Luận văn thạc sĩ về tác động của chính sách tỷ giá hối đoái đến lạm phát ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động chính sách tỷ giá hối đoái đến tình hình lạm phát ở việt nam luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Nguyễn Lê Phương Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hoàng Ngân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Chính Sách Tỷ Giá Hối Đoái Đến Tình Hình Lạm Phát Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ TỶ GIÁ VÀ LẠM PHÁT
• 1.1. Tổng quan về tỷ giá
• 1.2. Khái niệm về tỷ giá
• 1.3. Phân loại tỷ giá
• 1.3.1. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa
• 1.3.2. Tỷ giá hối đoái thực
• 1.4. Chính sách tỷ giá hối đoái
• 1.5. Mặt trái khi đồng nội tệ được định giá cao
• 1.6. Lạm phát, nguyên nhân và những tổn thất của lạm phát
• 1.6.1. Khái niệm lạm phát
• 1.6.2. Nguyên nhân lạm phát
• 2. CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI TỪ NĂM 2008-2011 ĐẾN LẠM PHÁT VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng tình hình tỷ giá hối đoái ở Việt Nam từ sau năm 2008
• 2.1.1. Chính sách tỷ giá hối đoái Việt Nam
• 2.1.2. Diễn biến tỷ giá từ năm 2008 đến 2011
• 2.2. Tình hình lạm phát ở Việt Nam năm 2008 đến 2011
• 2.2.1. Diễn biến lạm phát năm 2008
• 2.2.2. Diễn biến lạm phát năm 2009
• 2.2.3. Diễn biến lạm phát năm 2010
• 2.2.4. Diễn biến lạm phát năm 2011
• 2.3. Phân tích tác động chính sách tỷ giá năm 2008-2011 đến lạm phát Việt Nam
• 2.3.1. Mối quan hệ tỷ giá và lạm phát
• 2.3.2. Mối quan hệ tỷ giá và xuất nhập khẩu
• 2.3.3. Ảnh hưởng của chính sách tỷ giá hối đoái lên cung cầu ngoại tệ tại Việt Nam 2008-2011
• 2.3.4. Đánh giá tác động chính sách tỷ giá hối đoái lên lạm phát Việt Nam thời gian qua
• 2.3.4.1. Tác động tiêu cực
• 2.3.4.2. Tác động tích cực
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ ĐẾN LẠM PHÁT VIỆT NAM
• 3.1. Giải pháp về phía Chính phủ Việt Nam
• 3.1.1. Định hướng phát triển nền kinh tế dựa vào xuất khẩu từ nay cho đến năm 2020
• 3.1.2. Giảm tỷ trọng hàng nhập trong hàng xuất
• 3.1.3. Ổn định kinh tế vĩ mô để kiềm chế lạm phát Việt Nam
• 3.1.3.1. Đối với việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 3.1.3.2. Đối với cải thiện hiệu quả sử dụng vốn
• 3.2. Giải pháp về phía Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.1. Đối với chính sách tỷ giá
• 3.2.2. Hạn chế cung tiền và kiểm soát tăng trưởng tín dụng
• 3.2.3. Điều hành lãi suất linh hoạt
• 3.2.4. Kiểm soát chặt thị trường ngoại hối
• 3.2.5. Chống tình trạng Đô la hóa
• 3.3. Giải pháp về phía các NHTM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan lý thuyết về tỷ giá và lạm phát

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về chính sách tỷ giá và lạm phát tại Việt Nam. Tỷ giá hối đoái được định nghĩa là giá trị của một đồng tiền so với đồng tiền khác. Phân loại tỷ giá bao gồm tỷ giá hối đoái danh nghĩa và tỷ giá hối đoái thực. Chính sách tỷ giá hối đoái là các biện pháp của chính phủ nhằm điều chỉnh tỷ giá để đạt được các mục tiêu kinh tế. Mặt trái của việc định giá cao đồng nội tệ có thể dẫn đến lạm phát gia tăng, ảnh hưởng đến sức mua và sự cạnh tranh của hàng hóa trong nước. Từ đó, mối quan hệ giữa tỷ giá và lạm phát được thiết lập, cho thấy rằng khi tỷ giá tăng, giá hàng hóa nhập khẩu cũng tăng, dẫn đến lạm phát.

