Sách Chuyên Khảo Về Các Mô Hình Tố Tụng Hình Sự Điển Hình Trên Thế Giới - Phần 2

Khám phá các mô hình tố tụng hình sự tiêu biểu trên thế giới qua phần 2 của sách chuyên khảo do Tô Văn Hòa chủ biên, Byung Sun Cho đồng tác giả.

• Tác giả: Tô Văn Hòa
• Chuyên ngành: Mô Hình Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Những Mô Hình Tố Tụng Hình Sự Điển Hình Trên Thế Giới - Phần 2
• Loại tài liệu: Sách Chuyên Khảo

Tóm tắt

I. Sách Chuyên Khảo và Mô Hình Tố Tụng Hình Sự Điển Hình

Sách chuyên khảo này tập trung phân tích các mô hình tố tụng hình sự điển hình trên thế giới, đặc biệt là hệ thống pháp luật hình sự của Cộng hòa Italia. Tác giả Tô Văn Hòa và Byung Sun Cho đã nghiên cứu sâu về các quy trình tố tụng, từ giai đoạn điều tra đến xét xử, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về pháp luật hình sự quốc tế. Cuốn sách không chỉ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu pháp lý mà còn là nguồn tư liệu quan trọng cho việc cải cách hệ thống pháp luật trong nước.

1.1. Mô Hình Tố Tụng Hình Sự của Cộng Hòa Italia

Mô hình tố tụng hình sự của Italia được xem là một trong những mô hình pháp lý tiêu biểu trên thế giới. Hệ thống này kết hợp giữa tính chất thẩm vấn và tranh tụng, đảm bảo sự cân bằng giữa việc tìm kiếm sự thật và bảo vệ quyền lợi của bị cáo. Hệ thống hồ sơ kép là một đặc điểm nổi bật, trong đó chứng cứ được lưu trữ riêng biệt giữa giai đoạn điều tra và xét xử, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

II. Pháp Luật Hình Sự và Hệ Thống Pháp Luật

Cuốn sách đi sâu vào phân tích pháp luật hình sự và hệ thống pháp luật của các quốc gia, đặc biệt là Italia. Tác giả nhấn mạnh vai trò của CTV (Công tố viên) trong việc điều chỉnh và bổ sung tội danh, đồng thời chỉ ra những giới hạn pháp lý trong quá trình này. Thẩm phán không có quyền can thiệp vào quyết định của CTV, nhưng có thể kiểm tra tính hợp pháp của các quyết định này.

2.1. Quy Trình Điều Chỉnh Tội Danh

Quy trình điều chỉnh tội danh trong hệ thống tố tụng hình sự Italia được quy định chặt chẽ. CTV chỉ có thể điều chỉnh tội danh nếu có sự thay đổi không đáng kể. Nếu thay thế bằng một tội danh hoàn toàn khác, CTV phải tuân thủ các quy tắc bổ sung tội danh. Bị cáo không thể phản đối quyết định này, nhưng luật sư bào chữa có thể đề nghị hoãn phiên xử để chuẩn bị chiến lược bào chữa mới.

III. Nghiên Cứu Pháp Lý và Ứng Dụng Thực Tiễn

Nghiên cứu pháp lý trong cuốn sách không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn đề cập đến các ứng dụng thực tiễn. Tác giả phân tích các quy trình tố tụng, từ giai đoạn điều tra sơ bộ đến phiên tòa tranh tụng, nhằm đưa ra những bài học kinh nghiệm cho việc cải cách hệ thống pháp luật hình sự tại các quốc gia khác. Cuốn sách cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo trong quá trình tố tụng.

3.1. Thủ Tục Xét Xử Sơ Bộ

Thủ tục xét xử sơ bộ là một giai đoạn quan trọng trong mô hình tố tụng hình sự của Italia. Thẩm phán xét xử sơ bộ có nhiệm vụ đảm bảo sự hiện diện của các bên và xem xét liệu có đủ chứng cứ để đưa bị cáo ra xét xử. Phiên xử này có thể kết thúc bằng việc chính thức hóa tội danh hoặc tha bổng nếu không có đủ cơ sở để truy tố.

IV. Tố Tụng Hình Sự So Sánh và Pháp Luật Quốc Tế

Cuốn sách cung cấp cái nhìn so sánh về tố tụng hình sự giữa các quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh pháp luật quốc tế. Tác giả phân tích sự khác biệt và tương đồng giữa các hệ thống pháp luật, từ đó đưa ra những gợi ý cho việc hài hòa hóa các quy định pháp lý trên toàn cầu. Luật hình sự quốc tế và các công ước nhân quyền cũng được đề cập như một phần không thể thiếu trong nghiên cứu này.

