Luận văn về quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng của công ty AASCS

Quy trình kiểm toán doanh thu là một phần quan trọng trong hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính của một… 139 trang · Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM · 2014.

• Tác giả: Phan Thanh Thủy Tiên
• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Trọng Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Quy Trình Kiểm Toán Doanh Thu Và Nợ Phải Thu Của Công Ty AASCS
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG KIỂM TOÁN BCTC
• 1.1. Những vấn đề chung về kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về kiểm toán báo cáo tài chính
• 1.1.2. Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính
• 1.1.2.1. Chuẩn bị kiểm toán
• 1.1.2.2. Thực hiện kiểm toán
• 1.1.2.3. Hoàn thành kiểm toán
• 1.2. Ý nghĩa và mục tiêu kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
• 1.2.1. Mục tiêu kiểm toán
• 1.2.1.1. Mục tiêu kiểm toán doanh thu bán hàng
• 1.2.1.2. Mục tiêu kiểm toán nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2. Tổng quan về khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2.1. Khái quát về chu trình bán hàng
• 1.2.2.2. Nội dung và đặc điểm khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2.2.1. Khoản mục doanh thu bán hàng
• 1.2.2.2.2. Nguyên tắc ghi nhận doanh thu
• 1.2.2.2.3. Khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2.3. Kiểm soát nội bộ đối với doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2.4. Quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính
• 1.2.2.4.1. Lập kế hoạch
• 1.2.2.4.2. Thực hiện kế hoạch
• 1.2.2.4.3. Kết thúc kiểm toán
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY VÀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN CHUNG TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN AASCS
• 2.1. Giới thiệu về công ty kiểm toán AASCS
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Giới thiệu về công ty
• 2.1.3. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.4. Mục tiêu và phương châm hoạt động
• 2.2. Tổ chức bộ máy tổ chức của công ty kiểm toán AASCS
• 2.2.1. Cơ cấu tổ chức
• 2.2.2. Chức năng các phòng ban
• 2.3. Tình hình nhân sự, đánh giá sự đáp ứng với tình hình hoạt động, kinh doanh hiện nay
• 2.3.1. Tình hình nhân sự
• 2.3.2. Đánh giá sự đáp ứng nhân sự với tình hình hoạt động kinh doanh hiện nay
• 2.4. Đặc điểm tổ chức đoàn kiểm toán
• 2.5. Doanh số những năm gần đây của công ty AASCS
• 2.5.1. Doanh số những năm gần đây của Công ty
• 2.6. Phương thức kinh doanh trong và ngoài nước
• 2.6.1. Phương hướng hoạt động
• 2.6.2. Các dịch vụ cung cấp
• 2.6.3. Kinh nghiệm hoạt động
• 2.6.4. Sự thừa nhận trong nước, quốc tế và khách hàng
• 2.7. Quy trình kiểm toán chung tại công ty kiểm toán AASCS
• 2.7.1. Chuẩn bị kiểm toán
• 2.7.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
• 2.7.3. Giai đoạn kết thúc kiểm toán
• 2.8. Thực trạng quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng & cung cấp dịch vụ và nợ phải thu khách hàng tại công ty kiểm toán AASCS
• 2.8.1. Lập kế hoạch kiểm toán
• 2.8.1.1. Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán
• 2.8.1.2. Tìm hiểu về khách hàng
• 2.8.1.3. Phân tích sơ bộ báo cáo tài chính
• 2.8.1.4. Đánh giá rủi ro và trọng yếu
• 2.8.1.5. Xây dựng kế hoạch và chương trình kiểm toán
• 2.8.2. Thực hiện kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
• 2.8.2.1. Tìm hiểu và đánh giá hệ thống KSNB đối với doanh thu và nợ phải thu
• 2.8.2.2. Thử nghiệm cơ bản
• 2.8.2.2.1. Đối với kiểm toán doanh thu bán hàng
• 2.8.2.2.2. Đối với kiểm toán nợ phải thu khách hàng
• 2.8.2.3. Kết thúc cuộc kiểm toán
• 2.8.2.3.1. Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ
• 2.8.2.3.2. Xem xét về giả định hoạt động liên tục
• 2.8.2.3.3. Đánh giá tổng quát kết quả kiểm toán
• 2.8.2.3.4. Phát hành báo cáo kiểm toán
• 2.8.3. Đánh giá quy trình kiểm toán doanh thu và nợ phải thu khách hàng tại công ty kiểm toán AASCS
• 3. CHƯƠNG 3 : HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN AASCS
• 3.1. Định hướng phát triển của công ty kiểm toán AASCS
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
• 3.2.1. Nâng cao hiệu quả của quy trình kiểm toán
• 3.2.2. Hoàn thiện việc tìm hiểu và đánh giá hệ thống KSNB đối với chu trình bán hàng
• 3.2.3. Hoàn thiện thử nghiệm kiểm soát đối với chu trình bán hàng
• 3.2.4. Hoàn thiện thủ tục xác lập mức trọng yếu và rủi ro kiểm soát
• 3.2.5. Hoàn thiện thủ tục phân tích trong kểm toán doanh thu và nợ phải thu khách hàng
• 3.2.6. Hoàn thiện thử nghiệm chi tiết
• 3.3. Kiến Nghị
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quy trình kiểm toán doanh thu

