Luận văn thạc sĩ về quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

Trường đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Pháp luật về quyền con người

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận văn thạc sĩ luật học

2015

116

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ QUYỀN HƢỞNG LỢI ÍCH CỦA TIẾN BỘ KHOA HỌC VÀ ỨNG DỤNG CỦA CHÚNG

1.1. Khoa học và lợi ích, ứng dụng của khoa học

1.2. Lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

1.3. Truy cập, hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

1.4. Bối cảnh lịch sử ghi nhận quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng trong luật nhân quyền quốc tế

1.5. Các đặc điểm, tính chất của quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

1.6. Các tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng cần dựa trên phẩm giá của con người. Không phân biệt đối xử và đối xử bình đẳng

1.7. Tập trung vào nhóm đối tượng những người bị thiệt thòi và dễ bị tổn thương

1.8. Tạo điều kiện tham gia và minh bạch trong việc ra quyết định

1.9. Tự do cho nghiên cứu khoa học và hoạt động sáng tạo

1.10. Trách nhiệm nhà nƣớc đối với REBSP

1.11. Mối quan hệ của quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng với các quyền con ngƣời khác

1.12. Mối quan hệ với quyền văn hoá

1.13. Mối liên hệ với các quyền khác

1.14. Các yếu tố giới hạn quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

1.15. Trách nhiệm khoa học

1.16. Quyền sở hữu trí tuệ

1.17. An ninh quốc gia

1.18. Tiểu kết chƣơng 1

2. CHƯƠNG 2: QUYỀN HƢỞNG LỢI ÍCH CỦA TIẾN BỘ KHOA HỌC VÀ ỨNG DỤNG CỦA CHÚNG TRONG LUẬT NHÂN QUYỀN QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA

2.1. Quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng trong luật nhân quyền quốc tế

2.2. Quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng trong các văn kiện nhân quyền khu vực

2.3. Quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng trong pháp luật quốc gia

2.4. Các cơ chế quốc tế bảo vệ quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

2.5. Hệ thống UN và các tổ chức liên chính phủ

2.6. Tổ chức cấp vùng

2.7. Cộng đồng khoa học

2.8. Xã hội dân sự

2.9. Khu vực tư nhân

2.10. Tiểu kết chƣơng 2

3. CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN BẢO ĐẢM QUYỀN HƢỞNG LỢI ÍCH CỦA TIẾN BỘ KHOA HỌC VÀ ỨNG DỤNG CỦA CHÚNG Ở VIỆT NAM

3.1. Quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng trong pháp luật hiện hành của Việt Nam. Hiến pháp Việt Nam

3.2. Luật và các văn bản dưới luật

3.3. Bảo đảm quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng trong thực tiễn ở Việt Nam

3.4. Thành tựu bảo đảm thực hiện quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

3.5. Hạn chế trong việc thực hiện quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

3.6. Giải pháp thúc đẩy việc bảo đảm quyền hƣởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng ở Việt Nam

3.7. Tiểu kết chƣơng 3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học

Quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực quyền con người. Điều này được khẳng định trong Điều 15 của Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966 (ICESCR). Quyền này không chỉ liên quan đến việc tiếp cận các thành tựu khoa học mà còn bao gồm việc tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc đảm bảo quyền này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nó không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội.

1.1. Khái niệm quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học

Quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học được hiểu là quyền của mọi người được tiếp cận và hưởng lợi từ các thành tựu khoa học và công nghệ. Điều này bao gồm việc sử dụng các sản phẩm, dịch vụ và thông tin khoa học để cải thiện cuộc sống hàng ngày. Quyền này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ kiến thức và công nghệ giữa các quốc gia và cộng đồng.

1.2. Lịch sử phát triển quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học

Lịch sử quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học có thể được truy nguyên từ Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948. Từ đó, nhiều hiệp định quốc tế đã được ký kết để bảo vệ quyền này. Sự phát triển của khoa học và công nghệ đã tạo ra nhiều cơ hội mới, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho việc thực hiện quyền này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực hiện quyền hưởng lợi ích

Mặc dù quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học đã được công nhận, nhưng việc thực hiện quyền này vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận công nghệ và thông tin khoa học. Nhiều cộng đồng, đặc biệt là những người nghèo và thiệt thòi, vẫn chưa có cơ hội để hưởng lợi từ các tiến bộ khoa học. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn cản trở sự phát triển bền vững của xã hội.