1.1 Khái niệm về tỷ giá

Tỷ giá là giá cả của một đồng tiền được biểu thị qua đồng tiền khác. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là tỷ giá được sử dụng hàng ngày trong các giao dịch trên thị trường ngoại hối. Tỷ giá hối đoái thực là tỷ giá danh nghĩa được điều chỉnh bởi tương quan giá cả trong nước và ngoài nước. Chính sách tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng trong việc ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.2 Lạm phát nguyên nhân và những tổn thất của lạm phát

Lạm phát được định nghĩa là sự gia tăng liên tục và kéo dài của mức giá chung. Nguyên nhân của lạm phát có thể do cầu kéo, cầu thay đổi hoặc do chính sách tiền tệ. Lạm phát không chỉ ảnh hưởng đến sức mua của người tiêu dùng mà còn tác động đến các quyết định đầu tư và tiêu dùng trong nền kinh tế. Những tổn thất của lạm phát có thể dẫn đến sự bất ổn trong nền kinh tế và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân.

II. Tác động chính sách tỷ giá hối đoái từ năm 2008 2011 đến lạm phát Việt Nam

Chương này phân tích tác động của chính sách tỷ giá từ năm 2008 đến 2011 đến lạm phát tại Việt Nam. Tình hình tỷ giá hối đoái ở Việt Nam đã có nhiều biến động trong giai đoạn này, với nhiều lần điều chỉnh tỷ giá nhằm đối phó với lạm phát gia tăng. Tình hình lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn này cũng cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ, với tỷ lệ lạm phát trung bình đạt 22,97% vào năm 2008. Mối quan hệ giữa tỷ giá và lạm phát được phân tích qua các số liệu thực tế, cho thấy rằng khi tỷ giá tăng, lạm phát cũng có xu hướng gia tăng.

2.1 Thực trạng tình hình tỷ giá hối đoái ở Việt Nam từ sau năm 2008

Từ năm 2008, chính sách tỷ giá hối đoái của Việt Nam đã trải qua nhiều biến động. Các điều chỉnh tỷ giá diễn ra liên tục nhằm kiểm soát lạm phát. Sự biến động này không chỉ ảnh hưởng đến lạm phát mà còn tác động đến hoạt động xuất nhập khẩu. Các số liệu cho thấy rằng tỷ giá hối đoái đã được điều chỉnh 5 lần trong năm 2008, cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách để đối phó với tình hình kinh tế khó khăn.

2.2 Phân tích tác động chính sách tỷ giá năm 2008 2011 đến lạm phát Việt Nam

Phân tích cho thấy rằng chính sách tỷ giá đã có tác động tích cực và tiêu cực đến lạm phát. Tác động tiêu cực bao gồm việc tăng giá hàng hóa nhập khẩu, dẫn đến lạm phát gia tăng. Ngược lại, tác động tích cực có thể thấy ở việc cải thiện cán cân thương mại và thúc đẩy xuất khẩu. Sự tương tác giữa tỷ giá và lạm phát cho thấy rằng việc điều chỉnh tỷ giá cần phải được thực hiện một cách thận trọng để tránh gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

III. Giải pháp hạn chế tác động chính sách tỷ giá đến lạm phát Việt Nam

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế tác động của chính sách tỷ giá đến lạm phát tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm việc định hướng phát triển nền kinh tế dựa vào xuất khẩu, giảm tỷ trọng hàng nhập khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô. Chính phủ cần có các biện pháp cụ thể để kiểm soát lạm phát và duy trì sự ổn định của tỷ giá. Các giải pháp từ phía Ngân hàng Nhà nước cũng cần được thực hiện để kiểm soát tăng trưởng tín dụng và điều hành lãi suất linh hoạt.

