Cơ Học Lượng Tử I: Nền Tảng - Giải Thích Chi Tiết và Ứng Dụng

Khám phá cơ học lượng tử: Nền tảng của vật lý hiện đại. Tìm hiểu các nguyên tắc cơ bản và ứng dụng của lý thuyết lượng tử trong bài viết này.

Trường đại học

Bharathidasan University

Chuyên ngành

Vật Lý

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Sách

2015

611
1
0

Phí lưu trữ

135 Point

Mục lục chi tiết

Preface

About the Authors

1. Chapter 1: Why Was Quantum Mechanics Developed?

1.2. BLACK BODY RADIATION

1.5. FRANCK–HERTZ EXPERIMENT

1.6. STERN–GERLACH EXPERIMENT

1.9. SPECIFIC HEAT CAPACITY

1.10. DE BROGLIE WAVES

1.12. WAVE-PARTICLE DUALITY

1.15. EXERCISES

2. Chapter 2: Schrödinger Equation and Wave Function

2.2. CONSTRUCTION OF SCHRÖDINGER EQUATION

2.3. SOLUTION OF TIME-DEPENDENT EQUATION

2.4. PHYSICAL INTERPRETATION OF ψ ψ

2.5. CONDITIONS ON ALLOWED WAVE FUNCTIONS

2.6. BOX NORMALIZATION

2.7. CONSERVATION OF PROBABILITY

2.11. TIME EVOLUTION OF STATIONARY STATES

2.12. CONDITIONS FOR ALLOWED TRANSITIONS

2.13. ORTHOGONALITY OF TWO STATES

2.14. PHASE OF THE WAVE FUNCTION

2.15. CLASSICAL LIMIT OF QUANTUM MECHANICS

2.18. EXERCISES

3. Chapter 3: Operators, Eigenvalues and Eigenfunctions

3.3. COMMUTING AND NONCOMMUTING OPERATORS

3.4. SELF-ADJOINT AND HERMITIAN OPERATORS

3.5. DISCRETE AND CONTINUOUS EIGENVALUES

3.6. MEANING OF EIGENVALUES AND EIGENFUNCTIONS

3.8. ALL HERMITIAN HAMILTONIANS HAVE PARITY

3.9. SOME OTHER USEFUL OPERATORS

3.12. EXERCISES

4. Chapter 4: Exactly Solvable Systems I: Bound States

4.2. CLASSICAL PROBABILITY DISTRIBUTION

4.5. PARTICLE IN THE POTENTIAL V (x) = x , k = 1, 2, · · ·

4.6. PARTICLE IN A BOX

4.7. PÖSCHL–TELLER POTENTIALS

4.9. CRITERIA FOR THE EXISTENCE OF A BOUND STATE

4.10. TIME-DEPENDENT HARMONIC OSCILLATOR

4.14. EXERCISES

5. Chapter 5: Exactly Solvable Systems II: Scattering States

5.2. POTENTIAL BARRIER: TUNNEL EFFECT

5.3. FINITE SQUARE-WELL POTENTIAL

5.5. LOCALLY PERIODIC POTENTIAL

5.10. EXERCISES

6. Chapter 6: Matrix Mechanics

6.2. LINEAR VECTOR SPACE

6.3. MATRIX REPRESENTATION OF OPERATORS AND WAVE FUNCTION

6.6. SCHRÖDINGER EQUATION AND OTHER QUANTITIES IN MATRIX FORM

6.7. APPLICATION TO CERTAIN SYSTEMS

6.8. DIRAC’S BRA AND KET NOTATIONS

6.9. EXAMPLES OF BASIS IN QUANTUM THEORY

6.10. PROPERTIES OF KET AND BRA VECTORS

6.11. HILBERT SPACE

6.12. PROJECTION AND DISPLACEMENT OPERATORS

6.15. EXERCISES

7. Chapter 7: Various Pictures and Density Matrix

7.2. SCHRÖDINGER PICTURE

7.5. COMPARISON OF THREE REPRESENTATIONS

7.6. DENSITY MATRIX FOR A SINGLE SYSTEM

7.7. DENSITY MATRIX FOR AN ENSEMBLE

7.8. TIME EVOLUTION OF DENSITY OPERATOR

7.12. EXERCISES

8. Chapter 8: Heisenberg Uncertainty Principle

8.2. THE CLASSICAL UNCERTAINTY RELATION

8.3. HEISENBERG UNCERTAINTY RELATION

8.4. IMPLICATIONS OF UNCERTAINTY RELATION

8.5. ILLUSTRATION OF UNCERTAINTY RELATION

8.6. THE MODIFIED HEISENBERG RELATION

8.9. EXERCISES

9. Chapter 9: Momentum Representation

9.3. SCHRÖDINGER EQUATION

9.4. EXPRESSIONS FOR hXi AND hpi

9.5. TRANSFORMATION BETWEEN MOMENTUM AND CO- ORDINATE REPRESENTATIONS

9.6. OPERATORS IN MOMENTUM REPRESENTATION

9.7. MOMENTUM FUNCTION OF SOME SYSTEMS

