình và lớn theo phương pháp tam phân vị.

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên mô hình của Kadapakkam và Riddick (1998), với biến phụ thuộc là tỷ lệ đầu tư tài sản cố định ròng, các biến độc lập gồm dòng tiền, chứng khoán tiền mặt, Tobin’s Q và doanh thu. Ba phương pháp hồi quy được áp dụng gồm: pooling, tác động ngẫu nhiên (Random Effect Model - REM) và tác động cố định (Fixed Effect Model - FEM).

Kiểm định Lagrangian Multiplier (LM test) và kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Kiểm định Durbin-Watson, kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định phương sai thay đổi (Wald test) và kiểm định t được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của mô hình. Phân tích mẫu phụ theo quy mô doanh nghiệp nhằm làm rõ sự khác biệt trong tác động của dòng tiền và quy mô lên đầu tư.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dòng tiền tác động thuận chiều lên đầu tư: Kết quả hồi quy theo mô hình tác động cố định cho toàn bộ mẫu cho thấy hệ số dòng tiền là 0.2361 với ý nghĩa thống kê 1%, khẳng định mối quan hệ tích cực giữa quỹ nội bộ và mức đầu tư của doanh nghiệp.

2. Chứng khoán tiền mặt tác động ngược chiều: Biến chứng khoán tiền mặt có hệ số -0.038, có ý nghĩa thống kê 1%, cho thấy trong giai đoạn nghiên cứu, các doanh nghiệp có xu hướng tăng dự trữ tiền mặt hoặc đầu tư vào chứng khoán khả mại thay vì mở rộng đầu tư tài sản cố định.

3. Doanh thu tác động thuận chiều: Hệ số doanh thu là 0.0413, có ý nghĩa thống kê 1%, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản cố định và khả năng sinh lời thúc đẩy quyết định đầu tư.

4. Tobin’s Q tác động ngược chiều: Hệ số Tobin’s Q là -0.1 với ý nghĩa thống kê 1%, khác với kỳ vọng và các nghiên cứu quốc tế. Điều này được giải thích do thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn này chưa phản ánh chính xác giá trị thực của doanh nghiệp.

5. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp: Phân tích mẫu phụ theo quy mô doanh nghiệp cho thấy độ nhạy cảm dòng tiền – đầu tư cao nhất ở nhóm doanh nghiệp nhỏ. Cụ thể, hệ số dòng tiền ở nhóm nhỏ dao động từ 0.54 đến 0.64 (ý nghĩa 1%), trong khi nhóm lớn có hệ số thấp hơn và không có ý nghĩa thống kê. Điều này cho thấy các doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc nhiều hơn vào quỹ nội bộ do khó khăn trong tiếp cận vốn bên ngoài.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết về hạn chế tài chính và thông tin bất cân xứng, khi các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn bên ngoài do chi phí giao dịch cao và thiếu minh bạch thông tin. Do đó, họ phải dựa nhiều vào dòng tiền nội bộ để tài trợ cho các khoản đầu tư, dẫn đến độ nhạy cảm dòng tiền – đầu tư cao hơn so với doanh nghiệp lớn.

Mối quan hệ ngược chiều giữa chứng khoán tiền mặt và đầu tư phản ánh xu hướng thận trọng trong bối cảnh kinh tế vĩ mô biến động, khi các doanh nghiệp ưu tiên giữ tiền mặt để đối phó với rủi ro thay vì mở rộng đầu tư. Tương tự, tác động ngược chiều của Tobin’s Q có thể do thị trường chứng khoán Việt Nam chưa phát triển hoàn thiện, giá cổ phiếu chưa phản ánh đầy đủ giá trị nội tại của doanh nghiệp.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả củng cố quan điểm rằng các doanh nghiệp nhỏ ở các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam chịu nhiều hạn chế tài chính hơn, trong khi doanh nghiệp lớn có khả năng huy động vốn bên ngoài tốt hơn và có sự linh hoạt trong quyết định đầu tư. Các biểu đồ phân tích độ nhạy cảm dòng tiền – đầu tư theo quy mô doanh nghiệp sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các cơ quan quản lý nên thiết kế các chính sách tín dụng ưu đãi, giảm chi phí giao dịch và cải thiện tiếp cận vốn cho nhóm doanh nghiệp này nhằm giảm bớt hạn chế tài chính, nâng cao khả năng đầu tư.