3.1 Giải pháp về phía Chính phủ Việt Nam

Chính phủ cần định hướng phát triển nền kinh tế dựa vào xuất khẩu, giảm tỷ trọng hàng nhập khẩu để hạn chế lạm phát. Việc ổn định kinh tế vĩ mô cũng là một yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát. Các biện pháp cần thiết bao gồm thu hút vốn đầu tư nước ngoài và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn.

3.2 Giải pháp về phía Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước cần thực hiện các biện pháp kiểm soát tỷ giá và hạn chế cung tiền. Điều hành lãi suất linh hoạt và kiểm soát chặt thị trường ngoại hối cũng là những giải pháp quan trọng. Chống tình trạng đô la hóa sẽ giúp duy trì sự ổn định của tỷ giá và kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Từ năm 2008 đến 2011, Việt Nam trải qua giai đoạn biến động mạnh về tỷ giá hối đoái và lạm phát, với tỷ lệ lạm phát năm 2008 lên tới 22,97%, mức cao nhất trong vòng 17 năm qua. Tỷ giá USD/VND cũng có những điều chỉnh đáng kể nhằm ứng phó với các biến động kinh tế trong và ngoài nước. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào tác động của chính sách tỷ giá hối đoái đến tình hình lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn này. Mục tiêu cụ thể là phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá và lạm phát, đánh giá hiệu quả chính sách tỷ giá trong việc kiểm soát lạm phát, đồng thời đề xuất các giải pháp điều hành tỷ giá phù hợp trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu bao gồm diễn biến tỷ giá và lạm phát từ sau khủng hoảng kinh tế năm 2008 đến hết năm 2011, tập trung tại thị trường Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách tiền tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Các số liệu cụ thể như tỷ lệ lạm phát từng năm (22,97% năm 2008, 6,88% năm 2009, 9,19% năm 2010, 18,58% năm 2011) và tỷ giá bình quân liên ngân hàng cũng được phân tích chi tiết để làm rõ tác động của chính sách tỷ giá.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế hiện đại về tỷ giá và lạm phát, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết Ngang giá sức mua (PPP): Giải thích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chênh lệch lạm phát giữa hai quốc gia, cho rằng tỷ giá sẽ điều chỉnh để bù đắp sự khác biệt về mức giá, duy trì trạng thái ngang giá sức mua.
• Lý thuyết về chính sách tỷ giá hối đoái: Bao gồm các mục tiêu ổn định giá cả, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cân bằng cán cân vãng lai và các công cụ điều hành tỷ giá như điều chỉnh biên độ tỷ giá, chính sách kết hối ngoại tệ.
• Khái niệm lạm phát và các nguyên nhân gây lạm phát: Bao gồm lạm phát do cầu kéo, chi phí đẩy, lạm phát tiền tệ, lạm phát do nhập khẩu và các tổn thất của lạm phát dự kiến và không dự kiến.
• Mô hình tác động của tỷ giá đến lạm phát và xuất nhập khẩu: Phân tích ảnh hưởng của tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực đến giá cả hàng hóa, sức cạnh tranh thương mại và cán cân thương mại.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm tỷ giá hối đoái danh nghĩa, tỷ giá hối đoái thực, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), cán cân thương mại, nhập siêu, và chính sách kết hối ngoại tệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả và phân tích dữ liệu thứ cấp thu thập từ các nguồn chính thức như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê, Bộ Lao động Mỹ và các báo cáo ngành. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm số liệu tỷ giá và lạm phát hàng năm từ 2007 đến 2011, cùng với các số liệu về xuất nhập khẩu và cán cân thương mại. Phương pháp chọn mẫu là lựa chọn toàn bộ dữ liệu liên quan đến biến động tỷ giá và lạm phát trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng cách so sánh tỷ lệ tăng giảm của tỷ giá và lạm phát, đánh giá mối quan hệ tương quan, đồng thời đối chiếu với các lý thuyết kinh tế để giải thích các hiện tượng thực tế. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2011, với phân tích chi tiết từng năm và các giai đoạn biến động chính trong từng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ tỷ giá và lạm phát: Từ năm 2008 đến 2011, tỷ giá bình quân liên ngân hàng tăng lần lượt 5,42%, 5,62%, 5,52% và 10,01%, trong khi tỷ lệ lạm phát tương ứng là 22,97%, 6,88%, 9,19% và 18,58%. Điều này cho thấy mức độ tăng của tỷ giá dần sát với mức tăng của lạm phát, đặc biệt từ năm 2009 trở đi, phản ánh sự bù đắp của tỷ giá đối với áp lực lạm phát.