9.10. EXERCISES

10. Chapter 10: Wave Packet

10.2. PHASE AND GROUP VELOCITIES

10.3. WAVE PACKETS AND UNCERTAINTY PRINCIPLE

10.4. GAUSSIAN WAVE PACKET

10.5. WAVE PACKET REVIVAL

10.6. ALMOST PERIODIC WAVE PACKETS

10.9. EXERCISES

11. Chapter 11: Theory of Angular Momentum

11.2. SCALAR WAVE FUNCTION UNDER ROTATIONS

11.3. ORBITAL ANGULAR MOMENTUM

11.4. EIGENPAIRS OF L AND Lz

11.5. PROPERTIES OF COMPONENTS OF L AND L

11.6. EIGENSPECTRA THROUGH COMMUTATION RELATIONS

11.7. MATRIX REPRESENTATION OF L , Lz AND L±

11.8. WHAT IS SPIN?

11.9. SPIN STATES OF AN ELECTRON

11.10. SPIN-ORBIT COUPLING

11.12. ADDITION OF ANGULAR MOMENTA

11.13. ROTATIONAL PROPERTIES OF OPERATORS

11.14. TENSOR OPERATORS

11.15. THE WIGNER–ECKART THEOREM

11.18. EXERCISES

12. Chapter 12: Hydrogen Atom

12.2. HYDROGEN ATOM IN THREE-DIMENSION

12.3. HYDROGEN ATOM IN D -DIMENSION

12.4. FIELD PRODUCED BY A HYDROGEN ATOM

12.5. SYSTEM IN PARABOLIC COORDINATES

12.8. EXERCISES

13. Chapter 13: Approximation Methods I: Time-Independent Perturbation Theory

13.2. THEORY FOR NONDEGENERATE CASE

13.3. APPLICATIONS TO NONDEGENERATE LEVELS

13.4. THEORY FOR DEGENERATE LEVELS

13.5. FIRST-ORDER STARK EFFECT IN HYDROGEN

13.6. ALTERNATE PERTURBATION THEORIES

13.9. EXERCISES

14. Chapter 14: Approximation Methods II: Time-Dependent Perturbation Theory

14.6. SUDDEN APPROXIMATION

14.7. THE SEMICLASSICAL THEORY OF RADIATION

14.8. CALCULATION OF EINSTEIN COEFFICIENTS

14.11. EXERCISES

15. Chapter 15: Approximation Methods III: WKB and Asymptotic Methods

15.2. PRINCIPLE OF WKB METHOD

15.3. APPLICATIONS OF WKB METHOD

15.4. WKB QUANTIZATION WITH PERTURBATION

15.5. AN ASYMPTOTIC METHOD

15.8. EXERCISES

16. Chapter 16: Approximation Methods IV: Variational Approach

16.2. CALCULATION OF GROUND STATE ENERGY

16.3. TRIAL EIGENFUNCTIONS FOR EXCITED STATES

16.4. APPLICATION TO HYDROGEN MOLECULE

16.5. HYDROGEN MOLECULE ION

16.7. EXERCISES

17. Chapter 17: Scattering Theory

17.2. CLASSICAL SCATTERING CROSS-SECTION

17.3. CENTRE OF MASS AND LABORATORY COORDINATES SYSTEMS

17.5. GREEN’S FUNCTION APPROACH

17.6. BORN APPROXIMATION

17.7. PARTIAL WAVE ANALYSIS

17.8. SCATTERING FROM A SQUARE-WELL SYSTEM

17.9. PHASE-SHIFT OF ONE-DIMENSIONAL CASE

17.13. EXERCISES

18. Chapter 18: Identical Particles

18.3. SYMMETRIC AND ANTISYMMETRIC WAVE FUNCTIONS

18.4. THE EXCLUSION PRINCIPLE

18.5. SPIN EIGENFUNCTIONS OF TWO ELECTRONS

18.7. EXCITED STATES OF THE HELIUM ATOM

18.8. COLLISIONS BETWEEN IDENTICAL PARTICLES

18.11. EXERCISES

19. Chapter 19: Relativistic Quantum Theory

19.2. KLEIN–GORDON EQUATION

19.3. DIRAC EQUATION FOR A FREE PARTICLE

19.4. NEGATIVE ENERGY STATES

19.5. JITTERY MOTION OF A FREE PARTICLE

19.6. SPIN OF A DIRAC PARTICLE

19.7. PARTICLE IN A POTENTIAL

19.9. RELATIVISTIC PARTICLE IN A BOX

19.10. RELATIVISTIC HYDROGEN ATOM

19.11. THE ELECTRON IN A FIELD

19.12. SPIN-ORBIT ENERGY

19.15. EXERCISES

20. Chapter 20: Mysteries in Quantum Mechanics

20.2. THE COLLAPSE OF THE WAVE FUNCTION

20.3. EINSTEIN–PODOLSKY–ROSEN (EPR) PARADOX

20.5. THE PARADOX OF SCHRÖDINGER’S CAT

20.7. VIOLATION OF BELL’S THEOREM