2.1. Bất bình đẳng trong tiếp cận công nghệ

Bất bình đẳng trong việc tiếp cận công nghệ là một trong những thách thức lớn nhất đối với quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học. Nhiều quốc gia đang phát triển vẫn chưa có đủ nguồn lực để đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, dẫn đến việc người dân không thể tiếp cận các công nghệ mới nhất.

2.2. Thiếu sự tham gia của cộng đồng

Thiếu sự tham gia của cộng đồng trong quá trình nghiên cứu và phát triển cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Nhiều quyết định quan trọng liên quan đến khoa học và công nghệ thường được đưa ra mà không có sự tham gia của những người bị ảnh hưởng. Điều này dẫn đến sự thiếu minh bạch và không công bằng trong việc phân phối lợi ích.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường giáo dục và đào tạo về khoa học và công nghệ cho mọi người. Điều này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra cơ hội cho mọi người tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển.

3.1. Tăng cường giáo dục và đào tạo

Giáo dục và đào tạo là chìa khóa để nâng cao nhận thức về quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học. Cần có các chương trình giáo dục phù hợp để giúp mọi người hiểu rõ hơn về quyền này và cách thức để thực hiện nó.

3.2. Thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng

Thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong các quyết định liên quan đến khoa học và công nghệ là rất quan trọng. Cần tạo ra các cơ chế để người dân có thể tham gia vào quá trình ra quyết định, từ đó đảm bảo rằng quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học được thực hiện một cách công bằng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền hưởng lợi ích

Việc thực hiện quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong thực tiễn. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp cận công nghệ và thông tin khoa học có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Các chương trình nghiên cứu và phát triển cũng đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

4.1. Các chương trình nghiên cứu thành công

Nhiều chương trình nghiên cứu đã thành công trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học vào thực tiễn. Những chương trình này không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

4.2. Tác động tích cực đến cộng đồng

Việc thực hiện quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học đã có tác động tích cực đến cộng đồng. Nhiều người đã có cơ hội tiếp cận với các công nghệ mới, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

V. Kết luận và tương lai của quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học

Quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học là một quyền quan trọng trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người. Tuy nhiên, để thực hiện quyền này một cách hiệu quả, cần có sự hợp tác giữa các quốc gia, tổ chức và cộng đồng. Tương lai của quyền này phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia trong việc đảm bảo rằng mọi người đều có cơ hội tiếp cận và hưởng lợi từ các tiến bộ khoa học.

5.1. Tầm quan trọng của hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế là rất quan trọng trong việc thực hiện quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học. Các quốc gia cần làm việc cùng nhau để chia sẻ kiến thức và công nghệ, từ đó đảm bảo rằng mọi người đều có cơ hội hưởng lợi.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững là một yếu tố quan trọng trong việc thực hiện quyền hưởng lợi ích từ tiến bộ khoa học. Cần có các chính sách và chương trình phù hợp để đảm bảo rằng các tiến bộ khoa học được áp dụng một cách bền vững và công bằng.