2. Chênh lệch lạm phát Việt Nam - Mỹ và tỷ giá: Năm 2008, chênh lệch lạm phát giữa Việt Nam và Mỹ là 19,13%, trong khi tỷ giá chỉ tăng 5,42%, cho thấy tỷ giá chưa phản ánh đầy đủ sự mất giá của đồng nội tệ. Năm 2009 và 2010, tỷ lệ tăng của tỷ giá gần tương ứng với chênh lệch lạm phát, phù hợp với lý thuyết PPP.

3. Tác động của tỷ giá đến xuất nhập khẩu: Tỷ giá hối đoái thực trong giai đoạn 2007-2011 luôn nhỏ hơn 1, làm suy yếu sức cạnh tranh thương mại của Việt Nam. Năm 2008, chỉ số tỷ giá thực là 0,9211 và tỷ lệ xuất khẩu trên nhập khẩu (X/N) là 0,6812, phản ánh nhập siêu cao. Từ năm 2009, tỷ giá thực tăng nhẹ, tỷ lệ X/N cải thiện nhưng vẫn dưới 1, cho thấy nhập siêu vẫn tồn tại.

4. Ảnh hưởng của chính sách tỷ giá đến lạm phát: Việc tăng tỷ giá nhằm giảm giá trị đồng nội tệ đã làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu, từ đó đẩy chi phí sản xuất và giá cả trong nước tăng theo, góp phần làm gia tăng lạm phát. Tỷ trọng hàng nhập khẩu chiếm khoảng 30-40% trong tiêu dùng nội địa, làm cho tác động này càng rõ nét.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của mối quan hệ chặt chẽ giữa tỷ giá và lạm phát là do Việt Nam là nền kinh tế mở, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu và hàng hóa tiêu dùng. Khi tỷ giá tăng, giá hàng nhập khẩu tăng theo, làm tăng chi phí sản xuất và giá cả trong nước, từ đó đẩy lạm phát lên cao. So sánh với kinh nghiệm của Trung Quốc, nước này đã từng thực hiện chính sách tỷ giá giảm dần để phản ánh đúng sức mua đồng nội tệ, đồng thời quản lý chặt chẽ thị trường ngoại hối và áp dụng chính sách kết hối ngoại tệ để ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Việt Nam hiện nay vẫn duy trì tỷ giá neo chặt vào USD với biên độ hạn chế, dẫn đến sự mất cân đối cung cầu ngoại tệ và tạo điều kiện cho thị trường chợ đen phát triển, làm tăng rủi ro lạm phát và nhập siêu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến tỷ giá và lạm phát từng năm, bảng so sánh tỷ lệ tăng tỷ giá và lạm phát, cũng như bảng tỷ lệ xuất nhập khẩu và chỉ số tỷ giá thực để minh họa rõ mối quan hệ và xu hướng biến động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh tỷ giá linh hoạt hơn: Tăng biên độ điều chỉnh tỷ giá để phản ánh sát hơn cung cầu thị trường và chênh lệch lạm phát, giúp giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối và hạn chế thị trường chợ đen. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Ngân hàng Nhà nước chủ trì.

2. Tăng cường quản lý thị trường ngoại hối: Áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với giao dịch ngoại tệ, hạn chế cho vay ngoại tệ không đúng đối tượng, chống đô la hóa và đầu cơ ngoại tệ. Thực hiện liên tục, phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng.

3. Khuyến khích phát triển xuất khẩu và giảm nhập khẩu không cần thiết: Định hướng phát triển kinh tế dựa vào xuất khẩu, giảm tỷ trọng hàng nhập khẩu trong sản phẩm xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng. Chính phủ và Bộ Công Thương cần xây dựng chính sách hỗ trợ trong vòng 3-5 năm.

