Luận văn thạc sĩ: So sánh dân ca người Nùng và người Choang tại Việt Nam và Trung Quốc

Luận văn thạc sĩ so sánh dân ca người Nùng ở Lạng Sơn, Việt Nam và người Choang ở Quảng Tây, Trung Quốc, khám phá nét văn hóa độc đáo.

• Tác giả: Yang Dong Mei
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Bích Lan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: So Sánh Dân Ca Người Nùng Và Người Choang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích của luận văn
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ GIỚI THIỆU ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Nghiên cứu của các tác giả Việt Nam
• 1.1.2. Nghiên cứu của các tác giả Trung Quốc
• 1.1.3. Nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
• 1.1.4. Một số khái niệm
• 1.2. Giới thiệu tộc người nghiên cứu
• 1.3. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
• 1.3.1. Về người Nùng ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn
• 1.3.2. Về người Choang ở huyện Long Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: DÂN CA CỦA NGƢỜI NÙNG Ở HUYỆN CAO LỘC, TỈNH LẠNG SƠN
• 2.1. Các thể loại dân ca
• 2.2. Hình thức diễn xướng
• 2.3. Trường hợp diễn xướng
• 2.4. Xu hướng biến đổi
• 2.5. Thực trạng bảo tồn và phát huy
• 2.6. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: DÂN CA CỦA NGƢỜI CHOANG Ở HUYỆN LONG CHÂU, KHU TỰ TRỊ DÂN TỘC CHOANG QUẢNG TÂY
• 3.1. Các thể loại dân ca
• 3.2. Hình thức diễn xướng
• 3.3. Trường hợp diễn xướng
• 3.4. Xu hướng biến đổi
• 3.5. Thực trạng bảo tồn và phát huy
• 3.6. Tiểu kết Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT VÀI SO SÁNH VỀ DÂN CA CỦA NGƢỜI NÙNG Ở TỈNH LẠNG SƠN VÀ NGƢỜI CHOANG Ở KHU TỰ TRỊ DÂN TỘC CHOANG QUẢNG TÂY
• 4.1. Về thể loại dân ca
• 4.2. Về hình thức diễn xướng
• 4.3. Về trường hợp diễn xướng
• 4.4. Về xu hướng biến đổi
• 4.5. Về thực trạng bảo tồn và phát huy
• 4.6. Một số khuyến nghị
• 4.7. Tiểu kết Chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dân ca người Nùng và người Choang

Dân ca là một phần quan trọng trong văn hóa của các tộc người, đặc biệt là dân tộc Nùng ở Việt Nam và dân tộc Choang ở Trung Quốc. Cả hai tộc người này đều có những đặc điểm văn hóa riêng biệt, nhưng cũng có nhiều điểm tương đồng. Dân ca của người Nùng thường mang âm hưởng trữ tình, thể hiện tâm tư, tình cảm của người dân trong cuộc sống hàng ngày. Trong khi đó, dân ca của người Choang lại phản ánh sâu sắc các phong tục tập quán và tín ngưỡng của họ. Việc so sánh dân ca giữa hai tộc người này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn hóa của họ mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

1.1. Đặc điểm văn hóa của người Nùng và người Choang

Người Nùng và người Choang đều có nguồn gốc lịch sử chung, nhưng đã phát triển văn hóa riêng biệt. Người Nùng chủ yếu sinh sống ở Lạng Sơn, Việt Nam, trong khi người Choang tập trung ở Quảng Tây, Trung Quốc. Cả hai tộc người đều có những phong tục tập quán đặc sắc, thể hiện qua các bài dân ca, điệu múa và lễ hội truyền thống.

1.2. Vai trò của dân ca trong đời sống người Nùng và người Choang

Dân ca không chỉ là hình thức nghệ thuật mà còn là phương tiện giao tiếp, thể hiện tình cảm và tâm tư của người dân. Đối với người Nùng, dân ca thường được sử dụng trong các dịp lễ hội, cưới hỏi, hay trong sinh hoạt hàng ngày. Tương tự, dân ca của người Choang cũng đóng vai trò quan trọng trong các nghi lễ và sự kiện cộng đồng.

II. So sánh thể loại dân ca giữa người Nùng và người Choang

Thể loại dân ca của người Nùng và người Choang rất phong phú và đa dạng. Người Nùng có các thể loại như Sli, Lượn, trong khi người Choang nổi bật với các bài hát dân gian mang đậm bản sắc văn hóa. Việc phân tích thể loại dân ca giúp nhận diện rõ hơn những đặc điểm riêng biệt và sự tương đồng giữa hai tộc người.