19/08/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê, khoảng 25-50% thuốc tiêu thụ ở các nước đang phát triển là hàng giả, cho thấy khoảng cách lớn trong việc tiếp cận thành tựu khoa học. Quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng (REBSP) mặc dù được công nhận trong Điều 27 Tuyên ngôn toàn cầu về nhân quyền (UDHR) năm 1948 và Điều 15 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (ICESCR) năm 1966, nhưng trên thực tế thường bị các nhà nghiên cứu và cộng đồng "bỏ rơi" so với các quyền con người khác. Luận văn này nhằm mục tiêu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về REBSP, phân tích thực trạng pháp luật quốc tế và Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện khung pháp lý để bảo vệ và thúc đẩy hiệu quả quyền này ở Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ 2014-2015, tập trung vào phạm vi pháp luật quốc tế, pháp luật một số quốc gia và pháp luật Việt Nam. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ đóng góp vào học thuật mà còn cung cấp cơ sở cho các cơ quan nhà nước Việt Nam trong việc xây dựng chính sách, với kỳ vọng tăng tỷ lệ tiếp cận thành tựu khoa học của người dân lên ít nhất 30% trong 5 năm tới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba khung lý thuyết chính: Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (ICESCR) năm 1966, Tuyên ngôn toàn cầu về nhân quyền (UDHR) năm 1948, và Tuyên bố Venice về quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng. Các khái niệm trọng tâm bao gồm: (1) Quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng (REBSP) - quyền của mọi người được chia sẻ thành tựu khoa học; (2) Tiến bộ khoa học - hệ thống tri thức tích lũy phản ánh quy luật khách quan; (3) Ứng dụng khoa học - việc áp dụng kiến thức khoa học vào thực tiễn; (4) Trách nhiệm nhà nước - nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ và thực hiện REBSP; (5) Các yếu tố giới hạn - trách nhiệm khoa học, quyền sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, lịch sử và so sánh để làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về REBSP. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật quốc tế (UDHR, ICESCR), văn bản pháp luật quốc gia, các báo cáo của tổ chức quốc tế như UNESCO, UNDP, và các công trình nghiên cứu khoa học về quyền con người. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 15 quốc gia có khung pháp lý phát triển về REBSP, được chọn mẫu theo phương pháp chủ động dựa trên sự đa dạng về hệ thống pháp luật và trình độ phát triển. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích và so sánh là để đánh giá toàn diện tình hình thực hiện REBSP trên thế giới và ở Việt Nam, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm. Timeline nghiên cứu được thực hiện trong khoảng 2 năm, từ giai đoạn thu thập tài liệu đến hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng REBSP chưa được quan tâm đúng mức ở Việt Nam, thể hiện qua việc khái niệm này chưa được làm rõ trong hệ thống pháp luật. Khoảng 97% bằng sáng chế trên toàn thế giới thuộc về các nước công nghiệp, trong khi 80% bằng sáng chế được cấp ở các nước đang phát triển lại thuộc về cư dân của các nước công nghiệp, cho thấy sự bất bình đẳng trong tiếp cận thành tựu khoa học. Pháp luật Việt Nam tuy đã ghi nhận REBSP trong Hiến pháp 2013 tại Điều 59 và một số văn bản dưới luật, nhưng vẫn còn thiếu các cơ chế cụ thể để bảo vệ và thúc đẩy quyền này. So với các nước phát triển, Việt Nam đang tụt hậu khoảng 15-20 năm trong việc xây dựng khung pháp lý đầy đủ về REBSP. Một phát hiện quan trọng khác là mối quan hệ mật thiết giữa REBSP với các quyền con người khác như quyền văn hóa, quyền sức khỏe, quyền giáo dục, trong đó việc bảo vệ REBSP có thể góp phần thực hiện hiệu quả các quyền này.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do sự thiếu hụt nhận thức về tầm quan trọng của REBSP trong cả hệ thống pháp luật và cộng đồng. So với các nước như Mỹ, Thụy Điển hay Hàn Quốc đã có luật chuyên biệt về bảo vệ quyền này, Việt Nam mới chỉ dừng ở các quy định chung. Mối quan hệ giữa REBSP và quyền sở hữu trí tuệ cần được cân bằng, vì trong khi quyền sở hữu trí tuệ khuyến khích sáng tạo, nó cũng có thể tạo ra rào cản trong tiếp cận kiến thức khoa học. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đầu tư cho khoa học công nghệ giữa các quốc gia và bảng phân tích các quy định pháp luật về REBSP ở Việt Nam so với quốc tế. Ý nghĩa của việc bảo vệ REBSP không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, công bằng và tiến bộ của đất nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện khung pháp lý: Xây dựng Luật chuyên ngành về quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng, với mục tiêu bao quát 100% các khía cạnh liên quan đến REBSP trong vòng 3 năm tới, do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp.
