ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN X W VOÕ MOÄNG HOAØNG LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ NGOÂN NGÖÕ HOÏC ÑOÁI CHIEÁU NGÖÕ NGHÓA CUÛA HAI NHOÙM ÑOÄNG TÖØ CHUYEÅN ÑOÄNG RUN VAØ ROLL TRONG TIEÁNG ANH VÔÙI NHOÙM TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT Ngaønh: Ngoân ngöõ hoïc so saùnh 2003 -2006 Maõ soá: 5.27 THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH, 2007 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN X W VOÕ MOÄNG HOAØNG LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ NGOÂN NGÖÕ HOÏC ÑOÁI CHIEÁU NGÖÕ NGHÓA CUÛA HAI NHOÙM ÑOÄNG TÖØ CHUYEÅN ÑOÄNG RUN VAØ ROLL TRONG TIEÁNG ANH VÔÙI NHOÙM TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT Ngaønh: Ngoân ngöõ hoïc so saùnh 2003 -2006 Maõ soá: 5.27 Ngöôøi höôùng daãn: TS. Nguyeãn Kieân Tröôøng TPHCM 2007 MUÏC LUÏC Trang PHAÀN DAÃN LUAÄN 1. Lyù do choïn ñeà taøi 1 2. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà vaø phaïm vi nghieân cöùu 3 3.
Nhieäm vuï, yù nghóa khoa hoïc vaø yù nghóa thöïc tieãn cuûa luaän vaên 10 4. Phöông phaùp nghieân cöùu vaø döõ lieäu khaûo saùt 11 5. Boá cuïc cuûa luaän vaên 11 CHÖÔNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG TỪ VÀ ĐỘNG TỪ CHUYỂN ĐỘNG TRONG TIẾNG ANH Caùc khaùi nieäm 13 1. Ñoäng töø trong tieáng Anh 1.
Caùc ñoäng töø chuyeån ñoäng 13 1. Động từ chuyển động trong tiếng Việt 13 1. Caùc ñoäng töø chuyeån ñoäng trong tieáng Anh 14 1. Moät vaøi vaán ñeà veà nghóa cuûa töø vaø höôùng vaän ñoäng cuûa ñoäng töø 17 1.
Höôùng vaän ñoäng cuûa ñoäng töø 18 CHÖÔNG 2: ÑOÁI CHIEÁU ÑAËC ÑIEÅM NGÖÕ NGHÓA CUÛA NHOÙM ÑOÄNG TÖØ RUN TRONG TIEÁNG ANH VÔÙI NHOÙM TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Amble, Lollop, Meander, Mosey, Promenade, Ramble, Roam, Rove, Saunter, Stray, Stroll, Traipse, Tramp, Wander vaø Walk 22 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Backpack, Hike, Journey vaø Travel 30 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Fly, Flit, Scud vaø Skitter 32 2.
Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Bolt, Charge, Dart, Dash, Hurtle, vaø Rush 37 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Canter, Gallop, Trot, vaø Stride 42 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Clamber vaø Climb 45 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Hasten, Hurry, Nip, Tear, Streak, Whiz vaø Zoom 48 2.
Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Clump, Crawl, Creep, Scramble, Inch, Lumber vaø Plod 53 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Jog, Pad, Shuffle, Shamble, Slog, Stomp, Trek vaø Trudge 58 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Coast, Race, Run, Scurry, Scutter, Scuttle, Skedaddle, Speed, vaø Sweep 63 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Scamper, Scoot vaø Scram 72 2.
Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Prowl, Sidle, Skulk, Slink, Sneak vaø Tiptoe 74 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Swim, Wade, Trundle and Troop 78 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Sleepwalk, Slither, Tack and Zigzag 80 2. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Bowl, File vaø Carom; Frolic vaø Gambol; Goosestep, March vaø Parade; Sashay, Strut vaø Swagger 83 CHÖÔNG 3: ÑOÁI CHIEÁU NGÖÕ NGHÓA NHOÙM ÑOÄNG TÖØ ROLL TRONG TIEÁNG ANH VÔÙI NHOÙM TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT 3.