2.1. Các thể loại dân ca của người Nùng

Người Nùng có nhiều thể loại dân ca như Sli, Lượn, và các bài đồng dao. Mỗi thể loại đều mang một ý nghĩa và giá trị văn hóa riêng, phản ánh đời sống và tâm tư của người dân. Sli thường được hát trong các dịp lễ hội, trong khi Lượn thường được sử dụng trong các buổi giao lưu văn hóa.

2.2. Các thể loại dân ca của người Choang

Dân ca của người Choang cũng rất đa dạng với nhiều thể loại như bài hát dân gian, điệu múa hát. Những bài hát này thường được biểu diễn trong các lễ hội truyền thống, thể hiện sự gắn kết cộng đồng và bảo tồn văn hóa dân tộc.

III. Hình thức diễn xướng dân ca của người Nùng và người Choang

Hình thức diễn xướng dân ca của người Nùng và người Choang có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng có những khác biệt rõ rệt. Người Nùng thường sử dụng hình thức diễn xướng truyền miệng, trong khi người Choang có những hình thức biểu diễn kết hợp với múa và nhạc cụ.

3.1. Hình thức diễn xướng của người Nùng

Người Nùng thường diễn xướng dân ca qua hình thức hát đối đáp, kết hợp với các điệu múa truyền thống. Hình thức này không chỉ tạo ra không khí vui tươi mà còn thể hiện sự giao lưu văn hóa giữa các cá nhân trong cộng đồng.

3.2. Hình thức diễn xướng của người Choang

Người Choang có những hình thức diễn xướng phong phú, thường kết hợp giữa hát và múa. Các bài hát dân ca thường được biểu diễn trong các lễ hội, tạo nên không khí sôi động và gắn kết cộng đồng.

IV. Xu hướng biến đổi dân ca của người Nùng và người Choang

Dân ca của người Nùng và người Choang đang trải qua nhiều biến đổi do sự tác động của xã hội hiện đại. Việc bảo tồn và phát huy giá trị dân ca là một thách thức lớn đối với cả hai tộc người. Nghiên cứu xu hướng biến đổi giúp nhận diện những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của dân ca.

4.1. Xu hướng biến đổi dân ca của người Nùng

Dân ca của người Nùng đang dần bị ảnh hưởng bởi các yếu tố hiện đại hóa, dẫn đến sự thay đổi trong nội dung và hình thức biểu diễn. Nhiều bài dân ca truyền thống đang bị lãng quên, trong khi các thể loại âm nhạc hiện đại ngày càng phổ biến.

4.2. Xu hướng biến đổi dân ca của người Choang

Tương tự, dân ca của người Choang cũng đang đối mặt với những thách thức từ sự phát triển của xã hội. Nhiều nghệ nhân trẻ không còn mặn mà với việc học hỏi và biểu diễn dân ca truyền thống, dẫn đến nguy cơ mai một văn hóa.

V. Thực trạng bảo tồn và phát huy dân ca của người Nùng và người Choang

Bảo tồn và phát huy dân ca là nhiệm vụ quan trọng nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa của người Nùng và người Choang. Cả hai tộc người đều đang nỗ lực thực hiện các chương trình bảo tồn văn hóa, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc thu hút sự quan tâm của thế hệ trẻ.

5.1. Thực trạng bảo tồn dân ca của người Nùng

Người Nùng đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn dân ca thông qua các hoạt động văn hóa, lễ hội. Tuy nhiên, việc thu hút sự tham gia của giới trẻ vẫn là một thách thức lớn.

5.2. Thực trạng bảo tồn dân ca của người Choang

Người Choang cũng đang thực hiện nhiều chương trình bảo tồn văn hóa, nhưng sự quan tâm của thế hệ trẻ đối với dân ca truyền thống đang giảm sút. Cần có những biện pháp khuyến khích và giáo dục để bảo tồn giá trị văn hóa này.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của dân ca người Nùng và người Choang

Dân ca của người Nùng và người Choang không chỉ là di sản văn hóa quý giá mà còn là cầu nối giữa các thế hệ. Việc bảo tồn và phát huy giá trị dân ca là cần thiết để giữ gìn bản sắc văn hóa của hai tộc người. Tương lai của dân ca phụ thuộc vào sự quan tâm và nỗ lực của cộng đồng trong việc gìn giữ và phát triển văn hóa truyền thống.

6.1. Tầm quan trọng của dân ca trong văn hóa cộng đồng

Dân ca đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các thế hệ và duy trì bản sắc văn hóa. Nó không chỉ là hình thức nghệ thuật mà còn là phương tiện truyền tải giá trị văn hóa và lịch sử của mỗi tộc người.

