CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN Đề tài nghiên cứu tác động của hoạt động đánh giá theo AUN-QA đối với chương trình, chính sách và văn hóa chất lượng tại chương trình được đánh giá. Trong chương này tác giả thực hiện mục (1.1) Tổng quan tình hình nghiên cứu tác động đánh giá cấp chương trình trên thế giới, và trong nước.2) là cơ sở lý luận của đề tài, bao gồm các nội dung (1.1) Mô hình ĐBCL trong giáo dục, (1.2) AUN và bộ tiêu chuẩn đánh giá cấp chương trình AUN-QA (1.4) Chương trình đào tạo và (1.5) Chính sách trong giáo dục đại học.1 Tổng quan về nghiên cứu tác động của hoạt động đánh giá cấp chương trình Đề tài nghiên cứu về tác động của hoạt động đánh giá cấp chương trình. Tuy nhiên kiểm định và đánh giá đều là các hoạt động trong đảm bảo chất lượng bên ngoài trong giáo dục. Theo Harvey (2004) kiểm định và đánh giá có sự giao thoa lẫn nhau về phương pháp và mục tiêu, bao gồm tập trung vào: đầu vào, quá trình, đầu ra nhằm mục đích cải tiến, đáp ứng nhu cầu người học.
Tuy nhiên, kiểm định có thêm sự công nhận mang tính quyền lực và chính trị. Theo UNESCO (Vlasceanu & Conley Barrows, 2004), kiểm định và đánh giá có cùng mục tiêu: cải thiện chất lượng, cung cấp thông tin cho các bên, và đảm bảo rằng chất lượng giáo dục được như ý. Vì kiểm định và đánh giá có sự giống nhau về mục tiêu, phương pháp, qui trình nên trong đề tài này cho rằng tác động của việc kiểm định và đánh giá là giống nhau. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Tình hình nghiên cứu tác động của hoạt động kiểm định cấp chương trình đào tạo trên thế giới Hiện nay quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ và tác động lớn đến giáo dục đại học trên thế giới.
Sự luân chuyển học tập từ nước này qua nước khác trở nên dễ dàng và thuận tiện. Các trường đại học đứng trước thách thức tăng cường chất lượng để thu hút người học vốn đang ngày có nhiều lựa chọn hơn. Vì vậy hơn bao giờ hết, kiểm định được xem như một biện pháp nhằm đảm bảo và công nhận chất lượng của một cơ sở hoặc chương trình giáo dục. Các chương trình kỹ sư được kiểm định bởi ABET (Acceditation Board for Engineering Technology) hay chương trình kinh tế được kiểm định bởi AACSB (The Association to Advance Collegiate Schools of Business) như là một đảm bảo hàng đầu về chất lượng, và trở thành tiêu chí khi lựa chọn trường học của nhiều sinh viên, phụ huynh.
ABET và AACSB đã có nhiều nghiên cứu về tác động của kiểm định đối với các hoạt động trong giáo dục đại học. Tổ chức ABET từ năm 1980 nhận thấy các tiêu chuẩn cũ có nhiều nguyên tắc cản trở sự phát triển, tính sáng tạo của các chương trình kỹ thuật. Vì vậy từ năm 2000, ABET đã điều chỉnh bộ tiêu chuẩn, gọi là Engineering Criteria 2000 (viết tắt là EC2000), chủ yếu tập trung vào chuẩn đầu ra (learning outcome), đánh giá, cải thiện liên tục hơn là việc tập trung vào chi tiết của chương trình. Nhằm tìm hiểu tác động của bộ tiêu chuẩn đã chỉnh sửa, ABET đã có nhiều năm nghiên cứu tại các chương trình kỹ thuật được kiểm định theo bộ tiêu chuẩn mới này.
Kết quả nghiên cứu giúp hỗ trợ quá trình cải thiện liên tục của qui trình kiểm định. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc kiểm định có những tác động sau về 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chương trình và văn hóa chất lượng giảng viên (Prados, Peterson, & Lattuca, 2005). - Chương trình: Khảo sát về sự thay đổi chương trình theo chuẩn đầu ra của EC2000 cho thấy có sự tăng rõ ràng trong các lĩnh vực: sử dụng trang thiết bị hiện đại, làm việc nhóm, và thiết kế bản vẽ (engineering design) trong các môn học được giảng dạy. - Văn hóa chất lượng của giảng viên: EC2000 tập trung vào việc đánh giá kết quả học tập của sinh viên và cải thiện liên tục, đòi hỏi giảng viên phải chủ động để thúc đẩy chương trình giảng dạy và quá trình học tập của sinh viên.
Phiếu khảo sát bao gồm các vấn đề: sự hỗ trợ của giảng viên trong quá trình học tập của sinh viên, hiệu chỉnh chương trình giảng dạy, phát triển giảng viên. Kết quả cũng cho thấy giảng viên cũng chủ động chú trọng trong việc cập nhật kiến thức, phương pháp giảng dạy nhằm đáp ứng sự cải thiện liên tục theo kiểm định Tại Đài Loan, tổ chức kiểm định HEACT đã nghiên cứu tác động kiểm định theo tiêu chuẩn quốc tế (AACSB, IEET) đến các chương trình tại Đài Loan (Angela Yung-chi Hou, 2012). Kết quả cho thấy, đa số các chương trình khi tham gia kiểm định quốc tế đều có mục đích nhằm tăng khả năng cạnh tranh trong môi trường quốc tế. Nhìn chung các chương trình được kiểm định quốc tế đều đồng ý rằng hoạt động kiểm định theo tiêu chuẩn quốc tế có tác động đến việc tăng cường chất lượng giáo dục, làm gắn kết mối quan hệ giữa giảng viên và nhân viên, tái cấu trúc chương trình, tăng hiệu quả nghiên cứu và giảng dạy của giảng viên, tăng sự quốc tế hóa.