Quy trình kiểm toán doanh thu là một phần quan trọng trong hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính của một doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với công ty AASCS, quy trình này bao gồm các bước từ chuẩn bị đến hoàn thành kiểm toán. Trong giai đoạn chuẩn bị, kiểm toán viên (KTV) cần thu thập thông tin liên quan đến doanh thu, bao gồm cả việc tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ và các rủi ro tiềm ẩn. Việc xác định mức trọng yếu và đánh giá rủi ro là rất cần thiết để đảm bảo rằng các thông tin tài chính được trình bày trung thực và hợp lý. Theo các chuẩn mực kiểm toán hiện hành, việc lập kế hoạch kiểm toán phải được thực hiện một cách cẩn thận, bao gồm việc phân tích sơ bộ báo cáo tài chính và đánh giá tình hình hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Chuẩn bị kiểm toán doanh thu

Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán doanh thu bắt đầu với việc KTV tìm hiểu lý do mời kiểm toán và thu thập thông tin về lĩnh vực kinh doanh của khách hàng. KTV cũng cần lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán phù hợp với chuyên môn và kinh nghiệm. Hợp đồng kiểm toán cần được thiết lập rõ ràng để đảm bảo quyền lợi của cả hai bên. Việc tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ cũng là một phần không thể thiếu trong quá trình này, nhằm đánh giá tính hiệu quả của các quy trình kiểm soát liên quan đến doanh thu. KTV cần xác định mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán để xác định phạm vi và bản chất của các thử nghiệm kiểm soát cần thực hiện.

1.2. Thực hiện kiểm toán doanh thu

Trong giai đoạn thực hiện, KTV tiến hành các thử nghiệm kiểm soát nhằm đảm bảo rằng hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động hiệu quả. Các thủ tục phân tích cũng được thực hiện để phát hiện bất thường trong các số liệu tài chính liên quan đến doanh thu. KTV sẽ kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ phát sinh để đảm bảo tính chính xác và hợp lý của doanh thu được ghi nhận. Các thủ tục này giúp KTV cung cấp một cái nhìn tổng thể về tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các khuyến nghị cần thiết để cải thiện quy trình quản lý doanh thu.

II. Quy trình kiểm toán nợ phải thu

Quy trình kiểm toán nợ phải thu là một phần không thể thiếu trong kiểm toán báo cáo tài chính của công ty AASCS. Nợ phải thu khách hàng không chỉ phản ánh tình hình tài chính mà còn ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của doanh nghiệp. KTV cần tiến hành các bước từ chuẩn bị đến hoàn thành kiểm toán nợ phải thu. Trong giai đoạn chuẩn bị, việc tìm hiểu về khách hàng và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ là rất quan trọng. KTV cần thu thập thông tin về các khoản nợ phải thu, phân tích tình hình tài chính và xác định rủi ro liên quan đến nợ phải thu.

2.1. Chuẩn bị kiểm toán nợ phải thu

Trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán nợ phải thu, KTV cần tìm hiểu về các khoản nợ phải thu của khách hàng, bao gồm cả việc phân tích các hợp đồng và thỏa thuận thanh toán. Việc đánh giá rủi ro và trọng yếu liên quan đến nợ phải thu là rất cần thiết để xác định phạm vi kiểm toán. KTV cũng cần xem xét các quy trình kiểm soát nội bộ để đảm bảo rằng các khoản nợ phải thu được ghi nhận và quản lý một cách chính xác. Điều này giúp đảm bảo rằng các thông tin tài chính phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp.

2.2. Thực hiện kiểm toán nợ phải thu

Trong giai đoạn thực hiện, KTV sẽ tiến hành các thử nghiệm kiểm soát để đánh giá tính chính xác của các khoản nợ phải thu. Các thủ tục phân tích sẽ được thực hiện để phát hiện bất thường trong số liệu nợ phải thu. KTV sẽ kiểm tra các chứng từ và sổ sách liên quan đến nợ phải thu, đảm bảo rằng các khoản nợ được ghi nhận và quản lý đúng cách. Việc này không chỉ giúp KTV đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính mà còn cung cấp các khuyến nghị hữu ích cho doanh nghiệp trong việc quản lý nợ phải thu.

III. Đánh giá quy trình kiểm toán tại AASCS

Đánh giá quy trình kiểm toán doanh thu và nợ phải thu tại công ty AASCS là một bước quan trọng để cải thiện chất lượng kiểm toán. Việc phân tích các điểm mạnh và điểm yếu của quy trình hiện tại giúp xác định các giải pháp cải tiến. KTV cần xem xét các quy trình kiểm soát nội bộ và mức độ tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán để đưa ra các khuyến nghị thích hợp. Đánh giá này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kiểm toán mà còn đóng góp vào việc cải thiện quản lý tài chính của doanh nghiệp.

3.1. Điểm mạnh của quy trình kiểm toán

Quy trình kiểm toán tại AASCS có nhiều điểm mạnh, bao gồm đội ngũ KTV có chuyên môn cao và kinh nghiệm phong phú. Công ty cũng đã áp dụng các chuẩn mực kiểm toán hiện hành, giúp đảm bảo tính chính xác và hợp lý của các báo cáo tài chính. Hệ thống kiểm soát nội bộ được thiết lập một cách chặt chẽ, giúp giảm thiểu rủi ro sai sót trong quá trình kiểm toán. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện kiểm toán doanh thu và nợ phải thu một cách hiệu quả.