6.2. Định hướng phát triển dân ca trong tương lai

Cần có những chính sách và chương trình cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy giá trị dân ca. Việc kết hợp giữa truyền thống và hiện đại sẽ giúp dân ca phát triển bền vững trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, trong đó người Nùng là một trong 53 dân tộc thiểu số, có dân số khoảng 968.800 người theo Tổng điều tra Dân số và nhà ở năm 2009, đứng thứ 7 về quy mô dân số. Người Nùng tập trung chủ yếu tại các tỉnh miền Bắc như Lạng Sơn (314.295 người), Cao Bằng, Bắc Giang, Hà Giang, Bắc Kạn. Ở phía bên kia biên giới, Trung Quốc cũng là quốc gia đa dân tộc với người Choang là dân tộc thiểu số đông nhất, chủ yếu cư trú tại khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Người Nùng và người Choang có nguồn gốc lịch sử gần gũi, cùng thuộc nhóm ngôn ngữ Tày-Thái, tạo nên nền tảng văn hóa tương đồng nhưng cũng có những khác biệt do điều kiện chính trị, kinh tế, xã hội khác nhau giữa hai quốc gia.

Dân ca là một loại hình văn hóa phi vật thể đặc trưng, phản ánh đời sống tinh thần, tâm tư tình cảm của cộng đồng người Nùng và người Choang. Tuy nhiên, các nghiên cứu so sánh về dân ca của hai dân tộc này còn rất hạn chế, đặc biệt là nghiên cứu có hệ thống về thể loại, hình thức diễn xướng, xu hướng biến đổi và thực trạng bảo tồn. Luận văn tập trung nghiên cứu dân ca của người Nùng ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn (Việt Nam) và người Choang ở huyện Long Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) trong bối cảnh từ năm 1986 đến nay, nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân ca, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa và tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa hai nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết Dân tộc học/Nhân học: Nhấn mạnh vai trò của chủ thể văn hóa trong việc lựa chọn và thực hành văn hóa, giúp phân tích biến đổi văn hóa dân ca trong bối cảnh xã hội hiện đại.
• Lý thuyết Tiếp cận liên ngành: Kết hợp các lĩnh vực địa lý học, văn hóa học, xã hội học, tôn giáo học để hiểu sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng đến dân ca như điều kiện sống, bối cảnh xã hội, quan hệ giao lưu dân tộc.
• Lý thuyết Phát triển bền vững văn hóa: Xem văn hóa dân tộc là yếu tố gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị dân ca.

Các khái niệm chính bao gồm: dân ca, thể loại dân ca, hình thức diễn xướng, trường hợp diễn xướng, xu hướng biến đổi văn hóa, bảo tồn và phát huy văn hóa phi vật thể.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp tài liệu thứ cấp từ các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về dân ca người Nùng và người Choang; thu thập dữ liệu sơ cấp qua điền dã dân tộc học tại huyện Cao Lộc (Việt Nam) và huyện Long Châu (Trung Quốc).
• Phương pháp điền dã dân tộc học: Quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm với nhiều đối tượng trong cộng đồng dân cư, ghi âm, chụp ảnh để thu thập dữ liệu thực tiễn về dân ca và các hình thức diễn xướng.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh: So sánh lịch đại và đồng đại về thể loại, hình thức, nội dung dân ca giữa hai dân tộc nhằm tìm ra điểm tương đồng và khác biệt.
• Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến từ các chuyên gia nghiên cứu văn hóa dân tộc, nhà quản lý địa phương để hoàn thiện kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu điền dã gồm khoảng vài chục đến hơn trăm người thuộc các nhóm tuổi, giới tính khác nhau, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho cộng đồng dân cư nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2019, bao gồm giai đoạn chuẩn bị, thu thập dữ liệu, phân tích và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng thể loại dân ca
   Người Nùng ở huyện Cao Lộc có các thể loại dân ca chính gồm: hát Sli, Cỏ Lảu, khúc hát tang lễ, hát Then, hát ru, đồng dao. Trong đó, hát Sli là thể loại phổ biến nhất, được sử dụng trong các dịp hội chợ, lễ cưới, ngày tết với hình thức hát đối đáp nam nữ. Người Choang ở huyện Long Châu có các thể loại dân ca như sơn ca, khúc hát kể chuyện, khúc hát tục lễ, đồng dao, hát ru, trong đó Đán ca (tình ca) là thể loại đặc trưng với ba làn điệu chính: Long Châu, Bài Tông, Kim Long.