Ngöõ nghóa cuûa caùc ñoäng töø Bounce, Bound, Cavort, Hop, Jump, Leap, Lope, Prance, Romp, Skip vaø Vault 93 3. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Drift, Float 104 3. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Glide, Slide 107 3. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Roll, Sommersault, Swing 110 3.
Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Dodder, Hobble, Limp, Lurch, Mince, Slouch, Stagger, Stumble, Stump, Toddle, Totter, vaø Waddle 116 3. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Coil, Revolve, Rotate, Spin, Turn, Twirl, Twist, Whirl, vaø Wind 124 3. Ngöõ nghóa caùc ñoäng töø Drop, Move 133 KEÁT LUAÄN 140 Taøi lieäu tham khaûo -1- DAÃN LUAÄN 1. Lyù do choïn ñeà taøi Vieäc khaûo saùt caùc nhoùm ñoäng töø di chuyeån trong tieáng Anh, vaø so saùnh caùc ñoäng töø ñoù vôùi caùc ñoäng töø trong tieáng Vieät nhaèm tìm ra nhöõng cô cheá hoaït ñoäng, nhöõng caùch thöùc söû duïng, caùc caáu truùc hoaït ñoäng cuûa chuùng trong caùc hoaït ñoäng giao tieáp.
Caùc ñoäng töø trong moät ngoân ngöõ, ñaëc bieät laø caùc nhoùm ñoäng töø vaän ñoäng di chuyeån laø nhoùm töø loaïi coù tính phoå bieán trong moïi ngoân ngöõ, vaø vai troø hoaït ñoäng cuûa chuùng trong ngoân ngöõ thöôøng laø raát roäng. Con ngöôøi theå hieän söï toàn taïi trong theá giôùi thoâng qua vaän ñoäng, vaø haàu nhö caùc vaät theå khaùc ñeàu coù quaù trình vaän ñoäng, cho neân vieäc söû duïng caùc ñoäng töø chæ vaän ñoäng dòch chuyeån ñeå theå hieän caùc quaù trình vaän ñoäng cuûa mình trong giao tieáp laø moät vieäc laøm dieãn ra haàu nhö moïi luùc, moïi nôi. Cho neân, caùc ñoäng töø noùi treân ñoùng moät vai troø heát söùc thöôøng xuyeân vaø quan troïng trong cuoäc soáng giao tieáp cuûa moïi ngöôøi, hay noùi caùch khaùc, chuùng laø moät thaønh phaàn caáu taïo thieát yeáu trong caùc phaùt ngoân (ñôn vò giao tieáp cô baûn cuûa con ngöôøi), vì theá, chuùng thu huùt ñöôïc raát nhieàu söï quan taâm nghieân cöùu cuûa caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc treân phaïm vi toaøn theá giôùi. Maëc duø thu huùt ñöôïc söï quan taâm, nhöng caùc nhoùm ñoäng töø naøy cuõng thuoäc veà nhöõng phaïm truø lieân quan tôùi caùc vaán ñeà maø vaãn chöa ñöôïc söï thoaû hieäp, vaãn coøn gaây tranh caõi trong ngoân ngöõ hoïc, tröôùc ñaây vaø maõi cho ñeán sau naøy.
