CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN TẠI DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. Một số khái niệm liên quan về nguồn nhân lực Nhân lực là thể lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Thể lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động, con người có sức lao động.
[4] Nguồn nhân lực được hiểu theo nghĩa bao gồm kinh nghiệm, kỹ năng, trình độ đào tạo và sự tận tâm, nỗ lực hay bắt cứ đặc điểm nào khác của người lao động. Để xác định nguồn nhân lực, chúng ta phải xác định các thông tin cả về định lượng và định tính dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Cụ thể chứng ta thường phải xác định quy mô của lực lượng này và cơ cấu theo các đặc điểm khác nhau như giới tính, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, ngành nghề; Theo các đặc điểm về kinh nghiệm, kỹ năng và ngoài ra còn có những mô tả về sự tận tâm, tiềm năng,. của người lao động trong tô chức.[4, tr 1] Theo khái niệm quản trị nguồn nhân lực trong sách Quản trị nguồn nhân lực của trường Đại học kinh tế Đà Nẵng, 2006: “Quán trị nguôn nhân lực là thiết kế các chính sách và thực hiện các lĩnh vực hoạt động nhằm làm cho con người đóng góp giá trị hữu hiệu nhất cho tổ chức, bao gồm các lĩnh vực nhự hoạch định nguôn nhân lực, phân tích và thiết kế công việc, chiêu mộ và lựa chọn, đánh giá thành tích, đào tạo và phát triển, thù lao, sức khỏe và an toàn nhân viên, và tương quan lao động.
"[4, tr 1] - Tam quan trọng của quản trị nguồn nhân lực Quản trị nguồn nhân lực đóng vai trò chủ đạo trong việc tìm kiếm và phát triển nguồn nhân lực để đóng góp hoặc trực tiếp làm nên thành công của tô chức. Chính vì thế, trong nên kinh tế thị trường, nhà quan trị không phải chỉ cạnh tranh thị trường, cạnh tranh sản phẩm mà bỏ quên cạnh tranh về nguồn nhân lực. [I, tr 181] Nguồn nhân lực là cốt lõi của quản trị. Các công ty xí nghiệp ngày nay.
chịu sự tác động bởi môi trường cạnh tranh đấy thách đó. Để tồn tại và phát triển, không có con đường nào bằng công đường quản trị nguồn nhân lực một cách có hiệu quả. Nhân lực là tài nguyên quý giá nhất, các công ty phải lo giữ, duy tri va phat trién[5,tr 65]. Bởi vi thực tế đã chứng mình rằng: điều làm cho.
các tô chức thành đạt nhất khác biết với các tô chức khác chính là cách thức họ quản lý nguồn nhân lực. Khả năng giành được và duy trì được lợi thế cạnh tranh của các công ty nằm ở chính lực lượng lao động. Từ đó ta có thể khẳng định: quản trị nguồn nhân lực hiệu quả đóng vai trò quyết định trong việc tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp ngày nay. Một số khái niệm liên quan đến đánh giá thành tích nhân viên Đánh giá thành tích là tiến trình đánh giá những đóng góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn.
Thông tin phản hồi từ đánh giá thành tích sẽ giúp nhân viên biết được mức độ hoàn thành công việc của họ khi so sánh với tiêu chuẩn mà tô chức đề ra.[4, tr 161] Đánh giá thành tích là một hệ thống chính thức xét duyệt và đánh giá sự hoàn thành công tác của một cá nhân theo định kỳ [5, tr 319] Đánh giá thành tích là đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá đó với người lao động.[3, tr 142] 10 Từ các định nghĩa trên, ta có thể rút ra định nghĩa đánh giá thành tích như sau: “Đánh giá thành tích là tiến trình quan sát đánh giá có hệ thống và chính thức những đóng góp của nhân viên trong một giai đoạn, trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận vẻ sự đánh giá đó với người lao động. " Đánh giá thành tích nhằm tạo động lực cho người lao động làm cho người lao động gắn bó và trung thành với tổ chức hơn. Động cơ ảnh hưởng đến hiệu suất công việc của nhân viên, vì vậy cần hướng động cơ đó vào mục tiêu chung của tô chức. Nhu cau tao ra Hanh vi: thê hiện Phân thưởng: thỏa mong muốn để thỏa.
hành động đê thỏa mãn nhu cầu bên mãn các đòi hỏi mãn nhu câu. trong và bên ngoài của cá nhân (quan hệ, sự thừa nhân.1: Mô hình động co thúc đẩy |2, tr 98| Mô hình trên thể hiện tầm quan trọng của động cơ trong việc thúc đây các hành động của tô chức. Động cơ thúc đây nhân viên cao luôn đi đôi với kết quả thực hiện công việc cao và mang lại nhiều lợi nhuận cho tô chức. Vì vậy phải kết hợp giữa động cơ và phần thưởng nhằm tạo cho nhân viên luôn được thỏa mãn đề họ có thê tham gia công việc tích cực và hiệu quả hơn trong những tình huống khác nhau của tổ chức.
Thành tích của nhân viên được xác định bởi ba yếu tố là: Khả năng của nhân viên, môi trường làm việc, sự động viên của cấp trên. Thiếu một trong ba yếu tố đó thì công việc khó có thể đạt được kết quả. Mỗi nhân viên đều có một số nhu cầu, nhu cầu ấy tạo ra những mong muốn, mong muốn đó khởi ll phát hành động hoặc thái độ nhằm đạt được mục tiêu. Đạt được mục tiêu sẽ cho kết quả thành tích.