2. Hình thức diễn xướng đa dạng
   Dân ca người Nùng chủ yếu diễn xướng bằng hát đối đáp, đơn ca, hợp xướng không cần nhạc cụ đệm, riêng hát Then có đàn tính kèm theo. Người Choang cũng có hình thức hát đơn ca, đối đáp, vừa hát vừa đàn, đặc biệt là hát Then và Đán ca. Các trường hợp diễn xướng thường diễn ra tại chợ phiên, chợ hội, lễ hội truyền thống, nghi lễ tín ngưỡng và các hoạt động văn nghệ.

3. Xu hướng biến đổi dân ca

   • Ở người Nùng, dân ca đang chịu ảnh hưởng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập, dẫn đến sự suy giảm bản sắc văn hóa truyền thống, đặc biệt là lớp trẻ ít biết hát Sli, Cỏ Lảu, đồng dao và hát ru. Tuy nhiên, có xu hướng giữ gìn, kế thừa và phát huy thông qua các lớp dạy hát, câu lạc bộ dân ca, đưa dân ca vào trường học và các hoạt động văn nghệ.
   • Người Choang cũng có xu hướng tương tự, với sự đa dạng hóa phương thức truyền thụ qua công nghệ thông tin, đồng thời tiếp nhận văn hóa ngoại lai, tạo nên sự pha trộn văn hóa nhưng cũng có nguy cơ mai một bản sắc.

4. Thực trạng bảo tồn và phát huy
   Ở huyện Cao Lộc, các lớp dạy hát Sli, Then được tổ chức với sự hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức quốc tế, tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế do thiếu sự quan tâm của lớp trẻ. Các hoạt động văn nghệ dân gian được tổ chức thường xuyên vào dịp lễ tết, góp phần quảng bá dân ca. Ở huyện Long Châu, dân ca được bảo tồn thông qua các lễ hội truyền thống, câu lạc bộ văn nghệ và sự quan tâm của chính quyền địa phương.

Thảo luận kết quả

Sự đa dạng thể loại và hình thức diễn xướng dân ca của người Nùng và người Choang phản ánh sự phong phú văn hóa dân tộc và mối quan hệ lịch sử gần gũi giữa hai dân tộc. Sự khác biệt về ngôn ngữ, phương ngữ và điều kiện xã hội đã tạo nên những nét riêng biệt trong dân ca của mỗi bên. Việc dân ca được sử dụng trong các nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng cho thấy vai trò quan trọng của nó trong đời sống tinh thần.

Xu hướng biến đổi dân ca chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và toàn cầu hóa, dẫn đến sự mai một bản sắc văn hóa truyền thống, đặc biệt là ở thế hệ trẻ. Tuy nhiên, các chính sách bảo tồn văn hóa phi vật thể, sự nỗ lực của nghệ nhân và cộng đồng đã tạo ra những chuyển biến tích cực, giúp dân ca được duy trì và phát huy.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của các dân tộc thiểu số trong khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc, khi văn hóa truyền thống vừa được bảo tồn vừa phải thích nghi với bối cảnh hiện đại. Việc đưa dân ca vào trường học và các hoạt động văn nghệ là bước đi quan trọng để duy trì sự sống động của loại hình văn hóa này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ người biết hát dân ca theo nhóm tuổi, bảng so sánh các thể loại dân ca và hình thức diễn xướng giữa hai dân tộc, cũng như biểu đồ xu hướng biến đổi dân ca qua các thập kỷ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức các lớp đào tạo và truyền dạy dân ca cho thế hệ trẻ

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ thanh thiếu niên biết và yêu thích dân ca lên ít nhất 30% trong 5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, các trường học, các câu lạc bộ văn nghệ địa phương.
   • Timeline: Triển khai ngay trong năm học tiếp theo, duy trì và mở rộng hàng năm.

2. Đưa dân ca vào chương trình giáo dục chính khóa và ngoại khóa

   • Mục tiêu: Học sinh các cấp được tiếp cận và thực hành dân ca trong môi trường học đường.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục các tỉnh, nhà trường.
   • Timeline: Xây dựng chương trình trong 1-2 năm, áp dụng thí điểm và nhân rộng.

3. Phát triển các sự kiện văn hóa, lễ hội dân ca quy mô địa phương và quốc tế

   • Mục tiêu: Tăng cường quảng bá dân ca, thu hút khách du lịch và nâng cao nhận thức cộng đồng.
   • Chủ thể thực hiện: UBND các huyện, Sở Văn hóa, Du lịch, các tổ chức xã hội.
   • Timeline: Tổ chức hàng năm, kết hợp với các lễ hội truyền thống.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong bảo tồn và phát huy dân ca

   • Mục tiêu: Số hóa kho tàng dân ca, phát triển các ứng dụng học tập trực tuyến, truyền thông đa phương tiện.
   • Chủ thể thực hiện: Viện nghiên cứu văn hóa, các trung tâm công nghệ, tổ chức phi chính phủ.
   • Timeline: Xây dựng cơ sở dữ liệu trong 2 năm, phát triển ứng dụng trong 3 năm tiếp theo.