2. Phát triển thị trường vốn minh bạch và hiệu quả: Cần hoàn thiện hệ thống thông tin và nâng cao tính minh bạch của thị trường chứng khoán để giá cổ phiếu phản ánh chính xác giá trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp huy động vốn dễ dàng hơn.

3. Khuyến khích quản lý dòng tiền hiệu quả: Doanh nghiệp cần áp dụng các công cụ quản lý dòng tiền hiện đại, dự báo chính xác và tối ưu hóa sử dụng quỹ nội bộ nhằm đảm bảo nguồn vốn cho các dự án đầu tư quan trọng.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ đa dạng hóa nguồn vốn: Ngoài vốn nội bộ, doanh nghiệp nên được khuyến khích tiếp cận các nguồn vốn bên ngoài như phát hành trái phiếu, vốn cổ phần để giảm áp lực tài chính và tăng khả năng đầu tư bền vững.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa: Giúp hiểu rõ vai trò của dòng tiền nội bộ và quy mô doanh nghiệp trong quyết định đầu tư, từ đó tối ưu hóa quản lý tài chính và lập kế hoạch đầu tư hiệu quả.

2. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực nghiệm để xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính phù hợp, đặc biệt tập trung vào nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.

3. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính: Là tài liệu tham khảo quan trọng về mối quan hệ giữa dòng tiền, quy mô doanh nghiệp và đầu tư trong bối cảnh thị trường vốn mới nổi như Việt Nam.

4. Tổ chức tài chính và ngân hàng: Giúp hiểu rõ đặc điểm tài chính và nhu cầu vốn của các nhóm doanh nghiệp khác nhau, từ đó thiết kế các sản phẩm tín dụng và dịch vụ tài chính phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Dòng tiền nội bộ ảnh hưởng thế nào đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp?
   Dòng tiền nội bộ là nguồn vốn ưu tiên cho đầu tư, đặc biệt với doanh nghiệp bị hạn chế tài chính. Nghiên cứu cho thấy dòng tiền có tác động thuận chiều và có ý nghĩa thống kê mạnh mẽ lên mức đầu tư, giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và phát triển.

2. Tại sao doanh nghiệp nhỏ lại phụ thuộc nhiều hơn vào quỹ nội bộ?
   Doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn bên ngoài do chi phí giao dịch cao và thông tin bất cân xứng, nên họ phải dựa nhiều vào dòng tiền nội bộ để tài trợ cho các dự án đầu tư.

3. Tại sao Tobin’s Q lại có tác động ngược chiều với đầu tư trong nghiên cứu này?
   Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu chưa phát triển hoàn thiện, giá cổ phiếu chưa phản ánh chính xác giá trị thực của doanh nghiệp, dẫn đến mối quan hệ ngược chiều giữa Tobin’s Q và đầu tư.

4. Chứng khoán tiền mặt có vai trò gì trong quyết định đầu tư?
   Chứng khoán tiền mặt được xem như công cụ bảo hiểm rủi ro cho biến động dòng tiền. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, doanh nghiệp có xu hướng tăng dự trữ tiền mặt thay vì mở rộng đầu tư, dẫn đến tác động ngược chiều.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp cải thiện khả năng tiếp cận vốn bên ngoài?
   Doanh nghiệp cần nâng cao tính minh bạch thông tin, cải thiện quản trị công ty và xây dựng uy tín trên thị trường tài chính. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và tổ chức tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí huy động vốn.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định mối quan hệ tích cực giữa dòng tiền nội bộ và mức độ đầu tư của doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2012.
• Độ nhạy cảm dòng tiền – đầu tư cao nhất ở nhóm doanh nghiệp nhỏ, phản ánh hạn chế tài chính nghiêm trọng và khó khăn trong tiếp cận vốn bên ngoài.
• Chứng khoán tiền mặt và Tobin’s Q có tác động ngược chiều lên đầu tư, do đặc thù thị trường chứng khoán Việt Nam và bối cảnh kinh tế vĩ mô.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn cho các chính sách hỗ trợ tài chính doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Các bước tiếp theo bao gồm phát triển thị trường vốn minh bạch, nâng cao quản lý dòng tiền và đa dạng hóa nguồn vốn nhằm thúc đẩy đầu tư bền vững.