4.1. Tính Công Khai trong Phiên Tòa

Một đặc điểm nổi bật của tố tụng hình sự Italia là tính công khai trong phiên tòa. Nguyên tắc này bắt nguồn từ Công ước châu Âu về Nhân quyền và đã trở thành quy tắc chung trong thủ tục xét xử. Tính công khai không chỉ đảm bảo sự minh bạch mà còn giúp quần chúng giám sát hoạt động tư pháp. Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định, chẳng hạn như phiên tòa kín để bảo vệ quyền riêng tư hoặc an toàn của các bên.

Nội dung chính

Dưới đây là bài phân tích và bài viết Content SEO học thuật chuyên sâu về chuyên đề Mô hình Tố tụng Hình sự Điển hình trên Thế giới (Nghiên cứu so sánh Cộng hòa Italia và Hàn Quốc) được tối ưu hóa toàn diện theo các tiêu chuẩn SEO học thuật.

---

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU

1. Các vấn đề/câu hỏi chính mà tài liệu giải quyết

• Sự chuyển dịch mô hình tố tụng: Quá trình các quốc gia theo truyền thống Dân luật (Civil Law) như Italia và Hàn Quốc tiếp biến, tích hợp các yếu tố của mô hình Tranh tụng (Adversarial System) thuộc hệ thống Thông luật (Common Law).
• Cơ chế kiểm soát và công nhận chứng cứ: Cách thức vận hành của "hệ thống hồ sơ kép", quy tắc loại trừ chứng cứ bất hợp pháp, giới hạn đối với chứng cứ nghe-nói (hearsay evidence) nhằm bảo đảm nguyên tắc xét xử trực tiếp bằng lời nói.
• Phân định quyền lực tư pháp và bảo đảm xét xử công bằng: Giới hạn thẩm quyền giữa Thẩm phán và Công tố viên trong việc định tội danh, khởi tố bổ sung, điều tra bổ sung và nghĩa vụ giải trình bản án (dispositivo).
• Bảo vệ quyền con người theo chuẩn mực "Thủ tục công bằng" (Due Process of Law): Việc luật hóa và hiến định hóa các bảo đảm tố tụng cho bị can, bị cáo như quyền đối chất, thẩm vấn chéo và quyền giữ im lặng.

2. Danh mục 20 thuật ngữ chuyên ngành quan trọng

1. Mô hình tranh tụng (Adversarial System)
2. Mô hình thẩm vấn (Inquisitorial System)
3. Hệ thống hồ sơ kép (Dual File System)
4. Thủ tục công bằng (Due Process of Law)
5. Quy tắc loại trừ chứng cứ (Exclusionary Rule)
6. Chứng cứ nghe-nói (Hearsay Evidence)
7. Thẩm vấn chéo / Đối chất (Cross-examination)
8. Nguyên tắc trực tiếp (Unmittelbarkeitsprinzip)
9. Nguyên tắc tự do đánh giá chứng cứ (Prinzip der freien Beweiswürdigung)
10. Tư pháp công tố (Kumch'al Sabop)
11. Cơ cấu hoá phiên toà (Hyunghaeuha)
12. Xét xử rút gọn (Giudizio Abbreviato)
13. Thương lượng nhận tội (Applicazione della pena su richiesta delle parti)
14. Phiên xét xử sơ bộ (Preliminary Hearing)
15. Phiên điều trần trù bị (Preparatory Hearing)
16. Tòa án Giám đốc thẩm Tối cao (Corte di Cassazione)
17. Hội đồng Tư pháp Cấp cao (Consiglio Superiore della Magistratura)
18. Sự thật khách quan / Sự thật vật chất (Materielle Wahrheit)
19. Nguyên tắc mặc nhiên truy tố (Offizialmaxime)
20. Nghị án và công bố bản án (Dispositivo)

3. Đóng góp và điểm mới của tài liệu

• Phân tích cơ chế kỹ thuật "Hồ sơ kép": Giải mã chi tiết cách Italia tách bạch hồ sơ điều tra của Công tố viên và hồ sơ xét xử của Thẩm phán để triệt tiêu định kiến xét xử.
• Đánh giá xung đột giữa Hiến pháp và Luật tố tụng: Phân tích các phán quyết lịch sử năm 1992 của Tòa án Hiến pháp Italia và sửa đổi Điều 111 Hiến pháp năm 1999 về nguyên tắc tranh tụng thực chất.
• Minh họa mô hình tố tụng hỗn hợp (Hybrid Model) của Hàn Quốc: Làm rõ bước ngoặt cải cách tư pháp giai đoạn 2004–2007 từ "tư pháp công tố" sang "tư pháp xét xử tập trung và mở".
• Đúc kết bài học lập pháp so sánh: Cung cấp luận cứ khoa học sâu sắc cho các quốc gia đang trong tiến trình cải cách tư pháp và hoàn thiện luật tố tụng hình sự.