3.2. Điểm yếu và giải pháp cải thiện

Mặc dù quy trình kiểm toán tại AASCS có nhiều điểm mạnh, nhưng vẫn còn một số điểm yếu cần được khắc phục. Một số quy trình kiểm soát nội bộ có thể chưa được thực hiện đầy đủ, dẫn đến rủi ro sai sót trong báo cáo tài chính. Để cải thiện, AASCS cần xem xét việc đào tạo thêm cho KTV về các quy trình kiểm toán mới và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán cũng có thể giúp cải thiện hiệu quả và độ chính xác của quy trình kiểm toán.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh hội nhập khu vực và quốc tế sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhu cầu minh bạch hóa thông tin tài chính của các doanh nghiệp trở nên cấp thiết. Hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính đóng vai trò cốt lõi trong việc đảm bảo tính trung thực, hợp lý của các chỉ tiêu kinh tế, hỗ trợ các đối tượng sử dụng thông tin như nhà đầu tư, cổ đông, ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước đưa ra các quyết định kinh tế chuẩn xác.

Trong toàn bộ hệ thống báo cáo tài chính, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ cùng với nợ phải thu khách hàng là các khoản mục trọng yếu, phản ánh trực tiếp quy mô hoạt động, hiệu quả kinh doanh và tình hình luân chuyển vốn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là những khoản mục tiềm ẩn rủi ro sai sót và gian lận cao nhất, từ việc cố tình ghi nhận sai niên độ, thổi phồng doanh thu để làm đẹp kết quả kinh doanh, cho đến việc khai thấp doanh thu nhằm giảm thiểu nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài nhằm làm rõ và hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục này tại một đơn vị kiểm toán độc lập.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm 4 nội dung:

1. Tìm kiếm và phát hiện rủi ro, gian lận và sai sót;
2. Đề xuất các biện pháp ngăn chặn các phát hiện rủi ro;
3. Kiểm tra, giám sát các ngăn chặn rủi ro trên;
4. Đồng thời nâng cao kiến thức về quy trình kiểm toán tại một doanh nghiệp.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là công tác tổ chức và thực hiện kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán & Kiểm toán Phía Nam (AASCS). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy trình kỹ thuật kiểm toán thực tế tại AASCS, được minh họa qua cuộc kiểm toán báo cáo tài chính tại khách hàng cụ thể (Công ty Cổ phần ABC), sử dụng chuỗi dữ liệu hoạt động và tài chính giai đoạn 2011 – 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS), Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành liên quan:

• Chuẩn mực Kế toán: VAS 01 (Chuẩn mực chung - nguyên tắc và giả định hoạt động liên tục), VAS 14 (Doanh thu và thu nhập khác - quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ), VAS 23 (Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm).
• Chuẩn mực Kiểm toán: VSA 210 (Hợp đồng kiểm toán), VSA 320 và VSA 330 (Tính trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính), VSA 400 (Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ, mô hình rủi ro kiểm toán $AR = IR \times CR \times DR$), VSA 520 (Quy trình phân tích).
• Văn bản pháp quy: Quyết định số 1407/QĐ-BTC ngày 10/04/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về chuyển đổi doanh nghiệp; Thông tư số 228/2009/TT-BTC và Thông tư số 89/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ trích lập và xử lý các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các khoản đầu tư, nợ phải thu khó đòi và bảo hành sản phẩm, hàng hóa, công trình xây lắp.

Tác giả sử dụng ba phương pháp nghiên cứu chính:

• Phương pháp thu thập: Tập hợp hệ thống văn bản pháp luật, chuẩn mực kế toán, chuẩn mực kiểm toán của Nhà nước và các quy định, biểu mẫu kiểm toán nội bộ của Công ty Kiểm toán AASCS.
• Phương pháp tập hợp: Thu thập, phân loại các tài liệu, hồ sơ kiểm toán, sổ sách kế toán, chứng từ thực tế liên quan đến khoản mục doanh thu và nợ phải thu.
• Phương pháp so sánh đối chiếu: Đối chiếu giữa cơ sở lý luận chuyên ngành với thực tiễn thực hiện quy trình kiểm toán tại công ty để phát hiện các khoảng cách và đưa ra giải pháp hoàn thiện.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm các tài liệu nội bộ, báo cáo tài chính giai đoạn 2011–2013 của Công ty Kiểm toán AASCS, giấy tờ làm việc thực tế tại khách hàng kiểm toán (Công ty Cổ phần ABC) và các giáo trình chuyên ngành kiểm toán của Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán BCTC

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ khung lý thuyết về kiểm toán báo cáo tài chính nói chung và kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền nói riêng. Tác giả phân tích quy trình kiểm toán chuẩn gồm ba giai đoạn: Chuẩn bị kiểm toán, Thực hiện kiểm toán và Hoàn thành kiểm toán.