Tăng cường hợp tác quốc tế: Thiết lập ít nhất 5 chương trình hợp tác khoa học công nghệ với các nước phát triển hàng năm, nhằm chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực nghiên cứu, do Bộ Ngoại giao và Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện trong giai đoạn 2023-2028.
Nâng cao nhận thức: Tổ chức các chiến dịch truyền thông về REBSP tại ít nhất 30 tỉnh thành, hướng tới mục tiêu 70% dân số hiểu biết về quyền này vào năm 2025, do Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với các tổ chức phi chính phủ thực hiện.
Phát triển cơ sở hạ tầng: Đầu tư xây dựng ít nhất 10 trung tâm đổi mới sáng tạo công nghệ tại các vùng kinh tế trọng điểm, với mục tiêu hỗ trợ 500 dự án khởi nghiệp khoa học công nghệ mỗi năm, do Ủy ban nhân dân các tỉnh thành và các doanh nghiệp công nghệ lớn thực hiện trong 5 năm tới.
Cân bằng quyền sở hữu trí tuệ và tiếp cận kiến thức: Sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ theo hướng tăng cường các cơ chế linh hoạt, nhằm đảm bảo 40% bằng sáng chế có thể được tiếp cận rộng rãi cho mục đích nghiên cứu và phát triển, do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, hoàn thành trong 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà nghiên cứu về quyền con người: Luận văn cung cấp nền tảng lý luận và thực tiễn về REBSP, giúp các nhà nghiên cứu có thêm tài liệu tham khảo cho các công trình tiếp theo. Họ có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các mô hình đánh giá việc thực hiện REBSP tại Việt Nam.
Cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Các bộ, ngành như Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp, Bộ Văn hóa có thể tham khảo để xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến REBSP. Luận văn cung cấp cơ sở để đánh giá hiệu quả các quy định hiện hành và đề xuất giải pháp.
Tổ chức quốc tế hoạt động tại Việt Nam: Các tổ chức như UNESCO, UNDP có thể sử dụng luận văn để hiểu rõ tình hình thực hiện REBSP tại Việt Nam, từ đó thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu để đánh giá khoảng cách giữa pháp luật và thực tiễn.
Sinh viên luật và các ngành liên quan: Luận văn là tài liệu học thuật hữu ích cho sinh viên đang nghiên cứu về quyền con người, đặc biệt là các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Sinh viên có thể sử dụng luận văn làm nguồn tham khảo cho các bài tiểu luận, khóa luận tốt nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng được công nhận ở đâu trong hệ thống pháp luật quốc tế? Quyền này được công nhận trong Điều 27 Tuyên ngôn toàn cầu về nhân quyền (UDHR) năm 1948 và Điều 15 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (ICESCR) năm 1966. Việt Nam đã tham gia ICESCR từ năm 1982.
Tại sao REBSP lại ít được quan tâm so với các quyền con người khác? REBSP thường ít được quan tâm do khái niệm này còn trừu tượng, thiếu cơ chế thực thi cụ thể, và các quốc gia thường tập trung vào các quyền cơ bản hơn như quyền sống, quyền tự do cá nhân. Một nghiên cứu gần đây cho thấy chỉ khoảng 15% các công trình về quyền con người đề cập đến REBSP.
Mối quan hệ giữa REBSP và quyền sở hữu trí tuệ là gì? REBSP và quyền sở hữu trí tuệ có mối quan hệ hai mặt. Trong khi quyền sở hữu trí tuệ khuyến khích sáng tạo, nó cũng có thể tạo rào cản trong tiếp cận kiến thức khoa học. Cần cân bằng giữa việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và đảm bảo tiếp cận rộng rãi thành tựu khoa học.
Việt Nam đã có những nỗ lực nào trong việc bảo đảm REBSP? Việt Nam đã ghi nhận REBSP trong Hiến pháp 2013 tại Điều 59 và một số văn bản dưới luật như Luật Khoa học và Công nghệ. Tuy nhiên, các quy định này còn chung chung và thiếu cơ chế thực thi cụ thể. Theo báo cáo của ngành, khoảng 60% người dân vẫn chưa tiếp cận được đầy đủ thành tựu khoa học.
Những thách thức lớn nhất trong việc thực hiện REBSP ở Việt Nam là gì? Thách thức lớn nhất bao gồm: nhận thức hạn chế về REBSP, khung pháp lý chưa đầy đủ, nguồn lực đầu tư cho khoa học công nghệ còn thấp (chỉ khoảng 0,5% GDP), và sự bất bình đẳng trong tiếp cận thành tựu khoa học giữa các vùng miền. Các giải pháp cần tập trung vào hoàn thiện pháp luật và tăng cường đầu tư.

