Luận văn thạc sĩ kinh tế quốc tế tác động cuộc chiến tranh thương mại mỹ trung đến hoạt động xuất nhập khẩu của việt nam giai đoạn 2018 2020

Luận văn thạc sĩ kinh tế quốc tế phân tích tác động cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đến hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam giai đoạn 2018-2020.

• Tác giả: Đặng Thị Kiều Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Vũ Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2018-2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI MỸ - TRUNG
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN VỀ CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI MỸ - TRUNG
• 3.1. Nguyên nhân cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung
• 3.1.1. Nguyên nhân về kinh tế
• 3.1.2. Nguyên nhân về chính trị
• 3.2. Diễn biến chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc
• 3.2.1. Quan hệ Mỹ - Trung Quốc trong bối cảnh đại dịch covid sau thoả thuận thương mại
• 3.3. Tác động tới các bên
• 3.3.1. Tác động tới Mỹ
• 3.3.2. Tác động tới Trung Quốc
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN THƯƠNG MẠI MỸ - TRUNG TỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM VỚI HAI THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ TRUNG QUỐC
• 4.1. Tác động tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam với thị trường Mỹ
• 4.1.1. Thay đổi đầu tư và hoạt động xuất nhập khẩu
• 4.1.2. Thay đổi cơ cấu xuất nhập khẩu
• 4.2. Dịch chuyển cán cân thương mại
• 4.3. Tác động tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam với thị trường Trung Quốc
• 4.3.1. Thay đổi đầu tư xuất nhập khẩu
• 4.3.2. Thay đổi cơ cấu xuất nhập khẩu
• 4.4. Các tác động khác
• 4.5. Đánh giá chung về tác động của cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam
• 4.6. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: MỘT SỐ HÀM Ý CHO VIỆT NAM
• 5.1. Dự báo về kết quả cuộc chiến thương mại giữa hai nước Mỹ và Trung Quốc
• 5.2. Bối cảnh và định hướng phát triển kinh tế của Việt Nam trong thời gian tới
• 5.2.1. Bối cảnh kinh tế
• 5.2.2. Định hướng phát triển kinh tế
• 5.2.3. Một số hạn chế và nguyên nhân trong phát triển kinh tế ở Việt Nam
• 5.2.4. Một số giải pháp
• 5.2.5. Một số gợi ý chính sách cho Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chiến tranh thương mại Mỹ Trung

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung bắt đầu từ năm 2018 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế 50 tỷ USD lên hàng hóa Trung Quốc. Cuộc chiến này nhằm ngăn chặn hành vi thương mại không công bằng và vi phạm sở hữu trí tuệ. Tác động kinh tế của cuộc chiến này đã ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là các quốc gia có quan hệ thương mại chặt chẽ với cả Mỹ và Trung Quốc, trong đó có Việt Nam.

1.1. Nguyên nhân và diễn biến

Nguyên nhân chính của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung là sự mất cân bằng thương mại và cáo buộc của Mỹ về việc Trung Quốc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Diễn biến của cuộc chiến này bao gồm việc hai bên liên tục áp thuế trả đũa lên hàng hóa của nhau, gây ra sự bất ổn trong thị trường toàn cầu.

1.2. Tác động đến Mỹ và Trung Quốc

Cuộc chiến đã gây ra tác động kinh tế nghiêm trọng cho cả Mỹ và Trung Quốc. Mỹ phải đối mặt với sự sụt giảm xuất khẩu, trong khi Trung Quốc chịu thiệt hại lớn về công nghệ và thương mại. Các công ty công nghệ hàng đầu của Trung Quốc như Huawei bị ảnh hưởng nặng nề do các lệnh cấm vận từ Mỹ.

II. Xuất nhập khẩu Việt Nam

Xuất nhập khẩu Việt Nam chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Mỹ và Trung Quốc là hai đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, do đó, sự thay đổi trong chính sách thương mại của hai nước này đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

2.1. Tác động đến thị trường Mỹ

Thị trường xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đã có sự thay đổi đáng kể. Việt Nam được hưởng lợi từ việc Mỹ tăng thuế nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc, dẫn đến sự dịch chuyển đơn hàng sang Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về việc đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và quy định thương mại của Mỹ.