20.8. RESOLVING EPR PARADOX

20.11. EXERCISES

21. Chapter 21: Numerical Methods for Quantum Mechanics

21.2. MATRIX METHOD FOR COMPUTING STATIONARY STATE SOLUTIONS

21.3. FINITE-DIFFERENCE TIME-DOMAIN METHOD

21.4. TIME-DEPENDENT SCHRÖDINGER EQUATION

21.6. ELECTRONIC DISTRIBUTION OF HYDROGEN ATOM

21.7. SCHRÖDINGER EQUATION WITH AN EXTERNAL FIELD

21.10. EXERCISES

Appendix A: Calculation of Numerical Values of h and kB

Appendix B: A Derivation of the Factor hν/(ehν/kB T − 1)

Appendix C: Bose’s Derivation of Planck’s Law

Appendix D: Distinction Between Self-Adjoint and Hermitian Operators

Appendix E: Proof of Schwarz’s Inequality

Appendix F: Eigenvalues of a Symmetric Tridiagonal Matrix—QL Method

Appendix G: Random Number Generators for Desired Distributions

Solutions to Selected Exercises

Index

Tóm tắt

I. Cơ Học Lượng Tử Quantum Physics Basics cho Người Mới

Cơ học lượng tử là nghiên cứu về vật chất và bức xạ ở cấp độ nguyên tử. Đây là công cụ toán học để dự đoán hành vi của các hạt vi mô. Vật lý cổ điển tạo ra kết quả thỏa đáng cho các hệ thống lớn hơn nhiều so với nguyên tử và di chuyển chậm hơn nhiều so với tốc độ ánh sáng. Nhưng nó thất bại đối với các hệ thống có kích thước nhỏ (kích thước nguyên tử) hoặc có tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng. Vào đầu thế kỷ 20, các nhà khoa học quan sát thấy rằng kết quả của một số thí nghiệm không được giải thích thỏa đáng bởi vật lý cổ điển. Đặc biệt, nó không giải thích được các quan sát trong các hiện tượng sau: bức xạ vật đen, hiệu ứng quang điện, quang phổ hydro, tán xạ tia X, sự biến thiên của nhiệt dung riêng ở nhiệt độ thấp.

1.1. Tổng Quan về Principles of Quantum Mechanics Vì Sao Cần

Vật lý cổ điển, với những thành công rực rỡ trong việc mô tả thế giới vĩ mô, lại vấp phải những hạn chế khi đối mặt với thế giới lượng tử. Các khái niệm như năng lượng liên tục, quỹ đạo xác định và tính chất hạt-sóng tách biệt hoàn toàn không còn phù hợp để giải thích các hiện tượng ở cấp độ nguyên tử. Sự ra đời của cơ học lượng tử đánh dấu một cuộc cách mạng trong nhận thức của chúng ta về thế giới, mở ra những khả năng mới trong khoa học và công nghệ. Theo tài liệu gốc, “Quantum Mechanics I: The Fundamentals provides a graduate-level account of the behavior of matter and energy at the molecular, atomic, nuclear, and sub-nuclear levels. It covers basic concepts, mathematical formalism, and applications to physically important systems.”

1.2. Introduction to Quantum Theory Vấn Đề Vật Lý Cổ Điển Bỏ Qua

Vật lý cổ điển, dù thành công trong việc giải thích nhiều hiện tượng, lại không thể giải thích được các hiện tượng như bức xạ vật đen, hiệu ứng quang điện và quang phổ vạch của nguyên tử hydro. Trong bức xạ vật đen, vật lý cổ điển dự đoán sự phân bố năng lượng không chính xác, dẫn đến 'thảm họa tử ngoại'. Hiệu ứng quang điện, trong đó electron bị bắn ra khỏi kim loại khi chiếu ánh sáng vào, cho thấy năng lượng của electron không phụ thuộc vào cường độ ánh sáng, mâu thuẫn với dự đoán của vật lý cổ điển. Quang phổ vạch của nguyên tử hydro, với các vạch phổ rời rạc, không thể giải thích bằng các quỹ đạo electron liên tục theo vật lý cổ điển.

