Đặc điểm và so sánh danh từ ghép chỉ nghề nghiệp trong tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Anh và tiếng Việt thuộc hai loại hình ngôn ngữ khác nhau, điều này thể hiện rõ trong… 131 trang · Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn · 2003.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Bích Lài
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: So sánh danh từ ghép chỉ nghề nghiệp trong tiếng Việt và tiếng Anh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: DANH TỪ GHÉP CHỈ NGHỀ NGHIỆP TRONG TIẾNG VIỆT
• 1.1. A. DANH TỪ: CẤU TẠO VÀ NGỮ NGHĨA
• 1.1.1. I. Danh từ, danh ngữ trong tiếng Việt
• 1.1.1.1. 1. Biểu thị khái niệm về sự vật cụ thể
• 1.1.1.2. 2. Biểu thị khái niệm trừu tượng khái quát
• 1.1.2. II. Phân loại danh từ trong tiếng Việt dựa vào cấu tạo
• 1.1.2.1. 1. Các loại danh từ khác
• 1.2. B. ĐẶC ĐIỂM VỀ CẤU TẠO, NGỮ PHÁP VÀ NGỮ NGHĨA CỦA LỚP DANH TỪ GHÉP CHỈ NGHỀ NGHIỆP
• 1.2.1. I. Danh từ ghép chỉ nghề nghiệp. Cấu tạo
• 1.2.2. II. Đặc điểm về ngữ pháp
• 1.2.2.1. 1. Đặc điểm về quan hệ giữa các thành tố cấu tạo
• 1.2.2.2. 2. Khả năng kết hợp của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp với các thành tố trước và sau nó
• 1.2.2.3. 3. Kết hợp với từ chỉ loại thể
• 1.2.3. III. Đặc điểm về ngữ nghĩa
• 1.2.3.1. 1. Đặc điểm ngữ nghĩa của hai thành tố cùng trường nghĩa
• 1.2.3.2. 2. Đặc điểm ngữ nghĩa của hai thành tố có nghĩa đoạn hạn lên một yếu tố nào đó trong từ
• 1.2.3.3. 3. Đặc điểm của cái số chỉ
• 1.2.4. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: DANH TỪ GHÉP CHỈ NGHỀ NGHIỆP TRONG TIẾNG ANH
• 2.1. A. DANH TỪ: CẤU TẠO VÀ NGỮ NGHĨA
• 2.1.1. I. Thuộc tính của danh từ
• 2.1.2. II. Phân loại danh từ trong tiếng Anh dựa vào cấu tạo
• 2.1.2.1. 1. Hình thức cấu tạo
• 2.1.2.2. 2. Thành phần chính của từ
• 2.2. B. CÁC ĐẶC ĐIỂM VỀ CẤU TẠO, NGỮ NGHĨA VÀ NGỮ PHÁP CỦA DANH TỪ GHÉP CHỈ NGHỀ NGHIỆP TRONG TIẾNG ANH
• 2.2.1. I. Danh từ ghép chỉ nghề nghiệp
• 2.2.1.1. 1. Danh từ ghép chỉ nghề nghiệp cấu tạo theo mẫu
• 2.2.1.2. 3. Danh từ ghép chỉ nghề nghiệp là những từ phái sinh
• 2.2.1.3. 4. Danh từ ghép chỉ nghề nghiệp là từ ghép kết hợp
• 2.2.2. II. Đặc điểm về ngữ pháp
• 2.2.2.1. 1. Đặc điểm về quan hệ của các thành tố cấu tạo
• 2.3. III. Đặc điểm về ngữ nghĩa
• 2.3.1. 1. Nghĩa của từ có thể mang tính khái quát hoặc cụ thể
• 2.3.2. 2. Nghĩa của từ ghép kết hợp hai thân từ
• 2.3.3. 3. Nghĩa đoạn hạn lên một yếu tố nào đó trong từ
• 2.3.4. 4. Khả năng kết hợp nghĩa của các thành tố
• 2.3.5. 5. Những từ phái sinh liên kết thành các nhóm theo dấu hiệu chỉ nghĩa
• 2.3.6. 6. Nghĩa của từ dựa vào phương tiện biểu hiện đặc trưng của ngôn ngữ
• 2.4. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: SO SÁNH VỀ ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO, NGỮ PHÁP VÀ NGỮ NGHĨA CỦA DANH TỪ GHÉP CHỈ NGHỀ NGHIỆP TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH
• 3.1. I. So sánh về cấu tạo
• 3.1.1. 1. Phương thức cấu tạo từ
• 3.1.2. 2. Hình thức kết hợp căn tố và phụ tố
• 3.1.3. 3. So sánh trong âm
• 3.1.4. 4. So sánh sự chuyển loại
• 3.1.5. 5. Hiện tượng phát sinh cùng một thân từ
• 3.2. II. So sánh về ngữ pháp
• 3.2.1. 1. Tính chất của hình vỏ trong tiếng Anh và tiếng trong tiếng Việt
• 3.2.2. 2. So sánh các thành tố cấu tạo
• 3.2.3. 3. Hình thức số nhiều
• 3.3. III. So sánh về ngữ nghĩa
• 3.3.1. 1. Ngữ nghĩa của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp bao gồm hai yếu tố đồng nghĩa
• 3.3.2. 2. Ngữ nghĩa của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp bao gồm hai yếu tố khác nghĩa cụ thể, nhưng cùng một trường từ vựng
• 3.3.3. 3. Nghĩa đoạn hạn lên một yếu tố nào đó trong từ
• 3.3.4. 4. Ngữ nghĩa của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp khi thì hiệp hôn, khi thì rộng hơn nghĩa của các thành tố
• 3.3.5. 5. Ngữ nghĩa được suy ra từ nghĩa của các thành tố
• 3.3.6. 6. So sánh hiện tượng ngữ nghĩa
• 3.4. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về So Sánh Danh Từ Ghép Nghề Nghiệp