2.2. Tác động đến thị trường Trung Quốc

Thương mại Việt - Trung cũng chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại. Việt Nam đã tăng cường nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc để đáp ứng nhu cầu sản xuất trong nước, đồng thời tìm cách đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

III. Tác động đến doanh nghiệp Việt Nam

Tác động đến doanh nghiệp Việt Nam từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung là rất đáng kể. Các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với cả cơ hội và thách thức trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động.

3.1. Cơ hội và thách thức

Các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu sang Mỹ do sự dịch chuyển đơn hàng từ Trung Quốc. Tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với thách thức về việc cạnh tranh với các doanh nghiệp khác và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

3.2. Chiến lược xuất khẩu

Để tận dụng cơ hội, các doanh nghiệp Việt Nam cần có chiến lược xuất khẩu rõ ràng, bao gồm việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa thị trường và tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế.

IV. Hàm ý chính sách cho Việt Nam

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đã đặt ra nhiều bài toán cho Việt Nam trong việc điều chỉnh chính sách thương mại và phát triển kinh tế. Việt Nam cần có những bước đi chiến lược để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro từ cuộc chiến này.

4.1. Định hướng phát triển kinh tế

Việt Nam cần tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp chủ lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường hợp tác quốc tế. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ để họ có thể thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

4.2. Giải pháp thương mại

Việt Nam cần đẩy mạnh việc ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường xuất khẩu. Đồng thời, cần có chính sách bảo hộ hợp lý để hỗ trợ các ngành công nghiệp non trẻ trong nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung bắt đầu từ năm 2018 đã tạo ra những tác động sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Năm 2017, Mỹ nhập khẩu 506 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ đạt 131 tỷ USD, dẫn đến thâm hụt thương mại lên đến 375 tỷ USD. Chiến tranh thương mại đã làm tăng thuế nhập khẩu lên mức trung bình 19,3% tại Mỹ và 20,3% tại Trung Quốc vào đầu năm 2020, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của các quốc gia liên quan. Việt Nam, với vai trò là đối tác thương mại quan trọng của cả Mỹ và Trung Quốc, chịu tác động rõ nét trong giai đoạn 2018-2020, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá và phân tích tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam với hai thị trường này trong giai đoạn 2018-2020, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào số liệu xuất nhập khẩu của Việt Nam với Mỹ và Trung Quốc trong khoảng thời gian từ khi cuộc chiến thương mại bắt đầu đến cuối năm 2020, đồng thời phân tích các diễn biến chính trị - kinh tế liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế sâu rộng, giúp các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách Việt Nam hiểu rõ hơn về tác động của các biến động thương mại quốc tế, từ đó nâng cao năng lực ứng phó và phát triển bền vững. Các chỉ số kim ngạch xuất nhập khẩu, tỷ lệ tăng trưởng kinh tế, và biến động thuế quan được sử dụng làm thước đo chính để đánh giá hiệu quả và ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính để phân tích tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam:

1. Lý thuyết Bảo hộ mậu dịch: Giải thích nguyên nhân và hậu quả của việc các quốc gia áp dụng các hàng rào thuế quan và phi thuế quan nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước, đồng thời phân tích tác động của các biện pháp này đến thương mại quốc tế và các quốc gia thứ ba.

2. Mô hình Chu kỳ tích lũy của chủ nghĩa tư bản: Phân tích các chu kỳ kinh tế và các cuộc chiến thương mại như một phần của quá trình tích lũy tư bản, giúp hiểu rõ hơn về nguyên nhân sâu xa và diễn biến của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

Các khái niệm chính bao gồm: thâm hụt thương mại, hàng rào thuế quan, phi thuế quan, cân bằng cán cân thương mại, và các biện pháp phi thương mại như hạn chế đầu tư, chính sách tỷ giá và cấm vận kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích định lượng dựa trên số liệu thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu xuất nhập khẩu của Việt Nam với Mỹ và Trung Quốc được thu thập từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Bộ Công Thương, Trade Map, cùng các báo cáo của các tổ chức quốc tế như WTO, Ngân hàng Thế giới và các nghiên cứu chuyên ngành.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích và tổng hợp các số liệu thống kê về kim ngạch xuất nhập khẩu, thuế suất áp dụng, và các biến động kinh tế liên quan.
  • So sánh số liệu giữa các năm trong giai đoạn 2018-2020 và giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực để đánh giá vị thế cạnh tranh.
  • Phân tích định tính các chính sách thương mại, biện pháp phi thương mại và diễn biến chính trị - kinh tế ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu và diễn biến từ khi cuộc chiến thương mại bắt đầu vào tháng 7/2018 đến cuối năm 2020, bao gồm cả giai đoạn đại dịch COVID-19 ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam với hai thị trường Mỹ và Trung Quốc trong giai đoạn trên, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao cho kết quả phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tiêu cực đến kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ: Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ giảm khoảng 8% trong năm 2019 so với năm 2018, chủ yếu do các mặt hàng dệt may và điện tử chịu ảnh hưởng từ thuế quan tăng cao và các biện pháp kiểm soát nhập khẩu của Mỹ. Tỷ lệ thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc tăng từ 3,8% lên 19,3% đã khiến các doanh nghiệp Việt Nam phải điều chỉnh chiến lược xuất khẩu để tránh bị ảnh hưởng trực tiếp.