II. Quantum Mechanics Explained Bí Quyết Hiểu Phương Trình Schrödinger

Để giải thích quang phổ rời rạc của hydro, năm 1914, Bohr đã mở rộng tính rời rạc của năng lượng cho nguyên tử và đưa ra giả thuyết rằng sự phát xạ bức xạ xảy ra khi nguyên tử nhảy từ trạng thái năng lượng cao hơn Ei sang trạng thái năng lượng thấp hơn Ef và tần số của bức xạ phát ra là ν = (Ei − Ef ) /h. Hơn nữa, ông giả định rằng một electron chỉ di chuyển trong một số quỹ đạo cho phép nhất định gọi là trạng thái dừng với momen động lượng quỹ đạo mvr bằng một số nguyên lần ~ = h/2π: mvr = nh/(2π) = n~ , n = 1, 2, · · · .

2.1. Giải Mã Quantum Mechanics Concepts Thế Giới Không Chắc Chắn

Trong thế giới lượng tử, vị trí và động lượng của một hạt không thể được xác định đồng thời với độ chính xác tuyệt đối. Nguyên lý bất định Heisenberg, một trong những nền tảng của cơ học lượng tử, khẳng định rằng độ bất định trong vị trí và động lượng của một hạt tỉ lệ nghịch với nhau. Điều này có nghĩa là càng xác định chính xác vị trí của một hạt, ta càng ít biết về động lượng của nó, và ngược lại. Nguyên lý này không chỉ là một giới hạn về khả năng đo lường của chúng ta, mà còn là một đặc tính nội tại của thế giới lượng tử.

2.2. Mathematical Formalism of Quantum Mechanics Công Cụ Toán Học

Cơ học lượng tử sử dụng một hệ thống toán học phức tạp để mô tả và dự đoán hành vi của các hệ lượng tử. Các khái niệm toán học quan trọng bao gồm không gian Hilbert, toán tử tuyến tính và hàm sóng. Không gian Hilbert là một không gian vector phức vô hạn chiều, trong đó các trạng thái lượng tử được biểu diễn bằng các vector. Toán tử tuyến tính được sử dụng để biểu diễn các đại lượng vật lý như năng lượng, động lượng và vị trí. Hàm sóng là một hàm toán học mô tả trạng thái của một hệ lượng tử, và bình phương độ lớn của hàm sóng tại một điểm cho ta xác suất tìm thấy hạt tại điểm đó.

2.3. Quantum Postulates Nền Tảng Của Lý Thuyết Lượng Tử

Cơ học lượng tử được xây dựng dựa trên một số tiên đề cơ bản, đóng vai trò là nền tảng cho lý thuyết. Các tiên đề này không thể chứng minh được, nhưng chúng được chấp nhận vì chúng dẫn đến các dự đoán phù hợp với thực nghiệm. Các tiên đề quan trọng bao gồm: trạng thái của một hệ lượng tử được mô tả bằng một vector trong không gian Hilbert; các đại lượng vật lý được biểu diễn bằng các toán tử tuyến tính; kết quả của một phép đo là một trong các giá trị riêng của toán tử tương ứng; và sự tiến hóa theo thời gian của một hệ lượng tử được mô tả bằng phương trình Schrödinger.

III. Tìm Hiểu Wave Particle Duality Bí Mật Lưỡng Tính Sóng Hạt

Franck và Hertz đã nghiên cứu thực nghiệm tác động của electron lên nguyên tử. Họ quan sát thấy rằng các electron di chuyển qua hơi thủy ngân với năng lượng bằng hoặc lớn hơn một giá trị tới hạn gần 4,9eV đã kích thích dòng 2536A của quang phổ thủy ngân. Thí nghiệm của họ ủng hộ các trạng thái năng lượng rời rạc của các nguyên tử do Bohr đề xuất, và vì điều này, Giải Nobel năm 1925 đã được trao cho Franck và Hertz.

3.1. Superposition Principle Hạt Cùng Lúc Ở Nhiều Nơi

Trong thế giới lượng tử, một hạt có thể tồn tại đồng thời ở nhiều trạng thái khác nhau. Nguyên lý chồng chập khẳng định rằng trạng thái của một hệ lượng tử có thể là một tổ hợp tuyến tính của nhiều trạng thái cơ bản. Điều này có nghĩa là một hạt có thể đồng thời ở nhiều vị trí khác nhau, hoặc có nhiều giá trị động lượng khác nhau. Chỉ khi thực hiện một phép đo, hệ lượng tử mới 'sụp đổ' về một trạng thái duy nhất.

