CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN Lý do chọn đề tài Chỉ may là một loại phụ liệu đặc biệt và quan trọng nhất trong các loại nguyên phụ liệu tạo nên sản phẩm may mặc. Nhiệm vụ quan trọng của chỉ may là thực hiện liên kết các mảnh chi tiết bán thành phẩm lại với nhau, tạo nên độ bền chắc của sản phẩm dưới các tác động trong quá trình sử dụng. Khi lựa chọn chỉ may, chúng ta cần cân nhắc đến nhiều yếu tố quan trọng như chất liệu, chi số, màu sắc và các đặc tính kỹ thuật khác của từng loại chỉ. Trong khi các yếu tố chất liệu, chi số,… ảnh hưởng lớn tới sự chắc chắn của đường may thì yếu tố màu sắc lại ảnh hưởng rất nhiều tới tính thẩm mỹ của sản phẩm.
Chính vì thế, việc lựa chọn sai loại chỉ may có thể dẫn tới các ảnh hưởng xấu đến sản phẩm cả về bên trong lẫn bên ngoài. Cụ thể, khi chỉ may không phù hợp với chất liệu, các đường may sẽ dễ bị bung ra hoặc không đảm bảo được độ chắc chắn cần thiết, làm giảm tuổi thọ của sản phẩm. Hay việc sử dụng màu sắc của chỉ may không đồng nhất với màu sắc của chất liệu hoặc không phù hợp với mục đích sử dụng có thể làm mất đi tính thẩm mỹ, làm giảm giá trị của sản phẩm trong mắt người tiêu dùng. Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, chỉ may không chỉ đơn thuần là một loại vật liệu dùng để kết nối các mảnh chi tiết lại với nhau mà còn được cải tiến và phát triển với nhiều tính năng vượt trội.
Các loại chỉ may hiện đại được sản xuất từ nhiều loại chất liệu khác nhau như cotton, polyester, nylon,… và thậm chí là sợi carbon giúp tăng cường độ bền, khả năng chịu lực và chống mài mòn. Bên cạnh đó, công nghệ sản xuất chỉ may cũng đã được nâng cấp để tạo ra những sợi chỉ có tính năng đặc biệt như chống cháy, kháng khuẩn, chống thấm nước, và chống tia UV,… Ngoài ra, màu sắc của chỉ may cũng trở nên phong phú và đa dạng hơn nhờ vào công nghệ nhuộm màu tiên tiến, giúp các nhà thiết kế dễ dàng lựa chọn và kết hợp màu sắc để tạo nên những sản phẩm thời trang độc đáo và bắt mắt. Để có được những sợi chỉ chất lượng trên thị trường, quy trình sản xuất là điều tất yếu phải kể đến. Bên cạnh đó, công tác kiểm định cũng đóng vai trò không thể thiếu cho quá trình đầu ra.
Chính vì thế, “Tìm hiểu Quy trình sản xuất và Công tác kiểm định chất lượng chỉ may” là đề tài mang tính ứng dụng cao, đặc biệt trong ngành công nghiệp may mặc. Đề tài này sẽ tập trung vào việc tìm hiểu và phân tích quy trình sản xuất chỉ SVTH: Lưu Thị Tân Tín - Trần Thị Kim Trinh Ngành: Công Nghệ May 2020 Đồ án Tốt nghiệp -3- may từ khâu se sợi, chập sợi đến khâu nhuộm chỉ, đánh ống và công đoạn xử lí hoàn tất đặc biệt cho chỉ; một số cách ghi ký hiệu cho chỉ may; cũng như các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chỉ như: kiểm tra về độ bền màu mồ hôi, độ bền màu giặt, độ bền đứt và độ giãn dài khi đứt theo tiêu chuẩn ISO. Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu quy trình sản xuất chỉ may từ khâu se sợi, chập sợi đến khâu nhuộm chỉ, đánh ống và công đoạn xử lí hoàn tất đặc biệt cho chỉ may. - Tìm hiểu cách ghi ký hiệu cho chỉ may.