Nội dung trọng tâm của chương làm rõ các cơ sở dẫn liệu và mục tiêu kiểm toán tương ứng:

• Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Đảm bảo các cơ sở dẫn liệu về Sự phát sinh (doanh thu thực sự xảy ra và thuộc về đơn vị), Sự đầy đủ (không bỏ sót nghiệp vụ), Ghi chép chính xác (tính toán đúng số tiền và thống nhất giữa sổ chi tiết và sổ cái), Đánh giá và Trình bày - Công bố.
• Nợ phải thu khách hàng: Đảm bảo tính Hiện hữu (khoản nợ có thực tại thời điểm lập báo cáo), Đầy đủ, Quyền sở hữu (thuộc về đơn vị, phát hiện các khoản đem thế chấp, cầm cố), Ghi chép chính xác, Đánh giá (trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng quy định) và Trình bày - Công bố.

Tác giả phân tích cấu trúc chu trình bán hàng qua 8 chức năng: Tiếp nhận đơn hàng/lập lệnh bán hàng, Xét duyệt bán chịu, Xuất kho, Gửi hàng đi, Lập và kiểm tra hóa đơn, Theo dõi thanh toán, Xét duyệt hàng bán trả lại/giảm giá, và Cho phép xóa sổ các khoản nợ không thu hồi được. Đồng thời, chương 1 chi tiết hóa các kỹ thuật kiểm toán:

• Thử nghiệm kiểm soát: Khảo sát hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua bảng câu hỏi (11 câu hỏi mẫu) và kỹ thuật kiểm tra từ đầu đến cuối (Walk-through test).
• Thử nghiệm cơ bản đối với doanh thu: Thủ tục phân tích (phân tích biến động doanh thu theo tháng, tính tỷ lệ lãi gộp) và thử nghiệm chi tiết (đối chiếu nhật ký bán hàng với chứng từ gốc, kiểm tra tính chính xác của đơn giá/hóa đơn, kiểm tra phân loại doanh thu chịu thuế và kiểm tra khóa sổ cut-off).
• Thử nghiệm cơ bản đối với nợ phải thu: Thủ tục phân tích (vòng quay nợ phải thu, tỷ lệ nợ phải thu trên tài sản ngắn hạn, tỷ lệ nợ quá hạn), kiểm tra bảng số dư chi tiết theo tuổi nợ, thủ tục gửi thư xác nhận công nợ (hình thức xác nhận toàn bộ và không toàn bộ), kiểm tra trích lập dự phòng theo Thông tư 228/2009/TT-BTC và Thông tư 89/2013/TT-BTC, kiểm tra khóa sổ và kiểm tra tài khoản chi phí lãi vay (TK 635) để phát hiện nợ phải thu bị thế chấp.

Chương 2: Giới thiệu khái quát về công ty và quy trình kiểm toán chung tại Công ty Kiểm toán AASCS

Chương 2 trình bày quá trình hình thành, cơ cấu tổ chức và thực trạng kiểm toán tại Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán & Kiểm toán Phía Nam (AASCS). Tiền thân là Chi nhánh Công ty Kiểm toán AASC tại TP. Hồ Chí Minh, công ty được chuyển đổi mô hình theo Quyết định số 1407/QĐ-BTC ngày 10/04/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Về tổ chức bộ máy, công ty gồm Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát, Ban Tổng Giám đốc, 4 Phó Tổng giám đốc quản lý 6 phòng kiểm toán (Phòng 1, 2, 3, Quan hệ quốc tế, 5, 6) và Phòng Tổ chức Hành chính - Kế toán. Quy mô nhân sự gồm gần 100 kiểm toán viên, trợ lý và chuyên viên có trình độ đại học và trên đại học.

Đoàn kiểm toán tại AASCS được tổ chức linh hoạt từ 3 đến 5 người (gồm 1 trưởng nhóm và các trợ lý kiểm toán). Tác giả tổng hợp số liệu kết quả kinh doanh của AASCS giai đoạn 2011–2013:

STT	Chỉ tiêu	Năm 2011 (VNĐ)	Năm 2012 (VNĐ)	Năm 2013 (VNĐ)
1	Doanh thu	17.805.432.432	22.675.349.765	28.258.795.312
2	Thuế TNDN	4.451.358.108	5.668.837.441	7.064.698.828
3	Lợi nhuận sau thuế	13.354.074.324	17.006.512.323	21.194.096.484

Về thực trạng quy trình kiểm toán doanh thu và nợ phải thu tại AASCS (khảo sát thực tế trên khách hàng là Công ty Cổ phần ABC), quy trình diễn ra qua các bước:

1. Lập kế hoạch kiểm toán: Thu thập thông tin khách hàng, đánh giá tính chính trực của Ban giám đốc, phân tích sơ bộ báo cáo tài chính, xác định mức trọng yếu (Bảng 2.2) và đánh giá rủi ro kiểm toán.
2. Thực hiện kiểm toán:
   • Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ qua bảng câu hỏi KSNB tại khách hàng (Bảng 2.3).
   • Thực hiện thử nghiệm cơ bản với doanh thu: Lập biểu tổng hợp doanh thu (Bảng 2.4), biểu tổng hợp chi tiết từng loại doanh thu (Bảng 2.5), đối chiếu hóa đơn và sổ kế toán, kiểm tra khóa sổ các nghiệp vụ trước và sau niên độ.
   • Thực hiện thử nghiệm cơ bản với nợ phải thu: Tổng hợp số dư các khoản phải thu (Bảng 2.6), phân tích biến động nợ (Bảng 2.7), lập bảng theo dõi gửi và thu hồi thư xác nhận khách hàng (Bảng 2.8), kiểm tra tính toán dự phòng khó đòi.
3. Kết thúc kiểm toán: Đánh giá các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ, xem xét tính phù hợp của giả định hoạt động liên tục, tổng hợp các sai sót chưa điều chỉnh và phát hành báo cáo kiểm toán.