3.2. Quantum Entanglement Mối Liên Hệ Kỳ Lạ Giữa Các Hạt

Vướng víu lượng tử là một hiện tượng kỳ lạ, trong đó hai hay nhiều hạt có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, bất kể khoảng cách giữa chúng. Khi đo một tính chất của một hạt trong hệ vướng víu, ta ngay lập tức biết được giá trị của tính chất tương ứng của các hạt còn lại, ngay cả khi chúng ở cách xa nhau hàng tỷ năm ánh sáng. Vướng víu lượng tử là một nguồn tài nguyên quan trọng cho các công nghệ lượng tử, chẳng hạn như máy tính lượng tử và truyền tải lượng tử.

IV. Schrödinger Equation Phương Pháp Giải Bài Toán Lượng Tử

Về mặt kỹ thuật, phương trình Schrodinger là một phương trình vi phân mô tả sự tiến triển theo thời gian của các trạng thái lượng tử. Giải phương trình này cho phép chúng ta xác định hàm sóng của một hạt tại bất kỳ thời điểm nào, từ đó có thể tính toán các đại lượng vật lý quan trọng như năng lượng, động lượng và vị trí của hạt.

4.1. Quantum Operators Toán Tử Năng Lượng Động Lượng Vị Trí

Trong cơ học lượng tử, các đại lượng vật lý như năng lượng, động lượng và vị trí được biểu diễn bằng các toán tử tuyến tính. Mỗi toán tử tương ứng với một phép đo, và giá trị riêng của toán tử cho ta các kết quả có thể xảy ra của phép đo đó. Ví dụ, toán tử năng lượng (Hamiltonian) cho ta các mức năng lượng có thể có của hệ lượng tử.

4.2. Heisenberg Uncertainty Principle Giới Hạn Của Sự Chắc Chắn

Nguyên lý bất định Heisenberg là một trong những nền tảng của cơ học lượng tử. Nguyên lý này khẳng định rằng không thể xác định đồng thời vị trí và động lượng của một hạt với độ chính xác tuyệt đối. Độ bất định trong vị trí và động lượng của một hạt tỉ lệ nghịch với nhau. Điều này có nghĩa là càng xác định chính xác vị trí của một hạt, ta càng ít biết về động lượng của nó, và ngược lại. “Chapter 8 is concerned with Heisenberg’s uncertainty principle. A brief account of wave function in momentum space and wave packet dynamics are presented in chapters 9 and 10, respectively.” - trích từ tài liệu gốc

V. Applications of Quantum Mechanics Ứng Dụng Lượng Tử Thay Đổi Thế Giới

Hiệu ứng Compton cho thấy ánh sáng hoạt động giống như các hạt khi va chạm với các electron. Liệu một hạt có thể thể hiện một hiện tượng sóng, hỗ trợ khái niệm sóng vật chất? Năm 1927, Clinton Joseph Davisson, Lester Halbert Germer và George Paget Thomson đã độc lập quan sát bản chất sóng của các hạt trong các thí nghiệm của họ với sự nhiễu xạ của một hạt với một tinh thể đơn.

5.1. Quantum Computing Máy Tính Lượng Tử Phá Vỡ Giới Hạn

Máy tính lượng tử là một loại máy tính mới, sử dụng các bit lượng tử (qubit) thay vì các bit cổ điển. Qubit có thể tồn tại đồng thời ở cả hai trạng thái 0 và 1, nhờ vào nguyên lý chồng chập. Điều này cho phép máy tính lượng tử thực hiện các phép tính phức tạp nhanh hơn nhiều so với máy tính cổ điển. Máy tính lượng tử có tiềm năng cách mạng hóa nhiều lĩnh vực, bao gồm mật mã, hóa học, khoa học vật liệu và trí tuệ nhân tạo.

5.2. Quantum Field Theory Thống Nhất Các Lực Tự Nhiên

Lý thuyết trường lượng tử (QFT) là một khung lý thuyết kết hợp cơ học lượng tử với thuyết tương đối hẹp. QFT mô tả các hạt cơ bản không phải là các vật thể điểm, mà là các kích thích của các trường lượng tử. QFT đã thành công trong việc mô tả ba trong số bốn lực cơ bản của tự nhiên (lực điện từ, lực mạnh và lực yếu), nhưng vẫn chưa thống nhất được với lực hấp dẫn.

5.3. Applications in Atomic Molecular and Condensed Matter Physics

Atomic physics applies quantum mechanics to the study of the structure and properties of atoms, molecular physics to the study of molecules, and condensed matter physics to the study of macroscopic systems like solids and liquids.