4. Ổn định kinh tế vĩ mô để kiềm chế lạm phát: Thắt chặt chính sách tiền tệ, kiểm soát tăng trưởng tín dụng, điều hành lãi suất linh hoạt nhằm giảm áp lực lạm phát. Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện trong ngắn hạn và trung hạn.

5. Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh: Khuyến khích đổi mới công nghệ, sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đa dạng hóa đồng tiền thanh toán để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động tỷ giá. Các tổ chức tài chính và hiệp hội doanh nghiệp cần phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính: Giúp hiểu rõ tác động của chính sách tỷ giá đến lạm phát và xuất nhập khẩu, từ đó xây dựng các chính sách điều hành hiệu quả hơn.

2. Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tỷ giá, quản lý thị trường ngoại hối và tín dụng ngoại tệ phù hợp với thực tiễn.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các nhà đầu tư: Hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá đến chi phí và lợi nhuận, từ đó có chiến lược kinh doanh và phòng ngừa rủi ro hiệu quả.

4. Giảng viên, sinh viên ngành kinh tế, tài chính và ngân hàng: Là tài liệu tham khảo bổ ích cho nghiên cứu chuyên sâu về chính sách tiền tệ, tỷ giá và lạm phát trong nền kinh tế mở.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng thế nào đến lạm phát?
   Tỷ giá tăng làm giá hàng nhập khẩu tăng, đẩy chi phí sản xuất và giá cả trong nước lên, từ đó làm tăng lạm phát. Ví dụ, năm 2008 tỷ giá tăng 5,42% trong khi lạm phát lên tới 22,97%.

2. Chính sách kết hối ngoại tệ là gì và tác động ra sao?
   Là biện pháp bắt buộc các tổ chức, cá nhân bán một tỷ lệ ngoại tệ thu được cho ngân hàng nhằm tăng cung ngoại tệ, hạn chế đầu cơ. Tuy nhiên, nó có thể gây hạn chế xuất khẩu và kích thích thị trường chợ đen.

3. Tại sao tỷ giá thực quan trọng hơn tỷ giá danh nghĩa?
   Tỷ giá thực phản ánh sức mua tương đối và ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh thương mại, trong khi tỷ giá danh nghĩa chỉ là tỷ giá giao dịch trên thị trường ngoại hối.

4. Việt Nam nên học hỏi gì từ kinh nghiệm của Trung Quốc trong điều hành tỷ giá?
   Trung Quốc điều chỉnh tỷ giá giảm dần phản ánh đúng sức mua, quản lý chặt chẽ ngoại hối và áp dụng chính sách kết hối ngoại tệ để ổn định thị trường, giúp cải thiện cán cân thương mại và kiểm soát lạm phát.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro từ biến động tỷ giá?
   Doanh nghiệp nên sử dụng các công cụ phái sinh tài chính để phòng ngừa rủi ro, đa dạng hóa đồng tiền thanh toán và nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh.

Kết luận

• Tỷ giá hối đoái có tác động rõ rệt đến tình hình lạm phát và cán cân thương mại của Việt Nam trong giai đoạn 2008-2011.
• Mức tăng tỷ giá dần sát với mức tăng lạm phát, phản ánh sự bù đắp của tỷ giá đối với áp lực giá cả trong nước.
• Tỷ giá thực thấp hơn 1 làm suy yếu sức cạnh tranh xuất khẩu, dẫn đến nhập siêu kéo dài.
• Chính sách tỷ giá cần được điều chỉnh linh hoạt hơn, kết hợp với quản lý thị trường ngoại hối chặt chẽ để ổn định kinh tế vĩ mô.
• Các giải pháp đề xuất nhằm kiểm soát lạm phát, thúc đẩy xuất khẩu và giảm nhập khẩu không cần thiết cần được triển khai trong ngắn và trung hạn.

Next steps: Tiếp tục theo dõi diễn biến tỷ giá và lạm phát, áp dụng các giải pháp đề xuất, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về tác động của các công cụ tài chính phái sinh trong quản lý rủi ro tỷ giá.

Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường kinh tế ổn định, bền vững, tận dụng hiệu quả chính sách tỷ giá trong phát triển kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ TỶ GIÁ VÀ LẠM PHÁT 1.1 Tổng quan về tỷ giá 1.1 Khái niệm về tỷ giá Tỷ giá là giá cả của một đồng tiền được biểu thị qua đồng tiền khác. Hay tỷ giá là số đơn vị đồng tiền định giá trên một đơn vị đồng tiền yết giá; đối với một quốc gia cụ thể, thì tỷ giá là số đơn vị nội tệ trên một đơn vị ngoại tệ, nghĩa là đồng ngoại tệ đóng vai trò là đồng tiền yết giá, còn nội tệ đóng vai trò là đồng tiền định giá 1.2 Phân loại tỷ giá 1.1 Tỷ giá hối đoái danh nghĩa Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là tỷ giá được sử dụng hàng ngày trong các giao dịch trên thị trường ngoại hối, nó chính là giá của một đồng tiền được biểu thị thông qua đồng tiền khác mà chưa đề cập đến tương quan sức mua hàng hóa và dịch vụ giữa chúng. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là giá tương đối giữa đồng tiền của hai nước. Ví dụ: nếu tỷ giá hối đoái giữa đồng đô la Mỹ và đồng Việt Nam là 16.130 VNĐ/USD, thì bạn có thể đổi 1 USD lấy 16.130 trên thị trường tiền tệ thế giới.

Tỷ giá hối đoái danh nghĩa thường được sử dụng để chỉ tỷ giá hối đoái giữa hai nước. Tỷ giá hối đoái ngày hôm sau là 1 USD đổi được 16.135 VNĐ tăng so với mức 1 USD đổi được 16.130 VNĐ trong ngày hôm trước. Người ta gọi đó là sự giảm giá của đồng Việt Nam, là sự gia tăng tỷ giá và ngược lại.2 Tỷ giá hối đoái thực Tỷ giá hối đoái thực chiếm vị trí quan trọng trong các nghiên cứu kinh tế về tỷ giá hối đoái. Xuất phát từ sự tin tưởng tỷ giá hối đoái thực là chỉ tiêu kinh 123doc 5 tế vĩ mô, giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân, nhất là trong xu thế toàn cầu hiện nay.

Tỷ giá hối đoái thực là tỷ giá danh nghĩa được điều chỉnh bởi tương quan giá cả trong nước và ngoài nước. Tỷ giá hối đoái thực là giá tương đối của hàng hóa ở hai nước. Tức là, tỷ giá hối đoái thực cho chúng ta biết tỷ lệ mà dựa vào đó hàng hóa của một nước được trao đổi với hàng hóa nước khác.3 Chính sách tỷ giá hối đoái Vì chính sách tỷ giá là một bộ phận của chính sách kinh tế, nên về khái niệm, mục tiêu, nội dung và công cụ điều hành chính sách tỷ giá phải nhất quán với chính sách kinh tế của chính phủ. Chính vì vậy có thể khái niệm chính sách tỷ giá như sau: Chính sách tỷ giá là những họat động của chính phủ (mà đại diện thường là NHNN) thông qua một chế độ tỷ giá nhất định (hay cơ chế điều hành tỷ giá) và hệ thống các công cụ can thiệp nhằm duy trì một mức tỷ giá cố định hay tác động để tỷ giá biến động đến một mức cần thiết phù hợp với mục tiêu chính sách kinh tế quốc gia.

Như vậy, để duy trì một mức tỷ giá cố định hay tác động để tỷ giá biến động đến một mức cần thiết, thì cần phải có một chế độ tỷ giá và một hệ thống các công cụ can thiệp thích hợp. Mục tiêu của chính sách tỷ giá bao gồm: Mục tiêu ổn định giá cả: Với các yếu tố khác không đổi, khi giảm giá nội tệ (tức tăng tỷ giá), làm cho giá hàng hóa nhập khẩu tính bằng nội tệ tăng. Giá hàng hóa nhập khẩu tăng làm cho mặt bằng giá cả chung của nền kinh tế tăng, tức gây lạm phát. Tỷ giá tăng càng mạnh và tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu càng lớn thì tỷ lệ lạm phát càng cao.