Để nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển doanh nghiệp, các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách cần quan tâm đến vai trò của dòng tiền nội bộ và quy mô doanh nghiệp, đồng thời triển khai các giải pháp hỗ trợ tài chính phù hợp trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------- TRẦN THỊ HỒNG LINH TÁC ĐỘNG CỦA DÒNG TIỀN VÀ QUY MÔ DOANH NGHIỆP LÊN ĐẦU TƯ: BẰNG CHỨNG VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 123doc BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------- TRẦN THỊ HỒNG LINH TÁC ĐỘNG CỦA DÒNG TIỀN VÀ QUY MÔ DOANH NGHIỆP LÊN ĐẦU TƯ: BẰNG CHỨNG VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 123doc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “TÁC ĐỘNG CỦA DÒNG TIỀN VÀ QUY MÔ DOANH NGHIỆP LÊN ĐẦU TƯ: BẰNG CHỨNG VIỆT NAM” là công trình nghiên cứu của chính tôi, có sự hỗ trợ từ giáo viên hướng dẫn là PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang. Ngoài những tài liệu tham khảo đã được trích dẫn trong luận văn, tôi cam đoan rằng mọi số liệu và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng dưới bất cứ hình thức nào. Hồ Chí Minh, ngày 11 tháng 12 năm 2013 Tác giả Trần Thị Hồng Linh 123doc MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ TÓM TẮT. GIỚI THIỆU CHUNG .1 Các lý thuyết nền tảng .2 Các bài nghiên cứu trước đây .3 Tình hình đầu tư của các doanh nghiệp đã niêm yết trong giai đoạn 2007 – 2012.

MÔ TẢ DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô tả dữ liệu .2 Thiết kế mô hình .3 Phương pháp nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Kết quả tổng hợp mẫu .2 Kết quả mẫu phụ (sub-samples) quy mô doanh nghiệp.3 Thảo luận kết quả.52 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 123doc DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT HOSE Sở giao dịch chứng khoán TPHCM HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội Pooled model Mô hình hồi quy gộp Random effects model (REM) Mô hình tác động ngẫu nhiên Fixed effects model (FEM) Mô hình tác động cố định Panel data Dữ liệu bảng Investment (I) Đầu tư Cash flow (CF) Dòng tiền Cash of Stock (CS) Chứng khoán tiền mặt Sales (S) Doanh thu External funds Nguồn tiền tài trợ từ bên ngoài Available internal funds Quỹ nội bộ sẵn có Expected investment Đầu tư kỳ vọng Available Cash Flow Tiền mặt sẵn có Investment – Cash flow sensitivity Độ nhạy dòng tiền - đầu tư Financial constraint Hạn chế tài chính 123doc DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tỷ lệ đầu tư TSCĐ tăng thêm trung bình trong giai đoạn 2007 -2012 .1: Bảng mô tả kỳ vọng các biến trong mô hình nghiên cứu .1: Trình bày kết quả thống kê mô tả cho các biến sử dụng trong bài nghiên cứu.2: Phân tích tương quan giữa các biến độc lập .3: Kết quả hồi quy cho toàn mẫu .1: Kết quả thống kê mô tả cho các biến đo lường quy mô doanh nghiệp .2: Kết quả hồi quy cho các công ty theo quy mô doanh nghiệp dựa trên giá thị trường .3: Tổng hợp kết quả hồi quy đầu tư cho các công ty theo (sub-sample) quy mô doanh nghiệp dựa trên giá trị thị trường .4: Kết quả hồi quy đầu tư cho các công ty theo (sub-sample) quy mô doanh nghiệp dựa trên doanh thu .5: Tổng hợp kết quả hồi quy đầu tư cho các công ty theo (sub-sample) quy mô doanh nghiệp dựa trên doanh thu .6: Kết quả hồi quy đầu tư cho các công ty theo (sub-sample) quy mô doanh nghiệp dựa trên tổng tài sản .7: Tổng hợp kết quả hồi quy đầu tư cho các công ty theo (sub-sample) quy mô doanh nghiệp dựa trên tổng tài sản .8: Kiểm định sự khác biệt giữa các cặp hệ số hồi quy .49 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 2.1: Biểu đồ tỷ lệ đầu tư tăng thêm giai đoạn 2007 – 2012 .21 123doc 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này của tôi nghiên cứu về tác động của dòng tiền và quy mô doanh nghiệp lên đầu tư ở các công ty phi tài chính được niêm yết trước năm 2012 trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), thời kỳ phân tích giai đoạn 2007 - 2012. Mô hình nghiên cứu của bài sử dụng dữ liệu bảng cân đối (panel data) và hồi quy theo ba phương pháp pooling, random effect (tác đông ngẫu nhiên) và fixed effect (tác động cố định). Để tìm hiểu xem phương pháp hồi quy nào là phù hợp nhất trong ba phương pháp trên, tôi sử dụng hai kiểm định là kiểm định Lagrangian Multiplier (LM test, Breusch và Pagan, 1980) và kiểm định Hausman (Hausman, 1978).