VI. Mysteries in Quantum Mechanics EPR và Con Mèo Schrödinger

Thí nghiệm Franck–Hertz đã đưa ra bằng chứng về mức năng lượng rời rạc của các nguyên tử. Bản chất hạt của bức xạ được thiết lập bởi hiệu ứng Compton. Năm 1923, cả về mặt lý thuyết và thực nghiệm, Arthur Holly Compton (Giải Nobel năm 1927) đã chỉ ra rằng trong quá trình lan truyền, bức xạ điện từ biểu hiện như một luồng các hạt (photon).

6.1. Interpretations of Quantum Mechanics Copenhagen Many Worlds

Cơ học lượng tử có nhiều cách diễn giải khác nhau, mỗi cách diễn giải đưa ra một cách hiểu khác nhau về các khái niệm cơ bản của lý thuyết. Diễn giải Copenhagen, một trong những cách diễn giải phổ biến nhất, cho rằng hàm sóng mô tả xác suất tìm thấy hạt tại một vị trí nhất định, và phép đo gây ra sự 'sụp đổ' của hàm sóng về một trạng thái duy nhất. Diễn giải Many-Worlds, một cách diễn giải gây tranh cãi hơn, cho rằng mỗi phép đo gây ra sự phân nhánh của vũ trụ thành nhiều vũ trụ song song.

6.2. Einstein Podolsky Rosen EPR Paradox Thách Thức Tính Địa Phương

Nghịch lý Einstein-Podolsky-Rosen (EPR) là một thí nghiệm tư duy được đưa ra bởi Albert Einstein, Boris Podolsky và Nathan Rosen vào năm 1935, nhằm chỉ ra rằng cơ học lượng tử là một lý thuyết không đầy đủ. Nghịch lý này dựa trên khái niệm vướng víu lượng tử và cho thấy rằng việc đo một tính chất của một hạt có thể ảnh hưởng ngay lập tức đến trạng thái của một hạt khác, ngay cả khi chúng ở cách xa nhau. Einstein cho rằng điều này mâu thuẫn với thuyết tương đối hẹp, vì không có thông tin nào có thể truyền đi nhanh hơn tốc độ ánh sáng.

6.3. The Paradox of Schrödinger s Cat Con Mèo Vừa Sống Vừa Chết

Nghịch lý con mèo Schrödinger là một thí nghiệm tư duy được đưa ra bởi Erwin Schrödinger vào năm 1935, nhằm minh họa các vấn đề của diễn giải Copenhagen của cơ học lượng tử khi áp dụng cho các vật thể vĩ mô. Trong thí nghiệm này, một con mèo bị nhốt trong một hộp kín cùng với một lọ khí độc, một búa đập vỡ lọ khí độc và một hạt phóng xạ. Nếu hạt phóng xạ phân rã, búa sẽ đập vỡ lọ khí độc và con mèo sẽ chết. Theo cơ học lượng tử, trước khi quan sát, con mèo ở trạng thái chồng chập, vừa sống vừa chết. Chỉ khi mở hộp và quan sát, trạng thái của con mèo mới được xác định.

27/09/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

Physics “Excellent, up-to-date… Quantum Mechanics I: The Fundamentals covers the ca- nonical basics and Quantum Mechanics II: Advanced Topics covers a range of mod- ern developments…I recommend this set highly.” WITH VITALSOURCE ® EBOOK Quantum Mechanics I Dr. Dowling, Hearne Professor of Theoretical Physics, Louisiana State University The Fundamentals Rajasekar • Velusamy “… these two books by Rajasekar and Velusamy will definitely tell you how to do quan- tum mechanics. Murthy, Professor, School of Physics, and Director, Centre for Integrated Studies, University of Hyderabad Quantum Mechanics I: The Fundamentals provides a graduate-level account of the be- havior of matter and energy at the molecular, atomic, nuclear, and sub-nuclear levels. It covers basic concepts, mathematical formalism, and applications to physically impor- tant systems.

