Chương 1: Giới thiệu lý do hình thành đề tài nghiên cứu, từ đó nêu lên mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi đề tài nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. - Chương 2: Trình bày một số khái niệm có liên quan đến vấn đề nghiên cứu, đưa ra mô hình nghiên cứu và đề xuất các giả thuyết cho mô hình nghiên cứu. - Chương 3: Giới thiệu tổng quan về Agribank Lâm Đồng, trình bày phương pháp nghiên cứu, xây dựng và đánh giá thang đo dùng để đo lường các khái niệm nghiên cứu và kiểm định mô hình nghiên cứu. - Chương 4: Trình bày chi tiết kết quả nghiên cứu, bao gồm phân tích thống kê mô tả, đánh giá độ giá trị thang đo bằng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA, đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronchbach’s Alpha, kiểm định các giả thuyết và mô hình thông qua phân tích hồi quy đa biến, kiểm định T-Test, ANOVA.
- Chương 5: Tóm tắt lại kết quả chính và kết quả từ nghiên cứu, đưa ra các đề xuất, kiến nghị cũng như những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MỘT SỐ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Nội dung chương 2 tập trung vào việc trình bày cơ sở lý thuyết, các khái niệm có liên quan đến bầu không khí tổ chức, sự hài lòng nhân và mối quan hệ giữa bầu không khí tổ chức và sự hài lòng nhân viên đã được nghiên cứu trước đây; đề xuất mô hình nghiên cứu và các giả thuyết cho mô hình nghiên cứu.1 Tổng quan cơ sở lý thuyết Phần này trình bày khái niệm về các vấn đề nghiên cứu bao gồm: bầu không khí tổ chức, sự hài lòng của nhân viên.1 Tổ chức Tổ chức được xây dựng và quản lý bởi một nhóm người theo cơ cấu nhất định để hoạt động vì lợi ích chung. Một tổ chức có ba đặc trưng cơ bản là: - Một nhóm người cùng hoạt động với nhau - Có mục tiêu chung - Cùng hoạt động theo các thể chế, nguyên tắc nhất định. Chức năng tổ chức là sự phối hợp các nỗ lực qua việc thiết lập một cơ cấu về cách thực hiện công việc trong tương quan với quyền hạn.
Nói một cách khác, chức năng tổ chức là tiến trình sắp xếp các công việc tương đồng thành từng nhóm, để giao phó cho từng khâu nhân sự có khả năng thi hành, đồng thời phân quyền cho từng khâu nhân sự tùy theo công việc được giao phó. Một tổ chức muốn hoạt động lâu dài và hiệu quả đòi hỏi có tính kế hoạch cao, có mối liên hệ hữu cơ, sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên trong tổ chức. Muốn đạt được điều đó, trong tổ chức phải có người lãnh đạo. Thông qua hoạt động của người lãnh đạo mà hướng sự nỗ lực của mọi người vào việc thực hiện các mục tiêu 6 chung của tổ chức, tạo điều kiện vật chất, tinh thần để thực hiện kế hoạch, đồng thời đưa hoạt động của tổ chức đi vào nề nếp.2 Bầu không khí của tổ chức (Organisational climate) Thuật ngữ “bầu không khí” – climate, thường được sử dụng trong việc nghiên cứu khí tượng học, đặc biệt nhằm mục đích quan sát, mô tả và đo lường các đặc tính vật lý khác nhau của bầu không khí như lượng mưa, nhiệt độ, thay đổi trong mùa… Khi thuật ngữ “bầu không khí” được đặt trong bối cảnh của tổ chức ta gọi là: “bầu không khí của tổ chức” – organisational climate, thì thuật ngữ này trở nên phức tạp hơn bởi vì lúc này nó không dễ dàng quan sát và đo lường, hơn nữa tính chất của bầu không khí là có tính thay đổi (Castro, 2008).
Một trong những định nghĩa sớm nhất và được chấp nhận rộng rãi nhất của bầu không khí tổ chức là (Moran & Volkwein, 1992): Bầu không khí của tổ chức là đặc tính tương đối lâu dài của một tổ chức, là đặc trưng tiêu biểu để phân biệt giữa tổ chức này với tổ chức khác; bầu không khí tổ chức có một số đặc tính sau: - Bầu không khí tổ chức ảnh hưởng đến nhận thức của nhân viên và phát huy những đặc tính tổ chức mong muốn như quyền tự chủ, sự tin tưởng, sự gắn kết, sự hỗ trợ, được công nhận, sự đổi mới và tính công bằng. - Bầu không khí của tổ chức được tạo ra bởi sự tương tác giữa các thành viên trong tổ chức. - Bầu không khí của tổ chức được xem như là một cơ sở để giải thích cho hoạt động hiện tại của tổ chức đó. - Bầu không khí của tổ chức phản ánh thái độ, quan điểm, tiêu chuẩn giá trị hiện thời của văn hóa doanh nghiệp.
- Bầu không khí của tổ chức ảnh hưởng đến việc định hình hành vi của tổ chức. Nhiều nhà nghiên cứu đã trình bày thêm một vài định nghĩa về bầu không khí của tổ chức. Tuy nhiên các nghiên cứu này đều không đưa ra được một khái niệm nhất quán nào về bầu không khí của tổ chức. 7 Một trong những nghiên cứu đầu tiên được tiến hành vào đầu thập niên 90, các nhà tâm lý học người Mỹ là Mayo (1933), Roethlisberger và William (1939) đã tiến hành nghiên cứu các quan hệ không chính thức và ảnh hưởng của nó đến hiệu quả sản xuất tại các nhóm lao động.
