Lời mở đầu Chƣơng I: Những vấn đề lý luận chung về quyết định hình phạt đối với ngƣời chƣa thành niên phạm tội. Khái niệm chung về người chưa thành niên phạm tội. Khái niệm người chưa thành niên. Khái niệm người chưa thành niên phạm tội theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam.
Những vấn đề chung về quyết định hình phạt. Khái niệm quyết định hình phạt. Các nguyên tắc quyết định hình phạt. Các nguyên tắc chung.2 Nguyên tắc xử lý đặc thù đối với người chưa thành niên phạm tội.Căn cứ quyết định hình phạt.
Căn cứ vào quy định của Bộ luật hình sự.2 Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.3 Căn cứ vào nhân thân người phạm tội.4 Căn cứ vào các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng TNHS. Cơ sở lý luận của việc quy định quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội. 25 Chƣơng II: Quyết định hình phạt đối với ngƣời chƣa thành niên phạm tội theo quy định của BLHS 1999. Các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội.
Quyết định hình phạt cảnh cáo đối với người chưa thành niên phạm tội. Quyết định hình phạt tiền đối với người chưa thành niên phạm tội. Quyết định hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người chưa thành niên phạm tội.5 Quyết định hình phạt tù có thời hạn đối với người chưa thành niên phạm tội.6 Tổng hợp hình phạt trong trường hợp người chưa thành niên phạm nhiều tội. 45 Chƣơng III: Thực tiễn quyết định hình phạt đối với ngƣời chƣa thành phạm tội và phƣơng hƣớng hoàn thiện.1 Thực tiễn quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội.1 Tình hình người chưa thành niên phạm tội hiện nay.2 Thực tiễn quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội .2 Phương hướng hoàn thiện.1 Phương hướng hoàn thiện quy định của BLHS về hình phạt cải tạo không giam giữ.2 Phương hướng hoàn thiện quy định của BLHS trong trường hợp tổng hợp hình phạt đối với người chưa thành niên phạm nhiều tội.3 Phương hướng hoàn thiện quy định của BLHS về quyết định hình phạt trong trường hợp người chưa thành niên chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt.4 Đề xuất áp dụng hình phạt trục xuất đối với người chưa thành niên phạm tội là người nước ngoài.
66 Kết luận Danh mục tài liệu tham khảo LỜI NÓI ĐẦU * Tính cấp thiết của đề tài. Song hành cùng sự phát triển của đất nước, mặt trái của nền kinh tế thị trường và hệ quả của các tệ nạn xã hội đã làm cho tình hình tội phạm có sự gia tăng và diễn biến phức tạp. Đặc biệt, trong tình hình đó đã làm phát sinh tình trạng một bộ phận người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Vấn đề người chưa thành niên phạm tội trong giai đoạn hiện nay không chỉ tăng về số lượng mà tính chất và mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng.
Các vụ án người chưa thành niên phạm tội không chỉ xuất hiện ở các thành phố, thị xã mà còn xảy ra ngay cả ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa và nó đã trở thành một trong những vấn đề nóng bỏng của toàn xã hội, nổi bức xúc của nhiều người, làm ảnh hưởng tiêu cực đến các quan hệ xã hội. Từ thực tế đó vấn đề đấu tranh, phòng chống tội phạm người chưa thành niên là một nhiệm vụ rất quan trọng, trong đó quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội đóng vai trò quan trọng. Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội có ý nghĩa to lớn nhằm đạt được mục đích phòng ngừa chung và phòng người riêng đối với tội phạm người chưa thành niên. Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội là một trong những trường hợp đặc biệt trong quyết định hình phạt.
Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội một mặt phải tuân thủ đúng pháp luật, thể hiện tính nghiêm minh, đảm bảo mục đích của hình phạt mà vẫn đảm bảo chính sách nhân đạo, sự khoan hồng của Nhà nước đối với người chưa thành niên phạm tội. Mặc dù, BLHS 1999 đã dành riêng chương X quy định đường lối xử lý đặc biệt đối với người chưa thành niên phạm tội. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc áp dụng các quy định tại Chương X BLHS 1999 trong vấn đề quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội vẫn còn bất cập, thiếu sót và vẫn chưa có sự thống nhất. Có những quy định của BLHS quy định việc áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên chưa phù hợp hoặc chưa có văn bản hướng dẫn một cách rõ ràng, cụ thể dẫn đến tình trạng áp dụng pháp luật trong việc quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên mỗi nơi mỗi khác.