5. Hỗ trợ nghệ nhân dân ca và cộng đồng trong việc sáng tác, biểu diễn và truyền dạy

   • Mục tiêu: Tạo điều kiện vật chất và tinh thần để nghệ nhân phát huy vai trò, duy trì truyền thống.
   • Chủ thể thực hiện: Các tổ chức văn hóa, chính quyền địa phương, quỹ bảo tồn văn hóa.
   • Timeline: Thực hiện liên tục, đánh giá hiệu quả hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc và dân ca học

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn, phân tích so sánh sâu sắc về dân ca người Nùng và người Choang, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.
   • Use case: Phát triển các đề tài nghiên cứu, luận án, bài báo khoa học.

2. Cơ quan quản lý văn hóa và chính sách

   • Lợi ích: Tham khảo các đề xuất bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc, xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển văn hóa, tổ chức các chương trình bảo tồn.

3. Giáo viên và nhà giáo dục

   • Lợi ích: Hiểu rõ về dân ca truyền thống để đưa vào giảng dạy, tổ chức hoạt động ngoại khóa.
   • Use case: Thiết kế chương trình học, tổ chức câu lạc bộ văn nghệ.

4. Nghệ nhân dân ca và cộng đồng dân tộc Nùng, Choang

   • Lợi ích: Nhận thức về giá trị văn hóa, phương pháp bảo tồn và phát huy dân ca.
   • Use case: Truyền dạy dân ca, tổ chức biểu diễn, sáng tác mới.

Câu hỏi thường gặp

1. Dân ca người Nùng và người Choang có điểm gì giống nhau?
   Cả hai dân tộc đều có dân ca phong phú, đa dạng thể loại như hát đối đáp, hát ru, đồng dao, và đều sử dụng dân ca trong các nghi lễ, lễ hội truyền thống. Họ cùng thuộc nhóm ngôn ngữ Tày-Thái nên có nhiều nét tương đồng về nội dung và hình thức diễn xướng.

2. Tại sao dân ca người Nùng và người Choang đang có nguy cơ mai một?
   Do ảnh hưởng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập và sự phát triển kinh tế xã hội, lớp trẻ ít quan tâm đến dân ca truyền thống, dẫn đến sự suy giảm người biết hát và thực hành dân ca trong cộng đồng.

3. Các hình thức diễn xướng dân ca phổ biến ở hai dân tộc là gì?
   Người Nùng chủ yếu hát đối đáp nam nữ, đơn ca, hợp xướng không cần nhạc cụ đệm, riêng hát Then có đàn tính. Người Choang cũng có hát đơn ca, đối đáp, vừa hát vừa đàn, đặc biệt là hát Then và Đán ca.

4. Có những giải pháp nào để bảo tồn dân ca hiệu quả?
   Các giải pháp gồm tổ chức lớp dạy hát cho thế hệ trẻ, đưa dân ca vào chương trình giáo dục, phát triển lễ hội văn hóa, ứng dụng công nghệ số hóa và hỗ trợ nghệ nhân dân ca.

5. Dân ca có vai trò gì trong đời sống văn hóa của người Nùng và người Choang?
   Dân ca là phương tiện giao tiếp, biểu đạt tình cảm, truyền tải giá trị văn hóa, đồng thời là phần không thể thiếu trong các nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội, góp phần duy trì bản sắc văn hóa dân tộc.

Kết luận

• Dân ca của người Nùng ở Lạng Sơn và người Choang ở Quảng Tây là kho tàng văn hóa phong phú, đa dạng về thể loại và hình thức diễn xướng, phản ánh đời sống tinh thần và bản sắc dân tộc.
• Hai dân tộc có nhiều điểm tương đồng do cùng nguồn gốc lịch sử và ngôn ngữ, nhưng cũng có những khác biệt do điều kiện xã hội và văn hóa riêng biệt.
• Dân ca đang chịu tác động của hiện đại hóa và hội nhập, dẫn đến nguy cơ mai một, đặc biệt ở thế hệ trẻ.
• Các chính sách bảo tồn, các hoạt động truyền dạy và quảng bá dân ca đã tạo ra những chuyển biến tích cực, góp phần duy trì và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy dân ca, đồng thời khuyến khích giao lưu văn hóa giữa hai dân tộc, góp phần tăng cường tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc.