---

BƯỚC 2: CONTENT CHI TIẾT CHUẨN SEO

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cải cách tư pháp toàn cầu, việc xây dựng một mô hình tố tụng hình sự vừa bảo đảm hiệu quả phòng chống tội phạm vừa tôn trọng quyền con người là ưu tiên hàng đầu. Nhiều quốc gia thuộc truyền thống Dân luật (Civil Law) đang tích cực cải cách theo hướng tiếp thu các hạt nhân hợp lý của mô hình Tranh tụng (Adversarial System). Cuốn sách chuyên khảo chuyên sâu này cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự chuyển đổi mô hình tố tụng hình sự điển hình trên thế giới, tập trung vào hai đại diện tiêu biểu là Cộng hòa Italia và Hàn Quốc.

Nghiên cứu giải quyết khoảng trống lý luận về sự va đập giữa nguyên tắc tìm kiếm sự thật khách quan (Inquisitorial) và nguyên tắc bảo đảm thủ tục công bằng (Due Process). Thông qua phương pháp so sánh luật học lịch sử và phân tích án lệ hiến pháp, tác phẩm luận giải tường tận cơ chế vận hành của các thiết chế chứng cứ, phân định quyền hạn công tố - xét xử, và cấu trúc phiên tòa công khai. Đây là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà lập pháp, học giả và chuyên gia tư pháp trong nỗ lực hoàn thiện hệ thống tố tụng hình sự hiện đại.

flowchart LR
    A["Mô hình Thẩm vấn Truyền thống<br/>(Civil Law)"] -->|Tiếp biến & Cải cách Tư pháp| C["Mô hình Tố tụng Hỗn hợp Hiện đại"]
    B["Mô hình Tranh tụng Thực chất<br/>(Common Law)"] -->|Hội nhập Chuẩn mực Due Process| C
    C --> D["Cộng hòa Italia<br/>(Bộ luật TTHS 1988 & Đ.111 Hiến pháp)"]
    C --> E["Hàn Quốc<br/>(Cải cách 2004-2007 & Phiên tòa tập trung)"]

---

Nội dung chi tiết

1. Cơ sở lý thuyết và quá trình chuyển đổi mô hình tố tụng: Từ thẩm vấn sang tranh tụng

Lý luận tố tụng hình sự thế giới ghi nhận hai mô hình gốc: mô hình Thẩm vấn (Inquisitorial System) của Châu Âu lục địa và mô hình Tranh tụng (Adversarial System) của hệ thống Thông luật Anh - Mỹ. Trong mô hình thẩm vấn, Thẩm phán nắm giữ vai trò trung tâm trong việc thu thập chứng cứ và điều tra sự thật vụ án. Ngược lại, mô hình tranh tụng trao quyền chủ động xuất trình chứng cứ cho các bên đương sự, đặt Thẩm phán vào vị thế trọng tài vô tư, khách quan.

Tại Italia, Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 1988 đã tạo nên bước ngoặt mang tính cách mạng khi đoạn tuyệt với mô hình thẩm vấn thuần túy để thiết lập cấu trúc tranh tụng. Tuy nhiên, giai đoạn đầu thập niên 1990 chứng kiến sự xung đột gay gắt khi Tòa án Hiến pháp ban hành các Phán quyết số 24, 254 và 255 (năm 1992). Các phán quyết này ưu tiên mục tiêu tìm kiếm sự thật khách quan, cho phép sử dụng biên bản lời khai ngoài tòa án. Trước nguy cơ phá vỡ tính tranh tụng, Quốc hội Italia đã thông qua Đạo luật sửa đổi Điều 111 Hiến pháp năm 1999. Sửa đổi này hiến định hóa nguyên tắc "Thủ tục công bằng" (Due Process of Law), bảo đảm mọi phán quyết phải dựa trên chứng cứ được đối chất công khai tại phiên tòa.

Tương tự, lịch sử tư pháp Hàn Quốc trước năm 2004 chịu sự chi phối nặng nề bởi khái niệm "Tư pháp công tố" (Kumch'al Sabop). Trong giai đoạn đó, hồ sơ thẩm vấn do Công tố viên lập được Tòa án mặc nhiên thừa nhận giá trị chứng cứ tuyệt đối, dẫn đến hiện tượng "Cơ cấu hóa phiên tòa" (Hyunghaeuha) với tỷ lệ tuyên có tội vượt quá 97%. Bước chuyển dịch mô hình diễn ra mạnh mẽ thông qua Quy chế của Tòa án Tối cao năm 2004 và Luật sửa đổi Bộ luật TTHS năm 2007. Mô hình tố tụng Hàn Quốc ngày nay được định danh là mô hình hỗn hợp (Hybrid Model), kết hợp hài hòa giữa nghĩa vụ điều tra làm rõ sự thật khách quan và các quy tắc tranh tụng bình đẳng.