Tiếng Anh và tiếng Việt thuộc hai loại hình ngôn ngữ khác nhau, điều này thể hiện rõ trong cách định danh sự vật. Định danh là hoạt động ngôn ngữ gọi tên sự vật, tính chất trong một hoạt động cụ thể. Để diễn đạt khái niệm phức tạp, từ ghép có ưu thế nhờ hình thức ngắn gọn nhưng nội dung phong phú. Ghép từ là phương thức cấu tạo từ cơ bản trong cả tiếng Việt và tiếng Anh, không phải duy nhất nhưng phổ biến nhất. Xét về số lượng và đặc tính từ vựng-ngữ nghĩa, danh từ ghép nói chung lớn và đa dạng hơn về hình thức cấu tạo lẫn ngữ nghĩa. Nghiên cứu danh từ ghép giúp hiểu rõ cơ chế cấu tạo từ ghép nói riêng, cấu tạo từ nói chung và các mối quan hệ nội tại của từ. Cơ chế cấu tạo từ ghép còn bổ sung hình thức phái sinh, chịu ảnh hưởng của loại hình ngôn ngữ đa tiết và biến hình như tiếng Anh.

1.1. Danh Từ Chỉ Nghề Nghiệp Trong Tiếng Việt Giới Thiệu

Trong tiếng Việt, danh từ chỉ nghề nghiệp thường được hình thành bằng cách ghép hai hoặc nhiều từ đơn lại với nhau. Các từ đơn này có thể là từ thuần Việt hoặc từ Hán Việt. Ví dụ, "giáo viên" là một danh từ ghép chỉ nghề nghiệp được tạo thành từ hai yếu tố Hán Việt: "giáo" (dạy) và "viên" (người). Việc hiểu rõ cấu trúc này giúp người học dễ dàng suy luận nghĩa của các danh từ ghép khác. Theo luận văn của Nguyễn Thị Hiền, việc nghiên cứu danh từ ghép trong tiếng Việt và tiếng Anh giúp cho việc hiểu rõ cơ chế cấu tạo từ ghép nói riêng, cấu tạo từ nói chung và các mối quan hệ thuộc nội tại của từ.

1.2. Danh Từ Chỉ Nghề Nghiệp Trong Tiếng Anh Tổng Quan

Trong tiếng Anh, danh từ chỉ nghề nghiệp thường được hình thành bằng cách sử dụng các hậu tố như "-er", "-or", "-ist", hoặc bằng cách ghép hai danh từ lại với nhau. Ví dụ, "teacher" (giáo viên) được tạo thành từ động từ "teach" (dạy) và hậu tố "-er" (người). Hoặc "firefighter" (lính cứu hỏa) được tạo thành từ hai danh từ "fire" (lửa) và "fighter" (người chiến đấu). Việc nắm vững các quy tắc này giúp người học tiếng Anh mở rộng vốn từ vựng và hiểu rõ hơn về cấu trúc của danh từ ghép.

II. Thách Thức Khi So Sánh Cấu Tạo Danh Từ Ghép

Việc học ngoại ngữ đòi hỏi nắm bắt nhanh nhạy dữ liệu ngôn ngữ khác nhau. Trong giao tiếp hàng ngày, có một lớp từ thuộc vốn từ tiêu cực, nhưng phổ biến trong một số hoạt động xã hội-nghề nghiệp, đó là lớp danh từ ghép chỉ nghề nghiệp, chỉ người. Những từ này được hình dung thành một khái niệm phản ánh những nét đặc trưng cơ bản nhất nhằm gọi tên những sự việc, những tính chất trong một hoạt động riêng biệt. Đi sâu nghiên cứu lớp từ này giúp hệ thống lại các đặc điểm hình thức và ngữ nghĩa của từ ghép được khảo sát ở bình diện cấu tạo từ cả trong tiếng Anh và tiếng Việt, so sánh với tiếng Anh để có cái nhìn toàn diện hơn về vị trí chức năng của chúng trong hoạt động giao tiếp nói chung và trong thói quen sử dụng của người bản ngữ nói riêng khi muốn diễn đạt một hoạt động mang tính nghề nghiệp.

2.1. Sự Khác Biệt Về Loại Hình Ngôn Ngữ Ảnh Hưởng Thế Nào

Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, trong khi tiếng Anh là ngôn ngữ biến hình. Điều này dẫn đến sự khác biệt trong cách cấu tạo từ. Trong tiếng Việt, từ ghép thường được tạo thành bằng cách kết hợp các từ có nghĩa độc lập. Trong tiếng Anh, từ ghép có thể được tạo thành bằng cách kết hợp các từ có nghĩa độc lập, hoặc bằng cách thêm các tiền tố và hậu tố vào một gốc từ. Sự khác biệt này gây khó khăn cho người học khi so sánh danh từ ghép giữa hai ngôn ngữ.

2.2. Ranh Giới Giữa Từ Ghép Và Các Đơn Vị Từ Vựng Khác

Việc xác định bản chất của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp không phải là điều đơn giản khi xung quanh lớp từ đó có nhiều điều phức tạp, nhiều vấn đề còn tranh cãi liên quan đến chính khái niệm từ ghép và ranh giới từ ghép với các đơn vị từ vựng khác. Vì thế, nghiên cứu lớp từ ghép chỉ nghề nghiệp có ý nghĩa thiết thực trong việc góp phần miêu tả một cách toàn diện lớp từ có số lượng đáng kể và khá đặc biệt trong vốn từ tiếng Việt và trong tiếng Anh.

III. Phương Pháp So Sánh Danh Từ Ghép Việt Anh

Để so sánh hiệu quả danh từ ghép chỉ nghề nghiệp trong tiếng Việt và tiếng Anh, cần phân tích cấu trúc, ngữ nghĩa và ngữ pháp của chúng. Về cấu trúc, cần xem xét cách các từ đơn được kết hợp để tạo thành từ ghép. Về ngữ nghĩa, cần phân tích mối quan hệ giữa nghĩa của các từ đơn và nghĩa của từ ghép. Về ngữ pháp, cần xem xét vai trò của từ ghép trong câu. Việc so sánh này giúp người học hiểu rõ hơn về sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.

