CHƯƠNG 1.NHUNG VAN DE LY LUAN VE PHIEN TOA XÉT XỬ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHAM TOI 1.Định nghĩa về phiên toà xét xử người chưa thành niên phạm tội Phiên toa xét xử NCTN phạm tội là một trong những khâu quan trong của quá trình to tung của vụ án hình sự Tại phiên toà, trên cơ sở những chúng cứ đã được kiểm tra, công khai, toa én re bên án xác đính bị cáo có tội hay không có tội Theo đó, dé dim bảo quyền và lợi ich hop phép của bị cáo, đặc biệt khi bi cáo là NCTN (chủ thể đặc biéf) thi phap luật quốc tê cũng nhu các quốc gia trên thé giới phải có những quy đính phù hợp với đối tương nay khi họ tham gia phiên toà xét xử NCTN pham tai. Theo quyền sé tay pháp lý thông đụng, thuật ngữ “phiên toà" có nghia là “noi điễn ra hoạt đồng xét xứcủa Toà én nhân din’, hay tác gã Vĩnh Tinh cho rằng phiên toà là “Jan Toà hop đề xứ án: phiên toà dei hình" 2. Theo như thạc ‹ Ngô Thi Minh Ngoc thi phiên toa có thể được hiệu là “một phiên hợp đặc biệt và các trình tư của phiên hop nay do pháp luật về tố ang quy dinh chặt chế, mà ở đó Hồi đồng xét xứ vụ. án không thé hy} tiên thêm, bot các bước trong quá trình xét xứ hoặc làm sai các trình tự này: “Ẻ Như vậy, về cơ bản, định: nghia phiên toa được nhiéu tác giả, nhà nghiên cứu có cùng chung quan điểm đó lả phiên hop toa ấn mở ra để xét xử một vụ án cụ thể nào đó.
Mặc dù không có quy đính giải thích từ “phiên toà" trong các văn bản pháp luật, nung từ việc tổng hợp các đính nghiia “phiên toa” dựa trên sách báo thi theo tác giả: “phiền toà là một phiên hợp đặc biệt được tô chức tại phòng xứ dn và tại phiên hop đó, Hội đồng xét xứ phải tudn theo các quy định chang và các guy đình về trình tự của phiên hop do pháp luật về tô ang guy ảnh chặt chế dé xét xứ một vụ dn cụ thénào đó.” Phiên toà xét xử NCTN phạm tội là phiên toa có đối tượng xét xử vô cùng đặc biệt đó là NCTN. Bởi vì điều đặc biệt này nên ở mỗi quốc gia khác nhau, tuy thuộc vào đều kiện, quan điểm, các quốc gia sẽ xây dụng nên mô hình toa án dành cho NCTN pixù hợp với hoàn cảnh Các mô hình Tòa chuyên trách dành cho NCTN khá da dang và mỗi mô hình đại điện cho một cách tiép cận pháp luật dé ứng phó với những van dé đang ảnh hưởng tới trẻ em, thanh thiéu nién và các gia đănh Một sô mồ hành chỉ tap trung xử lý trễ em vi phạm pháp luật, số khhác lại kết hop giữa nhiém vu tư pháp NCTN và bảo vệ trẻ em trong cùng mot hé ' V6 Quang Nhan (1987), SỐ tạp pháp bi phổ thông Neb. Sattật, Hà Nội, 270. ` Vinh Tash (2006), Từ điện niéng việt, Nxb, Lao động, Hi Nội,tr 968.
ể ˆ Ngô Thị Minh Ngọc (2000), Thử ae xét xứ các vụ án đin sự tại phiên toà sơ thẫm, Luận văn thạc sĩ tật học, Học viên chính trị quốc gia Ho Chi Minh, Ha Nội,tr 11. 4 thông Trong khi cũng có những nước đặt sự tập trung vào gia dinh và đặt các điêu luật liên. quan tới trễ em vào bồi cảnh rộng hơn là gia đỉnh của các em † Bên canh đó, pham vi những loại việc nào thuộc thêm quyền của Toà anGD&NCTN theo pháp luật của mô: nước lại khác nhau, tuy thuộc vào điêu kiện kinh tế, xã hội va khả nang bão đêm thực thi có hiệu quả trên thực tê. Khi thực hiện phiên toà xét xử NCTN, HDXX là chủ thé THTT và ho phải tuân thủ theo các nguyên tắc của chuan mực quốc té.