stateDiagram-v2
    [*] --> TuPhapCongTo: Trước 2004 (Áp đảo bởi hồ sơ điều tra)
    TuPhapCongTo --> ChuyenDichMoHinh: Quy chế TAND Tối cao (16/12/2004)
    ChuyenDichMoHinh --> CaiCachToanDien: Luật sửa đổi BLTTHS 2007
    CaiCachToanDien --> PhienToaTapTrungMo: Mô hình Tranh tụng Hỗn hợp (Hybrid)
    PhienToaTapTrungMo --> [*]: Xét xử độc lập & Bảo đảm Due Process

---

2. Thiết chế chứng cứ và thủ tục xét xử: Hệ thống hồ sơ kép và quy tắc tranh tụng tại tòa

Điểm sáng tạo đặc sắc nhất trong cải cách tố tụng hình sự của Italia chính là việc thiết lập "Hệ thống hồ sơ kép" (Dual File System). Để triệt tiêu tâm lý thiên vị của Thẩm phán xét xử, cơ quan tiến hành tố tụng duy trì hai hệ thống tài liệu riêng biệt:

• Hồ sơ của Công tố viên (Hồ sơ thứ nhất): Lưu giữ toàn bộ chứng cứ, biên bản thu thập trong giai đoạn điều tra sơ bộ; tài liệu này tuyệt đối không được chuyển giao cho Thẩm phán xét xử tiếp cận trước.
• Hồ sơ xét xử (Hồ sơ thứ hai): Chỉ bao gồm những tài liệu, chứng cứ đã được các bên xuất trình, kiểm chứng và thẩm vấn trực tiếp bằng lời nói công khai tại phiên tòa.

flowchart TD
    subgraph GiaiDoanDieuTra["GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA & XÉT XỬ SƠ BỘ"]
        A["Hoạt động thu thập chứng cứ của CTV & Cảnh sát"] --> B["HỒ SƠ CỦA CÔNG TỐ VIÊN<br/>(Hồ sơ thứ nhất)"]
        B --> C{"Phiên xét xử sơ bộ<br/>(Preliminary Hearing)"}
        C -->|Đủ căn cứ truy tố| D["Khai mạc Phiên toà Tranh tụng"]
    end

    subgraph GiaiDoanXetXu["GIAI ĐOẠN XÉT XỬ CÔNG KHAI"]
        D --> E["Xuất trình chứng cứ & Thẩm vấn chéo tại toà"]
        E --> F["HỒ SƠ XÉT XỬ<br/>(Hồ sơ thứ hai)"]
        F --> G["Căn cứ ra Phán quyết & Bản án (Dispositivo)"]
    end

    B -.->|Nghiêm cấm chuyển giao trước| G

Quy trình xét hỏi tại phiên tòa tranh tụng Italia và Hàn Quốc đều tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật thẩm vấn chéo (Cross-examination). Thứ tự xét hỏi bắt đầu từ bên đưa ra nhân chứng, tiếp đến là quyền đối chất chéo của bên đối lập, và kết thúc bằng phần tái thẩm vấn. Thẩm phán chỉ được quyền đặt câu hỏi sau khi các bên đã kết thúc phần chất vấn của mình.

Bên cạnh đó, luật tố tụng hiện đại quy định chặt chẽ Quy tắc loại trừ chứng cứ (Exclusionary Rules) và kiểm soát Chứng cứ nghe-nói (Hearsay Evidence). Tại Hàn Quốc, Điều 308-2 Bộ luật TTHS sửa đổi năm 2007 quy định mọi chứng cứ thu thập vi phạm thủ tục công bằng đều bị loại bỏ hoàn toàn. Băng ghi âm lời khai của bên thứ ba chỉ có giá trị chứng minh khi người khai xác nhận tính xác thực trực tiếp tại tòa và tạo cơ hội cho bên bào chữa đối chất chéo (Điều 312(4)).

---

3. Vị thế chủ thể tố tụng, cơ chế kiểm soát quyền lực và bảo đảm quyền bào chữa

Sự phân định rành mạch giữa chức năng truy tố và chức năng xét xử là bảo chứng quan trọng nhất của một nền tư pháp công minh. Trong tố tụng hình sự Italia, Thẩm phán bị nghiêm cấm can thiệp hoặc tự ý thay đổi tội danh đã được xác định trong cáo trạng. Toàn bộ phạm vi xét xử và phán quyết của Tòa án bị giới hạn nghiêm ngặt xung quanh cáo buộc do Công tố viên đưa ra. Nếu phát hiện tình tiết mới làm thay đổi bản chất tội phạm, Công tố viên phải tuân thủ thủ tục bổ sung tội danh mới hoặc lập hồ sơ riêng biệt.

