Sử Dụng Thuốc Chẹn Bêta Giao Cảm Ở Bệnh Nhân Nhồi Máu Cơ Tim Cấp

LỜI CAM ĐOAN

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

3.1. TỔNG QUAN VỀ NHỒI MÁU CƠ TIM

3.1.1. Dịch tễ

3.1.2. Sinh lý bệnh

3.1.3. Biến chứng

3.1.3.1. Suy tim cấp và choáng tim

3.1.3.2. Biến chứng cơ học

3.1.3.3. Rối loạn điện học

3.1.3.4. Chảy máu

4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1. Đối tượng nghiên cứu

4.2. Dân số mục tiêu

4.3. Dân số nghiên cứu

4.4. Tiêu chuẩn chọn bệnh

4.5. Tiêu chuẩn loại trừ

4.6. Phương pháp nghiên cứu

4.6.1. Thiết kế nghiên cứu

4.6.2. Định nghĩa các biến số trong nghiên cứu

4.6.3. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

5.1. Đặc điểm của dân số nghiên cứu

5.1.1. Đặc điểm dân số

5.1.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân NMCT cấp

5.1.3. Đặc điểm kết thúc nghiên cứu

5.2. Đặc điểm điều trị bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp

5.2.1. Điều trị tái tưới máu

5.2.2. Các điều trị nội khoa khác

5.2.3. Đặc điểm sử dụng chẹn bêta giao cảm

5.2.3.1. Sử dụng chẹn bêta giao cảm qua các giai đoạn

5.2.3.2. Đánh giá nguy cơ khi sử dụng chẹn bêta giao cảm

5.2.3.3. So sánh giữa hai nhóm bệnh nhân có và không sử dụng chẹn bêta giao cảm

5.2.3.3.1. Đặc điểm của nhóm dân số được và không được sử dụng chẹn bêta giao cảm trong 48 giờ đầu

5.2.3.3.2. Đặc điểm của nhóm dân số có và không sử dụng chẹn bêta giao cảm khi xuất viện

5.2.3.4. Các yếu tố liên quan đến việc sử dụng thuốc chẹn bêta giao cảm khi xuất viện

5.3. Đặc điểm dân số nghiên cứu

5.3.1. Các đặc điểm nhân trắc

5.3.2. Các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng

5.3.3. Các yếu tố nguy cơ tim mạch

5.3.4. Đặc điểm bệnh lý nhồi máu cơ tim cấp trong nghiên cứu

5.4. Đặc điểm điều trị

5.4.1. Sử dụng chẹn bêta giao cảm trong và sau NMCT cấp

5.4.1.1. Thời điểm 24 – 48 giờ đầu sau nhập viện

5.4.1.2. Theo dõi điều trị sau 48 giờ nhập viện

5.4.1.3. Thời điểm khi xuất viện

5.4.2. Đặc điểm bệnh nhân trên hai nhóm có và không sử dụng chẹn bêta giao cảm khi xuất viện

5.4.2.1. Đặc điểm nhân trắc

5.4.2.2. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng

5.4.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng chẹn bêta giao cảm khi xuất viện

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1: BẢNG THU THẬP SỐ LIỆU

PHỤ LỤC 2: BẢN THỎA THUẬN THAM GIA NGHIÊN CỨU

PHỤ LỤC 3: DANH SÁCH BỆNH NHÂN THAM GIA NGHIÊN CỨU

I. Tổng Quan Về Sử Dụng Thuốc Chẹn Beta Trong NMCT Cấp

Nhồi máu cơ tim cấp (NMCT cấp) là một bệnh lý tim mạch nghiêm trọng, gây ra tỷ lệ tử vong và tàn tật cao trên toàn thế giới. Việc sử dụng thuốc chẹn beta trong điều trị NMCT cấp đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm đau ngực, giảm kích thước vùng nhồi máu và cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân. Các hướng dẫn thực hành lâm sàng của ESC và ACC/AHA đều khuyến cáo sử dụng thuốc chẹn beta giao cảm trong quá trình điều trị NMCT cấp. Tuy nhiên, do đặc tính dược lý, chống chỉ định và tác dụng phụ của thuốc, việc sử dụng thuốc chẹn beta trên lâm sàng vẫn còn nhiều thách thức. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát tình hình sử dụng thuốc chẹn beta ở bệnh nhân NMCT cấp tại Việt Nam, từ đó đưa ra các khuyến nghị để cải thiện việc sử dụng thuốc và nâng cao hiệu quả điều trị.