2. Tăng trưởng xuất khẩu sang Trung Quốc chậm lại: Mặc dù Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc chỉ tăng khoảng 3% trong giai đoạn 2018-2020, thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng trung bình 7% của giai đoạn trước đó. Các biện pháp phi thuế quan và hạn chế đầu tư của Trung Quốc đã làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam tại thị trường này.

3. Thay đổi cơ cấu xuất nhập khẩu: Việt Nam đã có sự dịch chuyển trong cơ cấu xuất khẩu, tăng tỷ trọng các mặt hàng không bị áp thuế cao hoặc có thể tận dụng được các hiệp định thương mại tự do. Ví dụ, xuất khẩu sản phẩm điện tử và nông sản chế biến tăng lần lượt 12% và 9% trong giai đoạn nghiên cứu, trong khi các mặt hàng dệt may và da giày giảm khoảng 5-7%.

4. Dịch chuyển cán cân thương mại: Cán cân thương mại của Việt Nam với Mỹ có xu hướng thặng dư tăng nhẹ, trong khi với Trung Quốc lại có dấu hiệu thâm hụt gia tăng khoảng 4% do nhập khẩu nguyên liệu và máy móc từ Trung Quốc tăng để phục vụ sản xuất trong nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động trên là do chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đã làm tăng chi phí xuất nhập khẩu, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và làm thay đổi các chính sách thương mại của hai nước lớn. Việc Mỹ áp thuế cao lên hàng hóa Trung Quốc đã tạo cơ hội cho Việt Nam tăng xuất khẩu sang Mỹ, tuy nhiên các biện pháp kiểm soát nhập khẩu và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe cũng đặt ra nhiều thách thức.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả cho thấy Việt Nam có lợi thế trong việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do và vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu để giảm thiểu tác động tiêu cực. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc và các rào cản phi thuế quan vẫn là điểm yếu cần khắc phục.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện biến động kim ngạch xuất khẩu theo nhóm hàng và thị trường, bảng so sánh tỷ lệ thuế nhập khẩu trung bình và đồ thị dịch chuyển cán cân thương mại để minh họa rõ nét các xu hướng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường sang các khu vực khác ngoài Mỹ và Trung Quốc, như châu Âu, ASEAN và Nhật Bản, nhằm giảm rủi ro phụ thuộc vào hai thị trường chính. Nhà nước cần hỗ trợ thông tin thị trường và xúc tiến thương mại trong vòng 2 năm tới.

2. Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp: Đẩy mạnh cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế để đáp ứng yêu cầu khắt khe của các thị trường nhập khẩu. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật nên được triển khai trong 1-3 năm tới, do Bộ Công Thương và các hiệp hội ngành nghề chủ trì.

3. Tăng cường quản lý và kiểm soát nguồn nguyên liệu nhập khẩu: Giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu từ Trung Quốc bằng cách phát triển nguồn cung trong nước hoặc tìm kiếm nhà cung cấp thay thế. Chính phủ cần xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp trong 3-5 năm tới.

4. Thúc đẩy hợp tác quốc tế và tham gia các hiệp định thương mại tự do: Tận dụng các FTA đã ký kết như CPTPP, EVFTA để mở rộng cơ hội xuất khẩu và giảm thiểu tác động của thuế quan. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi trong vòng 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ tác động của chiến tranh thương mại đến hoạt động xuất nhập khẩu, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp nhằm ổn định và phát triển kinh tế quốc gia.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Cung cấp thông tin về xu hướng thị trường, các rào cản thương mại và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế: Là tài liệu tham khảo quan trọng để nghiên cứu sâu hơn về tác động của các biến động thương mại quốc tế đến nền kinh tế Việt Nam.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế quốc tế: Hỗ trợ nâng cao kiến thức thực tiễn và phương pháp nghiên cứu về các vấn đề kinh tế toàn cầu và thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung bắt đầu từ khi nào và nguyên nhân chính là gì?
   Cuộc chiến thương mại bắt đầu từ tháng 7/2018 khi Mỹ áp thuế nhập khẩu bổ sung lên 34 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Nguyên nhân chính là thâm hụt thương mại lớn của Mỹ với Trung Quốc và các vấn đề về sở hữu trí tuệ, hạn chế đầu tư.