Nhằm giải tỏa áp lực cho hệ thống tòa án và rút ngắn thời gian tố tụng, pháp luật Italia thiết lập các thủ tục đặc biệt linh hoạt:

• Xét xử rút gọn (Giudizio Abbreviato): Bị cáo đồng ý để Tòa án ra phán quyết dựa trên hồ sơ điều tra sơ bộ hiện có; đổi lại, bị cáo được giảm 1/3 mức hình phạt theo luật định.
• Thương lượng nhận tội (Applicazione della pena su richiesta delle parti): Cơ chế thỏa thuận hình phạt giữa Công tố viên và luật sư bào chữa, tương tự như chế định Plea Bargaining của Hoa Kỳ.

Về cấu trúc bản án, pháp luật Italia bắt buộc Tòa án phải đưa ra lập luận pháp lý chi tiết (Dispositivo) làm cầu nối giữa chứng cứ khách quan và kết luận định tội. Tính chi tiết của bản án là cơ sở để Tòa án Giám đốc thẩm Tối cao (Corte di Cassazione) kiểm tra tính hợp pháp của quy trình xét xử. Đồng thời, thiết chế Hội đồng Tư pháp Cấp cao độc lập bảo đảm thẩm phán và công tố viên thực thi nhiệm vụ công tâm, loại trừ mọi sự can thiệp từ nhánh hành pháp.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Tài liệu là công trình nghiên cứu chuyên khảo chuyên sâu, phục vụ đa dạng các nhóm độc giả chuyên môn:

• Nhà nghiên cứu, Giảng viên Luật học: Cung cấp khung lý thuyết so sánh chuyên sâu về hai hệ thống tố tụng lớn; làm giáo trình tham khảo cho các học phần Luật So sánh, Luật Tố tụng Hình sự.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư tranh tụng: Tiếp cận các kỹ năng xét hỏi, nghệ thuật thẩm vấn chéo, kỹ thuật quản lý hồ sơ chứng cứ và kinh nghiệm vận dụng quy tắc loại trừ chứng cứ bất hợp pháp.
• Chuyên viên Lập pháp và Cải cách Tư pháp: Nắm bắt các luận cứ khoa học thực tiễn để tham mưu, sửa đổi Bộ luật Tố tụng Hình sự theo hướng nâng cao tính tranh tụng thực chất.
• Học viên Cao học và Nghiên cứu sinh: Khai thác nguồn tài liệu trích dẫn quốc tế phong phú (Perrodet, Caianiello, Pizzi, Tonini, Byung-Sun Cho) để phát triển các đề tài luận văn, luận án.

[!NOTE] Yêu cầu kiến thức nền tảng: Người đọc cần nắm vững lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật, cấu trúc các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới (Civil Law và Common Law) cùng các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống hồ sơ kép trong tố tụng hình sự Italia là gì?

Hệ thống hồ sơ kép là cơ chế phân tách tài liệu điều tra thành hai bộ hồ sơ: hồ sơ của Công tố viên và hồ sơ xét xử. Thẩm phán xét xử không được đọc trước hồ sơ điều tra sơ bộ của Công tố viên. Phán quyết của Tòa án chỉ được căn cứ duy nhất trên những chứng cứ được xuất trình và kiểm tra công khai tại phiên tòa.

2. Quy trình thẩm vấn chéo nhân chứng tại phiên tòa được thực hiện như thế nào?

Thủ tục thẩm vấn chéo tuân thủ ba bước tuần tự: Đầu tiên, bên mời nhân chứng (Công tố viên hoặc Luật sư) tiến hành hỏi trực tiếp. Tiếp theo, bên đối lập thực hiện hỏi chéo nhằm kiểm tra độ tin cậy của lời khai. Cuối cùng, bên mời nhân chứng được phép tái thẩm vấn để làm rõ các điểm nghi vấn phát sinh.

3. Vì sao Tòa án Hiến pháp Italia ban hành các phán quyết năm 1992 gây tranh cãi?

Năm 1992, trước làn sóng tội phạm có tổ chức Mafia leo thang nghiêm trọng, Tòa án Hiến pháp Italia đã ưu tiên mục tiêu tìm kiếm sự thật khách quan để trấn áp tội phạm. Tòa cho phép sử dụng các lời khai ngoài tòa án làm chứng cứ, dẫn đến việc thu hẹp các bảo đảm tranh tụng của Bộ luật TTHS 1988.

4. Bị cáo được hưởng lợi ích gì khi lựa chọn thủ tục xét xử rút gọn (Giudizio Abbreviato)?

Khi lựa chọn xét xử rút gọn, bị cáo tự nguyện từ bỏ quyền được xét xử qua phiên tòa tranh tụng đầy đủ và đồng ý để Thẩm phán ra phán quyết dựa trên chứng cứ thu thập từ giai đoạn điều tra sơ bộ. Đổi lại, nếu bị tuyên có tội, bị cáo sẽ được giảm 1/3 mức hình phạt theo luật định.