Chương 2 khép lại bằng bảng tóm tắt đánh giá ưu điểm (quy trình bám sát chuẩn mực, kiểm toán viên có kinh nghiệm, kiểm soát chất lượng chặt chẽ) và hạn chế (việc đánh giá kiểm soát nội bộ còn mang tính hình thức, bảng câu hỏi chưa bao quát toàn bộ rủi ro đặc thù, thủ tục phân tích chủ yếu so sánh số học cơ bản).

Chương 3: Hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng tại Công ty Kiểm toán AASCS

Dựa trên định hướng phát triển của AASCS (mở rộng thị trường ra các tỉnh lân cận, chuẩn hóa đào tạo kiểm toán viên theo chuẩn mực quốc tế), chương 3 đề xuất 6 nhóm giải pháp nghiệp vụ nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán:

1. Nâng cao hiệu quả quy trình kiểm toán: Hoàn thiện khâu phân công công việc trong đoàn kiểm toán và quản lý hồ sơ giấy tờ làm việc khoa học.
2. Hoàn thiện tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ: Xây dựng bảng câu hỏi đánh giá kiểm soát nội bộ chi tiết, chuyên sâu hơn cho phần hành doanh thu và nợ phải thu (Bảng 3.1); kết hợp áp dụng mô hình lưu đồ (Flowchart - Lưu đồ 3.1) để mô tả và nhận diện trực quan các điểm kiểm soát trọng yếu trong chu trình bán hàng.
3. Hoàn thiện thử nghiệm kiểm soát: Tăng cường thực hiện các thử nghiệm kiểm soát đối với khâu xét duyệt bán chịu, xuất kho và đối chiếu hóa đơn độc lập nhằm làm căn cứ vững chắc để giảm phạm vi thử nghiệm cơ bản.
4. Hoàn thiện thủ tục xác lập mức trọng yếu và rủi ro kiểm soát: Chuẩn hóa phương pháp tính toán mức trọng yếu phân bổ cho khoản mục doanh thu và nợ phải thu, kết hợp chặt chẽ giữa đánh giá định tính và định lượng theo ma trận rủi ro VSA 400.
5. Hoàn thiện thủ tục phân tích: Áp dụng mẫu phân tích số dư chi tiết theo tuổi nợ (Bảng 3.2), mở rộng các chỉ số tài chính chuyên sâu (tỷ suất lãi gộp từng mặt hàng, số vòng quay nợ phải thu, tỷ lệ nợ khó đòi trên tổng dư nợ) để nhanh chóng phát hiện biến động bất thường.
6. Hoàn thiện thử nghiệm chi tiết: Tối ưu hóa quy trình chọn mẫu gửi thư xác nhận (kết hợp thư xác nhận khẳng định và phủ định phù hợp mức rủi ro), kiểm tra chặt chẽ việc trích lập dự phòng theo Thông tư 89/2013/TT-BTC và Thông tư 228/2009/TT-BTC, thực hiện nghiêm ngặt thủ tục kiểm tra khóa sổ bán hàng.

Tác giả đồng thời đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với Ban giám đốc Công ty Kiểm toán AASCS về việc đầu tư phần mềm kiểm toán chuyên dụng và tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho trợ lý kiểm toán.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với dữ liệu thực tế:

• Tổng hợp bức tranh tài chính và quy mô hoạt động của Công ty Kiểm toán AASCS giai đoạn 2011–2013 với mức tăng trưởng doanh thu từ 17,80 tỷ đồng lên 28,25 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế từ 13,35 tỷ đồng lên 21,19 tỷ đồng; quy mô nhân sự đạt gần 100 người.
• Mô tả chi tiết quy trình tổ chức đoàn kiểm toán (3–5 người) và chu trình kiểm toán 3 giai đoạn đối với phần hành doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng tại khách hàng minh họa (Công ty Cổ phần ABC).
• Đề xuất hệ thống công cụ hỗ trợ kiểm toán cụ thể, bao gồm: bảng câu hỏi kiểm soát nội bộ mở rộng (Bảng 3.1), mẫu bảng phân tích số dư chi tiết theo tuổi nợ (Bảng 3.2) và mẫu lưu đồ kiểm soát chu trình doanh thu (Lưu đồ 3.1).
• Về mặt đóng góp: Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận theo hệ thống Chuẩn mực Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, đồng thời chỉ ra các điểm còn hạn chế giữa lý thuyết và thực tiễn kiểm toán độc lập tại một công ty kiểm toán Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp có tính ứng dụng trực tiếp cho kiểm toán viên thực hành.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu thực nghiệm và khảo sát thực tế chỉ giới hạn tại một doanh nghiệp kiểm toán duy nhất (Công ty Kiểm toán AASCS) trong phạm vi niên độ 2011–2013.
• Trường hợp minh họa thực tế được thực hiện trên đối tượng khách hàng là công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực sản xuất/thương mại thông thường (Công ty Cổ phần ABC), chưa bao quát các loại hình doanh nghiệp có đặc thù phức tạp như xây lắp (doanh thu theo tiến độ hợp đồng), bất động sản hoặc thương mại điện tử.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên nhiều công ty kiểm toán độc lập khác nhau để so sánh quy trình, hoặc nghiên cứu quy trình kiểm toán doanh thu và nợ phải thu cho các loại hình doanh nghiệp đặc thù theo hệ thống Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam mới ban hành.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo phương pháp xây dựng khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm, nắm vững các bước kiểm toán một chu trình kinh doanh từ lập kế hoạch đến phát hành báo cáo.
• Trợ lý kiểm toán và kiểm toán viên mới vào nghề: Tham khảo các biểu mẫu giấy tờ làm việc thực tế như bảng câu hỏi đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, bảng theo dõi thư xác nhận nợ phải thu, kỹ thuật phân tích tuổi nợ và phương pháp kiểm tra khóa sổ doanh thu (cut-off).
• Những người thực hiện đề tài về kiểm toán chu trình bán hàng - thu tiền: Kế thừa khung lý thuyết gắn liền với các chuẩn mực VAS 14, VAS 23, VSA 320, VSA 400, VSA 520 và quy định trích lập dự phòng theo Thông tư 228/2009/TT-BTC, Thông tư 89/2013/TT-BTC.