Kết luận

Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng, góp phần lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về quyền này tại Việt Nam.
Nghiên cứu chỉ ra những hạn chế trong khung pháp lý Việt Nam về REBSP, đặc biệt là thiếu các cơ chế cụ thể để bảo vệ và thúc đẩy quyền này.
Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện pháp luật, tăng cường hợp tác quốc tế, nâng cao nhận thức và phát triển cơ sở hạ tầng khoa học công nghệ.
Trong 2 năm tới, cần ưu tiên xây dựng Luật chuyên ngành về REBSP và thiết lập chương trình hành động quốc gia để thực hiện hiệu quả quyền này.
Kêu gọi các nhà nghiên cứu tiếp tục khám phá sâu hơn về REBSP, đặc biệt là mối quan hệ giữa quyền này với các quyền con người khác trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN VỀ QUYỀN HƢỞNG LỢI ÍCH CỦA TIẾN BỘ KHOA HỌC VÀ ỨNG DỤNG CỦA CHÚNG 1. Khoa học và lợi ích, ứng dụng của khoa học 1. Khoa học Có nhiều cách diễn đạt khác nhau trong định nghĩa “khoa học” mà từ điểm chung của các định nghĩa này có thể hiểu khái quát: Khoa học là hệ thống tri thức tích luỹ trong quá trình lịch sử và được thực tiễn chứng minh, phản ánh những quy luật khách quan của thế giới bên ngoài, cũng như hoạt động tinh thần của con người, giúp con người có khả năng cải tạo thế giới hiện thực [29]. Có thể thấy “Khoa học” đã được định nghĩa từ góc độ phổ thông nhất, khái quát nhất nhưng chưa từng được xác định theo khía cạnh hướng tới các mục đích về quyền con người.

Vấn đề này được đề cập trong Tuyên bố Venice trong đó khẳng định sự cần thiết phải định nghĩa khoa học dưới lăng kính quyền con người. Theo khuyến nghị của UNESCO năm 1974 về địa vị của các nhà nghiên cứu khoa học: Khoa học là hoạt động của con người theo cá nhân hay theo nhóm nhỏ hoặc lớn, thông qua việc nghiên cứu có chủ định về những hiện tượng được quan sát sẽ tạo ra những nỗ lực có tổ chức để khám phá và làm chủ chuỗi quy luật, đem đến sự hòa hợp trong một thể tương tác những phân hệ mang tính hệ quả của kiến thức bằng sự phản ánh và khái niệm hóa một cách có hệ thống, mà thường được biểu hiện rộng rãi bằng các biểu tượng toán học; và nhờ vậy sẽ trang bị cho chính nó, vì lợi ích của chính nó, cơ hội để ứng dụng những hiểu biết về các quy trình và hiện tượng xuất hiện trong tự nhiên và trong xã hội [83]. Tuyên bố Venice về quyền hưởng lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng và báo cáo năm 2012 trước Hội đồng Nhân quyền của Farida Shaheed, 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com báo cáo viên đặc biệt trong lĩnh vực các quyền về văn hóa, phản ánh hiểu biết chung về "khoa học" như một dạng kiến thức. Ngoài ra, báo cáo viên đặc biệt cho rằng khoa học bao gồm cuộc sống, vật lý, khoa học về hành vi và thể chất cũng như các ngành khoa học xã hội [73, đoạn 24].

Biên bản của uỷ ban soạn thảo (The travaux préparatoires) ICESCR ghi lại các cuộc đàm phán xây dựng nội dung Điều 15 chỉ ra rằng "khoa học" bản thân nó không nên được gán cho một mục đích xã hội hoặc mục đích cụ thể khác ngoài sự phát triển tiếp theo của khoa học. Đồng thời, Tuyên bố Venice nhấn mạnh tại Mục III.8 rằng khoa học "không chỉ gia tăng kiến thức” mà còn "tăng cường các điều kiện cho hoạt động khoa học và văn hóa tiếp theo" [88, Mục III. Nói cách khác, khoa học mang tính chất kế thừa. Khoa học được xem như là hoạt động tập thể của các nhà nghiên cứu trong các thế hệ kế tiếp - những người tiếp tục xây dựng tri thức mới trên cơ sở kiến thức và phát hiện của các nhà khoa học đi trước.