5. Khái niệm "Tư pháp công tố" trong lịch sử tố tụng Hàn Quốc phản ánh điều gì?

Thuật ngữ "Tư pháp công tố" (Kumch'al Sabop) phản ánh giai đoạn trước năm 2004 tại Hàn Quốc, khi Công tố viên nắm giữ quyền lực độc quyền gần như tuyệt đối. Tòa án phụ thuộc hoàn toàn vào hồ sơ thẩm vấn của cơ quan công tố, biến phiên tòa thành hình thức "cơ cấu hóa" với tỷ lệ kết tội áp đảo trên 97%.

---

Kết luận

Nghiên cứu về mô hình tố tụng hình sự của Italia và Hàn Quốc mang lại những giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc:

• Xu thế hội tụ mô hình: Sự tích hợp giữa truyền thống Dân luật và các hạt nhân hợp lý của mô hình Tranh tụng là con đường tất yếu để hiện đại hóa nền tư pháp.
• Giá trị cốt lõi của Due Process: Bảo đảm quyền đối chất, thẩm vấn chéo và tính công khai của chứng cứ là điều kiện tiên quyết để ngăn ngừa oan sai và bảo vệ công lý.
• Kỹ thuật lập pháp hồ sơ kép: Tách bạch hồ sơ điều tra và hồ sơ xét xử là giải pháp then chốt để xóa bỏ triệt để định kiến xét xử của Thẩm phán.
• Tối ưu hóa nguồn lực tư pháp: Vận dụng linh hoạt các thủ tục đặc biệt như xét xử rút gọn, thương lượng nhận tội giúp giảm tải áp lực án tồn đọng mà vẫn bảo đảm tính công minh.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát các mô hình tư pháp Đông Nam Á trong việc tiếp thu nguyên tắc tranh tụng, cũng như tác động của chuyển đổi số và chứng cứ điện tử đối với cấu trúc phiên tòa hình sự hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu này (về những tình tiết cần chứng minh và chứng cứ cần đưa ra) không chỉ cho toà thấy ý niệm đầu tiên về vụ án mà còn cho phép toà án chấp nhận chứng cứ.?® Chứng cứ bao gồm không chỉ những gì mà người làm chứng đã nêu trong danh sách kể trên mà ? Theo cách này, bị cáo có thể biết về chứng cứ mà CTV đưa ra trước khi đến phần trình bày của mình.com/member_states/italy/country_report/. 250 NHỮNG MÔ HÌNH TTHS ĐIỂN HÌNH TRÊN THỂ GIỚI còn cả tài liệu, bằng chứng đối nghịch, và bất cứ chứng cứ nào khác mà bên đó muốn sử dụng trong phiên toà. Một đặc điểm khác của TTHS Italia là “tính chất công khai của phiên toà”. Đây là công cụ để bảo đảm sự minh bạch trong các hoạt động của toà án, trong diễn biến tố tụng thông thường và su kiểm soát của quần chúng đối với công tác quản lý tư pháp.

Nguyên tắc này có nguồn gốc từ nước ngoài (Công ước của châu Âu về Nhân quyền, điều 6/1) và đã trở thành một quy tắc chung trong thủ tục xét xử của tòa án Italia. Mặc dù vậy, hiện nay tính công khai đã trở thành một đặc điểm cơ bản của phiên toà xét xử được yêu cầu trong Bộ luật TTHS Italia (điều 471). Trường hợp không có sự công khai thì phiên toà được coi là không hợp lệ. Chỉ có hai trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định: thứ nhất là đối với những người được cho vào phòng xử án, thứ hai là đối với những trường hợp đặc biệt cần tránh không được xét xử công khai (hay còn gọi là “xử kín”).

