Phần mở đầu - Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận của thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế trên địa bàn cấp huyện - Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng tổ chức thực hiện nội dung kinh tế trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội huyện Quỳnh Lƣu thời kỳ 2011 - 2013 và những vấn đề đặt ra. - Chƣơng 4: Định hƣớng cơ bản và giải pháp chủ yếu thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế huyện Quỳnh Lƣu đến năm 2020, tầm nhìn 2025.
4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Lập quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện quy hoạch là những nội dung trọng yếu trong chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế trên tất cả các cấp độ của mọi quốc gia: toàn quốc, vùng, địa phƣơng đã đƣợc nhiều công trình nghiên cứu. Với những mức độ khác nhau và trên nhiều khía cạnh liên quan tới đề tài luận văn, có nhiều tài liệu liên quan đã cung cấp cơ sở lý luận khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và phƣơng pháp tiếp cận mà tôi tham khảo, kế thừa trong việc xác lập cơ sở khoa học của đề tài. Cụ thể: - Viện Chiến lƣợc và phát triển, 2001.
Đề tài “Cơ sở khoa học của một số vấn đề trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020”. Hà Nội: NXB CTQG. - Ngô Doãn Vịnh, 1998. “Vùng - chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, một số vấn đề lý luận và thực tiễn”.
Hà Nội: Viện chiến lƣợc. - Viện chiến lƣợc phát triển, 2003. “Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, một số vấn đề lý luận và thực tiễn”. Hà Nội: NXB CTQG.
- Hoàng Sỹ Động, 2007. “Hiện trạng và định hướng phát triển các hình thức tổ chức lãnh thổ kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh”. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ. - Hoàng Ngọc Hòa, 2008.
“Nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Hà Nội: NXB CTQG. Quản trị chiến lược: Hà Nội: NXB ĐHQG. - Phan Huy Đƣờng, 2012.
Quản lý nhà nước về kinh tế: Hà Nội: NXB ĐHQG 5 - Hồ Đức Phớc, 2013. “Nghệ An - luận giải để phát triển”. Hà Nội: NXB GTVT. - Trần Anh Đức, 2008.
Định hướng và giải pháp quản lý nhà nước nhằm phát triển kinh tế trên địa bàn Quận Cẩm Lệ - Thành phố Đà Nẵng. Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành quản lý kinh tế. - Nguyễn Tiến Dũng, 2010. Thực hiện nội dung kinh tế trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An đến 2020.
Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành quản lý kinh tế. - UBND tỉnh Nghệ An, 2008. Báo cáo tổng hợp Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An đến năm 2020. - UBND huyện Quỳnh Lƣu, 2009.
Báo cáo tổng hợp quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội huyện Quỳnh Lưu đến năm 2020. Các tài liệu nêu trên đã cung cấp nhiều nội dung, thông tin liên quan để giúp tác giả thực hiện luận văn. Đặc biệt là những vấn đề chung trong chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế, về quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội nói chung và của cấp huyện nói riêng, về tổ chức thực hiện nội dung kinh tế trong quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội và kinh nghiệm tổ chức thực hiện nội dung kinh tế trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện. Các báo cáo tổng hợp quy hoạch kinh tế - xã hội đến năm 2020 của UBND tỉnh Nghệ An và của UBND huyện Quỳnh Lƣu là cơ sở để tác giả so sánh, đối chiếu với thực tiễn nhằm đánh giá những kết quả đã thực hiện đƣợc, những tồn tại hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm và từ đó đƣa ra những định hƣớng cơ bản, đề xuất bổ sung giải pháp thực hiện trong thời gian tới.
Các tài liệu nêu trên là hữu ích nhƣng chƣa có công trình khoa học nào nghiên cứu về thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế huyện Quỳnh Lƣu đến năm 2020, tầm nhìn 2025. Cơ sở lý luận của thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế trên địa bàn cấp huyện 1. Một số vấn đề chung trong chức năng quản lý nhà nước về kinh tế 1. Khái niệm chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Để phát triển nền kinh tế thị trƣờng trong thời đại toàn cầu hóa, Nhà nƣớc thực hiện vai trò kinh tế của mình không phải chỉ tập trung xây dựng và quản lý khu vực kinh tế nhà nƣớc mà đều phải vạch ra định hƣớng chiến lƣợc, quy hoạch cho sự phát triển và quản lý toàn bộ nền kinh tế hoạt động theo định hƣớng chiến lƣợc và quy hoạch đó.