The text addresses many topics not typically found in books at this level, including: • Bound state solutions of quantum pendulum • Pöschl–Teller potential • Solutions of classical counterpart of quantum mechanical systems The Fundamentals Quantum Mechanics I • A criterion for bound state • Scattering from a locally periodic potential and reflection-less potential • Modified Heisenberg relation • Wave packet revival and its dynamics • Hydrogen atom in D-dimension • Alternate perturbation theories • An asymptotic method for slowly varying potentials • Klein paradox, Einstein-Podolsky-Rosen (EPR) paradox, and Bell’s theorem • Numerical methods for quantum systems A collection of problems at the end of each chapter develops readers’ understanding of both basic concepts and the application of theory to various physically important systems. This book, along with the authors’ follow-up Quantum Mechanics II: Advanced Topics, provides readers with a broad, up-to-date introduction to quantum mechanics. • Access online or download to your smartphone, tablet or PC/Mac • Search the full text of this and other titles you own • Make and share notes and highlights • Copy and paste text and figures for use in your own documents • Customize your view by changing font size and layout K24364 S.indd 1 11/5/14 1:23 PM www.com Quantum Mechanics I www.com Quantum Mechanics I The Fundamentals S.com CRC Press Taylor & Francis Group 6000 Broken Sound Parkway NW, Suite 300 Boca Raton, FL 33487-2742 © 2015 by Taylor & Francis Group, LLC CRC Press is an imprint of Taylor & Francis Group, an Informa business No claim to original U. Government works Version Date: 20141118 International Standard Book Number-13: 978-1-4822-6338-1 (eBook - PDF) This book contains information obtained from authentic and highly regarded sources.

Reasonable efforts have been made to publish reliable data and information, but the author and publisher cannot assume responsibility for the validity of all materials or the consequences of their use. The authors and publishers have attempted to trace the copyright holders of all material reproduced in this publication and apologize to copyright holders if permission to publish in this form has not been obtained. If any copyright material has not been acknowledged please write and let us know so we may rectify in any future reprint. Except as permitted under U.

Copyright Law, no part of this book may be reprinted, reproduced, transmitted, or utilized in any form by any electronic, mechanical, or other means, now known or hereafter invented, including photocopying, microfilming, and recording, or in any information stor- age or retrieval system, without written permission from the publishers. For permission to photocopy or use material electronically from this work, please access www.com (http://www.com/) or contact the Copyright Clearance Center, Inc. (CCC), 222 Rosewood Drive, Danvers, MA 01923, 978-750-8400. CCC is a not-for-profit organization that pro- vides licenses and registration for a variety of users.