1.1. Dịch Tễ Học Nhồi Máu Cơ Tim Cấp Hiện Nay

Tại Mỹ, theo số liệu của BRFSS năm 2015, tỷ lệ NMCT cấp lên đến 4,2%. ACC/AHA công bố thống kê năm 2018, ghi nhận tỷ lệ NMCT cấp khoảng 3,0% ở người Mỹ trưởng thành ≥ 20 tuổi. Tại Việt Nam, các nghiên cứu chủ yếu khảo sát đặc điểm lâm sàng và điều trị. Số liệu thống kê NMCT cấp toàn quốc còn hạn chế. Cần có thêm nghiên cứu dịch tễ học để đánh giá chính xác gánh nặng bệnh tật và nhu cầu điều trị nhồi máu cơ tim cấp.

1.2. Sinh Lý Bệnh Của Nhồi Máu Cơ Tim Cấp Loại I

NMCT cấp loại I chủ yếu do hình thành cục máu đông trên mảng xơ vữa bị nứt vỡ. Mảng xơ vữa kém ổn định, chứa nhiều tế bào viêm, dễ gây NMCT cấp hơn mảng xơ vữa gây hẹp mạch vành đơn thuần. Cấu trúc và tính ổn định của mảng xơ vữa là yếu tố quan trọng. Các yếu tố gây viêm, hoạt hóa bạch cầu, hệ thần kinh – thể dịch, hệ thống nội tiết cũng tham gia vào quá trình diễn tiến của NMCT cấp. Cần kiểm soát các yếu tố này để hạn chế tổn thương cơ tim.

II. Tác Dụng Tác Dụng Phụ Của Thuốc Chẹn Beta Giao Cảm

Thuốc chẹn beta giao cảm có nhiều tác dụng có lợi trong điều trị NMCT cấp, bao gồm giảm đau ngực, giảm kích thước vùng nhồi máu, giảm rối loạn nhịp thất và cải thiện chức năng tim. Tuy nhiên, thuốc cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ như hạ huyết áp, nhịp tim chậm, block nhĩ thất, co thắt phế quản và mệt mỏi. Việc sử dụng thuốc chẹn beta cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng lâm sàng của bệnh nhân và các chống chỉ định của thuốc. Cần theo dõi chặt chẽ các tác dụng phụ và điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp.

2.1. Cơ Chế Tác Dụng Của Thuốc Chẹn Beta Trên Tim

Thuốc chẹn beta ức chế thụ thể beta giao cảm, làm giảm nhịp tim, giảm co bóp cơ tim và giảm huyết áp. Điều này giúp giảm nhu cầu oxy của cơ tim, giảm đau thắt ngực và giảm kích thước vùng nhồi máu. Thuốc chẹn beta cũng có tác dụng ổn định điện học cơ tim, giảm nguy cơ rối loạn nhịp thất. Một số loại thuốc chẹn beta còn có tác dụng giãn mạch, giúp cải thiện lưu lượng máu đến cơ tim.

2.2. Các Tác Dụng Phụ Cần Lưu Ý Của Thuốc Chẹn Beta

Các tác dụng phụ thường gặp của thuốc chẹn beta bao gồm hạ huyết áp, nhịp tim chậm, mệt mỏi, chóng mặt và rối loạn tiêu hóa. Các tác dụng phụ nghiêm trọng hơn bao gồm block nhĩ thất, suy tim và co thắt phế quản. Chống chỉ định của thuốc chẹn beta bao gồm nhịp tim chậm, block nhĩ thất độ 2-3, suy tim mất bù và hen phế quản. Cần thận trọng khi sử dụng thuốc chẹn beta ở bệnh nhân đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh mạch máu ngoại biên.