3 Về trường hợp ngoại lệ thứ nhất, một số người không được cho vào phòng xử án, cụ thể là: người dưới 18 tuổi; người say rượu hoặc người bị thần kinh; người đang chịu các biện pháp phòng ngừa; người có vũ khí - trừ cảnh sát. Bên cạnh đó, để giữ trật tự chung, thẩm phán có thể quyết định hạn chế số lượng người cho vào phòng xử án (điều 471 Bộ luật TTHS). Về trường hợp ngoại lệ thứ hai, thẩm phán có thể ra lệnh tiến hành phiên xét xử - hoặc một số hoạt động của phiên toà - trong bí mật để bảo vệ đạo lý chung hoặc y tế cộng đồng; bảo vệ bí mật của Nhà nước (theo yêu cầu và vì lợi ích của Nhà nước); khi việc chấp nhận chứng cứ có thể làm tổn hại tới quyền riêng tư cá nhân của các bên hoặc của người làm chứng (nhưng chỉ đối với những vấn đề không liên quan tới tội danh); để bảo đảm diễn biến bình thường của phiên toa; để bảo vệ sự an toàn cho người làm chứng và bi cáo; trong trường hợp liên quan đến tội quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên, khi người bị hại dưới 18 tuổi, hoặc trong những trường hợp khác, theo yêu cầu của người bị hại (trong những thủ tục này, không cho phép đặt các câu hỏi về đời tư hoặc hoạt động tình dục MÔ HÌNH TTHS CUA CỘNG HÒA ITALIA 251 của người bị hại; trong trường hợp giám định trẻ dưới 18 tuổi (tuy nhiên, đây là quyết định của thẩm phán). Trong tất cả những trường hợp này, chỉ những người có quyền hoặc có nghĩa vụ tham gia tố tụng mới được cho vào phòng xử án, còn những người khác không được phép vào.

Theo nguyên tắc chung, phiên toà xét xử có thể được ghi âm, ghi hình, và được cho phép chụp ảnh với điều kiện có sự đồng ý của các bên và không gây ảnh hưởng tới diễn biến thông thường của phiên toà hoặc quá trình ra quyết định. Quyết định cho phép quay phim chụp ảnh phải do chính thẩm phán ký. Tuy nhiên, không cần thiết phải có sự đồng ý của các bên nếu thẩm phán thấy rằng phiên toà có lợi ích phù hợp với công chúng, và công chúng phải được biết về thủ tục tổ tụng (điều 147 Luật đi kèm Bộ luật TTHS) (Cavallini, 2005).?8 Tham chí khi việc quay phim chụp ảnh đã được thẩm phan cho phép, việc quay phim trực tiếp các bên, người làm chứng, chuyên gia giám định, phiên dịch - hoặc bất cứ người nào khác phải hiện điện tại toà - chỉ được thực hiện khi họ cho phép, nếu không sẽ bị luật pháp cấm (ví dụ: việc quay phim trẻ em dưới 18 tuổi luôn bị cấm, trừ khi được Toà án Vị thành niên cho phép,điều114/6 Bộ luật TTHS). Quy định này nhằm bao vệ sự riêng tư của những người tham gia tố tụng.

Phiên toà “xử kín” đôi khi cũng được ghi âm hoặc bị cấm ghi âm. Nếu lý do cần giữ bí mật liên quan tới việc bao vệ đạo lý chung, bí mật quốc gia, quyền riêng tư cá nhân của các bên hoặc của người làm chứng hay lợi ích của trẻ em thì việc ghi âm bị pháp luật nghiêm cấm. Ngược lại, nếu tinh bao mật liên quan tối những trường hợp khác (nghĩa là diễn biến bình thường của phiên toà, sự an toàn của người làm chứng và bị cáo) thì thẩm phán có thể cho ? Luật số 271 ngày 28/7/1989. Ví dụ: vụ xét xử cựu Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng bị buộc tội móc ngoặc với mafia (Toà sơ thẩm Palermo, 26/9/1995, Dir.76), vụ xét xử với tên gọi “Bàn tay sạch” vê những phát hiện phi pháp của các dang phái chính trị (Toà sơ thẩm Milano, 28/4/ 1994, Foro it.277 ss), và vụ án về tên giết người hang loạt nổi tiếng sống tai Florence (Toa sơ thẩm Firenze, 9/4/1994, Giur.605) được coi là có “lợi ích xã hội phù hợp”.

252 NHUNG MÔ HÌNH TTHS ĐIỂN HÌNH TREN THE GIỚI phép ghi âm, mặc dù như đã nói ở trên, công chúng không được cho phép vào phòng xử án (trong trường hợp này sẽ có sự hiện diện của nhà báo và nhiếp ảnh gia nhưng không phải là công chúng). Thủ tục thẩm uấn (điều tra công khai tại phiên toà) Khi chứng cứ được chấp nhận để đưa ra phiên xét xử, người làm chứng trước tiên được chất vấn bởi bên gọi họ đến, sau đó được các bên kia đối chất, và cuối cùng là được bên gọi họ đến thẩm vấn lại?” CTV sẽ đứng lên để trình bày về chứng cứ trước mặt thẩm phán và sau đó cùng với thẩm phán quyết định về thứ tự trình bày và chất vấn người làm chứng. Thông thường, người làm chứng do CTV gọi đến sẽ được thẩm vấn trước; tiếp đó, đến lượt người làm chứng do bị cáo gọi đến. Ở giai đoạn này, CTV sẽ đóng vai trò đối chất với người làm chứng của bên bào chữa.