2. Chiến tranh thương mại ảnh hưởng như thế nào đến xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ?
   Việt Nam có cơ hội tăng xuất khẩu sang Mỹ do hàng hóa Trung Quốc bị áp thuế cao, tuy nhiên cũng gặp khó khăn do các biện pháp kiểm soát nhập khẩu và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe từ phía Mỹ.

3. Tác động của chiến tranh thương mại đến xuất khẩu sang Trung Quốc ra sao?
   Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng trưởng chậm lại do các biện pháp phi thuế quan và hạn chế đầu tư của Trung Quốc, cùng với sự cạnh tranh gia tăng từ các quốc gia khác trong khu vực.

4. Việt Nam có thể làm gì để giảm thiểu tác động tiêu cực của chiến tranh thương mại?
   Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc và tận dụng các hiệp định thương mại tự do là những giải pháp thiết thực.

5. Đại dịch COVID-19 ảnh hưởng thế nào đến cuộc chiến thương mại và hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam?
   COVID-19 làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, làm tăng sự cạnh tranh và thay đổi chiến lược thương mại của các quốc gia, đồng thời tạo ra thách thức và cơ hội mới cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Kết luận

• Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã làm thay đổi đáng kể hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn 2018-2020, với tác động cả tích cực và tiêu cực.
• Việt Nam đã tận dụng được cơ hội tăng xuất khẩu sang Mỹ nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức tại thị trường Trung Quốc.
• Cơ cấu xuất nhập khẩu có sự dịch chuyển rõ rệt, hướng tới các mặt hàng có lợi thế cạnh tranh và ít chịu thuế quan.
• Các giải pháp đa dạng hóa thị trường, nâng cao năng lực doanh nghiệp và quản lý nguồn nguyên liệu nhập khẩu là cần thiết để ứng phó hiệu quả.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo trong 1-3 năm tới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và chính sách phát triển kinh tế bền vững trong bối cảnh biến động thương mại toàn cầu.

Call-to-action: Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi diễn biến thương mại quốc tế để kịp thời điều chỉnh chiến lược phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TONG QUAN VE TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LY LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI MỸ - TRUNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Cục diện thế giới đang diễn ra những thay đổi lớn lao chưa từng có trong nhiều năm qua; Trung Quốc đang tiến vào thời đại mới, có những thay đổi mạnh mẽ; sự phát triển của khoa học công nghệ đang làm thay déi phương thức sản xuất và sinh hoạt của toàn nhân loại; đại dịch Covid-19 đã nhanh chóng thúc day những thay đổi trong quan hệ giữa Trung Quốc với thế giới bên ngoài.

Thời đại đã thay đôi, chiến lược của Mỹ đối với Trung Quốc cũng đã thay đổi. Các nghiên cứu về chiến tranh thương mại Mỹ- Trung đã được đề cập trong các bài nghiên cứu tạp chí và một số nghiên cứu của các chuyên gia quốc tế cũng như Việt Nam. - Nguyễn Ngọc Anh (2017), “Quan hệ Mỹ - Trung dưới thời Tổng thống Donald Trump”. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập, tong hop, thong ké, so sanh, phan tich tai liéu, số liệu thứ cấp từ Trademap và các nguồn chính thống khác.

Bài nghiên cứu trình bày bối cảnh và dự đoán về cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung từ đó đưa ra những mặt lợi và hại tác động đến hai nước. Tuy nhiên, bai nghiên cứu chưa chỉ ra những tác động đến Việt Nam va những hàm ý cho Việt Nam về phát triển kinh tế. - Lê Thế Mẫu (2018), “Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung nhìn từ quy luật phát triển theo chu kỳ của chủ nghĩa tư bản. Nền kinh tế tư bản chủ nghĩa đã trải qua ba chu ky của quá trình tích lũy.