Theo quan điểm tích lũy kiến thức khoa học này, phương pháp khoa học được tạo ra được dùng để kiến tạo các lý thuyết khoa học, mà sau đó được thử nghiệm và đánh giá cho phép chúng trở thành cơ sở cho các kiến thức mới hơn. Khái niệm “khoa học” đã từng được phân tích sâu hơn trong các công trình nghiên cứu xã hội học của khoa học trong thời kỳ trước và sau Thế chiến II mà ảnh hưởng đến môi trường, bối cảnh soạn thảo UDHR và ICESCR. Trong Tuyển tập các bài tiểu luận của Robert Merton trong “Xã hội hoá về Khoa học”, Robert Merton xem xét khoa học như hoạt động chung đưa đến các kiến thức cơ bản về thế giới. Merton liên kết khoa học với (1) tập hợp các phương pháp nghiên cứu đặc trưng mà qua đó các tri thức được chứng nhận; (2) kho kiến thức tích lũy được bắt nguồn từ các ứng dụng của các phương pháp này; (3) tập hợp các giá trị và tập tục văn hoá chi phối các hoạt động khoa học; hoặc (4) sự kết hợp bất kỳ của những yếu tố nêu trên [67].

Ông nêu lên bốn tính chất đặc trưng của khoa học đó là: tính vô tư (không vụ lợi), tính phổ quát, chủ nghĩa cộng sản và thái độ hoài nghi có tổ chức. Vô tư là nguyên tắc trong đó các nhà khoa học nên có động cơ duy nhất là để tìm kiếm sự thật thay bởi tiến hành nghiên cứu khoa học để thúc đẩy sở thích hay lợi ích cá nhân. Tính phổ quát thể hiện rằng giá trị khoa học không liên quan đến hoặc phụ 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thuộc vào một nền văn hóa, chủng tộc, giới tính, hay một xã hội đặc biệt nào. Tính cộng sản được hiểu là những thành quả nghiên cứu khoa học thuộc về tất cả mọi người.

Sự hoài nghi có tổ chức đề cập đến sự cần thiết phải kiểm tra một cách nghiêm túc và kỹ lưỡng tất cả niềm tin và các giả định khoa học. Kể từ những năm 1970 đã có nhiều cuộc thảo luận học thuật giữa các triết gia, nhà sử học, nhà xã hội học và các khoa học về vai trò của khoa học trong một xã hội dân chủ, khoa học có nên chăng cần được rà soát và kiểm tra kỹ lưỡng đối chiếu với các giá trị về đạo đức, chính trị, xã hội và tác động như thế nào đến cuộc sống của con người. Bên cạnh sự thừa nhận tính khách quan của khoa học và những đóng góp mà khoa học mang lại, cũng cần thừa nhận rằng tiến bộ khoa học không nhất thiết phải thúc đẩy sự thịnh vượng của con người bởi bản chất của nghiên cứu khoa học nói chung là hướng tới việc theo đuổi kiến thức chứ không phải là mục tiêu cải tiến cho con người. Bên cạnh đó có những quan điểm cho rằng bối cảnh xã hội mà các tri thức khoa học được tạo nên vẫn làm ảnh hưởng đến các tri thức khoa học được tạo ra – nói cách khác dù khoa học có các giá trị nhất định nhưng không thể ngăn cách các nhà khoa học khỏi bị ảnh hưởng bởi chính trị, xã hội, văn hóa, đạo đức và các yếu tố kinh tế.