Hoạt động tổ tung vên là mô trường căng thing dé áp lực, dé ảnh hưởng tới các quyền của người tham gia tổ tụng nều người THTT không tuân. thủ chặt chế các nguyên tắc trong tô tụng Đối với trẻ em, van dé nay cảng có nguy cơ cao hon so với các đôi tượng khác. Do đó, pháp luật phải có sự tách bach thủ tueTTHS đổi với tré em theo hướng TTTT nhe nhàng hon, gan gi, thân thiện hơn với trễ em, plxù hợp với tâm. ly, lứa tuổi của họ.
V ới mô hành xétxử thân thiện, vì tré em, các quyên của trẻ em trang TTHS sẽ được bão đâm một cách tốt nhất. Ở mô hành này, moi chủ thé THTT đều phải đâm bảo mục tiêu chưng là bão vệ tré em Ý Phiên toà xét xử NCTN phạm tội là phiên toa có cách thức tổ chức và vận hành phiên tòa có những yêu tổ đặc trung thé hiện tinh than phiên toà thân thiện vì trẻ em. Đâu tiên phãi kế tới hình tInic tô chức phiên tòa — xét xử kín Bồ trí phòng xử én thân thiên, tạo cảm giác gan gũi cho NCTN. Trang phuc của người THTT tại phiên.
toà phải thân thiên để NCTN có được sự binh fink, tâm thé cân bằng dé trực điện nhìn nhận về 1éi lâm của minh Quy định về trình tự, thủ tục tại phiên toa vẫn sẽ gồm các thủ tục: thủ tục bat đầu tiên toa, thủ tục tranh tục, nghi án và tuyên án. Phiên toà xétxữ NCTN pham tội là phiên toà xét xử có đối tương bị xét xử đó làNCTN. Theo đó, NCTN là nhiing người chưa hoàn toàn phát triển day đủ về nhân cách, thé chất, hành vi cũng nhu chưa phát triển toàn diện về tâm, sinh ly, là đôi tương dé tôn thương và cần được pháp luật quan tâm bảo vệ. Theo Điều1 Công ước về quyền trẻ em (CRC) nam 1989 của Liên Hợp quốc đã định nghiia: “Trẻ em có nghitala bắt lỳ người nào dưới 18 tdi, trừ trường hop pháp luật có thé được áp đụng với trẻ em đó quy dinh trôi thành niễn sém hơn)”.
Cac văn kiện quốc tế sử dụng thuật ngữ như “mánor”, “junenile” (thường sử dụng gin với tội pham hình sự), “adolescent” (vi thênh viêr) hoặc “a child” (rẻ em) đều là người dưới 18 tudi theo quy định của CRC. Pháp luật quốc tế biện nay có khoảng hơn 80 văn kiện quốc tê (Công ước, tuyên ngôn,.) trực tiếp hoặc gián tiếp quy inh hoặc có liên quan đến. + Trường Đại học Luật Hi Nội 2017), Quyén của NCIN rong phép luật hin sự một sổ trước trên the giới và Janhnginém cho Việt Nam, Ky yêu hội thảo khoa học , Ha Nội, tr. Ý Trường Đại học Luật Hà Nội 2023), 8ó Hinh phiên toà tiên điên vì trể em trong TTHS Kỹ yău bôi thảo Khoa học, Hà Nội,28-29.