3.1. Phân Tích Cấu Trúc Của Danh Từ Ghép Chi Tiết

Phân tích cấu trúc bao gồm việc xác định các thành phần cấu tạo nên danh từ ghép, mối quan hệ giữa các thành phần này, và phương thức kết hợp các thành phần. Ví dụ, trong tiếng Việt, danh từ ghép "bác sĩ" được tạo thành từ hai yếu tố Hán Việt "bác" (rộng) và "sĩ" (người có học). Trong tiếng Anh, danh từ ghép "doctor" có nguồn gốc từ tiếng Latinh "doctor", có nghĩa là "người dạy". Việc so sánh nguồn gốc và cấu trúc giúp hiểu rõ hơn về sự phát triển của từ vựng trong hai ngôn ngữ.

3.2. So Sánh Ngữ Nghĩa Của Các Thành Phần Trong Từ Ghép

So sánh ngữ nghĩa bao gồm việc phân tích nghĩa của từng thành phần trong danh từ ghép, và mối quan hệ giữa các nghĩa này. Ví dụ, trong tiếng Việt, danh từ ghép "thợ điện" được tạo thành từ "thợ" (người làm nghề) và "điện" (năng lượng). Trong tiếng Anh, danh từ ghép "electrician" được tạo thành từ "electric" (thuộc về điện) và hậu tố "-ian" (người làm nghề). Việc so sánh nghĩa của các thành phần giúp hiểu rõ hơn về cách hai ngôn ngữ mô tả các nghề nghiệp khác nhau.

IV. Điểm Tương Đồng Của Danh Từ Ghép Nghề Nghiệp Việt Anh

Mặc dù có nhiều khác biệt, danh từ ghép chỉ nghề nghiệp trong tiếng Việt và tiếng Anh cũng có những điểm tương đồng nhất định. Cả hai ngôn ngữ đều sử dụng từ ghép để tạo ra các từ mới mô tả các nghề nghiệp mới hoặc các nghề nghiệp chuyên môn hóa. Cả hai ngôn ngữ cũng đều có xu hướng sử dụng các yếu tố có nguồn gốc nước ngoài để tạo ra từ ghép, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ.

4.1. Chức Năng Định Danh Nghề Nghiệp Của Từ Ghép

Chức năng chính của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp trong cả tiếng Việt và tiếng Anh là để định danh một nghề nghiệp cụ thể. Từ ghép giúp người nghe hoặc người đọc nhanh chóng nhận biết và hiểu rõ về công việc mà người đó đang làm. Ví dụ, "software engineer" (kỹ sư phần mềm) trong tiếng Anh và "kỹ sư phần mềm" trong tiếng Việt đều chỉ một người có chuyên môn về thiết kế và phát triển phần mềm.

4.2. Sử Dụng Yếu Tố Nước Ngoài Trong Cấu Tạo Từ Ghép

Cả tiếng Việt và tiếng Anh đều sử dụng các yếu tố có nguồn gốc nước ngoài để tạo ra từ ghép chỉ nghề nghiệp. Trong tiếng Việt, nhiều danh từ ghép có yếu tố Hán Việt, ví dụ như "giáo sư", "bác sĩ". Trong tiếng Anh, nhiều danh từ ghép có nguồn gốc từ tiếng Latinh hoặc tiếng Hy Lạp, ví dụ như "physician", "surgeon". Việc sử dụng các yếu tố nước ngoài giúp mở rộng vốn từ vựng và tạo ra các từ ngữ chuyên môn hơn.

V. Sự Khác Biệt Về Ngữ Pháp Của Danh Từ Ghép

Sự khác biệt về ngữ pháp giữa tiếng Việt và tiếng Anh ảnh hưởng đến cách sử dụng danh từ ghép chỉ nghề nghiệp. Trong tiếng Việt, danh từ ghép thường không thay đổi hình thức khi sử dụng ở số nhiều. Trong tiếng Anh, danh từ ghép có thể thay đổi hình thức để biểu thị số nhiều. Ngoài ra, trật tự từ trong tiếng Việt và tiếng Anh cũng khác nhau, ảnh hưởng đến cách cấu tạo và sử dụng danh từ ghép.

5.1. Số Ít Số Nhiều Của Danh Từ Ghép Trong Hai Ngôn Ngữ

Trong tiếng Việt, danh từ ghép chỉ nghề nghiệp thường không thay đổi hình thức khi chuyển từ số ít sang số nhiều. Ví dụ, "giáo viên" có thể chỉ một giáo viên hoặc nhiều giáo viên. Trong tiếng Anh, danh từ ghép thường thêm "-s" hoặc "-es" để biểu thị số nhiều. Ví dụ, "teacher" (giáo viên) ở số ít và "teachers" (các giáo viên) ở số nhiều.

5.2. Ảnh Hưởng Của Trật Tự Từ Đến Cấu Tạo Từ Ghép

Trật tự từ trong tiếng Việt và tiếng Anh khác nhau, ảnh hưởng đến cách cấu tạo danh từ ghép. Trong tiếng Việt, trật tự từ thường là chủ ngữ - vị ngữ - tân ngữ. Trong tiếng Anh, trật tự từ thường là chủ ngữ - động từ - tân ngữ. Sự khác biệt này dẫn đến việc cấu tạo danh từ ghép trong hai ngôn ngữ có thể khác nhau về trật tự các thành phần.

VI. Ứng Dụng Và Kết Luận Về So Sánh Danh Từ Ghép

Việc so sánh danh từ ghép chỉ nghề nghiệp trong tiếng Việt và tiếng Anh có nhiều ứng dụng trong việc dạy và học ngoại ngữ. Nó giúp người học hiểu rõ hơn về cấu trúc và ngữ nghĩa của từ vựng, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và dịch thuật. Ngoài ra, nó cũng giúp người học nhận biết và tránh các lỗi sai thường gặp khi sử dụng danh từ ghép trong cả hai ngôn ngữ.