Điều này thể hiện qua công thức: P = .PM* Trong đó:  : Tỷ trọng hàng hóa sản xuất trong nước 123doc 6 (1-): Tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu. PD :Giá hàng hóa sản xuất trong nước tính bằng nội tệ PM* : Gía hàng hóa nhập khẩu tính bằng ngọai tệ E : Tỷ giá P : Giá hàng hóa chung của nền kinh tế Ngựơc lại, khi nâng giá nội tệ ( tức tỷ giá giảm) làm cho giá hàng hóa nhập khẩu tính bằng nội tệ giảm, tạo áp lực giảm phát. Mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm đầy đủ: khi các yếu tố khác không đổi, chính sách giảm giá nội tệ sẽ làm cho: - Kích thích tăng xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu làm tăng thu nhập quốc dân và tăng công ăn việc làm. - Làm cho những ngành sản xuất không sử dụng (hoặc sử dụng ít) đầu vào là hàng nhập khẩu sẽ tăng được lợi thế cạnh tranh về giá so với hàng hóa nhập khẩu, từ đó mỡ rộng được sản xuất, tăng thu nhập và tạo thêm công ăn viêc làm mới.

Mục tiêu cân bằng cán cân vãng lai: Với chính sách tỷ giá định giá thấp nội tệ sẽ có tác dụng thúc đẩy xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, giúp cải thiện đựơc cán cân vãng lai từ trạng thái thâm hụt trở về trạng thái cân bằng hay thặng dư. Với chính sách tỷ giá định giá cao nội tệ sẽ có tác dụng kìm hãm xuất khẩu và kích thích nhập khẩu, điều chỉnh cán cân vãng lai từ trạng thái thăng dư về cân bằng hay thâm hụt.4 Mặt trái khi đồng nội tệ được định giá cao Giá cả hình thành theo quy luật cung cầu là một trong những nhân tố quan trọng bậc nhất để một thị trường hoat động hiệu quả. Cũng như các thị trường khác, để thị trường ngoại hối hoạt động hiệu quả với doanh số giao dịch cực đại, có độ thanh khoản cao và chi phí giao dịch thấp thì tỷ giá phải được hình thành một cách khách quan theo quy luật cung cầu; hay nói cách khác, tỷ giá áp dụng 123doc 7 trong các giao dịch ngoại hối phải là tỷ giá thị trường, tức tại đó cung cầu cân bằng. Nếu tỷ giá quá cao hay quá thấp so với tỷ giá cân bằng, điều trở thành nhân tố kìm hãm doanh số giao dịch, kích thích đầu cơ, là nguyên nhân hình thành và phát triển thị trường ngầm và làm cho các nguồn lực xã hội phân bổ kém hiệu quả.

Nếu không có sự can thiệp của NHNN, thì tỷ giá được hình thành theo quan hệ cung cầu tại mức tỷ giá cân bằng, tại mức tỷ giá này thì cung cầu ngoại tệ bằng nhau. Nếu NHNN quy định tỷ giá giao dịch dưới mức cân bằng, làm cho thị trường ngoại hối trở nên mất cân đối, cung sẽ nhỏ hơn cầu. Do cung nhỏ hơn cầu, nên tỷ giá chịu áp lực tăng; để duy trì tỷ giá ổn định, buộc NHNN phải can thiệp lên thị trường ngoại hối bằng cách bán ngoại tệ ra và mua vào nội tệ, do đó dự trữ ngoại hối sẽ giảm. Nếu dự trữ ngoại hối mỏng thì sẽ nhanh chóng cạn kiệt.