Döïa treân nhöõng quan ñieåm khaùc nhau, caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc treân theá giôùi coù nhöõng caùch tieáp caän khaùc nhau, töø nhieàu höôùng vaø nhieàu khía caïnh, vaø nhö vaäy nhöõng nghieân cöùu cuûa hoï ñöa ra nhöõng phaùt hieän, nhöõng ñaëc ñieåm khaùc nhau, thoâng qua vieäc hình thaønh caùc tröôøng phaùi nghieân cöùu ngoân ngöõ. Vaø thaäm chí ngay caû trong moät caùch tieáp caän cuõng xuaát hieän nhöõng nhaän ñònh khaùc nhau cuûa caùc hoïc giaû. -2- Chuùng toâi choïn ñeà taøi Ñoái chieáu ngöõ nghóa cuûa hai nhoùm ñoäng töø chuyeån ñoäng Run vaø Roll trong tieáng Anh vôùi nhoùm töø töông öùng trong tieáng Vieät nhaèm khaûo saùt ngöõ nghóa cuûa nhoùm ñoäng töø quan troïng naøy - hai nhoùm ñoäng töø naøy döïa theo söï phaân loaïi nhoùm caùc ñoäng töø vaän ñoäng di chuyeån trong tieáng Anh cuûa Levin vaø Rappaport Hovav 1993. Cuõng trong quaù trình hoïc ngoaïi ngöõ, cuûa chính baûn thaân mình vaø qua söï khaûo saùt, tham khaûo caùc quaù trình daïy vaø hoïc khaùc, nhöõng ñoäng töø trong tieáng Anh, ñaëc bieät laø nhöõng ñoäng töø lieân quan tôùi vaän ñoäng, chi phoái khoaûng 90% caùc vaán ñeà lieân quan tôùi ngöõ phaùp vaø caùc caáu truùc.
Vì vaäy, chuùng toâi thöïc hieän ñeà taøi naøy mong tìm ra nhöõng hoã trôï thöïc teá, goùp phaàn nhaát ñònh naøo ñoù trong quaù trình daïy tieáng Anh cho ngöôøi Vieät, hay giaûng daïy tieáng Vieät cho ngöôøi nöôùc ngoaøi, vôùi hy voïng coù theå laøm giaûm thôøi löôïng hoïc tieáng hay giuùp cho ngöôøi hoïc tieáp thu nhanh hôn, cung caáp nhieàu phöông tieän tra cöùu nhöõng vaán ñeà lieân quan veà maët nghóa cuûa caùc ñoäng töø vaän ñoäng dòch chuyeån, cuï theå laø nhöõng ñoäng töø thuoäc vaøo 2 nhoùm noùi treân, giuùp cho vaán ñeà daïy hoïc vaø khaûo cöùu trôû neân deã daøng, thuaän tieän hôn. Veà maët lyù luaän, luaän aùn seõ goùp phaàn xaùc ñònh nhöõng tieâu chí khaùch quan trong vieäc phaân loaïi caùc ñoäng töø vaän ñoäng di chuyeån, theå hieän roõ raøng baûn chaát hoaït ñoäng vaø caùc neùt nghóa cuûa caùc nhoùm ñoäng töø naøy. Muïc ñích cuûa yeáu cuûa vieäc phaân loaïi ngöõ nghóa ñoäng töø laø nhaèm ñeå ñoùng goùp vaøo caáu truùc töø vöïng, laøm cho ngöõ nghóa cuûa chuùng deã daøng moâ taû, toå chöùc vaø theå hieän hôn. Töø moät quan ñieåm hình thöùc, nhöõng muïc tieâu chính laø nhaän daïng nhöõng thaønh phaàn nghóa caáu thaønh nghóa cuûa ñoäng töø, vaø mieâu taû cuï theå caùc yeáu toá nghóa tinh teá hôn ñeå phaân bieät nhöõng ñoäng töø coù moái quan heä raát gaàn guõi nhau, vaø nhö vaây cuõng goùp phaàn nghieân cöùu söï keát hôïp giöõa cuù phaùp hoïc vaø ngöõ nghóa hoïc.
Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà vaø phaïm vi nghieân cöùu Töø nhöõng naêm 80 trôû ñi, ngöõ phaùp caáu truùc xuaát hieän, tieáp theo ñoù laø caùc coâng trình nghieân cöùu veà ñoäng töø chuyeån ñoäng cuûa raát nhieàu nhaø ngoân ngöõ hoïc nhö Roberts, E. Gordon, Jackendoff, Goldberg…. Caùc nhaø ngöõ phaùp chia ñoäng töø thaønh 2 loaïi laø ngoaïi ñoäng töø (nhöõng ñoäng töø caàn phaûi coù moät boå ngöõ tröïc tieáp – thöôøng goïi boå ngöõ tröïc tieáp naøy laø tuùc töø) vaø caùc ñoäng töø khoâng caàn phaûi coù boå ngöõ tröïc tieáp, noäi ñoäng töø. Nhö vaäy, caùc noäi ñoäng töø ñöôïc xem laø caùc ñoäng töø di chuyeån khoâng coù höôùng, coøn caùc ñoäng töø coù boå ngöõ tröïc tieáp ñöôïc coi laø caùc ñoäng töø di chuyeån coù höôùng.
