BO GIAO DUC VA DAO TAO NGUYEN KHAC PHI (Téng Chủ biên) - NGUYỄN ĐÌNH CHÚ (Chủ biên phần Văn) NGUYÊN MINH THUYẾT (Chủ biên phần Tiếng Việt) - TRẦN ĐÌNH SỬ (Chủ biên phần Tập làm văn) - ĐỖ KIM HỒI - NGUYỄN VĂN LONG - BÙI MẠNH NHỊ LE XUAN THA! - 86 NGOC THONG gu van 7 ed w/ TAP MOT (Tái bản lần thứ tám) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Bản quyển thuộc Nhà xuất bẩn Giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đào tạo. 01-2011/CXB/60-1235/GD Mã số : 2H708T1 LỜI NÓI ĐẦU Sách giáo khoa Ngữ văn 7 tiếp tục được biên soạn theo Chương trình Trung học cơ sở ban hành kèm theo Quyết định số 03/2002/QĐÐ - BGD & ĐT, ngày 24 tháng 1 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Lời nói đầu của sách giáo khoa Ngữ văn ó, tập một đã trình bày những hướng cải tiến chung của Chương trình và nét cải tiến nổi bật nhất của Chương trình và sách giáo khoa môn Ngữ văn Trung học cơ sở. Ở đây, chỉ nhắc lại vài điểm cốt yếu và nêu thêm một số điểm riêng của sách giáo khoa Ngữ văn 7. Làm quen với việc học môn Ngữ văn theo hướng tích hợp đòi hỏi phải có thời gian. Qua một năm học, các em đã tích luỹ được những kinh nghiệm ban đầu. Trước mắt, điểu mà các em cần lưu ý nhất trong phương pháp học tập vẫn là kết hợp việc học tập, rèn luyện các tri thức, kĩ năng ở cả ba phần Văn, Tiếng Việt, Tập làm văn với nhau cho thật tốt. Phương châm biên soạn, nội dung cụ thể cũng như cấu trúc của sách giáo khoa đã tạo điều kiện để thầy, cô giáo tổ chức hoạt động học tập cho các em trên lớp cũng như ở nhà. Tuy nhiên, yếu tố cơ bản quyết định kết quả học tập vẫn là quyết tâm tự học của mỗi người. Chương trình Ngữ văn lớp 7 có một số điểm mới so với chương trình Văn — Tiếng Việt - Tập làm văn lớp 7 trước đây. Về phần Tập làm văn, các em chủ yếu sẽ học hai kiểu văn bản biểu cảm và nghị luận. Về phần Văn, các em sẽ được tiếp xúc nhiều với thơ văn trữ tình, trong đó có không ít tác phẩm viết bằng chữ Hán ở thời trung đại, và một số tác phẩm văn chương nghị luận. Đọc - hiểu được thơ văn trữ tình và tác phẩm văn chương nghị luận không phái là đễ, viết văn biểu cảm và nghị luận cũng có mặt khó hơn văn tự sự và miêu tâ - hai kiểu văn bản các em đã được học ở môn Tiếng Việt Tiểu học và Ngữ văn ó. Tuy nhiên, sự bố trí phù hợp giữa thể loại văn học và kiểu văn bản như trên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập và rèn luyện ở cả hai phần Văn và Tập làm văn. Về phần Tiếng Việt, các em sẽ học một số kiến thức và rèn luyện một số kĩ năng về cấu tạo từ (từ ghép, từ láy), về từ vựng (từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ đồng âm, thành ngữ), về từ loại (đại từ, quan hệ từ), về cú pháp (trạng ngữ, rút gọn câu, câu bị động,.), về tu từ (điệp ngữ, chơi chữ) và về chuẩn mực sử dụng từ. Các em cần' thường xuyên liên hệ với những kiến thức về Tiếng Việt đã được học ở bậc Tiểu học, đặc biệt cần chú ý vận dụng những kiến thức về Tiếng Việt vào việc đọc — hiểu các tác phẩm văn học và viết các bài tập làm văn. Sách giáo khoa Ngữ văn 7 tiếp tục cung cấp 50 yếu tố Hán Việt, trong đó có một số yếu tố vốn là từ Hán -được dùng trong nguyên văn các văn bản chữ Hán ở những tác phẩm được học. Hai giờ lí thuyết về từ Hán Việt ở học kì Ï cung cấp cho các em một số kiến thức cơ bản về từ Hán Việt, tạo điều kiện cho các em hiểu được sắc thái biểu cắm của từ Hán Việt và bước đâu biết sử dụng đúng từ Hán Việt. Hi vọng rằng sách giáo khoa Ngữ văn 7 sẽ xứng đáng là người bạn đường đáng tin cậy của các em trên con đường chiếm lĩnh những kiến thức cơ bản và rèn luyện những kĩ năng cần thiết của bộ môn. Nhóm biên soạn Tổng Chủ biên NGUYEN KHAC PHI BÀI 1 Kết quả cần đạt e Cám nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái ; thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời môi con người. e Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép. e Hiểu rõ về liên kết văn bản, một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản. VĂN BẢN CỔNG TRƯỜNG MỞ RA Vào đêm trước ngày khai trường của con, mẹ không ngú được. Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ được. Còn bây giờ giấc ngủ đến với con dễ đàng như uống một li sữa, ăn một cái kẹo. Gương mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại rhư đang mút kẹo. Con là một đứa trẻ nhạy cảm), Cứ mỗi lần, vào đêm trước ngày sắp đi chơi xa, con lại háo hức?) đến nỗi lên giường mà không sao nằm yên được. Nhưng mẹ chỉ đỗ một lát là con đã ngủ. Đêm nay con cũng có niềm háo hức như vậy : Ngày mai con vào lớp Một. Việc chuẩn bị quần áo mới, giày. nón”) mới, cặp sách mới, tập vớ mới, mọi thứ đâu đó đã sẵn sàng, khiến con cảm nhận được sự quan trọng của ngày khai trường. Nhưng cũng như trước một chuyến đi xa, trong lòng con không có mối bận tam) nao khac ngoài chuyện ngày mai thức dậy cho kịp giờ. Mẹ đắp mẻn”Ì cho con, buông mùng, ém góc6) cẩn thận, rồi bỗng không biết làm gì nữa. Mọi ngày, khi con đã ngủ, mẹ dợn dẹp nhà cửa. Mẹ lượm những chiếc xe thiết giáp” dưới gầm ghế, cạnh chân bàn, những chú rô-bốt) bằng 5 PHÒNG GIÁO DỤC. TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG NGÂN nhựa đứng ngồi khắp nơi, và giữa nhà là đoàn quân thú dàn trận trong một cuộc chiến tranh Sư Tử - Khủng Long mà ngày nào con cũng bày ra. Căn nhà mình chỉ tạm ngăn nắp, gọn gàng từ khi con ngủ cho đến sáng hôm sau. Nhưng hôm nay tất cả những việc đó con đã giúp mẹ làm từ chiều. Mẹ nói : "Ngày mai di học, con là cậu học sinh lớp Một rồi". Nghe vậy con hăng hải tranh với mẹ dọn dẹp đồ chơi. Mẹ thường nhân lúc con ngủ mà làm vài việc của riêng mình. Nhưng hôm nay mẹ không tập trung được vào việc gì cả. Mẹ cũng không định làm những việc ấy tối nay. Nhìn con ngủ một lát, rồi mẹ đi xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con. Mẹ tự bảo mình cũng nên đi ngủ sớm. Mẹ lên giường và tran troc. Con đã đi học từ ba năm trước, hồi mới ba tuổi vào lớp Mẫu giáo, đã biết thế nào là trường, lớp, thây, bạn. Ngay cả ngôi trường, mới, con cũng đã tập làm quen từ những ngày hè, Tuần lễ trước ngày khai giảng, - con đã làm quen với bạn bè và cô giáo mới, đã tập xếp hàng, tập đi, tập đứng, để 6 chuẩn bị cho buổi lễ khai trường long trọng này. Mẹ tin là con sẽ không bỡ ngỡ trong ngày đầu năm học. Thực sự mẹ không lo lắng đến nỗi không ngủ được. Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi. Mẹ tin vào sự chuẩn bị rất chu đáo cho con trước ngày khai trường. Còn điều gì để lo lắng nữa đâu ! Mẹ không lo, nhưng vẫn không ngủ được. Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên tải tiếng đọc bài trầm bổng : "Hằng năm cứ vào cuối thu. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng đài và hẹp". Cái ấn tượng khắc sâu mãi mãi trong lòng một con người về cái ngày "hôm nay tôi đi học" ấy, mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi vào lòng con. Để rồi bất cứ một ngày nào đó trong đời, khi nhớ lại, lòng con lại rạo rực những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến. Ngày mẹ còn nhỏ, mùa hè nhà trường đóng cửa hoàn toàn, và ngày khai trường đúng là ngày đầu tiên học trò lớp Một đến trường gặp thầy mới, bạn mới. Cho nên ấn tượng của mẹ về buổi khai trường đầu Hên ấy rất sâu đậm. Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại, bà ngoại đứng ngoài cánh cổng như đứng bên ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào. Mẹ nghe nói ở Nhật, ngày khai trường là ngày lễ của toàn xã hội. Người lớn nghỉ việc để đưa trẻ con đến trường, đường phố được dọn quang đãng và trang trí tươi vui. Tất cả quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai trường đêu chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các trường học lớn nhỏ. Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai. Các quan chức không chỉ ngồi trên hàng ghế danh du ma nhan dip này còn xem xét ngôi trường, gặp gỡ với Ban Giám hiệu, thầy, cô giáo và phụ huynh học sinh, để điều chỉnh kịp thời những chính sách về giáo dục. Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm?) sau này. Đêm nay mẹ không ngủ được. Ngày mai là ngày khai trường lớp Một của con. Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con đắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói : "Đi đi con, hãy can đảm) lan, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì điệu sẽ mở ra". (Theo Lý Lan, báo Yêu trẻ, số 166, ngày 1 ~ 9 — 2000) Chú thích (1) Nhạy cảm : cảm nhận rất nhanh và tỉnh bằng các giác quan, bằng cảm tính. (2) Háo hức : ở trạng thái tình cảm vưi, phấn khởi khi nghĩ đến một điểu hay và nóng lòng muốn làm ngay điều đó. (4) Bận tâm : đang có điều phải suy nghĩ, lo lắng, không yên lòng. (6) Mùng (từ địa phương) : màn ; ém góc (từ địa phương) : giắt màn xuống dưới các góc chiếu. (7) Xe thiết giáp: xe bọc thép (thiết: sắt ; giáp : vỏ cứng bọc ngoài một số loài động vật ; áo có vật lót cứng bằng da hoặc sắt,. của người xưa mặc ra trận). (8) R6-bdt : người máy.