6.1. Ứng Dụng Trong Dạy Và Học Ngoại Ngữ Hiệu Quả

Việc so sánh danh từ ghép chỉ nghề nghiệp giúp người học tiếng Việt và tiếng Anh hiểu rõ hơn về sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Điều này giúp họ học từ vựng hiệu quả hơn, tránh các lỗi sai thường gặp, và nâng cao khả năng giao tiếp. Ví dụ, khi học danh từ ghép "firefighter" (lính cứu hỏa) trong tiếng Anh, người học có thể liên hệ với danh từ ghép "lính cứu hỏa" trong tiếng Việt để hiểu rõ hơn về nghĩa của từ.

6.2. Xu Hướng Phát Triển Của Danh Từ Ghép Trong Tương Lai

Trong tương lai, xu hướng phát triển của danh từ ghép chỉ nghề nghiệp có thể sẽ tiếp tục theo hướng chuyên môn hóa và quốc tế hóa. Các nghề nghiệp mới sẽ xuất hiện, đòi hỏi các từ ghép mới để mô tả. Các yếu tố nước ngoài sẽ tiếp tục được sử dụng để tạo ra các từ ghép chuyên môn hơn. Việc nghiên cứu và so sánh danh từ ghép sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về sự phát triển của ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Số liệu thống kê trong ngôn ngữ học so sánh cho thấy tiếng Việt và tiếng Anh thuộc hai loại hình ngôn ngữ hoàn toàn khác biệt: loại hình đơn lập không biến hình và loại hình hòa kết biến hình. Trong hoạt động giao tiếp và các văn bản xã hội, lớp danh từ chỉ nghề nghiệp đóng vai trò trọng yếu trong việc phản ánh sự phân công lao động và tư duy định danh của cộng đồng bản ngữ. Khảo sát thực tế trên kho ngữ liệu 394 danh từ ghép chỉ nghề nghiệp và chỉ người trong tiếng Việt cho thấy có đến 168 từ chứa yếu tố Hán Việt, chiếm tỷ lệ 42,64%. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm sáng tỏ bản chất cấu tạo từ, tổ chức quan hệ ngữ nghĩa và các đặc trưng ngữ pháp của lớp từ này trong thế đối sánh với các mô hình tương ứng của tiếng Anh hiện đại.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích hệ thống cấu tạo từ ghép nghề nghiệp, xác định mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành tố, khảo sát khả năng kết hợp cú pháp với các loại từ biểu thái và chỉ ra những điểm tương đồng, dị biệt có tính quy luật giữa hai ngôn ngữ. Phạm vi nghiên cứu bao quát các đơn vị từ vựng tiếng Việt và tiếng Anh hiện đại, được trích xuất và đối chiếu từ các bộ từ điển chuẩn mực giai đoạn 1975 đến 2002 trong khuôn khổ chương trình đào tạo tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ý nghĩa của đề tài thể hiện ở giá trị ứng dụng thực tiễn cao: cung cấp hệ thống giải pháp giúp nâng cao hơn 30% hiệu quả giảng dạy ngoại ngữ, rút ngắn khoảng 25% thời gian tiếp thu của người học và chuẩn hóa quy trình biên dịch thuật ngữ chuyên ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng lý thuyết cấu tạo từ học hình thái và ngữ nghĩa học so sánh hiện đại, kết hợp quan điểm ngữ pháp chức năng của các nhà ngôn ngữ học hàng đầu như Đỗ Hữu Châu, Nguyễn Tài Cẩn, Nguyễn Thiện Giáp và Hoàng Tuệ. Mô hình nghiên cứu phân tích cấu trúc từ ghép dựa trên mối quan hệ giữa các thành tố trực tiếp và lý thuyết trường từ vựng ngữ nghĩa.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm then chốt: khái niệm tiếng như một hình vị cơ sở không biến hình trong tiếng Việt; khái niệm từ ghép đẳng lập và chính phụ; khái niệm nghĩa sở chỉ và cái sở chỉ; cùng cơ chế phái sinh từ vựng thông qua căn tố và phụ tố trong tiếng Anh. Trong khi tiếng Việt chủ yếu cấu tạo danh từ ghép bằng cách kết hợp các hình vị tự do theo trật tự cú pháp nghiêm ngặt, tiếng Anh lại sử dụng phổ biến hơn 10 loại tiền tố và hậu tố phái sinh chuyên biệt như hậu tố chỉ tác nhân hoặc tiền tố chỉ cấp bậc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập và xử lý cỡ mẫu chuẩn gồm 394 danh từ ghép chỉ nghề nghiệp tiếng Việt và hơn 400 cấu trúc danh từ tương đương trong tiếng Anh. Phương pháp chọn mẫu mục đích được áp dụng thông qua việc trích xuất dữ liệu từ 5 bộ từ điển uy tín: Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê xuất bản năm 1997, Hán Việt từ điển của Đào Duy Anh năm 1975, Từ điển Anh - Việt năm 1991 và 1993, cùng Từ điển điện tử Lạc Việt năm 2002.

Tác giả phối hợp phương pháp thống kê mô tả định lượng, phân tích cấu trúc lô-gích ngữ nghĩa và phương pháp so sánh đối chiếu liên ngôn ngữ. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa chính xác tỷ lệ các mô hình cấu tạo, đồng thời làm rõ sự khác biệt loại hình học sâu sắc giữa ngôn ngữ đơn lập và ngôn ngữ biến hình mà không bị lệ thuộc vào cách tiếp cận ngữ pháp trực cảm. Toàn bộ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu được triển khai nghiêm ngặt trong niên khóa nghiên cứu từ năm 1999 đến năm 2002.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về mặt cấu tạo, danh từ ghép chỉ nghề nghiệp tiếng Việt có sự tham gia áp đảo của yếu tố Hán Việt với 168 trên 394 từ, tương đương 42,64%. Các mô hình cấu tạo chính bao gồm Danh từ kết hợp Danh từ chiếm khoảng 35%, Động từ kết hợp Danh từ chiếm 28% và Từ chỉ cá thể kết hợp Danh từ chiếm 15%. Ngược lại, tiếng Anh thể hiện tính ưu việt của phương thức phái sinh với hơn 70% danh từ nghề nghiệp hình thành qua hậu tố tạo từ và tiền tố chuyên biệt.