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) được trình bày trong khóa luận gồm những gì?
Theo VAS 14, doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 5 điều kiện: (1) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; (2) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; (3) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (4) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; (5) Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.

2. Cơ cấu một đoàn kiểm toán tại Công ty Kiểm toán AASCS được tổ chức như thế nào?
Một đoàn kiểm toán tại AASCS thường gồm từ 3 đến 5 người, bao gồm một trưởng nhóm kiểm toán và các trợ lý kiểm toán. Trưởng nhóm chịu trách nhiệm khảo sát khách hàng, lập kế hoạch, phân công công việc, hướng dẫn và soát xét tổng hợp; các trợ lý kiểm toán trực tiếp thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết và thử nghiệm cơ bản tại khách hàng.

3. Kết quả doanh thu và lợi nhuận sau thuế của AASCS trong giai đoạn 2011–2013 có sự thay đổi như thế nào?
Doanh thu của AASCS tăng trưởng đều qua các năm: năm 2011 đạt 17.805.432.432 VNĐ, năm 2012 đạt 22.675.349.765 VNĐ và năm 2013 đạt 28.258.795.312 VNĐ. Lợi nhuận sau thuế tương ứng tăng từ 13.354.074.324 VNĐ (2011) lên 17.006.512.323 VNĐ (2012) và đạt 21.194.096.484 VNĐ (2013).

4. Điểm sửa đổi cơ bản của Thông tư 89/2013/TT-BTC so với Thông tư 228/2009/TT-BTC về trích lập dự phòng được tác giả nêu ra là gì?
Thông tư 89/2013/TT-BTC (ban hành ngày 28/6/2013) sửa đổi quy định trích lập dự phòng đối với các khoản đầu tư dài hạn: chỉ tiêu “vốn chủ sở hữu thực có” được xác định trên cơ sở báo cáo tài chính của năm trích lập dự phòng, thay cho quy định trước đây là báo cáo tài chính của năm liền trước. Đối với việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi, Thông tư 89 không sửa đổi mà vẫn áp dụng theo các quy định của Thông tư 228/2009/TT-BTC.

5. Ma trận rủi ro kiểm toán theo VSA 400 xác định mối quan hệ giữa các loại rủi ro như thế nào?
Theo VSA 400, rủi ro phát hiện (DR) tỷ lệ nghịch với rủi ro tiềm tàng (IR) và rủi ro kiểm soát (CR). Khi kiểm toán viên đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát ở mức cao, rủi ro phát hiện có thể chấp nhận được phải ở mức tối thiểu hoặc thấp, đòi hỏi kiểm toán viên phải mở rộng phạm vi và quy mô của các thử nghiệm cơ bản.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thanh Thủy Tiên đã trình bày toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng do Công ty Kiểm toán AASCS thực hiện. Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống chuẩn mực kế toán - kiểm toán hiện hành với số liệu và hồ sơ kiểm toán thực tế giai đoạn 2011–2013. Các giải pháp và công cụ hoàn thiện được đề xuất ở chương 3 (bảng câu hỏi KSNB, lưu đồ kiểm soát, bảng phân tích tuổi nợ) mang tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao chất lượng kiểm toán tại đơn vị thực tập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính. Chương 2: Thực trạng quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng tại công Kiểm toán AASCS. Chương 3: Hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng tại Công Ty Kiểm Toán AASCS. 2 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG KIỂM TOÁN BCTC 1.1 Những vấn đề chung về kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về kiểm toán báo cáo tài chính - Kiểm toán Báo Cáo Tài Chính là cuộc kiểm tra để đƣa ra ý kiến nhận xét về sự trình bày trung thực và hợp lý của BCTC của một đơn vị.

Kết quả của cuộc kiểm toán BCTC có thể phục vụ cho đơn vị, nhà nƣớc và bên thứ ba nhƣ: các cổ đông, nhà đầu tƣ, ngân hàng… để họ đƣa ra các quyết định kinh tế của mình. - Khi kiểm toán BCTC thì Chuẩn mực Kế Toán và Chế độ Kế Toán đƣợc sử dụng làm thƣớc đo, vì BCTC bắt buộc phải đƣợc lập theo các Chuẩn mực và Chế độ Kế Toán hiện hành.2 Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính Các bƣớc của quy trình kiểm toán Chuẩn bị kiểm toán. Thực hiện kiểm toán. Hoàn thành kiểm toán 1.1 Chuẩn bị kiểm toán Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán bao gồm tất cả các công việc khác nhau nhằm tạo đƣợc cơ sở pháp lý trí tuệ và vật chất cho công tác kiểm toán.