- Tìm hiểu các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chỉ như: kiểm tra về độ bền màu mồ hôi, độ bền màu giặt, độ bền đứt và độ giãn dài khi đứt theo tiêu chuẩn ISO. Đối tượng nghiên cứu Quy trình sản xuất chỉ may trong sản xuất đại trà. Trong nghiên cứu này, chúng ta sẽ tập trung vào các khía cạnh như nguyên liệu đầu vào, quy trình chuẩn bị và nhuộm chỉ, đánh ống vào bao gói. Đồng thời nghiên cứu về các phương pháp xử lý đặc biệt cho chỉ may.
Các ký hiệu cho chỉ may như Tex, Denier,… Các tiêu chuẩn Quốc tế đối với công tác kiểm định chỉ may về độ bền cơ lý và hóa lý. Tìm hiểu các bước thực hiện và cách tiến hành, đánh giá kết quả. Giới hạn đề tài Việc tìm hiểu quy trình sản xuất chỉ may là bước đầu tiên và cơ bản nhất để nắm rõ về sản phẩm chỉ, qua đó hiểu được các công đoạn sản xuất cụ thể. Để thực hiện đề tài này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành tìm hiểu thực tế tại hai công ty là Công ty TNHH Thương mại Khởi Chí Hưng và Công ty TNHH Chỉ may Nhật Khang.
Từ đó nhóm đã tổng hợp được các công việc cụ thể trong quy trình sản xuất chỉ. Tiếp theo, công tác đánh giá và kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn ISO được tiến hành tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Viện Nghiên Cứu Dệt May tại thành phố Hồ Chí Minh. Một điều mong muốn của nhóm là được tìm hiểu sâu rộng hơn về các loại chỉ may trên thị trường hiện nay. Mặc dù quy trình sản xuất là giống nhau song tuỳ theo đặc tính và yêu cầu kỹ thuật, mỗi loại chỉ sẽ có thêm các công đoạn xử lý khác nhau.
Vì thời gian nghiên cứu có hạn và điều kiện được tiếp cận các mẫu chỉ còn hạn chế nên nhóm chỉ có thể tìm hiểu 4 loại chỉ may phổ biến hiện nay là chỉ tơ vắt sổ, chỉ có lõi, chỉ xơ SVTH: Lưu Thị Tân Tín - Trần Thị Kim Trinh Ngành: Công Nghệ May 2020 Đồ án Tốt nghiệp -4- dài liên tục và chỉ xơ ngắn; tìm hiểu công tác kiểm định chất lượng chỉ may ở 4 tiêu chuẩn là độ bền màu mồ hôi, độ bền màu giặt, độ bền đứt và độ giãn dài khi đứt. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp tham khảo tài liệu: (dùng để xây dựng cơ sở lý thuyết, minh chứng khoa học cho vấn đề cần nghiên cứu trên các kênh thông tin như thư viện, trung tâm học liệu, sách chuyên ngành, cơ sở dữ liệu trên internet, bài viết, báo chí các loại). Phương pháp quan sát (chủ yếu dưới dạng ghi chép khi đi thực tập tại công ty đối với một công việc cụ thể). Phương pháp thực nghiệm (thí nghiệm để so sánh kết quả) Phương pháp phân tích và tổng hợp (chia nhỏ vấn đề hoặc đối tượng thành nhiều phần nhỏ để hiểu rõ hơn từng phần.
Kết hợp các phần riêng lẻ thành một thể thống nhất nhằm tạo ra cái nhìn tổng quát về vấn đề hoặc đối tượng). SVTH: Lưu Thị Tân Tín - Trần Thị Kim Trinh Ngành: Công Nghệ May 2020 Đồ án Tốt nghiệp -5- CHƯƠNG 2 : TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ CHỈ MAY Khái niệm chỉ may Chỉ may là sản phẩm của quá trình se sợi hoặc kéo sợi, có độ dài lớn và sử dụng khá phổ biến trong ngành may mặc để thực hiện lắp ghép các chi tiết trên sản phẩm. Đồng thời cũng tạo thẩm mỹ cho sản phẩm may. Tính chất của chỉ may Tính chống gút xoắn Là một trong những yêu cầu hàng đầu của chỉ may để bảo đảm chỉ không bị quăn trong quá trình may.