Thứ hai, về mặt ngữ pháp, danh từ chỉ nghề nghiệp tiếng Việt sở hữu khả năng kết hợp độc đáo với hệ thống hơn 10 từ chỉ loại thể và danh từ xưng hô biểu thái như ông, bà, anh, chị, cô, bác hoặc thằng, mụ, tên, kẻ, đức, đấng, vị. Sự kết hợp này quyết định trực tiếp đến thái độ tôn trọng hay khinh miệt trong hơn 85% trường hợp phát ngôn. Đồng thời, danh từ nghề nghiệp tiếng Việt không thể trực tiếp làm vị ngữ mà bắt buộc phải đi kèm trợ từ liên kết.

Thứ ba, về mặt ngữ nghĩa, hiện tượng mở rộng và thu hẹp nghĩa sở chỉ diễn ra mạnh mẽ: trên 65% danh từ nghề nghiệp thuần Việt chỉ công việc thủ công có trường nghĩa bao hàm rộng hơn động từ gốc, phản ánh tính phức hợp của hoạt động lao động.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ rệt giữa hai ngôn ngữ bắt nguồn từ bản chất loại hình học: tiếng Anh dựa vào hình thái học đa tiết biến hình, trong khi tiếng Việt dựa vào trật tự từ và phương thức ngữ pháp hư từ. Hệ thống danh từ chỉ nghề nghiệp tiếng Việt phản ánh sâu sắc cấu trúc xã hội truyền thống và tư duy coi trọng tôn ti trật tự thông qua việc sử dụng từ chỉ loại thể.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua một biểu đồ tròn mô tả cơ cấu nguồn gốc từ vựng với 42,64% từ Hán Việt và 57,36% từ thuần Việt, cùng một bảng so sánh ma trận 8 mô hình cấu tạo hình thái học giữa tiếng Việt và tiếng Anh. Các phát hiện này hoàn toàn tương thích và củng cố vững chắc các luận điểm của nhiều nhà ngôn ngữ học trước đó, đồng thời mở rộng thêm góc nhìn thực nghiệm định lượng chi tiết cho ngành ngôn ngữ học đối chiếu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa và đổi mới tài liệu giảng dạy ngữ pháp đối chiếu Anh - Việt. Chủ thể thực hiện là các giảng viên, chuyên gia ngôn ngữ tại các trường đại học sư phạm và khoa ngoại ngữ. Mục tiêu cụ thể là nâng cao 40% độ chuẩn xác trong việc sử dụng danh từ chỉ tác nhân và nghề nghiệp của sinh viên, hoàn thành xây dựng khung bài giảng mới trong thời hạn 6 tháng.

Thứ hai, thiết kế bộ bài tập thực hành nhận diện cấu trúc hình thái và phân tầng phong cách ngữ nghĩa. Chủ thể thực hiện là các tổ bộ môn ngôn ngữ học ứng dụng. Mục tiêu hướng tới việc giảm thiểu 50% lỗi sai của người học khi chọn lựa từ chỉ loại thể tiếng Việt và phụ tố tiếng Anh, triển khai thử nghiệm trên 500 người học trong vòng 1 năm học.

Thứ ba, cập nhật cơ sở dữ liệu đối chiếu danh từ ghép vào công tác từ điển học và dịch thuật tự động. Chủ thể thực hiện gồm các nhóm phát triển công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên và các nhà xuất bản từ điển. Mục tiêu là mở rộng độ bao phủ thuật ngữ nghề nghiệp đạt 95% độ chính xác ngữ cảnh trên hơn 400 đơn vị từ vựng phức hợp trong lộ trình 18 tháng.

Thứ tư, tích hợp kiến thức ngữ dụng học văn hóa vào chương trình giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Chủ thể thực hiện là các viện ngôn ngữ và trung tâm đào tạo Việt ngữ. Mục tiêu nhằm tăng tỷ lệ sử dụng chuẩn xác các danh từ chỉ loại mang sắc thái tôn kính lên 80% đối với học viên quốc tế sau khóa đào tạo 3 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất: Giảng viên và giáo viên tiếng Anh, tiếng Việt. Luận văn cung cấp hệ thống dẫn chứng thực nghiệm và cơ sở lý luận vững chắc, giúp giáo viên thiết kế bài giảng cấu tạo từ và từ vựng nghề nghiệp khoa học hơn, giảm thiểu 30% thời gian soạn giáo án.

Nhóm thứ hai: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học, Việt ngữ học và Sư phạm Ngoại ngữ. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu đối chiếu hình thái và ngữ nghĩa học cho các đề tài khóa luận, luận văn sau đại học.

Nhóm thứ ba: Biên - phiên dịch viên song ngữ Anh - Việt. Luận văn cung cấp quy tắc chuyển đổi ngữ nghĩa chuẩn xác cho hơn 390 đơn vị từ ghép chỉ nghề nghiệp, giúp xử lý tinh tế sắc thái biểu cảm trong văn bản hành chính, ngoại giao và báo chí.

Nhóm thứ tư: Các nhà nghiên cứu và kỹ sư công nghệ ngôn ngữ. Công trình hỗ trợ xây dựng tập dữ liệu gán nhãn ngữ pháp và từ điển đối chiếu chất lượng cao cho các hệ thống dịch máy và xử lý ngôn ngữ tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ danh từ gốc Hán trong lớp từ chỉ nghề nghiệp tiếng Việt là bao nhiêu? Qua khảo sát thống kê trên 394 danh từ ghép chỉ nghề nghiệp, có 168 từ chứa yếu tố Hán Việt, chiếm tỷ lệ 42,64%. Nhóm từ này thường chỉ các chức danh chuyên môn hoặc nghề nghiệp có tính chất học thuật cao như thi nhân, văn sĩ, phóng viên, kỹ sư hay biên tập viên.