wiéc bảo vệ quyền trẻ em. Từ khi ra đời, trẻ em đã có day đủ các quyên cơ bản của cơn người, nhưng “cén non not về thé chất và trí tué, cẩn được bảo vệ và chăm sóc đặc biệt, kế cả sự bảo về thích hợp về mặt pháp li, trước cũng như sau kid ra đời" § Day là quy đính mở, trong đó tuôi 18 được coi là mức tiêu chuẩn nhung không có đính, bắt buộc ở mọi quốc gia. Công ước đã đưa ra mt định ng†ấa về trẻ em (child), nhung NCTN (rwentle) thi không được đính ngiữa. Các quy tắc của Liên hợp quốc về bảo vệ NCTN bi tước đoạt tự do có đính ngiấa tại điểm a Quy tắc 11 về người đưới 18 tuổi: “NCTNIà người đưới 18 hổi” TCác quy tắc tiêu chuẩn téi thiểu của Liên hợp quốc về hoạt động tư pháp đối với NCTN, 1985 đưa ra nhận Gin: “NCTN là một trẻ em, hoặc một thanh thiêu nién theo những hệ thông pháp luật tương ứng sẽ được xử |ý về một hành vi vi pham pháp luật theo cách khác với người trưởng thành "Ê (Quy tắc2 2()): Quy tắc Riyath về phòng ngửa pham pháp ở NCTNỸ dù không đưa ra khái niém về NCTN song thông qua các quy đính, bộ quy tắc đưa ra nhân định NCTN là người dưới 18 tuổi.
Tuy nhiên, do sự phát triển của từng quốc gia là khác nhau, nên khái niém NCTN ở các quốc gia cũng khác nhau Vì vậy, bên canh việc đưa ra khái niém này thi Công ước về Quyền trẻ em vẫn cònnhitng điều khoăn để ngõ cho các rước quy đính về đô tuổi cho NCTN, thêm chí ngay trong một quốc gia các văn bản pháp luật cũng quy định không thông nhất về vân dé này 19 Dưới góc đô pháp luật quốc tế, người đưới 18 tuổi đều được biểu là “NCTN” hoặc là “rẻ em”. Tuy nhiên van có một nét khác biệt nhé khi nghién cứu trong phép luật tư pháp hình. sự Khá niém “tré em” thường được sử dụng ở bình điện chung dé chi đôi tương dé bi tô thương, cần được hưởng các lợi ích và sự bảo vệ đặc biệt. Trẻ em xuất hiện trong hệ thống pháp luật với tư cách1à nạn nhân của tôi pham, là nhân chứng cưng cấp lời khai về tội pham Trong khi đó, NCTN khi xuất hiện trong lính vực tư pháp bình sự, ho thường có tư cách là người phạm tdi, là bi can hoặc bi cáo.
a Như vậy, về cơ bản, phap luật Viét Nam và pháp luật quốc té đều quy đính, người dưới 18 tudi là NCTN. Như vậy, NCTN là “#gười đưới 18 di * Liên hợpquốc (1989), Công ước :) Liên hợp.quốc ve Quyin tr em. ˆ Liên hợp guộc (1990), Các quy tắc của Liền hợp quộc về bio vi NCTN bi tước đoạt tự do. * Liên hợp guốc (1985), Các quy tắc tiêu chuẩn tôi thiểu của Liên hợp quốc về hoat động tưpháp đổi vớingười yị thành niền (Các quy tắc Bắc Kh).
° Liên hiệp quốc (1990), Quy tắc Riyath vé phòng ngừa pham phip ở NCTN. `! Nguyễn Him Thái 2013), Ap dove pháp luật rong TIES @ gia {don ‹ so thân) đốt với NỮTNphưmtốt cña TAND tinh Nghệ Ariaén xp - Mbt tổ vấn để lý luận và duc nig, Luận văn thạc sĩ Luậthọc, Trường Đại học Luật Ha Nội, Ha Nội,tr. `! Trường Đại học Luật Hi Nội (2020), Giáo minh Từ pháp adi với NCIN Nob Tự pháp, Hà Nội tr. 6 Phiên toà xét xử NCTN phạm tôi chính là giai đoạn xét xử vụ án NCTN pham tdi và là một trong những giai đoạn của TTHS.
TTHS là trình tự, thủ tục giải quyết vu án bình sự theo quy đính của pháp luật gôm các hoạt động khởi tô, điêu tra, truy t6, xét xử và thi hành. án hình sự Quá trình giai quyết vụ án hình sự trẻ: qua nhiều giai đoạn khác nhau, trong đó, xét xử vụ án hình sự đóng vai tro quan trong Theo Tử điển tiéng V iệt năm 2004, “xét xử” được hiểu là việc “xem xétva xứ các vu đa}?