Next steps: Triển khai các lớp đào tạo dân ca, đưa dân ca vào giáo dục, phát triển lễ hội văn hóa, ứng dụng công nghệ số và hỗ trợ nghệ nhân.

Call to action: Các nhà nghiên cứu, quản lý văn hóa, giáo viên và cộng đồng dân tộc cần phối hợp chặt chẽ để bảo tồn và phát huy giá trị dân ca, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Mục lục,Phụ lục, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chương: Chƣơng I.Tổng quan tình hìnhnghiên cứu và giới thiệuđịa bàn nghiên cứu Chƣơng II. Dân ca của người Nùng ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn Chƣơng III. Dân ca của người Choang ở huyện Long Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây Chƣơng IV.Một vài so sánh về dân ca của người Nùng ở tỉnh Lạng Sơn và người Choang ở khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUANTÌNH HÌNH NGHIÊN CỨUVÀ GIỚI THIỆU ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Nghiên cứucủa các tác giả Việt Nam Ở Việt Nam, dân tộc Nùng có chung nguồn gốc lịch sử với dân tộc Tày,nên đã có khá nhiều công trình nghiên cứu chung về văn hóa Tày Nùng. Riêng về lĩnh vực dân ca, có thể nhắc đếnLượn cọi Tày Nùng:Sli, lượn Dân ca trữ tình Tày Nùng của Vi Hồng (Nxb. Văn hóa, 1979); Dân ca trữ tình/Cungvăn lược của Lê Bích Ngân sưu tầm và biên soạn (Nxb.

Văn hóa dân tộc, 1987); Sli lượn hát đôi của người Tày Nùngở Cao Bằng của Hoàng Thị Quỳnh Nha (Nxb. Trước đây, người Nùng và người Tày thường chung sống, lao động sản xuất trong cùng một không gian cư trú nhất định nên trong sinh hoạt văn hóa, họ có rất nhiều điểm tươngđồng. Tuy nhiên, không ít những những đặc trưng, những nét độc đáo riêng trong văn hóa của từng tộc người cũng được các nhà nghiên cứu tìm tòi, phân tích.Trong những công trình nghiên cứu riêng về dân ca người Nùng,đáng lưu ýlàDân ca Nùng của Mông Ky Slay, Lê Chí Quế, Hoàng Huy Phát sưu tầm, tuyển, dịch vàbiên soạn (Nxb. Cuốn sách này tập trung giới thiệumột phần vốn dân ca của hai nhóm địa phương dân tộc Nùng là Nùng Cháo vàNùng Phàn Slình, trong đó có các bài đồng dao, các khúc hát tang lễ, Cỏ Lẳu, Sli.

Ngoài ra, còn một số công trình sưu tập từng thể loại dân ca của người Nùng ở tỉnh Lạng Sơn nhưBáo slao sli tò toóp của Mã Thế Vinh sưu tầm, biên dịch và giới thiệu (Nxb. Lao Động, 2011); Cỏ lẳu và sli Nùng Phản Slình Lạng Sơn do Hoàng San sưu tầm và Mã Thế Vinh biên dịch (Nxb.Lao Động, 2012);Sli lớn – dân ca của người Nùng Phàn Slình – Lạng Sơn do Hoàng Tuấn Cư, Hoàng Văn Mộc sưu tầm, Lâm Xuân Đào, Hoàng Tuấn Cư dịch (Nxb.Những công trình trên đã cho thấy 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kho tàng dân ca người Nùng khá đồ sộ về quy mô và phong phú về thể loại, làn điệucũng như nội dung phản ánh. Do người Nùng Việt Nam và người Choang Trung Quốc có quan hệ chặt chẽ, nghiên cứu so sánh về hai tộc người này đã được một số học giả Việt Nam quan tâm; trong đó phải kể đến “Một số hình thức tín ngưỡng dân gian của người Tày, Nùng Việt Nam và người Choang Trung Quốc” của tác giả Nguyễn Thị Yên (2004). Thông qua nghiên cứu này, tác giả đã chỉ ra dân tộc Tày, Nùng ở Việt Nam và dân tộcChoang ở Trung Quốc đều thuộc nhóm ngôn ngữ Tày-Thái.