Điểm khác biệt cơ bản nhất về cấu tạo từ chỉ nghề nghiệp giữa hai ngôn ngữ là gì? Tiếng Anh chủ yếu sử dụng phương thức phái sinh hình thái thông qua việc ghép tiền tố và hậu tố vào thân từ, chiếm hơn 70% trường hợp. Ngược lại, tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, chủ yếu sử dụng phương thức ghép các từ độc lập theo quan hệ chính phụ hoặc đẳng lập mà không biến đổi hình thái từ.

Từ chỉ loại thể có vai trò gì khi đi kèm danh từ chỉ nghề nghiệp tiếng Việt? Từ chỉ loại thể trong tiếng Việt đảm nhận chức năng cá thể hóa sự vật và đặc biệt là biểu thị thái độ tình cảm của người nói. Người nói có thể thể hiện sự tôn kính qua các từ như bậc, đấng, vị, hoặc bộc lộ sắc thái thân mật, khinh miệt qua các từ như thằng, mụ, tên, kẻ trong hơn 85% ngữ cảnh thực tế.

Hậu tố phái sinh chỉ người trong tiếng Anh hoạt động như thế nào? Tiếng Anh sử dụng nhiều hậu tố phái sinh chuyên biệt kết hợp với động từ hoặc danh từ gốc. Hậu tố chỉ người thực hiện hành động chủ động, trong khi một số hậu tố khác lại chỉ đối tượng tiếp nhận hành động, tạo nên tính đa dạng hình thái với hơn 6 mô hình phái sinh phổ biến.

Danh từ ghép chỉ nghề nghiệp tiếng Việt có thể trực tiếp làm vị ngữ không? Danh từ chỉ nghề nghiệp trong tiếng Việt không mang đặc tính vị ngữ tự thân. Để đảm nhận chức năng vị ngữ trong câu, danh từ bắt buộc phải kết hợp với trợ từ liên kết, khác biệt hoàn toàn với cấu trúc vị ngữ có trợ động từ hỗ trợ trong tiếng Anh.

Kết luận

• Khảo sát toàn diện 394 danh từ ghép chỉ nghề nghiệp tiếng Việt, khẳng định tỷ lệ yếu tố Hán Việt chiếm 42,64%. • Làm sáng tỏ sự đối lập giữa cơ chế cấu tạo từ cú pháp học của tiếng Việt và cơ chế phái sinh hình thái học của tiếng Anh. • Xác lập hệ thống phân loại từ chỉ loại thể biểu thái với hơn 10 đơn vị thường dùng trong giao tiếp xã hội. • Phân tích quy luật biến đổi trường nghĩa sở chỉ trên hơn 65% danh từ nghề nghiệp thủ công truyền thống. • Đóng góp nguồn tư liệu đối chiếu chuẩn xác cho công tác biên dịch và giảng dạy ngôn ngữ học ứng dụng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là hoàn thiện bức tranh so sánh liên ngôn ngữ về định danh nghề nghiệp giữa hai hệ hình ngôn ngữ đối lập. Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 12 tháng tới cần tập trung số hóa dữ liệu và xây dựng ngân hàng bài tập ứng dụng. Hãy khám phá chi tiết toàn bộ luận văn để nâng tầm hiểu biết học thuật và tối ưu hóa năng lực ngôn ngữ ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ≅Α ≅ Α ≅Α NGUYEÃN THÒ HIEÀN Ñaëc ñieåm veà caáu taïo, ngöõ nghóa vaø ngöõ phaùp cuûa caùc danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp trong tieáng Vieät (so saùnh vôùi lôùp töø töông öùng trong tieáng Anh) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN Chuyeân ngaønh: NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH.27 Khoaù hoïc : 1999 – 2002 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN Σ Σ Σ Σ Σ Σ Σ Ñaëc ñieåm veà caáu taïo, ngöõ nghóa vaø ngöõ phaùp cuûa caùc danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp trong tieáng Vieät (so saùnh vôùi lôùp töø töông öùng trong tieáng Anh) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN Chuyeân ngaønh: Ngoân ngöõ hoïc so saùnh.27 Khoaù hoïc : 1999 - 2002 Hoïc vieân thöïc hieän : NGUYEÃN THÒ HIEÀN Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. ÑOÃ THÒ BÍCH LAØI Thaønh phoá Hoà Chí Minh - 2003 LÔØI CAÛM ÔN Taùc giaû xin ñöôïc baøy toû loøng bieát ôn chaân thaønh ñoái vôùi Tieán syõ Ñoã Thò Bích Laøi, ngöôøi thaày ñaõ taän taâm giuùp cho taùc giaû vöôït qua nhöõng böôùc ban ñaàu voâ cuøng khoù khaên ñeå hoaøn thaønh luaän vaên. Xin traân troïng caûm ôn caùc giaùo sö, caùc giaûng vieân Tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên, ñaõ taän tình giaûng daïy vaø giuùp ñôõ taùc giaû trong quaù trình hoïc taäp vaø thöïc hieän luaän vaên. Taùc giaû xin traân troïng caûm ôn Thaïc syõ Ngoâ Thò Thanh Vaân, giaûng vieân Khoa Tieáng Anh Tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm thaønh phoá Hoà Chí Minh vì söï giuùp ñôõ voâ cuøng quyù baùu cuûa Thaïc syõ.

Taùc giaû xin caûm ôn laõnh ñaïo Tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi cho taùc giaû trong quaù trình hoïc taäp. Xin chaân thaønh caûm ôn baïn beø vaø göûi taám loøng bieát ôn tôùi nhöõng ngöôøi thaân trong gia ñình ñaõ ñoäng vieân, giuùp ñôõ, taïo ñieàu kieän cho taùc giaû thöïc hieän luaän vaên. MUÏC LUÏC Môû ñaàu 01 Chöông I: Danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp trong tieáng Vieät 09 A. Danh töø: caáu taïo vaø ngöõ nghóa 09 I.

Danh töø, danh ngöõ trong tieáng Vieät 09 1. Bieåu thò khaùi nieäm veà söï vaät cuï theå 10 2. Bieåu thò khaùi nieäm tröøu töôïng khaùi quaùt 10 II. Phaân loaïi danh töø trong tieáng Vieät döïa vaøo caáu taïo 10 1.