Thêm vào đó là vấn đề năng lực, trách nhiệm và tâm lý chung của cơ quan tiên hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đánh đồng người chưa thành niên phạm tội như người đã thành niên phạm tội, khi tiến hành quyết định hình phạt xem 1 trọng tính trừng trị của hình phạt hơn là giáo dục, cải tạo người chưa thành niên phạm tội. Do đó, dẫn đến tình trạng quyết định hình phạt quá nặng, quá nhẹ, thiếu tính khả thi, vi phạm quyền lợi của người chưa thành niên xảy ra không ít. Vì vậy, xuất phát từ cơ sở lý luận việc nghiên cứu các quy định của BLHS trong trường hợp quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên để từ đó phát hiện những điểm còn vướng mắc, chưa phù hợp và thiếu sót từ đó đề xuất phương hướng hoàn thiện là vấn đề hoàn toàn cần thiết. Với tính cấp thiết đó tác giả chọn đề tài “quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội” làm khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật của mình.
* Phạm vi, mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu của đề tài là vấn đề quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo quy định của BLHS 1999. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu từ lý luận, các quy định của BLHS 1999 và thực tiễn để phát hiện những tồn tại, thiếu sót và bất cập. Từ đó đề xuất các phương hướng nhằm từng bước hoàn thiện vấn đề quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội.
* Phƣơng pháp nghiên cứu. Trong quá trình thực hiện khóa luận này tác giả trình bày trên cơ sở lý luận Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật, các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội đặc biệt là vấn đề quyết định hình phạt. Ngoài ra, khóa luận còn kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, đánh giá, so sánh, thống kê làm cơ sở giải thích, làm sáng tỏ vấn đề đã đặt ra. Đồng thời, trên cơ sở đó để nhận xét, làm rõ những điểm chưa phù hợp nhằm rút ra kinh nghiệm và hướng hoàn thiện về vấn đề quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội.
* Cơ cấu của khóa luận gồm ba chƣơng: Chƣơng I: Những vấn đề lý luận chung về quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội. Chƣơng II: Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo quy định của BLHS 1999. Chƣơng III: Thực tiễn quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội và phương hướng hoàn thiện. 2 Đây là lần đầu tiên tác giả thực hiện một công trình nghiên cứu khoa học.
Do đó, bước đầu sẽ còn nhiều bỡ ngỡ khi tiếp cận đề tài, thêm vào đó với phần kiến thức có giới hạn nên sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót khi thực hiện khóa luận này. Vì vậy, tác giả rất mong nhận được sự đóng góp, trao đổi chân thành của quý thầy cô và bạn bè. Tác giả xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo và giảng dạy của thầy cô trường Đại học Luật TP HCM. Đặc biệt là sự hướng dẫn tận tình của cô Mai Thị Thủy đã tư vấn cho em phương pháp tiếp cận tài liệu, cách thức thực hiện, hướng dẫn và góp ý để em hoàn thành khóa luận này.
Sinh viên: Đặng Thị Thanh Thảo. 3 CHƢƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI. Khái niệm chung về ngƣời chƣa thành niên phạm tội.1 Khái niệm ngƣời chƣa thành niên. Tại Điều 1 Công ước Quốc tế về quyền trẻ em được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 20/11/1989 quy định: “ Trong phạm vi Công ước này, trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật áp dụng đối với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn.” Quy tắc tối thiểu phổ biến của Liên Hợp Quốc về bảo vệ người chưa thành niên bị tước quyền tự do thông qua ngày 14/12/1990 nêu: “Người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi.
Giới hạn tuổi dưới mức này cần phải được pháp luật xác định và không được tước quyền tự do của người chưa thành niên.1 mục a) Xuất phát từ khách thể cần bảo vệ trong các quan hệ xã hội khác nhau trong từng ngành luật, pháp luật nước ta cũng có quy định về người chưa thành niên. Cụ thể, tại Điều 1 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004 có quy định: “Trẻ em quy định trong luật này là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi.” Như vậy, khái niệm trẻ em theo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em được giới hạn là người dưới 16 tuổi. Tại Điều 18 Bộ luật dân sự năm 2005 quy định: “Người từ đủ mười tám tuổi trở lên là người thành niên. Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên.” Tại khoản 1 Điều 119 Bộ luật lao động năm 1994 cũng quy định:“Người lao động chưa thành niên là người lao động dưới 18 tuổi…” Theo từ điển Tiếng Việt: “Người thành niên là người đến tuổi được pháp luật công nhận là công dân với đầy đủ các quyền lợi và nghĩa vụ.
Nếu theo cách hiểu này thì không lấy độ tuổi để phân định giữa người chưa thành niên và người thành niên mà phân định dựa trên các quyền lợi và nghĩa vụ của một người mà pháp luật công nhận. 4 Như vậy: Thông qua quy định của pháp luật quốc tế, các quy định của pháp luật Việt Nam và giải thích trong từ điển Tiếng Việt về người chưa thành niên ta có thể kết luận rằng: Trẻ em là người dưới 16 tuổi. Người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi, chưa phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần, chưa có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý như người thành niên.