Ngoài ra, nghiên cứu của Wayena (2006) cũng cho thấy rằng các chương trình kinh tế được kiểm định theo AACSB dễ thu hút giảng viên hơn các chương trình 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chưa được kiểm định bởi tổ chức này. Vì các giảng viên mới tin rằng các chương trình đã được kiểm định có đầy đủ nguồn lực cho việc đảm bảo chất lượng giảng dạy, nghiên cứu, và việc kiểm định theo AACSB cũng là sự đảm bảo nghề nghiệp cho sinh viên sau khi tốt nghiệp đối với nhà tuyển dụng. Theo thống kê năm 2003, lương giảng viên ở các trường đại học công được kiểm định theo AACSB trung bình là 85.000USD/1 năm, trong khi tại các trường không được kiểm định theo AACSB là 69.000USD/1 năm, cho cùng thời gian trên (Wayne et al. Ngoài các tác động tích cực của kiểm định đối với các chương trình giáo dục, cũng có ý kiến cho rằng mô hình kiểm định quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay đánh giá chuẩn đầu ra và khả năng của chương trình đạt được các sứ mạng, mục tiêu đã đề ra.
Tuy nhiên các tổ chức giáo dục, các chương trình giáo dục khác nhau không thể cùng được đánh giá bằng một bộ tiêu chuẩn giống nhau, và phải có sự gắn kết với đặc thù của địa phương có chương trình đó, đặc biệt là ở các nước đang phát triển, với quan điểm chủ yếu chất lượng là sự đáp ứng mục tiêu. (Erick Miñán, Isabel Chiyón, & José M.2 Tình hình nghiên cứu về tác động của hoạt động đánh giá cấp chương trình trong nước Đánh giá cấp chương trình tại Việt Nam cho đến nay là một hoạt động vẫn còn mới đối với các trường đại học. Tuy nhiên từ năm 2003, đánh giá cấp chương trình cũng đã bắt đầu được quan tâm tại Việt Nam, thông qua việc tổ chức nhiều hội thảo trong các dự án Giáo dục. Nhiều chương trình về y tế, sư phạm cũng đã được đánh giá trong các khuôn khổ dự án.
Tuy nhiên tác động của hoạt động đánh giá các chương trình này cũng chưa được nghiên cứu (Ngô Doãn Đãi, 2008). 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sau 02 chương trình đánh giá thí điểm bộ tiêu chuẩn chất lượng AUN-QA theo dự án AUNP (Đông Nam Á và Châu Âu) tại ĐHQG-HN (Ngô Doãn Đãi, 2008), 04 chương trình thuộc hai ĐHQG được đánh giá vào năm 2009 là các chương trình đầu tiên được đánh giá chính thức theo bộ tiêu chuẩn AUN-QA tại Việt Nam. Từ năm 2009 đến năm 2012 có 04 chương trình từ ĐHQG-HN và 07 chương trình từ ĐHQG-HCM được đánh giá chính thức theo bộ tiêu chuẩn AUN-QA. Cùng với các chương trình sư phạm, y tế trong nước cũng đã được đánh giá theo các dự án, cho đến nay chưa có nghiên cứu chính thức về tác động của hoạt động đánh giá cấp chương trình được thực hiện.
Vũ Thị Phương Anh và các cộng sự có tham luận “Đánh giá cấp chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn chất lượng AUN-QA: kinh nghiệm từ ĐHQG-HCM” trong hội nghị Sơ kết công tác kiểm định chất lượng giáo dục đối với các trường đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức vào ngày 30 tháng 11 năm 2010. Ngoài ra các Khoa tham gia đánh giá năm 2009 cũng có những tham luận chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình thực hiện đánh giá ngoài theo AUN-QA. Tuy nhiên sự chia sẻ kinh nghiệm cũng chỉ được tổ chức trong các trường đại học thành viên của hai ĐHQG. Tiểu kết: Sau khi tổng quan tình hình nghiên cứu tác động của hoạt động đánh giá cấp chương trình trên thế giới và trong nước cho thấy trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về tác động của hoạt động đánh giá đến chương trình.
Kết quả các nghiên cứu cho thấy hoạt động kiểm định đã tác động đến chương trình, các qui định và chính sách, văn hóa chất lượng đối với chương trình được kiểm định. Bên cạnh tác động tích cực đến các chương trình được đánh giá, cũng có các nghiên cứu cho thấy cần cẩn trọng trong việc đánh giá theo các bộ tiêu chuẩn quốc tế tại các nước đang phát triển với bối cảnh khác nhau. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hoạt động đánh giá cấp chương trình trong nước cũng đã được quan tâm từ lâu. Nhiều chương trình y tế, sư phạm được đánh giá theo các bộ tiêu chuẩn trong các dự án.
Các trường đại học đã quan tâm và tìm hiểu, thực hiện đánh giá cấp chương trình theo bộ tiêu chuẩn AUN-QA. Tuy nhiên cho đến nay chỉ có các bài tham luận trong các hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm về hoạt động đánh giá cấp chương trình, còn thiếu những nghiên cứu cho thấy tác động của hoạt động đánh giá đối với các chương trình.1 Mô hình ĐBCL trong giáo dục đại học Giáo dục được xem là một trong những yếu tố quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Trong bối cảnh toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ trên thế giới, giáo dục càng đứng trước nhiều áp lực đòi hỏi sự thay đổi. Nhiều nước trên thế giới đã thực hiện tái cấu trúc hệ thống giáo dục và xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng.