Bất bình đẳng thu nhập và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2010-2016

Chuyên khảo kinh tế phân tích Chuyên đề thực tập tốt nghiệp ảnh hưởng của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trương Thị Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Việt Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Tác Động Của Bất Bình Đẳng Thu Nhập Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 2010 - 2016
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BẤT BÌNH ĐẲNG THU NHẬP TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.1. Khái niệm và đo lường tăng trưởng kinh tế
• 1.1.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế
• 1.1.2. Đo lường tăng trưởng kinh tế
• 1.2. Khái niệm và đo lường bất bình đẳng thu nhập
• 1.2.1. Khái niệm bất bình đẳng thu nhập
• 1.2.2. Đo lường bất bình đẳng thu nhập
• 1.2.2.1. Tỷ lệ Q5/Q1
• 1.2.2.2. Đường cong Lorenz
• 1.2.2.3. Hệ số Gini
• 1.2.2.4. Tiêu chuẩn 40 của Ngân hàng Thế giới
• 1.2.3. Nguyên nhân của bất bình đẳng thu nhập
• 1.3. Mối quan hệ giữa bất bình đẳng thu nhập và tăng trưởng kinh tế
• 1.4. Tổng quan nghiên cứu
• 1.4.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.4.2. Các nghiên cứu lý thuyết
• 1.4.3. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 1.5. Tóm tắt chương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BẤT BÌNH ĐẲNG THU NHẬP VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 2.2. Tăng trưởng kinh tế chung
• 2.3. Phân rã tăng trưởng kinh tế
• 2.4. Thực trạng bất bình đẳng thu nhập ở Việt Nam
• 2.4.1. Bất bình đẳng thu nhập chung
• 2.4.2. Phân rã bất bình đẳng thu nhập
• 2.5. Tóm tắt chương
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA BẤT BÌNH ĐẲNG THU NHẬP ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.1. Chỉ định mô hình và phương pháp ước lượng
• 3.2. Phương pháp hồi quy
• 3.3. Thống kê và phân phối xác suất của các biến trong mô hình
• 3.4. Mối quan hệ giữa biến phụ thuộc và một số biến giải thích
• 3.5. Tóm tắt chương
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Đề xuất quan điểm định hướng về tăng trưởng kinh tế
• 4.2. Kiến nghị giải pháp tận dụng những tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bất bình đẳng thu nhập và tăng trưởng kinh tế

Bất bình đẳng thu nhập là một vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc biệt tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016. Bất bình đẳng thu nhập không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn tác động đến sự ổn định xã hội. Theo các nghiên cứu, chỉ số Gini là một trong những công cụ phổ biến để đo lường mức độ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bất bình đẳng thu nhập thường được xem xét từ hai chiều: tăng trưởng có thể làm gia tăng bất bình đẳng, trong khi bất bình đẳng cũng có thể cản trở tăng trưởng. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ này và đưa ra các chính sách phù hợp để giảm thiểu tác động tiêu cực của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế.

II. Thực trạng bất bình đẳng thu nhập ở Việt Nam 2010 2016

Trong giai đoạn 2010-2016, bất bình đẳng thu nhập ở Việt Nam đã có những biến động đáng kể. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, chỉ số Gini đã tăng lên, cho thấy sự gia tăng khoảng cách thu nhập giữa các nhóm dân cư. Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng không đồng nghĩa với việc cải thiện đồng đều mức sống của tất cả các tầng lớp xã hội. Các nhóm dân cư có thu nhập cao hơn thường hưởng lợi nhiều hơn từ tăng trưởng, trong khi nhóm nghèo lại không được hưởng lợi tương xứng. Điều này dẫn đến tình trạng bất bình đẳng ngày càng gia tăng, gây ra những hệ lụy cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Việc phân tích thực trạng này là cần thiết để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa bất bình đẳng thu nhập và tăng trưởng kinh tế.

III. Phân tích tác động của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu cho thấy bất bình đẳng thu nhập có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Khi bất bình đẳng gia tăng, khả năng tiếp cận các nguồn lực như giáo dục, y tế và vốn của nhóm nghèo bị hạn chế, dẫn đến giảm năng suất lao động và khả năng cạnh tranh. Hệ số Gini cao không chỉ phản ánh sự phân phối thu nhập không công bằng mà còn chỉ ra rằng tăng trưởng không bền vững. Các chính sách phát triển cần phải chú trọng đến việc giảm thiểu bất bình đẳng để đảm bảo tăng trưởng kinh tế có thể diễn ra một cách đồng đều và bền vững. Việc áp dụng các mô hình kinh tế để phân tích mối quan hệ này sẽ giúp đưa ra những giải pháp hiệu quả hơn.

IV. Đề xuất chính sách nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của bất bình đẳng thu nhập

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế, cần có những chính sách cụ thể. Chính phủ nên tập trung vào việc cải thiện phân phối thu nhập thông qua các chương trình hỗ trợ cho nhóm nghèo, đầu tư vào giáo dục và y tế. Các chính sách thuế cũng cần được điều chỉnh để đảm bảo rằng những người có thu nhập cao hơn đóng góp nhiều hơn cho ngân sách nhà nước. Ngoài ra, việc phát triển các chương trình đào tạo nghề và tạo việc làm cho nhóm dân cư nghèo cũng là một giải pháp quan trọng. Những chính sách này không chỉ giúp giảm bất bình đẳng mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2010-2016, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 5,8% mỗi năm, quy mô kinh tế năm 2015 tăng gấp 1,33 lần so với năm 2010. Tuy nhiên, quá trình tăng trưởng này đi kèm với sự gia tăng bất bình đẳng trong phân phối thu nhập, thể hiện qua hệ số Gini tăng từ mức thấp nhất năm 2002 đến mức cao nhất vào năm 2018, khi nhóm giàu nhất có thu nhập gấp 10 lần nhóm nghèo nhất. Bất bình đẳng thu nhập không chỉ ảnh hưởng đến công bằng xã hội mà còn tác động trực tiếp đến động lực và chất lượng tăng trưởng kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá tác động của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016, từ đó đề xuất các chính sách phù hợp nhằm cân bằng giữa tăng trưởng và công bằng xã hội. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại Việt Nam, sử dụng số liệu từ Tổng cục Thống kê, điều tra mức sống hộ gia đình (VHLSS), IMF và WB. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh mô hình tăng trưởng kinh tế bền vững, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực của bất bình đẳng thu nhập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết tăng trưởng kinh tế và lý thuyết bất bình đẳng thu nhập. Tăng trưởng kinh tế được đo lường qua tốc độ tăng GDP thực tế bình quân đầu người, phản ánh sự gia tăng sản lượng quốc nội trong một khoảng thời gian nhất định. Bất bình đẳng thu nhập được đánh giá qua các chỉ số như hệ số Gini, tỷ lệ Q5/Q1 (thu nhập nhóm 20% cao nhất so với 20% thấp nhất) và đường cong Lorenz. Lý thuyết Kuznets đề cập đến mối quan hệ phi tuyến giữa tăng trưởng và bất bình đẳng, trong đó bất bình đẳng có thể tăng trong giai đoạn đầu phát triển và giảm khi thu nhập bình quân đạt mức cao. Ngoài ra, các quan điểm của Marx và Lewis cũng được xem xét để giải thích nguyên nhân và tác động của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: tăng trưởng kinh tế, bất bình đẳng thu nhập, hệ số Gini, tỷ lệ Q5/Q1, và mối quan hệ phi tuyến giữa bất bình đẳng và tăng trưởng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) với 252 quan sát từ 63 tỉnh/thành phố Việt Nam trong các năm 2010, 2012, 2014 và 2016. Nguồn dữ liệu chính gồm số liệu thống kê vĩ mô từ Tổng cục Thống kê và dữ liệu điều tra mức sống hộ gia đình (VHLSS). Phương pháp phân tích bao gồm: phân tích thống kê mô tả để đánh giá thực trạng bất bình đẳng và tăng trưởng kinh tế; mô hình hồi quy đa biến với phương pháp tác động cố định (Fixed Effects Model) để ước lượng tác động của bất bình đẳng thu nhập (đo bằng hệ số Gini và tỷ lệ Q5/Q1) đến tăng trưởng GDP. Kiểm định Breusch-Pagan và Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2016, phù hợp với dữ liệu thu thập và phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng tăng trưởng kinh tế và bất bình đẳng thu nhập: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2011-2015 đạt khoảng 5,8%/năm, thấp hơn mục tiêu đề ra nhưng vẫn cao hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Hệ số Gini tăng từ khoảng 0,37 lên 0,43 trong giai đoạn này, cho thấy bất bình đẳng thu nhập có xu hướng gia tăng. Nhóm giàu nhất có thu nhập gấp 10 lần nhóm nghèo nhất vào năm 2018, tăng so với mức 8 lần năm 2002.

2. Mối quan hệ phi tuyến giữa bất bình đẳng và tăng trưởng: Kết quả hồi quy cho thấy tác động của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế không phải là tuyến tính. Khi hệ số Gini dưới khoảng 0,31-0,42, tăng bất bình đẳng có xu hướng kìm hãm tăng trưởng; ngược lại, khi vượt ngưỡng này, bất bình đẳng có thể thúc đẩy tăng trưởng. Ví dụ, tại các tỉnh có Gini dưới 0,4214, tăng 1 điểm phần trăm Gini làm tăng trưởng GDP tăng 0,00256 điểm phần trăm, trong khi ở các tỉnh có Gini trên mức này, tăng 1 điểm phần trăm Gini làm giảm tăng trưởng GDP khoảng 0,0003 điểm phần trăm.

3. Ảnh hưởng của khoảng cách thu nhập Q5/Q1: Khoảng cách thu nhập giữa nhóm giàu nhất và nghèo nhất dưới mức 9,99 lần vẫn cho phép tăng trưởng kinh tế tiếp tục tăng. Mức chênh lệch thực tế tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu nằm dưới ngưỡng này, cho thấy bất bình đẳng chưa đến mức cản trở tăng trưởng.

4. Tác động của các yếu tố khác: Đầu tư tăng 1% làm tăng trưởng GDP tăng khoảng 0,15%, lực lượng lao động tăng 1% làm tăng trưởng GDP tăng khoảng 4%, khẳng định vai trò quan trọng của các yếu tố sản xuất trong tăng trưởng kinh tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết Kuznets về mối quan hệ phi tuyến giữa bất bình đẳng và tăng trưởng. Sự gia tăng bất bình đẳng trong một số tỉnh thành có thể thúc đẩy tích lũy vốn và đầu tư, từ đó kích thích tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, khi bất bình đẳng vượt ngưỡng nhất định, nó sẽ làm giảm động lực lao động và gây ra các vấn đề xã hội, kìm hãm tăng trưởng. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này đồng nhất với các nghiên cứu tại Indonesia, Philippines và Mexico, nơi mối quan hệ giữa bất bình đẳng và tăng trưởng cũng được xác định là phi tuyến. Việc phân tích theo vùng và khu vực cho thấy bất bình đẳng có xu hướng tăng ở khu vực nông thôn và các vùng miền núi phía Bắc, đồng thời giảm nhẹ ở khu vực thành thị và Đông Nam Bộ, phản ánh sự phân hóa kinh tế vùng miền. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong Lorenz, bảng phân tích hệ số Gini theo tỉnh và biểu đồ tăng trưởng GDP theo ngành để minh họa rõ hơn các xu hướng này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường: Đẩy mạnh cải cách thể chế để tăng cường hiệu quả phân bổ nguồn lực, đồng thời đảm bảo sự gắn kết hợp lý giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và các cơ quan quản lý kinh tế; Timeline: 2021-2026.

2. Điều chỉnh cơ cấu đầu tư xã hội: Tập trung đầu tư vào công nghiệp chế biến, dịch vụ nông thôn, các vùng dân tộc thiểu số và vùng khó khăn nhằm giảm bất bình đẳng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các địa phương; Timeline: 2021-2025.

3. Phát triển kinh tế tư nhân: Tạo môi trường đầu tư bình đẳng, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực kinh tế, nâng cao năng suất lao động và tạo việc làm. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các hiệp hội doanh nghiệp; Timeline: 2021-2024.

4. Xây dựng mô hình tăng trưởng đi đôi với công bằng: Đảm bảo thu nhập của người nghèo tăng nhanh hơn thu nhập trung bình, giảm tỷ lệ hộ nghèo, đồng thời kiểm soát các chỉ tiêu xã hội như y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các địa phương; Timeline: 2021-2026.

5. Chính sách phân phối thu nhập và tài sản công bằng: Tăng cường minh bạch, điều chỉnh các nhóm lợi ích, đặc biệt trong khu vực kinh tế nhà nước để tránh lãng phí nguồn lực và giảm bất bình đẳng. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các cơ quan thanh tra, kiểm toán; Timeline: 2021-2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế gắn liền với công bằng xã hội, giúp cân bằng giữa tăng trưởng và phân phối thu nhập.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế: Tài liệu tham khảo quan trọng về mối quan hệ phi tuyến giữa bất bình đẳng thu nhập và tăng trưởng kinh tế, cùng với phương pháp phân tích dữ liệu bảng và mô hình hồi quy đa biến.

3. Cơ quan quản lý địa phương: Giúp hiểu rõ tác động của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế từng vùng, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với đặc thù địa phương.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Cung cấp thông tin về môi trường kinh tế vĩ mô, tác động của bất bình đẳng đến tăng trưởng, giúp định hướng chiến lược đầu tư và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Bất bình đẳng thu nhập được đo lường như thế nào trong nghiên cứu này?
   Nghiên cứu sử dụng hệ số Gini và tỷ lệ Q5/Q1 để đo lường bất bình đẳng thu nhập. Hệ số Gini phản ánh mức độ phân phối thu nhập tổng thể, trong khi Q5/Q1 đo khoảng cách thu nhập giữa nhóm 20% giàu nhất và 20% nghèo nhất.

2. Tác động của bất bình đẳng thu nhập đến tăng trưởng kinh tế là gì?
   Kết quả cho thấy mối quan hệ phi tuyến: bất bình đẳng có thể thúc đẩy tăng trưởng khi ở mức thấp đến trung bình, nhưng khi vượt ngưỡng nhất định, nó sẽ kìm hãm tăng trưởng do ảnh hưởng tiêu cực đến động lực lao động và xã hội.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích dữ liệu?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với phương pháp tác động cố định (Fixed Effects Model), kết hợp kiểm định Breusch-Pagan và Hausman để lựa chọn mô hình phù hợp.

4. Tại sao lại có sự khác biệt về tác động bất bình đẳng ở các tỉnh thành khác nhau?
   Do đặc thù kinh tế, mức độ phát triển và cấu trúc xã hội khác nhau, các tỉnh có mức độ bất bình đẳng và tác động đến tăng trưởng kinh tế khác nhau. Ví dụ, các thành phố lớn có bất bình đẳng cao nhưng cũng có tăng trưởng kinh tế cao hơn.

5. Các chính sách đề xuất nhằm giảm bất bình đẳng và thúc đẩy tăng trưởng là gì?
   Bao gồm hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, điều chỉnh cơ cấu đầu tư xã hội, phát triển kinh tế tư nhân, xây dựng mô hình tăng trưởng đi đôi với công bằng, và chính sách phân phối thu nhập công bằng, minh bạch.

Kết luận

• Bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam giai đoạn 2010-2016 có xu hướng tăng, với nhóm giàu nhất có thu nhập gấp 10 lần nhóm nghèo nhất.
• Tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này đạt bình quân khoảng 5,8%/năm, thấp hơn mục tiêu đề ra nhưng vẫn cao so với khu vực.
• Mối quan hệ giữa bất bình đẳng thu nhập và tăng trưởng kinh tế là phi tuyến, với tác động hai chiều tùy thuộc vào mức độ bất bình đẳng.
• Các yếu tố như đầu tư và lực lượng lao động cũng đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế.
• Cần triển khai các chính sách đồng bộ nhằm cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội, hướng tới phát triển bền vững.

Next steps: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu với dữ liệu đa dạng hơn, bổ sung các biến số kinh tế xã hội để đánh giá toàn diện hơn về tác động của bất bình đẳng thu nhập.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu kinh tế nên áp dụng kết quả nghiên cứu này để xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế xã hội phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và giảm bất bình đẳng tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu về bat bình đăng thu nhập, tăng trưởng kinh tế, mối quan hệ giữa bất bình đăng trong phân phối thu nhập và tăng trưởng kinh tế với việc xem xét các lý thuyết về mỗi quan hệ này, từ đó đề xuất một số tiêu chí đánh giá mối quan hệ bat bình dang thu nhập và tăng trưởng kinh tế. Khái niệm và đo lường tăng trưởng kinh tế 1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế Tiêu chí để đánh giá quy mô của một nền kinh tế là tong sản phẩm quốc nội (GDP), cũng có thé tổng sản phẩm quốc dân (GNP), hoặc tông sản phẩm bình quân đầu người (PCI). Do đó, tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng của GDP, hoặc được đánh giá bằng sự gia tăng của tổng sản lượng quốc dân (GNP), hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính trên đầu người trong một khoảng thời gian thường là một năm.

Tăng trưởng kinh tế là mục tiêu hàng đầu đầu của mọi quốc gia, là động lực thúc day phát triển và là nhân tố tiên quyết dé giải quyết được các van dé xã hội. Các quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh sẽ giúp thu nhập bình quân đầu người tăng cao giúp cải thiện, tạo điều kiện cho xã hội phát triển, đời sống và tinh thần của người dân được tăng lên. Ngược lại, một nước có tăng trưởng kinh tế chậm thì sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc cải thiện các vấn đề xã hội. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hay thấp vẫn chưa đủ dé đánh giá nền kinh tế của một quốc gia.

Tăng trường kinh tế có tầm quan trọng lớn, mặc dù vậy không phải quốc gia nào cũng muốn khuyến khích tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá. Thực tế đã cho thấy nhiều quốc gia phải trả giá đắt cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh băng những ảnh hưởng đến các mục tiêu khác của quốc gia như: Phúc lợi xã hội, ô nhiễm môi trường, tài nguyên thiên nhiên bị cạn kiệt,. mà thế hệ con cháu là những người phải gánh các hệ luy đấy. Có một số quan điểm cho rang, các nguồn tài nguyên là có hạn, chúng ta đang đứng trước các nguy cơ làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên này dé đánh đôi lấy tăng trưởng kinh tế, cho đến lúc không còn gi dé có thể khai thác nữa.

Từ những tác động tích cực và tiêu cực của tăng trưởng kinh tế như trên, các nhà lãnh đạo quốc gia cần nhận thức được tăng trưởng kinh tế đòi hỏi phải đánh đánh đôi với một mức giá nào đó. Chính vì thê, muôn tăng trưởng kinh tê mà các van đề xã hội không bị ảnh hưởng nhiều thì chúng ta cần phải tìm ra được những giải pháp tốt nhất dé cái giá phải trả càng thấp càng tốt. Do lường tăng trưởng kinh tế Tổng quan, tốc độ tăng trưởng kinh tế tính bằng phần trăm thay đổi mức sản phẩm quốc nội. Theo công thức toán học sẽ được biểu diễn như sau: Vt_— yt-1 g = yer X 100% Trong đó: gf là tốc độ tăng trưởng kinh tế của thời kỳ t.

Y la tong san pham quéc nội (GDP) thực tế của thời ky t. Chúng ta có hai thước đo của GDP chính là GDP thực tế và GDP danh nghĩa. Sẽ có thé gây nhằm lẫn nếu đo lường tốc tốc độ tăng trưởng kinh tế bằng thước đo GDP danh nghĩa, vì nếu như dân số tăng rất nhanh trong khi GDP thực tế lại tăng trưởng chậm. Bên cạnh đó, còn một cách khác dé đo lường tăng trưởng kinh tế đó là tính theo mức sản lượng bình quân đầu người.

