Chương 1: Cơ số lý ind cũa việc so sánh pháp luật về Chi tịch nước, Chương 2: Ché dinh Chủ tịch nước theo Hiễn pháp Lào năm 2015 và iin pháp Việt Naan năm 2013 dưới góc độ sơ sảnh: Chương 3: Giải pháp hoàn thiên pháp luật về Chat tịch nước 6 Tào và Vist Nam 8 CHUONG1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA VIỆC SO SANH PHÁP LUAT VE CHỦ TỊCH NƯỚC 11. Khái niệm, đặc điểm của Chủ tịch nước LLL. Khái niệm Chủ tịch nước Trong hệ thông bô máy nha nước của các nước hiện đại hẳu như đều có một thiết chế đặc biết với những tên gọi khác nhau như. Vua, ông thống, Doan chủ tịch, Hội đồng Liên bang, Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch nước.
Thiết chế nay trong bộ máy Nhà nước của từng nước khác nhau lại có vị trí rat khác. nhau, tuy nhiên đều có thể gọi chung la nguyên thủ quốc gia - Người đứng đâu Nhà nước, cỏ chức năng thay mất cho nước vẻ đối nội và đối ngoại. Xét vẻ bản chất, nguyên thủ quốc gia la một chế định thuẫn tuý của bô máy Nha nước phong kiến còn rơi rớt lại trong chế độ dân chủ từ sin. Nguồn gốc của chế định nay là Nha Vua, hay Nữ Hoàng của các chế độ chính trị trước đây chiêm hữu nô lệ và của chế độ phong kién độc tải chuyên ché.
nguyên thủ quốc gia (Vua, Tổng thông) nói chung có vai trò thực té không lớn trong cơ chế Nha nước tư sản Một số quốc gia thiết lap chế đô đại nghỉ "bão thủ" (@ các nước gọi 1a công hoa Tổng thống) thi tổng thông được quy định có nhiều quyển hành hơn - vừa đứng đâu Nha nước, vừa đứng đâu quyển hành pháp. ‘Vile Gia ote nguyen thủ quốc gia kiểu nay ging nhữ Vue tang thể đổ quân; chủ nhỉ nguyên tổn tại ở giai đoạn đâu của chế đô nha nước tư sẵn, sau khí chế độ phong kiến tan rã 1 Ở Việt Nam và nước CHDCND Lao, nguyên thủ quốc gia tin tại dưới hình thức Chủ tịch nước. Thuật ngữ này xuất hiện phổ biển, thường xuyên ở Phau Ngọc Minh (2020), Vitiphip E cầu Chỗ tị nhốc tưng hộ hông bộ máy nhà mốc", cng phi sch pa ci php lu, IEatyxtcolvcxishgb Wy cu Cs cham mong thong bo may nhac moc in001705240457 28464 bal ry cap gay 26/772020. 9 Lao va Việt Nam nhưng không phải lúc nao thuật ngữ nảy cũng được hiểu một cách thống nhất, chính sác và đây đũ.
Theo cách giải thích từ ngữ trong tử điển Tiếng Việt, “Chủ tịch nước” thường được tách thánh "chủ tich” và "nước" để giải thích. "Chủ tịch” ta “người đúng đầu, duy trì trật tự cho một hội nghĩ "2 và “nude” là “ving đất trong dé những người thuộc một hay nhiều dân tộc cũng sống chung đưới một chỗ độ chỉnh trị - xã hội và cũng thuộc về một nhà nước nhất định ® Với cách hiểu như vậy, “Chi tích nước" là người đứng đâu một đất nước, một quốc gh: ‘Vé mat khoa học pháp lý: Trong lich sử pháp lý Việt Nam, thuật ngĩ “Chủ tịch nước" xuất hiện đâu tiên trong Hiến pháp năm 1946. Hiển pháp này này, Chủ tịch nước được quy định là người thay mặt cho Nước (Điều 40), là người ding đầu Chính phủ (Điều 44), ban Hiển pháp này không có quy định về người đứng đều nha nước, Sư ra đời của bản Hiển pháp năm 1946 ở Việt Nam với những nét riêng biệt độc đảo đã thể hiện được sự sáng. tạo của các nha lập hiển ở Việt Nam, đặc biệt là Chủ tịch Hd Chí Minh Việc Hiển pháp năm 1946 sử dụng tên gọi Chủ tịch nước là sự ké thừa va để chính.