2.3. Ảnh Hưởng Của Thuốc Chẹn Beta Đến Tái Cấu Trúc Cơ Tim

Thuốc chẹn beta có vai trò quan trọng trong việc hạn chế quá trình tái cấu trúc cơ tim sau NMCT cấp. Thuốc giúp giảm xơ hóa, phì đại tế bào cơ tim và cải thiện chức năng thất trái. Thuốc chẹn beta cũng có tác dụng ức chế hệ Renin-Angiotensin-Aldosterone (RAAS), một hệ thống đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái cấu trúc cơ tim. Việc sử dụng thuốc chẹn beta lâu dài giúp cải thiện tiên lượng và giảm nguy cơ suy tim sau nhồi máu.

III. Hướng Dẫn Sử Dụng Thuốc Chẹn Beta Trong NMCT Cấp

Việc sử dụng thuốc chẹn beta trong NMCT cấp cần tuân thủ theo các hướng dẫn thực hành lâm sàng và cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố nguy cơ và chống chỉ định của thuốc. Nên bắt đầu sử dụng thuốc chẹn beta sớm trong vòng 24-48 giờ sau khi nhập viện, trừ khi có chống chỉ định. Liều lượng thuốc cần được điều chỉnh phù hợp với tình trạng lâm sàng của bệnh nhân và theo dõi chặt chẽ các tác dụng phụ. Việc sử dụng thuốc chẹn beta nên được tiếp tục lâu dài sau khi xuất viện để cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân.

3.1. Thời Điểm Bắt Đầu Sử Dụng Thuốc Chẹn Beta

Nên bắt đầu sử dụng thuốc chẹn beta sớm trong vòng 24-48 giờ sau khi nhập viện ở bệnh nhân NMCT cấp không có chống chỉ định. Việc sử dụng sớm giúp giảm đau ngực, giảm kích thước vùng nhồi máu và giảm nguy cơ rối loạn nhịp thất. Tuy nhiên, cần thận trọng ở bệnh nhân có nguy cơ choáng tim, suy tim hoặc block nhĩ thất. Cần đánh giá kỹ lưỡng tình trạng lâm sàng của bệnh nhân trước khi quyết định sử dụng thuốc chẹn beta.

3.2. Lựa Chọn Loại Thuốc Chẹn Beta Phù Hợp

Có nhiều loại thuốc chẹn beta khác nhau, bao gồm metoprolol, bisoprolol, carvedilol, atenolol và propranolol. Việc lựa chọn loại thuốc phù hợp phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, các bệnh lý đi kèm và kinh nghiệm của bác sĩ. Metoprolol và bisoprolol là hai loại thuốc chẹn beta chọn lọc beta-1 thường được sử dụng trong NMCT cấp. Carvedilol là thuốc chẹn beta không chọn lọc có thêm tác dụng chẹn alpha, có thể có lợi ở bệnh nhân tăng huyết áp.

3.3. Điều Chỉnh Liều Lượng Thuốc Chẹn Beta

Liều lượng thuốc chẹn beta cần được điều chỉnh phù hợp với tình trạng lâm sàng của bệnh nhân và theo dõi chặt chẽ các tác dụng phụ. Nên bắt đầu với liều thấp và tăng dần liều lượng cho đến khi đạt được hiệu quả điều trị mong muốn hoặc xuất hiện tác dụng phụ. Cần theo dõi nhịp tim, huyết áp và các triệu chứng khác của bệnh nhân trong quá trình điều chỉnh liều lượng thuốc chẹn beta.

IV. Nghiên Cứu Về Sử Dụng Thuốc Chẹn Beta Trong NMCT Cấp

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của thuốc chẹn beta trong điều trị NMCT cấp. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng thuốc chẹn beta giúp giảm tỷ lệ tử vong, tái nhồi máu, suy tim và các biến cố tim mạch khác. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc chẹn beta còn chưa được tối ưu hóa trên thực tế lâm sàng. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá tình hình sử dụng thuốc chẹn beta và tìm ra các giải pháp để cải thiện việc sử dụng thuốc.

4.1. Tổng Quan Các Nghiên Cứu Lâm Sàng Quan Trọng

Nghiên cứu COMMIT-CCS2 cho thấy rằng việc sử dụng metoprolol sớm trong NMCT cấp giúp giảm tỷ lệ tử vong và tái nhồi máu. Nghiên cứu của Goldberger Jeffrey J và cộng sự cho thấy rằng việc sử dụng thuốc chẹn beta khi xuất viện giúp cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân NMCT cấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ sử dụng thuốc chẹn beta còn thấp ở một số nhóm bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân có chống chỉ định hoặc tác dụng phụ của thuốc.