Tức là lay tổng sản lượng hàng hoá và dịch vụ được tạo ra trong năm chia cho tông dân số. Do đấy, chỉ tiêu ý nghĩa hon dé đo lường tăng trưởng kinh tế chính là lay GDP thực tế bình quân đầu người của thời kỳ tính toán so với thời kỳ trước. yt — yf Ipc yet x 100% Trong do: gi. là tốc độ tăng trưởng GDP thực tế bình quân đầu người của thời ky t.

y! là GDP thực tế bình quân đầu người của thời kỳ t. Khái niệm va đo lường bat bình dang thu nhập 12. Khái niệm bất bình đẳng thu nhập Bắt bình đắng thu nhập là khái niệm rộng, diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau trong đời sống xã hội. Bất bình đăng trong phân phối thu nhập một trong những vấn đề của bất bình đăng xã hội.

Có nhiều nghiên cứu về khái niệm của bất bình đăng thu nhập được đưa ra như sau: Theo Fletcher, Michael A (2013): “bất bình đăng thu nhập xuất hiện khi có sự chênh lệch giữa các cá nhân, các nhóm người trong xã hội hay giữa các quốc gia trong việc phân phối tài sản, sự giàu có hay thu nhập”. Theo Kuznets (1955): “bất bình dang thu nhập được xem là sự chênh lệch lớn về phân phối thu nhập, với phần lớn tổng thu nhập trong nền kinh tế tập trung trong tay một nhóm người chiếm tỉ lệ nhỏ trong tổng dân số”. Tại Việt Nam, bất bình đăng thu nhập đã từng được Hoàng Thùy Yến (2015) đề cập như sau: “bất bình đăng thu nhập đề cập đến hiện tượng thu nhập được phân phối không đều giữa các cá nhân hoặc hộ gia đình trong nền kinh tế”. Tổng quan, có thé nói các quan điểm trên đều nói đến van dé thu nhập chưa được phân phối đồng đều giữa các cá nhân và các nhóm trong nền kinh tế.

Lưu ý, các khía cạnh được đề cập đến khi đánh giá bất bình đăng thu nhập là cả thu nhập lẫn chi tiêu của các nhóm dân cư trong xã hội. Sự bất bình đăng giữa nhóm dân cư nghèo nhất và giàu nhất được đối chiếu thông qua khả năng sinh kế, chất lượng cuộc sông và cơ cau chỉ tiêu giữa các nhóm dân cư. Do lường bat bình dang thu nhập Có nhiều tiêu chuẩn để đo lường bất bình đăng thu nhập. Mỗi thước đo đều có những ưu điểm, nhược điểm riêng.

Cụ thé các thước đo được trình bày dưới đây: a) Tỷ lệ Q5/Q1 Ty lệ Q5/Q1 là tỷ lệ 20% nhóm dân sé có thu nhập cao nhất với nhóm dân số có thu nhập thấp nhất. Đây là cách đơn giản nhất dé tính toán bất bình dang trong phân phối thu nhập. Dân số của quốc gia can tính bat bình dang thu nhập sẽ được chia đều thành 5 nhóm có quy mô giống nhau và được sắp xếp theo mức thu nhập tăng dần. Tiếp theo đó sẽ xác định phần trăm thu nhập mỗi nhóm chiếm bao nhiêu phần trăm của tông thu nhập.

Công bằng thu nhập tuyệt đối là mỗi nhóm dân cư sẽ chiếm 20% thu nhập. Bắt bình đăng thu nhập tuyệt đối là nhóm dân cư giàu nhất sẽ chiếm toàn bộ thu nhập và các nhóm khác sẽ không có gì. Nhưng trên thực tế, nền kinh tế sẽ năm ở giữa 2 thái cực này, do vậy chỉ tiêu đơn giản dé đưa ra là lay thu nhập bình quân của 20% cá nhân giàu nhất chia cho thu nhập bình quân của 20% nhóm thu nhập nghèo nhất (Q5/Q1) của Simon Kuznets (1955). Hệ số chênh lệch (giãn cách) càng lớn thì bất bình dang càng cao.