Trước tiên tôi kiểm tra tất cả các công ty trong mẫu bất kể quy mô và tôi thấy dòng tiền tác động thuận chiều lên đầu tư cho toàn mẫu, số tiền đầu tư của công ty bị ảnh hưởng bởi các nguồn vốn nội bộ, hay chính là tài chính nội bộ ảnh hưởng đến đầu tư công ty. Sau đó tôi lặp lại các phân tích phân chia các mẫu theo ba biện pháp đo lường quy mô doanh nghiệp, tôi kết hợp hồi quy mô hình theo quy mô doanh nghiệp tôi phát hiện độ nhạy cảm của dòng tiền - đầu tư trong nhóm quy mô doanh nghiệp nhỏ thì lớn hơn nhóm quy mô doanh nghiệp lớn, thể hiện rỏ nhất khi phân loại quy mô doanh nghiêp theo giá trị doanh thu và giá trị tổng tài sản. Tôi giải thích cho phát hiện này là do ở các công ty lớn bộ phận quản lý linh hoạt hơn trong việc tính toán thời gian đầu tư, nguồn quỹ nội bộ lớn, có uy tín đối với ngân hàng, các định chế tài chính nên dễ dàng huy động nguồn vốn bên ngoài, trong khi các công ty nhỏ lại ít tiếp cận với thị trường vốn bên ngoài, bị ảnh hưởng bởi thông tin bất cân xứng, chịu chi phí giao dịch cao… nên các công ty nhỏ phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ nhiều hơn, độ nhạy cảm giữa dòng tiền và đầu tư cao hơn các công ty lớn. Từ khóa: đầu tư, quỹ nội bộ, quy mô doanh nghiệp, giới hạn tài chính 123doc 2 1.

GIỚI THIỆU CHUNG Sự nổi tiếng của định lý Modigliani - Miller (Modigliani và Miller, 1958) thừa nhận rằng cấu trúc tài chính thể hiện các nguồn vốn khác nhau thì không liên quan đến quyết định đầu tư của công ty. Đề xuất này dựa trên các giả định của một thị trường vốn hoàn hảo, trong đó vốn từ bên ngoài và nội bộ là thay thế hoàn hảo cho nhau. Nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm đã đặt ra câu hỏi về khả năng thay thế giữa vốn nội bộ và vốn bên ngoài, vì trong thị trường vốn vẫn còn tồn tại những khiếm khuyết riêng biệt, chẳng hạn như thông tin bất cân xứng giữa các thành viên tham gia thị trường, các vấn đề của bộ phận quản lý, và chi phí giao dịch. Thông tin bất cân xứng có nghĩa là không phải tất cả người tham gia thị trường có thể cùng truy cập thông tin, ví dụ như, người trong cuộc có thông tin chi tiết liên quan đến các quyết định chiến lược của công ty đó, không được chia sẻ với các nhà đầu tư bên ngoài.