Thứ tự xuất trình chứng cứ (CTV trước, bị cáo sau) có thể được thay đổi theo phần tranh tụng của các bên.??® Người làm chứng được phát biểu đầu tiên, tiếp theo là chuyên gia giám định và tư vấn kỹ thuật.?? Vụ án hình sự có thể bao gồm chứng cứ bằng tài liệu và những vật chứng khác, đối chất, giám định, v. Nguyên tắc tranh luận về chứng cứ trong pháp luật TTHS Italia cho phép mỗi bên được tự do trong việc quyết định thứ tự thẩm vấn người làm chứng và giám định chứng cứ, tạo nên chiến lược tranh tụng riêng của họ (Tonini 2007, 501). Thẩm phán chủ toa chỉ có thể chất vấn người làm chứng khi 27 Theo điều 498 của Bộ luật TTHS, bên mời nhân chứng sẽ trực tiếp hỏi người làm chứng mà mình mời đến, sau đó là các bên khác có thể tiến hành hỏi chéo. Khi kết thúc hỏi chéo, bên mời nhân chứng được phép hỏi người làm chứng một lần nữa.com/member_states/italy/(country reporL/, pp.

Người làm chứng do CTV mời đến sẽ được hỏi trước tiên, sau đó đến người làm chứng do nguyên đơn dân sự mời đến, cuối cùng là người làm chứng do bị cáo gọi đến. 9 Bất cứ khi nào cần đến kiến thức khoa học bên ngoài lĩnh vực pháp lý, thẩm phán phải chỉ định một chuyên gia, người này phải công bằng, tuân theo các quy tắc không bỏ phiếu (astensione) và loại trừ do không đủ tư cách (ricusazione) do thẩm phán quyétdinh. Công việc của chuyên gia được trả thù lao (Corso 1993, 250-251). Không được nhầm lẫn chuyên gia với tư vấn kỹ thuật (consulenti tecnici), người mà CTV và các bên có thể chỉ định trước cả khi thẩm phán chỉ định chuyên gia.

Tư vấn kỹ thuật phải dam bảo giữ bí mật nghề nghiệp. MÔ HÌNH TTHS CỦA CỘNG HÒA ITALIA 253 đã xong phần chất vấn của các bên. Trong trường hợp đó, các bên sẽ được thêm một lần thẩm vấn người làm chứng đó sau phần thẩm vấn của thẩm phán. Thẩm phán cũng có thể ra lệnh bổ sung thêm chứng cứ nhưng chỉ khi thực sự cần thiết.

Trong bất cứ thời điểm nào của quá trình xét xử, bị cáo cũng có thể đưa ra lời khai, đề nghị hoặc được đề nghị thẩm vấn. Các cuộc thẩm vấn tạo cho bị cáo cơ hội được lắng nghe, nhưng họ cũng có thể bị chất vấn. Trong khi thẩm vấn, bị cáo có thể không trả lời các câu hỏi, nhưng thái độ này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực với thẩm phán. Ngược lại, việc từ chối thẩm vấn không gây ảnh hưởng như vậy do được coi là biểu hiện của quyền được giữ im lặng (Corso 1993, 248-250).

Như vậy là các bên có quyền gọi chứng cứ, tuy nhiên thẩm phán có “thẩm quyền kiểm soát” việc chứng cứ được xuất trình như thế nào. Hơn nữa, thẩm phán có thể đảm nhiệm vai trò chủ động với “quyền khởi xướng”. “Quyền kiểm soát” có nghĩa là thẩm phán ra phán quyết về việc chấp nhận chứng cứ và có quyền loại bỏ chứng cứ trước đây đã đưa ra. Quyền của các bên được đưa ra chứng cứ đã nhận được rất nhiều sự quan tâm trong Bộ luật 1989, đây là kết quả của việc thực hiện điều 6 của Công ước Châu Âu về quyển con người, trong đó giam đáng kể quyền của thẩm phán được loại bỏ chứng cứ mà các bên xuất trình.

Do vậy, thẩm phán chỉ có thể loại ra những chứng cứ mà pháp luật cấm và chứng cứ rõ ràng là không cần thiết hoặc không liên quan. Thẩm phán còn có thể chấp nhận chứng cứ mà pháp luật không quy định. Trong bất cứ trường hợp nào cũng không thể lấy chứng cứ bằng những phương pháp hoặc kỹ thuật có thể làm giảm sự tự nguyện cá nhân hoặc giảm khả năng ghi nhớ những tình tiết hoặc đánh giá chúng (điều 188 Bộ luật TTHS). Chế tài chung áp dụng đối với chứng cứ được lấy bằng cách vi phạm những quy tắc về tính chất chấp nhận được là cấm không được sử dụng chứng cứ đó tại toà.

Việc phan đối có thể được đưa ra vào bất cứ thời điểm nào trong thu tục tố tung (Perrodet 2005, 384).