Mặc dù chưa đề cập đến bầu không khí tổ chức một cách chính thức nhưng đề tài đã đề cập đến khá nhiều khía cạnh của hiện tượng này, đặc biệt là hệ thống thái độ cảm xúc giữa các thành viên, đó là một cơ sở quan trọng trong cấu trúc bầu không khí của tổ chức. Lewin (1951) đã tập trung nghiên cứu quan hệ bên trong tổ chức và vai trò của người lãnh đạo, quản lý đối với bầu không khí tổ chức ở các thời điểm khác nhau. Ông đã chỉ ra tính quy định của phong cách lãnh đạo trong việc tạo ra bầu không khí tích cực hoặc tiêu cực trong các nhóm nhỏ và chính. Lewin được xem như người khởi đầu những nghiên cứu chính thức về bầu không khí của tổ chức và người đầu tiên phát hiện ra quy luật tâm lý về việc phụ thuộc hành vi cá nhân vào các mối quan hệ tác động qua lại giữa môi trường hoàn cảnh với tâm lý cá nhân.) Trong đó: B (Behaviour): là hành vi E (Environment): là môi trường P (the person): cá nhân Các nghiên cứu về bầu không khí tổ chức bắt đầu nở rộ từ những năm 50 của thế kỉ XX như công trình của Festinger (1954), Schachter (1964), Collins & Guetzkow (1964), Raven (1965), các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào việc làm rõ ảnh hưởng của bầu không khí tổ chức đối với hiệu quả sản xuất của tổ chức đó.
Meudell and Gadd (1994) nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp và bầu không khí của tổ chức trong những công ty tồn tại trong một thời gian ngắn, và Vallen (1993) nghiên cứu về mối quan hệ giữa bầu không khí của tổ chức và sự suy giảm về chất lượng dịch vụ,… Các hướng nghiên cứu chủ yếu đưa ra các tiêu chí đánh giá mức độ hình thành, phát triển bầu không khí tổ chức. Trong đó, các chỉ số sau đây được hầu hết các nhà nghiên cứu sử dụng để lượng hóa bầu không khí tổ chức: 8 - Cơ cấu tổ chức - Khen thưởng trong tổ chức - Sự quan tâm của lãnh đạo đối với thành viên - Giao tiếp thân thiện trong tổ chức - Quan hệ liên nhân cách trong tổ chức - Quan hệ chỉ huy, phục tùng trong tổ chức. Các nhà nghiên cứu không những chỉ ra các yếu tố quy định bầu không khí tổ chức mà còn xác định vai trò của bầu không khí tổ chức đối với việc thực hiện các chức năng của tổ chức thông qua việc xác định hệ thống phương pháp nghiên cứu bầu không khí tổ chức trong các tổ chức cụ thể. Tóm lại : bầu không khí của tổ chức là một mặt của đời sống tinh thần của tổ chức, là sự phản ánh những điều kiện sống chung và riêng của tổ chức như: đặc điểm các nhiệm vụ của tổ chức, thành phần của tổ chức, đặc điểm tâm lý của các thành viên trong tổ chức, sự phân công trình độ và phong cách lãnh đạo, mối quan hệ qua lại giữa các thành viên… Chính điều đó làm cho đời sống mỗi tổ chức có bầu không khí riêng.
Tuy nhiên bầu không khí tổ chức không phải là bất biến, nó thay đổi cùng với sự xuất hiện của các sự kiện hoặc biến cố lớn trong tổ chức, nó được củng cố phát triển bởi mỗi thành viên trong tổ chức, bởi sự thống nhất về mục đích và văn hóa, hệ thống giá trị, sự hòa hợp về mặt tâm lý của mỗi con người trong tổ chức. Vậy, cơ sở của bầu không khí của tổ chức là những cảm xúc nảy sinh trong quá trình con người quan hệ với nhau và được bộc lộ ra trong giao tiếp giữa con người với con người. Những cảm xúc được hình thành và phát triển thông thường được biểu hiện dưới hai dạng : - Những cảm xúc tích cực: như thiện cảm, gắn bó con người với nhau, mong muốn hợp tác, mong muốn hành động cùng nhau, gắn bó với tập thể, trách nhiệm cao với việc thực hiện mục đích của tổ chức. - Những cảm xúc tiêu cực: như ác cảm, chia rẽ con người với nhau, không mong muốn hợp tác, thiếu sự tin tưởng vào người khác, thiếu sự gắn bó với tổ chức 9 Mối quan hệ qua lại giữa các thành viên trong tổ chức như thế nào sẽ được phản ánh rõ ràng trong bầu không khí của tổ chức như thế.
Sự hiểu biết đầy đủ về nhau, những giá trị tư tưởng đạo đức được thống nhất, sự gần gũi của lãnh đạo với các thành viên trong tổ chức là những điều kiện quan trọng để xây dựng nên bầu không khí tâm lý tích cực.3 Phân biệt văn hoá của tổ chức và bầu không khí của tổ chức Trước hết, văn hóa của tổ chức và bầu không khí của tổ chức là hai thuật ngữ khác nhau, và hướng nghiên cứu cho hai vấn đề này cũng khác nhau : - Văn hóa tổ chức đề cập đến các hành vi được mong đợi mà thường được thể hiện trong tổ chức và liên quan đến các giả định, các giá trị, kỳ vọng, và những đặc trưng có giá trị của các thành viên trong tổ chức (Greenberg & Baron, 1997). Văn hóa đề cập cụ thể hơn đến cơ cấu tổ chức được bắt nguồn từ các giá trị, niềm tin và và các giả định được nắm giữ bởi các cá nhân trong tổ chức (Denison, 1996).