Độ xoắn không đúng có thể dẫn đến sự không ổn định tại thời điểm tạo mũi may, khiến cho móc chao hoặc làm chẻ sợi hoặc không móc được chỉ sẽ gây ra bỏ mũi chỉ. Độ khuyết tật Tất cả các chỉ may phải có độ đều cao (được xác định theo độ giãn hay theo khối lượng). Nguyên nhân phổ biến nhất khiến chỉ bị xấu khi may là có nhiều điểm lỗi trên chỉ. Mức độ điểm lỗi trên chỉ thành phẩm phải được khống chế ở mức thấp nhất.
Độ bền Để có thể chịu được các ứng suất khác nhau sinh ra trong quá trình may thì chỉ may phải có độ bền thích hợp. Chỉ có độ bền cao sẽ giảm đứt, giảm thời gian ngừng máy. Khi kiểm tra sợi và chỉ, nếu độ bền kéo được đo bằng centiNewton và mật độ tuyến tính (grist) hoặc được đo bằng decitex hoặc Tex thì độ bền được thể hiện bằng cách sử dụng định mức là centiNewton trên Tex (cN/Tex). Độ bền = Cường độ đứt gãy (cN) Mật độ tuyến tính (Tex) Ví dụ: Sợi 120 SSP có cường độ 1120 cN và kích thước thực tế là dtex 158 x 2.
Độ bền = 1120 = 1120 = 35,4 cN/tex (158 x 2)/10 31,6 (NB Chúng ta phải chia grist trong decitex cho 10 để chuyển đổi từ decitex sang Tex.) Độ bền có thể được biểu thị dưới nhiều dạng; ví dụ như gam (lực) trên mỗi đơn vị đo denier hoặc gam (lực) trên mỗi tex. SVTH: Lưu Thị Tân Tín - Trần Thị Kim Trinh Ngành: Công Nghệ May 2020 Đồ án Tốt nghiệp -6- Độ bền có thể được sử dụng để so sánh ưu điểm của các loại sợi, cấu trúc, nhà cung cấp khác nhau, v. mà không cần phải tạo ra các mẫu giống hệt nhau. Tuy nhiên, có xu hướng độ bền tăng giá trị cho một chất liệu cơ bản khi grist (số liệu lụa) tăng lên và cần phải nhận thức được điều này khi so sánh các chỉ rất mảnh với các chỉ rất thô.
Tính đàn hồi Chỉ có tính đàn hồi cao có nghĩa là có độ cứng cao, kết hợp với cấu trúc cân bằng xoắn sẽ hình thành vòng may đạt yêu cầu, hiệu suất may cao và không bị bỏ mũi. Độ co dãn của chỉ thể hiện tác động của lực căng bền chỉ. Độ dai Chỉ may phải có khả năng chịu được những tác dụng nhiệt và tác động cơ đột ngột cao trong quá trình may. Chỉ có độ dai từ trung bình đến cao sẽ dễ may và ít bị đứt hoặc bị tổn thương trong quá trình may.
Tính ma sát Tính trượt và tính chất ma sát cũng là những yêu cầu quan trọng nhất của chỉ trong quá trình may. Những lực sinh ra trong quá trình may chủ yếu là do ma sát giữa chỉ may và các chi tiết của máy may. Chỉ được xỏ qua lỗ kim (chỉ trên), điển hình là chỉ được sản xuất từ xơ tổng hợp thì cần phải qua khâu bôi trơn để giảm lực ma sát này. Tuy nhiên giữa chỉ và vải cũng cần phải có một lực ma sát tĩnh tương đối để giúp siết chặt mũi may và tránh bị tuột đường may.
Ổn định nhiệt Nhiệt sinh ra trong quá trình may là do ma sát giữa kim và xơ trong chỉ. Hiệu ứng sinh nhiệt trên chỉ tùy thuộc vào diện tích tiếp xúc của chỉ với kim, vào thời gian tiếp xúc và áp lực thẳng góc với bề mặt tiếp xúc.