danh, chính thức hoá chức vụ Chủ tịch Chính phủ lâm thời trước đó. Sau Hiển pháp năm 1946, thuật ngữ “Chủ tịch nước" tiếp tục được sử dung cho đến. Theo quy định của Hiển pháp năm 2013, Chủ tích nước là người đứng đâu Nhà nước, thay mặt Nước Công hoa XHCN Việt Nam trong đổi nội, đối ngoại Kế thừa những kinh nghiệm lập Hiển từ các bên Hiển pháp của Việt Nam, năm 1991, bản Hiển pháp đầu tiên của nước CHDCND Lao ra đời, cũng sử dụng thuật ngữ “Chi tịch nước" cho vị trí đứng đầu nha nước thay Nap uc Hing (1975), Hn Pie Tn Te Bin Nb. Nà Sich Haii, 5 in TRcng Đồ GO10), Từ én Tổng Pie, Teng tin en hoe Vit 36 Bx Mi Nẵng v6 10 cho cách goi là nguyên thủ quốc gia.
Va các bản Hiển pháp tiếp theo cia Lao (Hiến pháp năm 2003, Hiền pháp năm 2015) cũng vẫn sử dung thuật ngữ nảy. Dưới góc đô tổ chức quan lý nhà nước, trong cấu trúc bộ máy nha nước, Chủ tịch nước lả một cơ quan nha nước. Ban chất Nha nước là một bộ may quyền lực đặc biệt do giai cap thống trị lập ra để duy trì việc thông tn về kinh tế, chính trị, tư tưởng đối với toàn bộ zã hội BO máy nhà nước là fd thẳng các cơ quan nhà nước từ Trung ương đến địa phương được tổ chức va hoạt động theo nguyên tắc chung, thống nhất nhằm thực hiện những nhiệm vụ. và chức năng của nhà nước, vi lợi ích của giai cấp thông trị, Với cách tiếp cận.
nay, "Chủ tịch nước" được hiểu là một cơ quan hay thiết chế đứng đâu nha nước, thay mất cho nha nước thực hiên các nhiém vu trong đối nội, đổi ngoại. 'Việc pháp luật quy định hay trên thực tế thường giải thích Chủ tịch nước lả “người đứng đâu nhà nước" chit không phải cơ quan hay thiết chế đứng đầu. nhả nước là vi cơ quan này thường do một (01) cá nhân đâm nhiệm. Ngoài ra, nếu xem xét trong hệ thẳng chức vụ nha nước thi Chủ tịch nước còn được hiểu là một chức vụ nha nước, cụ thé là chức vụ nha nước cao nhất.
Tom lai, từ những nghiên cửu tác giã tình bay trên đây, trong pham vi uên văn này, Chủ tịch nước là cơ quan/thiét ché đứng đầu Nha nước, đại diện. chung cho sự thống nhất va thay mất nha nước thực hiện các nhiệm vụ của quốc gia trong đổi nội và đối ngoại. Đặc diém của Chủ tịch nước Từ những nghiên cứu về khái niệm Chủ tịch nước ở trên, tác giả rút ra những đặc điểm của Chủ tịch nước dua trên những đặc điểm chung của thiết chế đứng đầu nha nước của các quốc gia trên thé giới va đặc điểm riêng của. Chủ tịch nước thể hiện những nét đặc thù của Lao và Việt Nam.
Thứ riất, về loại hình. Như đã tình bay ở trên, Chủ tích nước là một cơ quan nha nước, lả một thiết chế trong bộ may nha nước nên mang tinh ul quyền lực nha nước. Với đặc điểm nay, có thể phân biệt Chủ tịch nước với ca nhân, tổ chức không phải 1a cơ quan nhà nước như Chủ tịch Hội đẳng quan tr của các doanh nghiệp, Chủ tích các hiệp hồi nghề nghiệp, cả các thiết chế đứng đâu các tổ chức khác không phải một nha nước. Do là một thiết chế.
trong bô máy nha nước nên việc hình thành va hoạt động của Chi tịch nước hết site chặt chế, được quy đính béi pháp luật va bao đảm thực hiện bằng pháp luật quan lý nha nước. Thứ hai, về cấu trúc. Thiết chế Chủ tịch nước được tổ chức theo mô. hình cá nhân hoá (cơ quan do 01 cả nhân đảm nhiệm) Đây 1a đặc điểm riêng biệt của thiết chế Chủ tịch nước ở Lao va Việt Nam cũng như nguyên thủ quốc gia của nhiễu nước trên thé giới so với các cơ quan/thiết chế con lại trong một bộ may nha nước.