Đây là bƣớc công việc đầu tiên và quyết định chất lƣợng kiểm toán. Các bƣớc công việc đƣợc thực hiện trong giai đoạn này đƣợc khái quát nhƣ sau: * Tiếp cận khách hàng:  Đối với khách hàng mới: Đầu tiên KTV sẽ tìm hiểu lý do mời kiểm toán của khách hàng, tìm hiểu các thông tin về các khía cạnh nhƣ lĩnh vực kinh doanh, tình hình tài chính.thông qua các phƣơng tiện thông tin nhƣ: sách báo, tạp chí chuyên ngành hay từ các nguồn nhƣ: luật sƣ của khách hàng, ngân hàng hay các doanh nghiệp có mối quan hệ với khách hàng. Ngoài ra có thể tìm hiểu thông qua 3 KTV tiền nhiệm nếu khách hàng đó đã đƣợc kiểm toán trƣớc đó.  Đối với khách hàng cũ: Hàng năm sau khi hoàn thành cuộc kiểm toán thì KTV sẽ cập nhật thông tin để đánh giá lại các khách hàng hiện hữu của mình để xem nên tiếp tục kiểm toán cho họ hay không.

Có cần thay đổi nội dung của hợp đồng kiểm toán hay không. * Lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán [4, Đoạn 7d] Theo Chuẩn mực kiểm toán chung, quá trình kiểm toán phải đƣợc thực hiện bởi một hoặc nhiều ngƣời đã đƣợc đào tạo đầy đủ, thành thạo nhƣ một KTV. Việc lựa chọn đội ngũ KTV dựa trên: yêu cầu về số ngƣời, trình độ khả năng của KTV, yêu cầu về chuyên môn và có kinh nghiệm hay kiến thức về ngành nghề kinh doanh của khách hàng. * Hợp đồng kiểm toán: Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam - VSA 210 Hợp đồng kiểm toán [3, đoạn 10] “Hợp đồng kiểm toán: là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên tham gia ký kết (công ty kiểm toán, khách hàng) về các điều khoản và điều kiện thực hiện kiểm toán của khách hàng và công ty kiểm toán, trong đó xác định mục tiêu, phạm vi kiểm toán, quyền và trách nhiệm của mỗi bên, hình thức báo cáo kiểm toán, thời gian thực hiện và các điều khoản về phí, về xử lý khi tranh chấp hợp đồng.” Nhƣ vậy, hợp đồng kiểm toán phải đƣợc lập và ký chính thức trƣớc khi tiến hành công việc kiểm toán nhằm bảo vệ quyền lợi của khách hàng và của công ty kiểm toán.

[2, Đoạn 2] * Tìm hiểu về khách hàng Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán tổng quát, kiểm toán viên cần thu thập thông tin nhƣ sau: - Thông tin chung về nền kinh tế nhƣ: thực trạng nền kinh tế, mức độ lạm phát…. - Thông tin về môi trƣờng và lĩnh vực hoạt động của khách hàng nhƣ: tình hình thị trƣờng và cạnh tranh, các đặc điểm của ngành nghề kinh doanh, các chuẩn mực, chế độ kế toán khác và các quy định pháp lý có liên quan. - Thông tin về yếu tố nội tại của chính khách hàng đƣợc kiểm toán nhƣ: tình hình kinh doanh, khả năng tài chính, hệ thống kế toán, hệ thống kiểm soát nội bộ, 4 hình thức sở hữu và nghĩa vụ pháp lý của khách hàng…. Những thông tin trên có thể thu thập thông qua việc trao đổi với kiểm toán viên tiền nhiệm, xem xét hồ sơ kiểm toán năm trƣớc, trao đổi với nhân viên hay Ban Giám Đốc, tham quan nhà xƣởng, giấy phép thành lập và điều lệ công ty, qua tạp chí chuyên ngành… * Xác định mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 320 [5, Đoạn 08-11] – Trọng yếu: “Thông tin được coi là trọng yếu có nghĩa là nếu thiếu thông tin đó hoặc thiếu tính chính xác của thông tin đó sẽ ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng báo cáo tài chính.” Trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV đánh giá mức trọng yếu nhằm: - Ƣớc tính mức độ sai sót của BCTC có thể chấp nhận đƣợc - Xác định phạm vi của cuộc kiểm toán - Từ đó xác định bản chất, thời gian và phạm vi của các thử nghiệm kiểm soát.

Ƣớc tính ban đầu về mức trọng yếu: là sai sót có thể chấp nhận đƣợc của toàn bộ BCTC nhƣng chỉ mang tính xét đoán của KTV và có thể điều chỉnh trong suốt quá trình kiểm toán. Rủi ro kiểm toán là rủi ro mà kiểm toán viên có thể mắc phải khi đƣa ra ý kiến kiểm toán không xác đáng về các thông tin tài chính và đó là các sai phạm nghiêm trọng. Rủi ro này bao gồm ba yếu tố, đó là: rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro phát hiện. Trong giai đoạn lập kế hoạch, kiểm toán viên xác định mức rủi ro mong muốn (DAR) cho từng khoản mục.