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích va tổng hợp là một trong những phương pháp quan trọng để nghiên cứu. Trong quá trình phân tích tổng hợp, luận văn có sử dụng các số liệu thống kê đã qua xử lý, các công thức toán học đơn giản và các biểu đồ dé thấy rõ hon đặc trưng, xu hướng, quy mô. của hiện tượng, nội dung, vấn đề nghiên cứu. Từ khi bước vào thế kỷ XXI, nhiều biểu hiện cho thay thé giới dang bước vào chu kỳ tích lũy mới của chủ nghĩa tư bản, được cho là Chu kỳ châu A, bi chi phối bởi nền kinh tế Trung Quốc.

Mỗi chu kỳ tích lũy của chủ nghĩa tư bản đều diễn ra những cuộc chiến dưới những hình thức khác nhau. Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vừa bùng phát mới đây được nhìn nhận dưới góc độ quy luật chu kỳ của quá trình tích lũy tư bản. Rossman, “What is a Trade War? And Why is Trump Targeting China?” (Chiến tranh thương mai là gi? Vi sao Trump nhăm vào Trung Quéc?). Bài viết của tác giả S.Rossman được đăng trên tap chi USA Today ngày 6/4/2018, tác giả đưa ra nhận định, nguyên nhân dẫn tới chiến tranh Thương mại giữa Mỹ - Trung Quốc và tại sao Tổng thống Trump lại nhắm vào Trung Quốc.Chang, “The New Long March: Trade War between China and the United States”.

Asia Program, june 7, 2019. (Chiến tranh thương mại giữa trung Quốc và Hoa Kỳ) được đăng trên trang điện tử FPRI. Bài viết của tác giả Felix K.Chang, tác giả đưa ra diễn biến và nhận định về chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, tác giả lập luận trên quan điểm nhìn nhận cuộc chiến Thương mại từ phía Trung Quốc và Mỹ. Nathan Bomey, “How a trade war will whach U.car, aircraft exports to China”.

Bài viết của tac giả Nathan Bomey được đăng trên tạp chi USA Today ngày 04/04/2018, tác giả đưa ra những thông tin cho thấy Chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã giáng một đòn mạnh vào xuất khẩu ô tô và máy bay của Mỹ như thế nào. Các công trình nghiên cứu về tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Ảnh hưởng của chiến tranh thương mại cũng có những tác động tích cực và tiêu cực đến Việt Nam đặc biệt là trong các ngành xuất khâu. Các nghiên cứu về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc và tác động với Việt Nam đã được đề cập trong các bài nghiên cứu tạp chí và một số nghiên cứu của các chuyên gia quốc tế cũng như Việt Nam. Trần Thị Thanh Thủy (2019), “Phân tích ảnh hưởng của ngành Thép Việt Nam trước cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung”.

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu đó là phương pháp nghiên cứu định tính. Đối với phương pháp phân tích định tính, luận văn sử dụng các phân tích lý luận kết hợp với sự quan sát thực tế về các nhân tổ nhằm đưa ra những đánh giá, nhận xét cho hiện tượng nghiên cứu. Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc chính thức bắt đầu sau khi các quy định áp thuế trị giá 34 tỷ USD của Mỹ nhằm vào hàng hóa Trung Quốc có hiệu lực. Cuộc xung đột này gây ra ảnh hưởng không hề nhỏ cho nhiều ngành công nghiệp trong đó có ngành Thép bởi hiện nay, Mỹ là quốc gia nhập khâu thép lớn nhất thé giới với sản lượng nhập khâu 2017 đạt 34,6 triệu tan thép và Trung Quốc là một trong những nước xuất khâu thép lớn nhất thế giới, mỗi năm xuất khẩu hàng trăm triệu tấn.

Nếu mất thị trường Mỹ, Trung Quốc phải tìm các thị trường khác, trong đó có Việt Nam. Bài viết phân tích ảnh hưởng của ngành Thép Việt Nam khi Mỹ áp dụng các biện pháp hạn chế nhập khẩu thông qua tăng thuế và áp dung quota đối với ngành Thép. - Phạm Thị Xuyến, Nguyễn Trung Quỳnh Anh (2019), với đề tài “Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc và những tác động đối với Việt Nam”. Bài viết thu thập thông tin thông qua các tri giác của người nghiên cứu, sử dụng vốn hiểu biết và lý giải của người nghiên cứu để giải thích tác động của chiến tranh thương mại Mỹ- Trung Quốc đến Việt Nam.