Nguyên tắc tổ chức quản. ý nhà nước để thực hiên vai trò, trách nhiệm của Chủ tịch nước - người đứng đầu nhà nước không bị phân cấp, phân quyển. Trong khi, quyén hành pháp, tư pháp va kể cả lập pháp lại được tổ chức gắn với các cấp đơn vị hành chính. Phân quản lý nha nước đó di kèm là toản bộ chức năng, nhiêm vụ, quyền hạn của thiết chế lại được trao tập trung cho 01 cả nhân dém nhiệm Đây là điểm khác biệt so với các cơ quan khác trong bộ máy nhà nước Mô hình cá nhân hoa của nguyên thủ quốc gia còn thể hiện ở chỗ, một số quốc gia không hình thành chức vụ "Phó" nguyên thủ quốc gia một cách chính thức, với tư cách là “cấp đưới" của nguyên thủ quốc gia mà chỉ quy định chức vụ nha nước sé thay thé đương nhiên nguyên thủ quốc gia trung trường hợp khuyết nguyên thủ quốc gia.
Từ trước cho đến nay, mô hình cá nhân đứng đầu nha nước van lả mô hình chiếm đa số. Thực tế cho thay để đại diện cho một nha nước, một quốc gia trong một tinh huồng, sự việc cu thể thi 01 cá nhân lả phù hợp, dé nhận biết, dé thực hiện hơn, dong thời, còn cho thấy tính thong nhất, tính biểu tượng của nha nước, của quốc gia đó. 2 Mặc dù là mô hình cá nhân hoá nhưng để thực hiện chức năng, nhiệm ‘vu được giao thì nguyên thủ quốc gia van có quyển phân công hoặc uỷ quyên một phan cho Phó nguyên thủ quốc gia (nêu cỏ) hoặc hình than các bô phân. chuyên môn, tư vẫn, giúp việc, phục vụ mảnh (như Văn phòng nguyên thủ quốc ga hoặc một số hội đồng, uỷ ban do nguyên thủ quốc gia thành lập).
Điều nay hình thành nên tổ chức của thiết chế nguyên thủ quốc gia. Ở các nước ma nguyên thủ quốc gia vừa là người đứng đầu nhà nước đẳng thời đứng đâu hành pháp (điển hình lả mô hình cộng hoà tổng thông), chi quyên lực hành pháp mới có sự phân cấp, phân quyền cho các bộ va chính quyền địa phương, Lúc nay wi trí, vai trò đứng đầu hành pháp của nguyên thủ quốc gia có được là theo chế độ thủ trưởng, còn vai trò, chức năng đứng đâu. nhà nước thì không phân cấp, phân quyền. Điều này lý giải vi sao ở các nước đó, Phó Tổng thống thường mang tính biểu tượng rất cao va dù Văn phòng.
Tổng thông là cơ quan giúp việc chung nhưng vẫn có một số bộ phận phục vụ. "Tổng thông thực hiện chức năng đúng đâu nha nước và có su độc lập nhất định (điển hình là một số hội đồng vé đặc xa, quốc phòng va an ninh, đổi ngoại.) Thứ ba, vỗ vị tri, vai trỏ: Chủ tích nước không chỉ đứng đâu nhà nước mà còn thay mặt cho quốc gia, cho đất nước Đây là đặc điểm chung và bao trùm của thiết chế đứng đầu nha nước ở các quốc gia trên thể giới, giúp phân. biệt với các thiết chế khác trong bộ máy nha nước, trong hệ théng chính ti quốc gia. Ở phạm vi quản lý nha nước, Chủ tịch nước là thiết chế đứng du nhả nước.