Ñoàng thôøi, hoï cuõng xaùc laäp caùc tieâu chí hình thöùc ñeå phaân loaïi, xaùc ñònh caùc nhoùm ñoäng töø di chuyeån. Tuy nhieân, chæ söû duïng caùc hình thöùc ngöõ phaùp ñeå phaân ñònh, mieâu taû caùc nhoùm ñoäng töø di chuyeån, caùc nhaø ngöõ phaùp caáu truùc cuõng gaëp khoù khaên khi phaûi phaân ñònh caùc ñoäng töø trong caùc ngoân ngöõ khoâng bieán hình, chaúng haïn nhö tieáng Vieät. Sau ñoù, caùc nhaø ngöõ phaùp chöùc naêng cuõng daønh söï quan taâm ñaùng keå cuûa mình cho caùc ñoäng töø naøy, xem xeùt chuùng khoâng chæ laø phaïm truø ngöõ phaùp maø coøn laø phaïm truø ngöõ nghóa. Tieáp theo ñoù laø söï phaùt trieån maïnh meõ cuûa ngoân ngöõ hoïc tri nhaän khieán cho vieäc khaûo saùt caùc ñoäng töø vaän ñoäng trôû neân phong phuù vaø ña daïng.
Nhöõng nhaø khoa hoïc naøy khoâng ñi theo quan ñieåm ñang thònh haønh ñöông thôøi, giaûi thích nhöõng caáu truùc ngoân ngöõ döïa treân nhöõng thuoäc tính noäi taïi vaø ñaëc tröng cuûa ngoân ngöõ maø hoï noã löïc so saùnh vaø phaân tích nhöõng caáu truùc ngöõ phaùp töø ngoân ngöõ vaø nhöõng yeáu toá, nhöõng nguyeân taéc caáu thaønh ngoân ngöõ, khuynh höôùng nghieân cöùu naøy theo ñöôøng loái xem xeùt moái quan heä giöõa caùc caáu truùc ngoân ngöõ vôùi vaät theå beân ngoaøi ngoân ngöõ: nhöõng nguyeân taéc tri nhaän vaø nhöõng keát caáu (mechanism) khoâng chæ rieâng bieät cho ngoân ngöõ, goàm caû nhöõng nguyeân taéc xeáp loaïi ngöôøi, ngöõ duïng hoïc vaø töông taùc, nhöõng nguyeân taéc veà chöùc naêng noùi chung, chaúng haïn nhö tính bieåu töôïng vaø tính tieát kieäm. -4- Nhöõng nhaø nghieân cöùu coù aûnh höôûng maïnh meõ trong traøo löu naøy vaø nghieân cöùu moät caùch raát taäp trung vaøo nhöõng nguyeân taéc, söï hình thaønh quaù trình tri nhaän laø Wallace Chafe, Charles Fillmore, George Lakoff, Ronald Langacker, vaø Leonard Talmy. Töøng ngöôøi trong soá caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc naøy baét ñaàu phaùt trieån quaù trình nghieân cöùu cuûa mình theo höôùng tieáp caän ñeán söï moâ taû vaø lyù thuyeát ngoân ngöõ, taäp trung vaøo moät soá hieän töôïng vaø moái quan taâm ngoân ngöõ nhaát ñònh. Moät trong nhöõng giaû thieát ñöôïc chia seû quan ñieåm giöõa caùc hoïc giaû naøy laø nghóa laø trung taâm cuûa ngoân ngöõ cho neân phaûi laø tieâu ñieåm taäp trung ñaàu tieân cuûa quaù trình nghieân cöùu.