Một khi dự trữ ngoại hối bị cạn kiệt hoặc NHNN không muốn tiếp tục giảm dự trữ ngoại hối, thì áp lực giảm giá nội tệ sẽ trở thành hiện thực. Giảm giá nội tệ không phải là biện pháp dễ được NHNN chấp nhận, bởi vì kèm theo giảm giá là áp lực lạm phát, làm xói mòn sức mua đồng tiền quốc gia, làm phát sinh những hậu quả về kinh tế, chính trị và xã hội khó lường. Để tránh giảm giá nội tệ và duy trì được tỷ giá ổn định, buộc NHNN phải áp dụng các biện pháp kiểm soát ngoại hối; ngoài ra, chính phủ còn có thể áp dụng các biện pháp can thiệp hỗ trợ thông qua hệ thống xuất nhập khẩu, hạn ngạch, danh sách mặt hàng hạn chế nhập khẩu … Tất cả các biện pháp nêu trên nhằm tăng cung và giảm cầu để duy trì tỷ giá giao dịch ổn định ở mức thấp hơn tỷ giá cân bằng. Những hậu quả khi NHNN ấn định tỷ giá giao dịch thấp hơn tỷ giá cân bằng: 1.

Kích thích nhập khẩu và hạn chế xuất khẩu, ảnh hưởng đến sản xuất trong nước. Thị trường ngoại hối luôn ở trạng thái cầu lớn hơn cung, nghĩa là thị trường khan hiếm hàng hóa, tạo ra cảnh “ mua tranh bán ép” hay “ bán thì cưỡng bách còn mua thì phân phối”. Làm giảm tính thanh khoản và khiến cho thị trường ngoọai hối họat động trở nên kém hiệu quả. Điều này được thể hiện ở chỗ, doanh số mua bán thị trường có tổ chức giảm.

Tỷ giá thấp cùng với doanh số mua bán ngoại tệ giảm đã kìm hãm phát triển ngoại thương và khiến cho các nguồn lực xã hội phân bổ kém hiệu quả 5. Việc quy định tỷ giá giao dịch thấp hơn tỷ giá cân bằng của thị trường là nguyên nhân chính hình thành và phát triển thị trường ngầm; hay nói cách khác, một khi thị trường ngầm tồn tại và tỷ giá trên thị trường này cao hơn tỷ giá giao dịch trên thị trường chính thức thì có thể tin rằng đồng nội tệ đang định giá cao. Do tỷ giá luôn chịu sức ép tăng một chiều, điều này khiến cho những nhà đầu cơ vào cuộc, một mặt họ găm giữ ngoại tệ, mặt khác họ tích cực mua vào chờ thời cơ tỷ giá tăng để bán kiếm lời; thậm chí những người không có nhu cầu về ngoại tệ để thanh toán cũng ra sức mua bằng được ngọai tệ để làm phương tiện cất trữ giá trị. Điều này khiến cho thị trường ngoại hối lại càng trở nên căng thẳng và tạo sức ép mạnh hơn lên giảm giá nội tệ.

Như vậy, vô hình chung trên thị trường ngoại hối đã tạo ra cơ chế “hai giá” Đương nhiên những người có nhu cầu ngoại tệ đều muốn mua được giá phân phối, hay giá trong, nhưng vì ngoại tệ khan hiếm nên buộc họ phải “xếp hàng” chờ phân phối và cấp phép. Đây chính là môi trường thuận lợi để các hành vi nhận hối lộ, làm việc cửa sau,. Do tồn tại cơ chế hai giá nên khiến cho môi trường kinh doanh trở nên không bình đẳng. Ví dụ, đều là nhà nhập khẩu, nhưng nhà nhập khẩu A mua được giá chính thức, còn nhà nhập khẩu B phải mua ngoại tệ theo giá thị trường ngầm, do đó nhà nhập khẩu A sẽ có lợi thế hơn trong cạnh tranh.

Do bán ngoại tệ ở thị trường ngầm với tỷ giá cao hơn so với thị trường chính thức, điều này càng khuyến khích những người có ngoại tệ tìm cách chỉ bán ra trên thị trường ngầm; ngoài ra, có thể tạo động cơ cho một số cán bộ làm việc ở bàn thu đổi ngoại tệ lợi dụng ăn chênh lệch giá.