Nhu vay, vé nha quan tri, sự động viên đòi hỏi phải giúp đỡ nhân viên thỏa mãn nhu cầu, động lực của họ để họ làm việc vì những mục đích của tô chức. - Tầm quan trọng của đánh giá thành tích Đánh giá thành tích là hoạt động rất quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực. Trên thực tế hầu như mọi tổ chức đều cố gắng thực hiện các công việc sau: Thi kế công việc và xác định hệ thống công việc nhằm dat duoc mục tiêu của tổ chức. Các kết quả đánh giá giúp các nhà quản lý cập nhật bản mô tả công việc và đảm bảo rằng các tiêu chí trong bản mô tả công việc tập trung.
vào những mục tiêu của bộ phận cũng như định hướng của tổ chức. Thuê nhân viên với khả năng và ước muốn thực hiện công việc một cách hữu hiệu và hiệu quả. Đào tạo, động viên và khen thưởng nhân viên về thành tích và hiệu suất công việc. Mọi nhân viên đều mong muốn cấp trên nhìn nhận hiệu quả công việc của mình ra sao.
Nhờ đó, nhân viên có thể biết được những nhược điểm cần khắc phụ, và nhà quản trị nên sử dụng kết quả đánh giá để phát triển đội ngũ nhân viên bằng việc phát huy thành quả đã đạt được, có thể xem xét cơ hội thăng Ngoài việc khen thưởng, điều này giúp nâng cao giá trị của nhân viên đối với tô chức. Chuỗi hành động này cho phép tổ chức truyền đạt mục tiêu chiến lược đến tận phòng ban, cá nhân. Đánh giá thành tích chính là cơ chế kiểm soát, đem lại thông tin phản không chỉ cho từng cá nhân mà còn đánh giá tô chức về các công việc đang tiến hành. Nếu không có thông tin thực hiện công việc, các nha quản trị không thê biết được liệu rằng nhân viên đang đi đến đúng mục tiêu, theo đúng cách thức và tiêu chuẩn mong muồn hay không4, tr 161-162] 12 + Sự nhất quán giữa hành vỉ công việc và chiến lược tổ chức Đánh giá thành tích đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hành vi mà nhân viên thực hiện nhất quán với chiến lược của tô chức.
Thực tế cho thấy trong các tổ chức, nhân viên sẽ cam kết thực hiện những hành vi mà họ cảm nhận sẽ được tưởng thưởng. Nhân viên mong muốn tô chức công nhận và thưởng, vì thế họ tìm cách. thực hiện những điều mà tổ chức nhắn mạnh, tức là các mục tiêu chiến lược của tổ chức. Chẳng hạn: Nếu trọng tâm của tổ chức tập trung vào kiểm soát chỉ phí, thì nhân viên phải tìm cách kiểm soát và hạ thấp chỉ phí.
Nếu mục tiêu là hiệu suất, nhân viên sẽ phấn đấu cho hiệu suất công việc. Đánh giá thành tích trở thành phương tiện để nhận biết hành vi của nhân viên có nhất quán với mục tiêu chiến lược của tổ chức hay không, và đánh giá thành tích trở thành cách thức giúp tổ chức đối phó với bất ôn, nguy hại đến chiến lược chung. Khi tổ chức nhắn mạnh vào hiệu suất của từng cá nhân, có thẻ gây nên hiệu quả tiềm ẩn như giảm thiểu chất lượng và sự hợp tác giữa các thành viên, bộ phận. © Su nhất quán giữa hành vỉ công việc và giá trị tổ chức Đánh giá thành tích là công cụ được sử dụng để củng cố giá hóa tổ chức.
Đánh giá thành tích sẽ góp phần vào việc xem xét rằng liệu nhà quản trị có chia sẽ giá trị này trong tổ chức hay không? Chắc chắn các tổ chức nên phấn đấu thỏa mãn nhân viên bằng tiền lương tỐI, sự giám sát và động viên công việc tốt từ đó tạo ra giá trị cho tổ chức. Đây là sự liên kết giữa các chỉ số chủ đạo và các chỉ số tụt hậu, đảm bảo. khách hàng nhận được giá trị giao dịch với một tổ chức, đòi hỏi nhân viên phải tập trung tìm hiểu nhu cầu và kỳ vọng của khách hàng. Từ việc thỏa mãn nhu cầu khách hàng sẽ góp phần mang lại giá trị cho tổ chức đó.
13 Một thành tố quan trọng chiến lược khác của đánh giá thành tích là sự liên kết đánh giá với văn hóa tổ chức. Đánh giá thành tích sẽ đảm bảo và điều chinh hành vi của nhân viên thể hiện tại nơi làm việc sao cho nhất quán với văn hóa tổ chức - Ý nghĩa của việc đánh giá thành tích nhân viên Đối với tổ chức: giúp cho tổ chức phát triển bền vững. Bởi vì, nếu thực. hiện được thường xuyên công tác này sẽ giúp tổ chức phát hiện sự thiếu hụt về chất và lượng nguồn nhân lực, từ đó tránh được tình trạng khủng hoảng nguồn nhân lực.