Các nhóm dân tộc này có nhiều điểm tương đồng về nguồn gốc lịch sử, địa bàn cư trú, dẫn đến nhiều điểm tương đồng về văn hóa và phong tục tập quán. Tác giả đã trình bày những điểm tương đồng cụ thể về tôn giáo tín ngưỡng của hai tộc người này và phân tích nguyên nhân của sự tương đồng đó. Bên cạnh các công trình liên quan đến người Choang Trung Quốc, có một số tài liệu đã đề cập trực tiếp đến dân ca người Choang Quảng Tây. Có thể kể ra những nghiên cứu như: So sánh kết cấu vần luật trong ca dao của tộc người Choang ở Trung Quốc và trong ca dao của tộc người Việt ở Việt Namcủa tác giả Kiều Thu Hoạch dịch, Vi Thụ Quan (2005); Từ lễ hội Lồng Tồng dân tộc Choang bàn về tết mồng Ba tháng Ba ở Việt Nam của Nguyễn Ngọc Thơ (2008); Ca dao dân tộc Choang - Quảng Tây (so sánh với ca dao dân tộc Tày Nùng – Lạng Sơn) của Hoàng Diệp Hằng (2013),… Trong nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Thơ, thông qua nghiên cứu về lễ hội truyền thống của người Choang Quảng Tây Trung Quốc – lễ hội Long Tong, tác giả kêu gọi sự coi trọng các hình thức văn hóa dân gian của dân tộc và kiến nghị phục hồi lễ hội mồng Ba tháng Ba truyền thống của người Việt Nam.

Ca dao là phần lời của dân ca, là những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ dân ca. Trong bài “So sánh kết cấu vần luật trong ca dao của tộc người Choang ở Trung Quốc và trong ca dao của tộc 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] người Việt ở Việt Nam”, thông qua so sánh kết cấu vần luật trong các hình thức ca dao của hai tộc người Choang – Việt, tác giả cho thấy kết cấu vần luật của hai tộc người này đại thể giống nhau, và đã phân tích bối cảnh văn hóa của sự tương đồng về vần luật trong ca dao hai dân tộc Choang – Việt. Luận văn thạc sỹ của Hoàng Diệp Hằng “Ca dao dân tộc Choang – Quảng Tây (so sánh với ca dao dân tộc Tày Nùng – Lạng Sơn)” đã tập trung nghiên cứu ca dao dân tộc Choang ở các khía cạnh như nguồn gốc văn hóa, nội dung và những phương diện nghệ thuật, trong đó có sự so sánh với ca dao của dân tộc Tày, Nùng ở Việt Nam. Nghiên cứu của các tác giảTrung Quốc Do sự tác động của các chính sách nhà nước Trung Quốc, các vấn đề về văn hóa dân gian ngày càng được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu.

Từ thập kỷ 80 của thế kỷ XX, dân ca người Choang ngày càng được coi trọng trong bối cảnh khuyến khích bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian truyền thống. Hội nghị về dân ca người Choang lần đầu tiên được triệu tập tại Học viện Dân tộc Quảng Tây vào năm 1984. Tình hình nghiên cứu về dân ca người Choang cũng đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, kể từ thập kỷ 80 của thế kỷ XX đến nay.Trong đó, các hướng nghiên cứu chủ yếu bao gồm: nghiên cứu về nguồn gốc lịch sử, nghiên cứu về nội dung và hình thức, nghiên cứu về bản thể âm nhạc, nghiên cứu về sự bảo tồn và phát huy. Trong số những công trình nghiên cứu tiêu biểu, phải kể đến những bài viết được công bố trên các tạp chí và báo chí như: -潘其旭（ ，壮族歌圩的起源及其发展问题的探讨；民族研究， ） （ ）： (Phan Kì Húc (1981),Nghiên cứu về vấn đề khởi nguyên và phát triển của hội chợ dân ca dân tộc Choang; Nghiên cứu Dân tộc, 01 (001), trang.

7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -周作秋（ ），谈壮歌的形式问题；广西师范学院学报 （ ）： (Châu Tác Thu (1982), Thảo luận về hình thức dân ca Choang; Báo Học viện Sư phạm Quảng Tây, 04 (004), trang. -黄革（ ）， 广西壮族民歌概略； 广西大学报 （ ）： (Hoàng Cách (1989), Khái lược dân ca dân tộc Choang Quảng Tây; Báo Đại học Quảng Tây, 01(016), trang. -覃桂清（ ），论广西民歌中的“对歌”；民族艺术 （ ）： (ĐàmQuế Thanh (1994),Thảo luận về “Đối hát” trong dân ca Quảng Tây; Nghệ thuật Dân tộc, 03(009), trang. - 韦桂喜 ，广西壮族民歌演唱风格的探析 ；民族音乐 （ ） (Vi Quế Hỷ (2012), Nghiên cứu và phân tích vềphong cáchdiễn xướng của dân ca người Choang Quảng Tây; Âm nhạc Dân tộc, 2012(01), trang.