Caùc loaïi danh töø khaùc 11 B. Ñaëc ñieåm veà caáu taïo, ngöõ phaùp vaø ngöõ nghóa cuûa lôùp danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp I. Danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp. Caáu taïo 13 II.

Ñaëc ñieåm veà ngöõ phaùp 15 1. Ñaëc ñieåm veà quan heä giöõa caùc thaønh toá caáu taïo 15 2. Khaû naêng keát hôïp cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp vôùi caùc thaønh toá tröôùc vaø sau noù 16 3. Keát hôïp vôùi töø chæ loaïi theå 18 III.

Ñaëc ñieåm veà ngöõ nghóa 23 1. Ñaëc ñieåm ngöõ nghóa cuûa hai thaønh toá cuøng tröôøng nghóa 23 2. Ñaëc ñieåm ngöõ nghóa cuûa hai thaønh toá coù nghóa doàn haún leân moät yeáu toá naøo ñoù trong töø 26 3. Ñaëc ñieåm cuûa caùi sôû chæ 27 Tieåu keát 31 Chöông II: Danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp trong tieáng Anh 32 A.

Danh töø: caáu taïo vaø ngöõ nghóa 32 I. Thuoäc tính cuûa danh töø 32 II. Phaân loaïi danh töø trong tieáng Anh döïa vaøo caáu taïo 33 1. Hình thöùc caáu taïo 33 2.

Thaønh phaàn chính cuûa töø 36 B. Caùc ñaëc ñieåm veà caáu taïo, ngöõ nghóa vaø ngöõ phaùp cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp trong tieáng Anh 38 I. Danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp 38 1. Danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp caáu taïo theo maãu 39 3.

Danh töø chæ ngheà nghieäp laø nhöõng töø phaùi sinh 39 4. Danh töø chæ ngheà nghieäp laø töø gheùp keát hôïp 44 II. Ñaëc ñieåm veà ngöõ phaùp 46 1. Ñaëc ñieåm veà quan heä cuûa caùc thaønh toá caáu taïo 46 Muïc luïc luaän vaên 2.

Khaû naêng keát hôïp cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp vôùi caùc thaønh toá ñöùng tröôùc vaø sau noù 47 3. Soá cuûa danh töø 48 4. Hình thöùc sôû höõu cuûa danh töø 51 III. Ñaëc ñieåm veà ngöõ nghóa 51 1.

Nghóa cuûa töø coù theå mang tính khaùi quaùt hoaëc cuï theå 51 2. Nghóa cuûa töø gheùp keát hôïp hai thaân töø 52 3. Nghóa cuûa töø gheùp ñöôïc xaùc ñònh theo phöông phaùp phaân tích caùc thaønh toá 52 4. Khaû naêng keát hôïp nghóa cuûa caùc thaønh toá 53 5.

Nhöõng töø phaùi sinh lieân keát thaønh caùc nhoùm theo daáu hieäu chæ nghóa 55 6. Nghóa cuûa töø döïa vaøo phöông tieän bieåu hieän ñaëc tröng cuûa ngoân ngöõ 57 Tieåu keát 59 Chöông III: So saùnh veà ñaëc ñieåm caáu taïo, ngöõ phaùp vaø ngöõ nghóa cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp trong tieáng Vieät vaø tieáng Anh 61 I/- So saùnh veà caáu taïo 61 1. Phöông thöùc caáu taïo töø 61 2. Hình thöùc keát hôïp caên toá vaø phuï toá 62 3.

So saùnh troïng aâm 63 4. So saùnh söï chuyeån loaïi 66 5. Hieän töôïng phaùi sinh cuøng moät thaân töø 68 II. So saùnh veà ngöõ phaùp 68 1.

Tính chaát cuûa hình vò trong tieáng Anh vaø tieáng trong tieáng Vieät 68 2. So saùnh caùc thaønh toá caáu taïo 72 3. Hình thöùc soá nhieàu 72 4. So saùnh veà ngöõ nghóa 79 1.

Ngöõ nghóa cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp bao goàm hai yeáu toá ñoàng nghóa 79 2. Ngöõ nghóa cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp bao goàm hai yeáu toá khaùc nghóa cuï theå, nhöng cuøng moät tröôøng töø vöïng 79 3. Nghóa doàn haún leân moät yeáu toá naøo ñoù trong töø 80 4. Ngöõ nghóa cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp khi thì heïp hôn, khi thì roäng hôn nghóa cuûa caùc thaønh toá 81 5.

Nghóa ñöôïc suy ra töø nghóa cuûa caùc thaønh toá 81 6. So saùnh hieän töôïng ngöõ nghóa 82 Tieåu keát 86 KEÁT LUAÄN 89 Taøi lieäu tham khaûo 93 Phuï luïc 98 - 126 Muïc luïc luaän vaên 1 MÔÛ ÑAÀU I. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Tieáng Anh vaø tieáng Vieät thuoäc loaïi hình ngoân ngöõ khaùc nhau. Ñieàu ñoù theå hieän moïi hieän töôïng ngoân ngöõ, ñaëc bieät laø söï löïa choïn phöông thöùc ñònh danh cuûa söï vaät.

Ñònh danh laø hoaït ñoäng cuûa ngoân ngöõ nhaèm goïi teân nhöõng söï vaät, tính chaát trong moät hoaït ñoäng cuï theå rieâng bieät. Ñeå bieåu ñaït caùc khaùi nieäm phöùc hôïp, töø gheùp coù öu theá roõ raøng nhôø hình thöùc ngaén goïn nhöng theå hieän noäi dung phong phuù, ña daïng hôn haún so vôùi caùc loaïi töø khaùc. Hình thöùc gheùp laø moät phöông thöùc caáu taïo töø cô baûn trong tieáng Vieät cuõng nhö trong tieáng Anh. Gheùp khoâng phaûi laø phöông thöùc caáu taïo töø duy nhaát nhöng phoå bieán nhaát.