Vì vậy, Nhà nƣớc phải tiến hành đồng thời nhiều công việc và thực thi nhiều nhiệm vụ lặp đi, lặp lại mang tính chất thƣờng xuyên, tác động vào nền kinh tế nhằm đạt tới những mục tiêu đã hoạch định. Những hoạt động của Nhà nƣớc nhƣ vậy đƣợc gọi là chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế. Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế là sự biểu hiện những phƣơng thức tác động có chủ đích của Nhà nƣớc đối với nền kinh tế và tập hợp những nhiệm vụ, công việc khác nhau mà Nhà nƣớc phải tiến hành trong quá trình quản lý nền kinh tế. Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế bao gồm nhiều mặt, thể hiện dƣới nhiều hình thức khác nhau, hợp thành phƣơng thức quản lý nhà nƣớc về kinh tế, đảm bảo cho Nhà nƣớc dẫn dắt hệ thống kinh tế đạt tới các mục tiêu đã định.
Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế ở nƣớc ta là phạm trù gắn với vai trò kinh tế của Nhà nƣớc trong điều kiện chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế cũ sang cơ chế mới nhằm phát triển nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Nó thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể quản lý là Nhà nƣớc với đối tƣợng quản lý là nền kinh tế. Do đó nếu có Nhà nƣớc mạnh, làm tốt vai trò và chức năng kinh tế, sẽ góp phần quyết định làm cho nền kinh tế đạt tốc độ tăng trƣởng, phát triển cao, xã hội ổn định, công bằng, dân chủ, văn minh. Vai trò 7 chủ thể của Nhà nƣớc thể hiện trong thực tế hoạt động thông qua các chức năng quản lý của mình.
Vai trò của quản lý nhà nước và các chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Cùng với sự phát triển về quy mô và trình độ của nền kinh tế, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nƣớc ngày càng nâng cao và chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý của Nhà nƣớc. Tuy nhiên, vai trò quản lý nhà nƣớc về kinh tế không phải "bất biến" mà luôn thay đổi theo yêu cầu của thể chế chính trị và xu hƣớng phát triển kinh tế trong từng thời kỳ lịch sử khác nhau. Trong thời đại hiện nay, mặc dù giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới có thể chế chính trị khác nhau. Nhƣng có điểm chung giống nhau trong quản lý nhà nƣớc về kinh tế là đều sử dụng cơ chế thị trƣờng và ngày càng coi trọng sự kết hợp cơ chế thị trƣờng với vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nƣớc.
Sự khác nhau giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ trong vấn đề này, chủ yếu là ở bản chất giai cấp của thể chế chính trị và ở liều lƣợng, tính chất tác động của Nhà nƣớc khi thực hiện chức năng quản lý kinh tế. Trong điều kiện của nƣớc ta hiện nay, cần phải tăng cƣờng và đổi mới mạnh mẽ vai trò quản lý của Nhà nƣớc về kinh tế. Nhƣng điều đó không có nghĩa là Nhà nƣớc nắm tất cả, can thiệp vào tất cả mọi hoạt động của nền kinh tế. Nhà nƣớc cần tập trung nắm những lĩnh vực, những khâu thiết yếu, tổ chức phân công thực hiện tốt những công việc quan trọng mà thị trƣờng không làm đƣợc hoặc làm không tốt.
Đồng thời biết sử dụng cơ chế thị trƣờng một cách khôn khéo để phục vụ cho mục tiêu quản lý và phát huy những mặt tích cực của cơ chế đó để tạo động lực kích thích, thúc đẩy phát triển kinh tế, hạn chế mặt tiêu cực của nó. Kịp thời xử lý những bất trắc và tình huống mới nảy sinh, đảm bảo cho cơ chế thị trƣờng ra đời đồng bộ và vận hành thông suốt, tạo môi trƣờng thuận lợi thúc đẩy kinh tế phát triển. 8 Quản lý nhà nƣớc về kinh tế trong thời đại ngày nay trở thành nhân tố cơ bản quyết định sự phát triển kinh tế của mỗi nƣớc bất kể đó là nƣớc phát triển hay đang phát triển. Việc hiểu rõ và thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế là trực tiếp góp phần quan trọng trong việc xây dựng, hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nƣớc về kinh tế, nâng cao hiệu lực quản lý làm cho nền kinh tế tăng trƣởng, phát triển đạt tới mục tiêu nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế giúp cho việc tổ chức bộ máy quản lý nhà nƣớc có căn cứ khoa học và hoạt động có hiệu lực, hiệu quả. Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế là cơ sở để phân công, phân cấp, phân nhiệm bộ máy quản lý nhà nƣớc trong tổ chức thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Phân loại các chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế nhƣ đã trình bày trên đây rất phong phú, đa dạng. Do đó, có thể sử dụng những cách tiếp cận khác nhau để xác định chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế.
Tuy vậy, phổ biến nhất, thì có hai cách tiếp cận nhƣ sau: - Tiếp cận theo tính chất tác động của chức năng quản lý nhà nước đối với nền kinh tế: Theo cách tiếp cận này Nhà nƣớc có các chức năng nhƣ xây dựng và chế định khuôn khổ pháp luật về kinh tế, tạo lập môi trƣờng kinh doanh thuận lợi cho các hoạt động kinh tế; hỗ trợ phát triển; cung ứng dịch vụ hành chính công.