-张承伟（ ，广西龙州壮族民歌初探；歌海， ） （ ）： (Trương Thừa Vĩ (2015), Sơ lược về dân ca người Choang Long Châu Quảng Tây;Ca Hải, 2015(03), trang. -张利群（ ），“壮族三月三”歌圩传统及其节庆文化品牌构建； 广西师范学院学报， （ ）： của (Trương Lợi Quần(2017), Truyền thống ngày chợ hội dân ca “Mùng Ba Tháng Ba dân tộc Choang” và việc xây dựng thương hiệu văn hóa ngày lễ; Báo Học viện Sư phạm Quảng Tây,03(018), trang. Ngoài các công trình nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chívà báo 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chí,ngày càng nhiều học giả chọn dân ca người Choang làm đềtài nghiên cứu cho khóa luận cử nhân, luận văn thạc sỹ,.Về luận văn Thạc sỹ, có thể kể đến: -李伟华，壮族歌咏文化的现代转型和阐扬；广西师范大学，桂林， (Lý Vĩ Hoa, Sự tuyên truyền và chuyển hình hiện đại của văn hóa dân ca dân tộc Choang; Đại học Sư phạm Quảng Tây, Quế Lâm, 2006). - 吴晓山，壮族民歌的当下境遇；广西师范大学， (Ngô Hiểu Sơn, Hoàn cảnh hiện nay của dân ca người Choang; Đại học Sư phạm Quảng Tây,Quế Lâm,2007).

- 李安然，改革开放以来壮族民歌的传承与创新研究；广西师范大 学，桂林， (Lý An Nhiên, Nghiên cứu về sáng tác và kế thừa của dân ca người Choang từ khi bắt đầu cải cách mở cửa;Đại học Sư phạm Quảng Tây, Quế Lâm, 2011). - 蔡阿利 南宁市壮族歌圩文化旅游开发研究 广西师范学院 南宁， (Thái A Lợi, Nghiên cứu về khai thác ngành du lịch văn hóa hộichợ dân ca người Choang ở thành phố Nam Ninh; Học viện Sư phạm Quảng Tây, Nam Ninh, 2011)… Các công trình nghiên cứu trên chủ yếu nghiên cứu về sự bảo tồn và phát huy của dân ca người Choang,trong đó, đáng lưu ý hơn cả là luận văn của Thái A Lợi,khi tác giả đã phân tích được tiềm năng du lịch của hội chợdân ca và đề xuất những giải phápđể phát triển du lịch văn hóadân tộc. Thông qua những công trình nghiên cứu trên, người đọc thấy được những triển vọng của các loại hình văn hóa dân gian của dân tộc trong phục vụ phát triển ngành du lịch. Trong số những công trình về dân ca người Choang Quảng Tây, cómột số tác giả Trung Quốc đề cập đến cả người Nùng ở Việt Nam, tiêu biểu là một 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] số luận văn Thạc sỹ và luận án Tiến sỹ như: 黄小奕 跨境壮语研究 华中科 技大学 武汉 (Hoàng Tiểu Dịch, Nghiên cứu về tiếng Choang vượt cảnh; Đại học Khoa học kỹ thuật Hoa Trung, Vũ Hán, 2005); 蒲春春 壮 岱侬语熟 语比较研究 广西民族大学 南宁 (Bồ Xuân Xuân, Nghiên cứu về sự so sánh của tục ngữ tiếng Tày Nùng và tiếng Choang,Đại học Dân tộc Quảng Tây, Nam Ninh, 2008); 欧阳武 越南岱侬语和中国壮语南部方言语音比较 研究 广西民族大学 南宁 (Âu Dương Vũ, Nghiên cứu về ngữ âm của phương ngữ nam bộ tiếng Choang Trung Quốc và tiếng Tày Nùng Việt Nam từ góc nhìn so sánh, Đại học Dân tộc Quảng Tây, 2015);…Những công trình trên chủ yếu nghiên cứu về ngôn ngữ của dân tộc Tày-Nùng Việt Nam và dân tộc Choang Trung Quốc, chỉ ra những điểm tương đồng trong ngôn ngữ của hai nhóm dân tộc này, đồng thời cho thấysự liênquan giữa tiếng Tày-Nùng với tiếng Choang.

Một số nghiên cứu khác đã chứng minh, dân tộc Choang Quảng Tây và dân tộc Tày, Nùng Việt Nam có quan hệ gần gũi, qua việc tìm ra khá nhiều điểm tương đồng về tín ngưỡng dân gian, phong tục tập quán và văn hóa xã hội giữa hai tộc người này.