Greenwald và cộng sự (1984) lưu ý rằng thông tin không hoàn hảo có thể ảnh hưởng đến mức tín nhiệm trong thị trường cạnh tranh, do đó các nguồn vốn sẵn có và chi phí của nó không xác định được mức độ đầu tư. Vì vậy, nếu các công ty bị hạn chế về nguồn cung cấp vốn bên ngoài thì các nguồn quỹ nội bộ được ưu tiên sử dụng hàng đầu. Myers và Majluf (1984) lập luận rằng trong sự hiện diện của thông tin bất cân xứng, các nhà đầu tư bên ngoài sẽ định giá thấp các chứng khoán rủi ro, do đó sẽ tăng chi phí tài chính bên ngoài hoặc chia rẽ (driving a wedge) giữa tài chính bên trong và bên ngoài. Như vậy, một công ty với dòng tiền nội bộ lớn ít phải phụ thuộc vào các nguồn tài chính bên ngoài và người cho vay cũng ít bị rủi ro hơn.

Vấn đề bộ phận quản lý có thể phát sinh khi các nhà quản lý, người không phải là chủ sở hữu, kiểm soát công ty, như được ghi nhận lần đầu tiên bởi Jensen và Meckling (1976). Các nhà đầu tư bên ngoài có thể nghi ngờ rằng các nhà quản lý sẽ mở rộng quy mô doanh nghiệp để tiếp tục lợi ích riêng của họ chứ 123doc 3 không phải là lợi ích của các cổ đông. Do đó, các công ty được yêu cầu phải trả một số “phí bảo hiểm” tài chính bên ngoài, ngay cả khi các nhà quản lý có kế hoạch đầu tư làm tăng giá trị lợi ích của các cổ đông. Việc thêm chi phí này có thể dẫn đến công ty từ bỏ các khoản đầu tư có giá trị chắc chắn nếu quỹ nội bộ không có sẵn.

Mặt khác, các nhà quản lý tiếp cận với nguồn vốn nội bộ có thể phá vỡ các quy luật của thị trường vốn. Vì một trong hai lý do trên, một số nhà quản lý có nhu cầu tăng lên đối với tài chính nội bộ. Cuối cùng, có thể lập luận rằng nguồn quỹ nội bộ giúp các công ty tránh các chi phí giao dịch liên quan đến nợ hoặc vốn chủ sở hữu bên ngoài và vì thế các công ty đang phải đối mặt với một “hệ thống phân cấp tài chính''. Các nguồn quỹ có chi phí thấp hơn sẽ được sử dụng trước tiên, với một số lĩnh vực nhất định để duy trì cấu trúc vốn mục tiêu.

Nếu vốn cổ phần được coi là thích hợp, thì vốn nội bộ là rẻ nhất. Như vậy, những tác động kết hợp giữa thông tin bất cân xứng, những vấn đề bộ phận quản lý và chi phí giao dịch có ảnh hưởng lớn đến nhu cầu về tài chính nội bộ. Nghiên cứu thực nghiệm gần đây đã kiểm tra mức độ giới hạn tài chính nội bộ và bên ngoài có ảnh hưởng đến các khoản đầu tư vốn của công ty (Devereux và Schiantarell, 1990; Fazzari và cộng sự, 1988;. Gilchrist và Himmelberg, 1995; Hoshi và cộng sự, 1991; Schaller, 1993).

Chiến lược theo đuổi trong những nghiên cứu này là một đại diện (proxy) hoặc phân chia biến mà các hạn chế tài chính không quan sát được, và sau đó sử dụng biến quan sát này để phân biệt các công ty hạn chế tài chính. Các nghiên cứu thấy rằng sự phụ thuộc của mức đầu tư trên dòng tiền cao đối với các doanh nghiệp có khó khăn về tài chính, không phụ thuộc vào phương pháp đo lường những hạn chế đó.