Nghiên cứu đã phân tích tình hình cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, phân tích những tác động đến hoạt động xuất nhập khâu của Việt Nam khi chiến tranh thương mại giữa hai nước lớn Mỹ và Trung Quốc và từ đó đưa ra cho Việt Nam những giải pháp trong phát triển kinh tế cho thời gian tới. - Nguyễn Thị Thu Trung (2018), “Thách thức đặt ra đối với nền kinh tế Việt Nam từ cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung”. Bài viết phân tích về những tác động từ cuộc chiến tranh thương mại tới nền kinh tế Việt Nam và đưa ra những giải pháp cho Việt Nam trong sự phát triển kinh tế bền vững trong tương lai. - Nguyễn Hoài (2018), “Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung ảnh hưởng ra sao tới kinh tế Việt Nam”.

Bài viết cho rằng Việt Nam gặp nhiều thách thức hơn cơ hội từ cuộc chiến tranh Mỹ - Trung nhưng chưa đưa ra được những giải pháp khắc phục những thách thức này cũng như chưa đưa ra được những hàm ý cho Việt Nam trong sự phát triển kinh tế. - Phương Anh (2018), “Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Việt Nam cần có những đối sách kịp thời và phù hợp”. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập, tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích tài liệu, số liệu thứ cấp và các nguồn chính thống khác. Bài viết đưa ra tình hình chung của cuộc chiến thương mại giữa hai nước và những tác động hai chiều đến nền kinh tế Việt Nam.

- Huỳnh Tâm Sáng, (2019), “Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung và những chiều kích cạnh tranh chiến lược” Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn — Đại học Quốc Gia TP. Bài viết phân tích khá chỉ tiết về những cơ hội cho Việt Nam được tham gia các hiệp định thương mại tự do trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Bài viết chưa đề cập đến những tác động tiêu cực và chưa đưa ra những hàm ý cho Việt Nam trong phát triển kinh tế. - Gia Minh, (2018), “Tác động 2 chiều của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đến kinh tế Việt Nam”.

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập, tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích tài liệu, số liệu thứ cấp và các nguồn chính thống khác. Phân tích ảnh hưởng đến hai nước Mỹ Trung và những cơ hội, thách thức cho Việt Nam. Bài viết nêu ra dién biến về cuộc chiến giữa hai nước khá chi tiêt, tuy nhiên chưa phân tích được diễn biến cụ thể về sự tác động đến hai nước trong thời gian diễn ra chiến tranh. - Nguyễn Thế Bính, (2019), “Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung và những tác động đến thị trường xuất khẩu của Việt Nam”, Trường đại học Ngân hàng TP.

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập, tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích tài liệu, số liệu thứ cấp và các nguồn chính thống khác. Đưa ra được diễn biến chung cuộc chiến tranh thương mại và tác động đến thị trường xuất khâu của Việt Nam. Khoảng trồng nghiên cứu Hiện nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về mức độ tác động của chiến tranh thương mại Mỹ- Trung Quốc đến nền kinh tế Việt Nam nói chung. Tuy nhiên, mỗi nghiên cứu thường chỉ khái quát diễn biến, nguyên nhân sơ bộ của chiến tranh thương mại và mức độ tác động của chiến tranh đến toàn nền kinh tế Việt Nam mà chưa đi sâu vào phân tích tác động đến hoạt động xuất nhập khẩu cụ thé trong giai đoạn 2018 - 2020.

Trong khi đó, hoạt động xuất nhập khẩu là một trong những lĩnh vực mũi nhọn của Việt Nam và đang chịu những tác động trực tiếp từ hai thị trường Mỹ và Trung Quốc đến hoạt động xuất nhập khẩu. Do vậy, một nghiên cứu riêng về tác động của chiến tranh thương mại Mỹ- Trung Quốc đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam là thực sự cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn. Khái quát chung về chiến tranh thương mại 1. Khái niệm, nguyên nhân và hậu quả 1.

Khải niệm Doug Irwin cho rằng “Chiến tranh thương mại không phải là thuật ngữ chính thong được sử dụng bởi các nhà kinh tế học”. Do đó, dựa theo quan điểm cá nhân, các nhà kinh tế học lại có những luận giải khác nhau về chiến tranh thương mại. Theo Từ điển Tiếng Anh Oxford, “Chiến tranh thương mại xảy ra khi quốc gia này gây thiệt hại về thương mại cho quốc gia khác bằng việc áp dụng thué quan hoặc hạn ngạch”.