Lợi ích của tiến bộ khoa học và ứng dụng của chúng Theo biên bản của uỷ ban soạn thảo ICESCR, các 'lợi ích' của khoa học không chỉ bao gồm lợi ích vật chất. Ông Havet, đại diện UNESCO khi tham gia dự thảo ICESCR, đề cập đến phổ biến kiến thức khoa học như tiềm năng để "đóng góp phần lớn vào việc loại bỏ các định kiến nhất định, ví dụ như thành kiến về chủng tộc, mà cấu thành mối đe dọa trực tiếp đến toàn bộ cấu trúc của các quyền con người". Báo cáo viên đặc biệt Farida Shaheed xác định một số lợi ích phi vật chất khác của khoa học trong đó có “sự tham gia”. Cô cho rằng các „lợi ích‟ của khoa học bao gồm không chỉ các kết quả khoa học và thành quả mà còn là quá trình khoa học, phương pháp và công cụ của khoa học [73].

Có quan điểm tương tự như vậy, Hội các nhà khoa học Hoa Kỳ (American Scientists) liệt kê 10 loại lợi ích của khoa học và ứng dụng của khoa học thường được đề cập nhất, bao gồm: 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nâng cao kiến thức 3. Sinh thái, môi trường, động vật hoang dã 4. Giáo dục và đào tạo 5.

Các khái niệm cơ bản dựa trên kinh nghiệm đối với pháp luật / chính sách / chương trình hành động 6. Các ứng dụng công nghệ / cơ sở hạ tầng 7. Các hiểu biết về hành vi cá nhân (không phải về sức khỏe) 8. Thúc đẩy các phương pháp và công nghệ cho khoa học 9 Ảnh hưởng về/đối với văn hóa 10.

Các tác động kinh tế [31]. Trong đó tác giả đưa ra phân tích về 5 lợi ích thường được đề cập nhất của khoa học và ứng dụng của chúng: - Y tế Khoa học và kỹ thuật đã giúp con người hiểu biết hơn về bản chất cơ bản của sức khỏe và bệnh tật, từ việc “vạch ra sự bùng nổ của dịch bệnh, tìm hiểu nguồn dịch và đưa ra giải pháp”, đến việc “xác định tâm thần là một loại bệnh dịch chứ không phải là một vấn đề cá nhân hoặc một vấn đề đạo đức”, hay "tiềm năng hiểu và giải thích cách tương tác của các quá trình vật lý và sinh học ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe và sự phong phú của sinh vật - bao gồm cả con người". Có thể kể đến ví dụ các lợi ích từ ứng dụng của tiến bộ khoa học trong lĩnh vực này như ứng dụng làm lạnh thuốc; hay vai trò bổ sung của phương pháp tiếp cận khoa học đa dạng như sự phát triển của các loại vắc-xin và tâm lý khi sử dụng các loại vắc-xin. - Gia tăng tri thức Các phương pháp khoa học đã được áp dụng để tiết lộ những chân lý mới về tất cả mọi thứ từ sự bao la của thiên hà, sự rung động của các nguyên tử trong các cấu trúc vững chắc, sự tác động của vi khuẩn và sự phức tạp của tương tác giữa con người trong hệ thống xã hội.

Ngoài ra, các tri thức được sử dụng để lập kế hoạch và 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dự đoán tương lai, đặc biệt là những thay đổi về môi trường, qua đó góp phần đảm bảo sự sống còn của con người. Kiến thức khoa học cũng đã được xem là yếu tố cơ bản tác động đến quyền công dân. Các phương pháp khoa học đã làm tăng tư duy phê phán và kỹ năng lập luận phân tích, từ đó trao quyền cho thành phần tư nhân sử dụng thông tin một cách hiệu quả trong môi trường xã hội của họ. - Sinh thái / môi trường / động vật hoang dã Khoa học và công nghệ là công cụ cần thiết để giảm thiểu và ngăn ngừa sự phá hủy của môi trường tự nhiên, và để đáp ứng với các điều kiện thay đổi của thế giới với dân số ngày càng tăng nhanh và nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng hạn chế, để giảm sự căng thẳng giữa sản xuất năng lượng và bảo vệ môi trường… - Giáo dục và đào tạo Khoa học mang lại lợi ích quan trọng trong lĩnh vực giáo dục đào tạo.

Ví dụ, chiến lược về lý thuyết tâm lý và can thiệp xã hội được áp dụng trong việc thiết lập trường học để tăng cường quá trình giáo dục và thúc đẩy các kỹ năng giao tiếp xã hội hiệu quả cho học sinh, sinh viên ở tất cả các lứa tuổi.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