Chỉ tiêu này dễ tính vì nó đơn giản, chỉ cần xét thu nhập của 2 nhóm người giàu nhất và nghèo nhất trong nền kinh tế mà không cần phải quan tâm đến thu nhập của các nhóm còn lại. Chính vì tế, chỉ tiêu này không phản ánh đầy đủ bức tranh tổng thể sự phân phối thu nhập của cả nền kinh tế. b) Đường cong Lorenz Một cách hình học phổ biến dé do lường bat bình dang trong phân phối thu nhập là vẽ đường cong Lorenz. Mô hình này được Max.Lorenz đưa ra từ năm 1905 giúp thể hiện mối quan hệ giữa thu nhập các cá nhân trong nền kinh tế từ đó có thé nhận xét được sự bat bình đăng trong mối quan hệ này.

Đường cong Lorenz được biểu diễn trên một trục toạ độ, mỗi điểm trên đường cong sẽ thé hién mối quan hệ định lượng giữa tỷ lệ phần trăm của số người có thu nhập và tỷ lệ phần trăm thu nhập mà họ nhận được. A 0% 100% Cumulative share of entities from lowest to highest share Hình 1.1: Hình biểu diễn đường cong Lorenz Chupmerlcatindvg Đường chéo hợp với trục hoành một góc 45 độ là đường “công băng hoàn hảo” của sự phân phối thu nhập. Các điểm trên đường thăng này sẽ thể hiện bình đăng tuyệt đối khi mọi người trong nền kinh tế đều có mức thu nhập như nhau. Đường cong Lorenz curve đỏ là một đường cong Lorenz điền hình, có điểm bắt dau từ gốc toa độ 0 và kết thúc tại gốc toa độ 1.

Nếu đường này càng gần đường chéo thì phân phối thu nhập càng bình đắng và càng xa đường chéo thì thu nhập phân phối càng bất bình đắng. Đường còn lại là đường bất bình dang tuyệt đối, các điểm nằm trên đường này thé hiện tỷ lệ phan trăm dân số không có thu nhập và ty lệ phần trăm dân số chiếm toàn bộ thu nhập của nền kinh tế. Đường cong Lorenz có thé cho ta thay một bức tranh tong quan về sự bat bình đăng thu nhập. Tuy nhiên, mặt hạn chế của nó chính là không định lượng được sự bất bình đăng phân phối thu nhập khi nghiên cứu.

Nó thể hiện được sự bất bình đăng của một quốc gia, nhưng khi so sánh nhiều quốc gia với nhau thì lại khó để đưa ra nhận xét được quốc gia nào có bất bình đăng cao hơn vì các đường cong Lorenz có thể cắt nhau. Chính vì thế, một chỉ tiêu khác được nhà thống kê học người Ý Corrado Gini đưa ra năm 1912 là hệ số Gini để định lượng được sự bắt bình dang trong phân phối thu nhập. c) Hệ số Gini Hệ số Gini được coi là một thước đo tổng hợp về sự bất bình đăng, nó được phát triển dựa trên cơ sở là đường cong Lorenz. Giá trị của hệ số Gini từ 0 đến 1, 0 được coi là mức “thu nhập hoàn hảo” hay mức bình đăng, còn 1 là mức bất bình đăng tuyệt đối.

Cách tính hệ số Gini Hệ số Gini được tính bằng phần diện tích giữa đường bình đẳng tuyệt đối với đường cong Lorenz chia cho phần diện tích giữa đường bình dang tuyệt đối và đường bat bình đắng tuyệt đôi.1, công thức dé tính hệ số Gini như sau: A C= A+B Công thức tinh cu thé dé tinh truc tiép hệ số Gini như sau: 1 2 G=1+-+ n2»bq +Ớ + 2y; + 3y3 + --: + nyạ) Trong đó: yl, y2, y3.yn là thu nhập của từng hộ. Ybq là thu nhập bình quân của hộ. n là tổng các nhóm hộ.