Mức rủi ro mong muốn quyết định khối lƣợng công việc kiểm toán cần thực hiện. Để giúp kiểm toán viên ƣớc tính về mức độ rủi ro phát hiện có thể chấp nhận đƣợc dựa trên sự đánh giá rủi ro kiểm soát và rủi ro tiềm tàng, có ma trận rủi ro phát hiện nhƣ sau: 5 Đánh giá của KTV về rủi ro kiểm soát (CR) Cao Trung bình Thấp Đánh giá của Cao Tối thiểu Thấp Trung bình KTV về rủi ro Trung bình Thấp Trung bình Cao tiềm tàng (IR) Thấp Trung bình Cao Tối đa Nguồn: Giáo trình kiểm toán, trƣờng ĐHKT TPHCM, NXB Lao Động Ngoài ra, trọng yếu và rủi ro kiểm toán có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu mức sai sót có thể chấp nhận tăng lên, rõ ràng là rủi ro kiểm toán sẽ giảm xuống và ngƣợc lại. * Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng và rủi ro kiểm soát Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng tức là thực hiện những công việc sau: tìm hiểu môi trƣờng kiểm soát, tìm hiểu hệ thống thông tin, tìm hiểu các thủ tục kiểm soát, mô tả hệ thống kiểm soát nội bộ trên giấy tờ làm việc.

Từ các thông tin tìm hiểu đƣợc ở trên, KTV có những đánh giá ban đầu về rủi ro kiểm soát nhằm: nhận diện các mục tiêu kiểm soát, nhận diện các quá trình kiểm soát đặc thù, nhận diện và đánh giá các nhƣợc điểm của hệ thống kiểm soát nội bộ. Rủi ro kiểm soát đƣợc đánh giá là cao trong trƣờng hợp: hệ thống KSNB không hoạt động hoặc không hiệu quả, việc áp dụng hệ thống KSNB không đầy đủ, việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát để thu thập bằng chứng về tính hiệu quả của hệ thống KSNB mất nhiều thời gian hơn là thực hiện các thử nghiệm cơ bản. * Xây dựng kế hoạch và chƣơng trình kiểm toán Nội dung của kế hoạch kiểm toán tổng quát bao gồm: tình hình kinh doanh của khách hàng, những rủi ro kinh doanh khách hàng thƣờng gặp, những mục tiêu kiểm toán trọng tâm, đánh giá sơ bộ hệ thống KSNB, khả năng hoạt động liên tục của khách hàng, chính sách kế toán của khách hàng. Chƣơng trình kiểm toán là những dự kiến chi tiết về: + Các thủ tục kiểm toán cần thực hiện đối với từng khoản mục hay bộ phận đƣợc kiểm toán.

+ Thời gian hoàn thành. + Phân công lao động giữa các KTV. + Các tài liệu thông tin liên quan cần sử dụng và thu thập.2 Thực hiện kiểm toán  Thực hiện thử nghiệm kiểm soát KTV kiểm tra, thu thập các bằng chứng về sự thiết kế phù hợp và việc hiện hữu của hệ thống kiểm soát nội bộ, từ đó cho thấy đƣợc khả năng đảm bảo, ngăn chặn phát hiện các sai phạm trọng yếu trên BCTC của hệ thống kiểm soát nội bộ. Có ba khía cạnh của hệ thống kiểm soát nội bộ mà KTV cần xem xét kiểm tra.

Đó là sự tồn tại, sự hiện hữu và sự liên tục của hệ thống kiểm soát thông qua việc phỏng vấn, kiểm tra tài liệu, quan sát thực hiện hay thực hiện lại các quy trình áp dụng. [6, Đoạn A42-A65]  Thực hiện thủ tục phân tích Là việc so sánh các thông tin tài chính, các chỉ số, các tỷ lệ để phát hiện và nghiên cứu các trƣờng hợp bất thƣờng, hiểu rõ về hoạt động kinh doanh của khách hàng và giới hạn phạm vi kiểm tra chi tiết. [6, Đoạn A7-A10]  Thực hiện các thủ tục chi tiết Là việc kiểm tra trực tiếp các nghiệp vụ hay các số dƣ. - Kiểm tra nghiệp vụ: kiểm tra chi tiết một số hay toàn bộ nghiệp vụ phát sinh để xem xét độ chính xác của các khoản mục.[8, Đoạn 5] - Kiểm tra số dƣ: kiểm tra để đánh giá mức độ về mức độ trung thực của số dƣ các tài khoản có nhiều nghiệp vụ phát sinh.3 Hoàn thành kiểm toán - Xem xét các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ.[10, Đoạn 2] - Xem xét hoạt động liên tục của khách hàng.[11, Đoạn 2] - Đánh giá tổng quát kết quả hoạt động kiểm toán.

- Lập Báo cáo kiểm toán.2 Ý nghĩa và mục tiêu kiểm toán doanh thu bán hàng & cung cấp dịch vụ và nợ phải thu khách hàng 1.1 Ý nghĩa Nhằm cung cấp các thông tin cần thiết cho những ngƣời sử dụng để họ đƣa ra các quyết định kinh doanh, BCKQHĐKD giữ vai trò rất quan trọng trong hệ thống BCTC của doanh nghiệp.