4.2. Tình Hình Sử Dụng Thuốc Chẹn Beta Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các số liệu về sử dụng thuốc chẹn beta ở bệnh nhân NMCT cấp còn hạn chế. Các nghiên cứu chủ yếu khảo sát tỷ lệ sử dụng qua các giai đoạn nhưng chưa ghi nhận cụ thể loại, liều và tác dụng phụ của thuốc. Nghiên cứu của Phạm Hòa Bình và Nguyễn Văn Tân, nghiên cứu MEDI – ACS là những nghiên cứu hiếm hoi cung cấp thông tin về tình hình sử dụng thuốc chẹn beta tại Việt Nam. Cần có thêm các nghiên cứu quy mô lớn để đánh giá đầy đủ tình hình sử dụng thuốc chẹn beta và các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng thuốc.

V. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sử Dụng Thuốc Chẹn Beta

Việc sử dụng thuốc chẹn beta trong NMCT cấp bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, các chống chỉ định của thuốc, tác dụng phụ của thuốc, kinh nghiệm của bác sĩ và các yếu tố kinh tế xã hội. Cần hiểu rõ các yếu tố này để có thể đưa ra quyết định điều trị phù hợp và tối ưu hóa việc sử dụng thuốc chẹn beta cho bệnh nhân NMCT cấp.

5.1. Chống Chỉ Định Của Thuốc Chẹn Beta Giao Cảm

Các chống chỉ định tuyệt đối của thuốc chẹn beta bao gồm nhịp tim chậm, block nhĩ thất độ 2-3, suy tim mất bù và hen phế quản. Các chống chỉ định tương đối bao gồm hạ huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh mạch máu ngoại biên. Cần đánh giá kỹ lưỡng các chống chỉ định trước khi quyết định sử dụng thuốc chẹn beta.

5.2. Tác Dụng Phụ Của Thuốc Chẹn Beta Giao Cảm

5.3. Các Yếu Tố Lâm Sàng Ảnh Hưởng Đến Quyết Định

Tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, bao gồm mức độ nặng của NMCT, chức năng tim, huyết áp và nhịp tim, ảnh hưởng lớn đến quyết định sử dụng thuốc chẹn beta. Bệnh nhân có nguy cơ choáng tim, suy tim hoặc block nhĩ thất thường không được sử dụng thuốc chẹn beta hoặc phải sử dụng thận trọng. Kinh nghiệm của bác sĩ và các yếu tố kinh tế xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định điều trị.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Thuốc Chẹn Beta

Thuốc chẹn beta đóng vai trò quan trọng trong điều trị NMCT cấp, giúp cải thiện tiên lượng và giảm các biến cố tim mạch. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc chẹn beta còn chưa được tối ưu hóa trên thực tế lâm sàng. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá tình hình sử dụng thuốc chẹn beta, tìm ra các giải pháp để cải thiện việc sử dụng thuốc và nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân NMCT cấp.

6.1. Tóm Tắt Vai Trò Của Thuốc Chẹn Beta Trong NMCT Cấp

Thuốc chẹn beta giúp giảm đau ngực, giảm kích thước vùng nhồi máu, giảm rối loạn nhịp thất, cải thiện chức năng tim và giảm tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân NMCT cấp. Việc sử dụng thuốc chẹn beta nên được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng lâm sàng của bệnh nhân và các chống chỉ định của thuốc.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Thuốc Chẹn Beta

Các nghiên cứu tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại thuốc chẹn beta khác nhau, tìm ra các phương pháp để giảm thiểu tác dụng phụ của thuốc và tối ưu hóa việc sử dụng thuốc cho các nhóm bệnh nhân khác nhau. Cần có thêm các nghiên cứu quy mô lớn để đánh giá đầy đủ tình hình sử dụng thuốc chẹn beta và các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng thuốc.

Sự Sử Dụng Thuốc Chẹn Bêta Giao Cảm Ở Bệnh Nhân Nhồi Máu Cơ Tim Cấp