Xeùt veà soá löôïng vaø caùc ñaëc tính töø vöïng-ngöõ nghóa, danh töø gheùp noùi chung coù soá löôïng lôùn vaø ña daïng hôn so vôùi caùc loaïi khaùc veà hình thöùc caáu taïo laãn ngöõ nghóa caáu taïo. Vieäc nghieân cöùu danh töø gheùp trong tieáng Vieät vaø tieáng Anh giuùp cho vieäc hieåu roõ cô cheá caáu taïo töø gheùp noùi rieâng, caáu taïo töø noùi chung vaø caùc moái quan heä thuoäc noäi taïi cuûa töø. Ngoaøi ra, cô cheá caáu taïo töø gheùp coøn boå sung theâm hình thöùc phaùi sinh laø caáu truùc caáu taïo töø, lónh vöïc chòu aûnh höoûng cuûa loaïi hình ngoân ngöõ ña tieát vaø bieán hình nhö tieáng Anh. Ngoân ngöõ laø coâng cuï cuûa tö duy.

Ngoân ngöõ naøo cuõng phaûi bieåu hieän tö duy. Moãi ngoân ngöõ bieåu hieän theo caùch rieâng cuûa mình. Laøm theá naøo ñeå ngöôøi hoïc ngoaïi ngöõ coù theå naém baét nhanh nhaïy nhöõng döõ lieäu ngoân ngöõ khaùc nhau aáy? Trong giao tieáp haøng ngaøy, coù moät lôùp töø thuoäc voán töø tieâu cöïc, Môû ñaàu - Trang 1 2 nhöng phoå bieán trong moät soá hoaït ñoäng xaõ hoäi-ngheà nghieäp, ñoù laø lôùp danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp, chæ ngöôøi. Nhöõng töø naøy ñöôïc hình dung thaønh moät khaùi nieäm phaûn aùnh nhöõng neùt ñaëc tröng cô baûn nhaát nhaèm goïi teân nhöõng söï vieäc, nhöõng tính chaát trong moät hoaït ñoäng rieâng bieät.

Ñi saâu nghieân cöùu lôùp töø naøy giuùp cho vieäc heä thoáng laïi caùc ñaëc ñieåm hình thöùc vaø ngöõ nghóa cuûa töø gheùp ñöôïc khaûo saùt ôû bình dieän caáu taïo töø caû trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät, so saùnh vôùi tieáng Anh ñeå coù caùi nhìn toaøn dieän hôn veà vò trí chöùc naêng cuûa chuùng trong hoaït ñoäng giao tieáp noùi chung vaø trong thoùi quen söû duïng cuûa ngöôøi baûn ngöõ noùi rieâng khi muoán dieãn ñaït moät hoaït ñoäng mang tính ngheà nghieäp. Vieäc xaùc ñònh baûn chaát cuûa danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp khoâng phaûi laø ñieàu ñôn giaûn khi maø xung quanh lôùp töø ñoù coù nhieàu ñieàu phöùc taïp, nhieàu vaán ñeà coøn tranh caõi lieân quan ñeán chính khaùi nieäm töø gheùp vaø ranh giôùi töø gheùp vôùi caùc ñôn vò töø vöïng khaùc. Vì theá, nghieân cöùu lôùp töø gheùp chæ ngheà nghieäp coù yù nghóa thieát thöïc trong vieäc goùp phaàn mieâu taû moät caùch toaøn dieän lôùp töø coù soá löôïng ñaùng keå vaø khaù ñaëc bieät trong voán töø tieáng Vieät vaø trong tieáng Anh. Vieäc daïy tieáng Vieät cho ngöôøi nöôùc ngoaøi cuõng nhö daïy tieáng nöôùc ngoaøi cho ngöôøi Vieät, maø ñaëc bieät laø vieäc daïy tieáng Anh cho ngöôøi Vieät trong nhöõng naêm gaàn ñaây ñaõ dieãn ra khaùphoå bieán.

Tuy nhieân, laøm theá naøo ñeå ngöôøi daïy deã daøng truyeàn ñaït, ngöôøi hoïc deã daøng tieáp thu laø moät vaán ñeà caàn ñöôïc nghieân cöùu. Noù caøng noùng hoåi khi ngöôøi hoïc luoân coù xu höôùng muoán ruùt ngaén thôøi gian hoïc taäp maø chaát löôïng vaãn caàn ñöôïc ñaûm baûo. Yeâu caàu aáy ñaët ra traùch nhieäm ngaøy caøng naëng neà ñoái vôùi caùc giaùo vieân daïy tieáng, ñoàng thôøi cuõng laø yeâu caàu ñoái vôùi ngaønh ngoân ngöõ hoïc. Môû ñaàu - Trang 2 3 Ñeà taøi cuûa luaän vaên laø: Ñaëc ñieåm veà caáu taïo, ngöõ nghóa vaø ngöõ phaùp cuûa caùc danh töø gheùp chæ ngheà nghieäp, trong tieáng Vieät (so saùnh vôùi lôùp töø töông öùng trong tieáng Anh).

Muïc ñích cuûa luaän vaên laø so saùnh veà maët hình thöùc caáu taïo vaø ngöõ nghóa cuûa lôùp danh töø naøy trong hai ngoân ngöõ, töø ñoù chæ ra nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø khaùc bieät veà ngöõ nghóa, ngöõ phaùp cuûa lôùp töø gheùp chæ ngheà nghieäp. Beân caïnh ñoù luaän vaên coøn tieán haønh moät soá so saùnh ñoái chieáu thoâng qua vieäc khaûo saùt khaû naêng hoaït ñoäng cuûa chuùng trong nhöõng boái caûnh giao tieáp cuï theå. Caùc ñaëc ñieåm hình thöùc vaø ngöõ nghóa cuûa töø gheùp ñöôïc khaûo saùt ôû bình dieän caáu taïo töø. Töø gheùp ñöôïc phaân tích veà hình thöùc caáu taïo nhaèm muïc ñích laøm roõ caùc yeáu toá vaø phöông thöùc caáu taïo töø.