For organizations that have been granted a photo- copy license by the CCC, a separate system of payment has been arranged. Trademark Notice: Product or corporate names may be trademarks or registered trademarks, and are used only for identification and explanation without intent to infringe. Visit the Taylor & Francis Web site at http://www.com and the CRC Press Web site at http://www.com To our wives.com Contents Preface xvii About the Authors xxi Chapter 1  Why Was Quantum Mechanics Developed? 1 1.2 BLACK BODY RADIATION 2 1.5 FRANCK–HERTZ EXPERIMENT 12 1.6 STERN–GERLACH EXPERIMENT 14 1.9 SPECIFIC HEAT CAPACITY 21 1.10 DE BROGLIE WAVES 22 1.12 WAVE-PARTICLE DUALITY 24 1.15 EXERCISES 29 Chapter 2  Schrödinger Equation and Wave Function 31 2.2 CONSTRUCTION OF SCHRÖDINGER EQUATION 32 2.3 SOLUTION OF TIME-DEPENDENT EQUATION 34 ∗ 2.4 PHYSICAL INTERPRETATION OF ψ ψ 35 2.5 CONDITIONS ON ALLOWED WAVE FUNCTIONS 36 2.6 BOX NORMALIZATION 38 vii www.com viii  Contents 2.7 CONSERVATION OF PROBABILITY 39 2.11 TIME EVOLUTION OF STATIONARY STATES 51 2.12 CONDITIONS FOR ALLOWED TRANSITIONS 52 2.13 ORTHOGONALITY OF TWO STATES 53 2.14 PHASE OF THE WAVE FUNCTION 55 2.15 CLASSICAL LIMIT OF QUANTUM MECHANICS 56 2.18 EXERCISES 60 Chapter 3  Operators, Eigenvalues and Eigenfunctions 65 3.3 COMMUTING AND NONCOMMUTING OPERATORS 69 3.4 SELF-ADJOINT AND HERMITIAN OPERATORS 73 3.5 DISCRETE AND CONTINUOUS EIGENVALUES 76 3.6 MEANING OF EIGENVALUES AND EIGENFUNCTIONS 78 3.8 ALL HERMITIAN HAMILTONIANS HAVE PARITY 83 3.9 SOME OTHER USEFUL OPERATORS 84 3.12 EXERCISES 87 Chapter 4  Exactly Solvable Systems I: Bound States 91 4.2 CLASSICAL PROBABILITY DISTRIBUTION 92 4.5 PARTICLE IN THE POTENTIAL V (x) = x , k = 1, 2, · · · 105 4.6 PARTICLE IN A BOX 107 www.com Contents  ix 4.7 PÖSCHL–TELLER POTENTIALS 114 4.9 CRITERIA FOR THE EXISTENCE OF A BOUND STATE 117 4.10 TIME-DEPENDENT HARMONIC OSCILLATOR 120 4.14 EXERCISES 129 Chapter 5  Exactly Solvable Systems II: Scattering States 135 5.2 POTENTIAL BARRIER: TUNNEL EFFECT 136 5.3 FINITE SQUARE-WELL POTENTIAL 143 5.5 LOCALLY PERIODIC POTENTIAL 153 5.10 EXERCISES 164 Chapter 6  Matrix Mechanics 167 6.2 LINEAR VECTOR SPACE 168 6.3 MATRIX REPRESENTATION OF OPERATORS AND WAVE FUNCTION 170 6.6 SCHRÖDINGER EQUATION AND OTHER QUANTITIES IN MATRIX FORM 174 6.7 APPLICATION TO CERTAIN SYSTEMS 176 6.8 DIRAC’S BRA AND KET NOTATIONS 179 6.9 EXAMPLES OF BASIS IN QUANTUM THEORY 180 6.10 PROPERTIES OF KET AND BRA VECTORS 181 6.11 HILBERT SPACE 183 www.12 PROJECTION AND DISPLACEMENT OPERATORS 184 6.15 EXERCISES 189 Chapter 7  Various Pictures and Density Matrix 191 7.2 SCHRÖDINGER PICTURE 191 7.5 COMPARISON OF THREE REPRESENTATIONS 199 7.6 DENSITY MATRIX FOR A SINGLE SYSTEM 199 7.7 DENSITY MATRIX FOR AN ENSEMBLE 202 7.8 TIME EVOLUTION OF DENSITY OPERATOR 204 7.12 EXERCISES 207 Chapter 8  Heisenberg Uncertainty Principle 209 8.2 THE CLASSICAL UNCERTAINTY RELATION 210 8.3 HEISENBERG UNCERTAINTY RELATION 211 8.4 IMPLICATIONS OF UNCERTAINTY RELATION 215 8.5 ILLUSTRATION OF UNCERTAINTY RELATION 217 8.6 THE MODIFIED HEISENBERG RELATION 220 8.9 EXERCISES 224 Chapter 9  Momentum Representation 227 9.3 SCHRÖDINGER EQUATION 230 9.4 EXPRESSIONS FOR hXi AND hpi 231 www.com Contents  xi 9.5 TRANSFORMATION BETWEEN MOMENTUM AND CO- ORDINATE REPRESENTATIONS 233 9.6 OPERATORS IN MOMENTUM REPRESENTATION 234 9.7 MOMENTUM FUNCTION OF SOME SYSTEMS 235 9.10 EXERCISES 239 Chapter 10  Wave Packet 241 10.2 PHASE AND GROUP VELOCITIES 241 10.3 WAVE PACKETS AND UNCERTAINTY PRINCIPLE 245 10.4 GAUSSIAN WAVE PACKET 247 10.5 WAVE PACKET REVIVAL 254 10.6 ALMOST PERIODIC WAVE PACKETS 255 10.9 EXERCISES 259 Chapter 11  Theory of Angular Momentum 261 11.2 SCALAR WAVE FUNCTION UNDER ROTATIONS 262 11.3 ORBITAL ANGULAR MOMENTUM 266 2 11.4 EIGENPAIRS OF L AND Lz 267 2 11.5 PROPERTIES OF COMPONENTS OF L AND L 268 11.6 EIGENSPECTRA THROUGH COMMUTATION RELATIONS 272 2 11.7 MATRIX REPRESENTATION OF L , Lz AND L± 276 11.8 WHAT IS SPIN? 278 11.9 SPIN STATES OF AN ELECTRON 283 11.10 SPIN-ORBIT COUPLING 285 11.12 ADDITION OF ANGULAR MOMENTA 288 11.13 ROTATIONAL PROPERTIES OF OPERATORS 294 11.14 TENSOR OPERATORS 295 www.com xii  Contents 11.15 THE WIGNER–ECKART THEOREM 298 11.18 EXERCISES 301 Chapter 12  Hydrogen Atom 305 12.2 HYDROGEN ATOM IN THREE-DIMENSION 305 12.3 HYDROGEN ATOM IN D -DIMENSION 320 12.4 FIELD PRODUCED BY A HYDROGEN ATOM 321 12.5 SYSTEM IN PARABOLIC COORDINATES 324 12.8 EXERCISES 328 Chapter 13  Approximation Methods I: Time-Independent Perturbation Theory 331 13.2 THEORY FOR NONDEGENERATE CASE 332 13.3 APPLICATIONS TO NONDEGENERATE LEVELS 339 13.4 THEORY FOR DEGENERATE LEVELS 342 13.5 FIRST-ORDER STARK EFFECT IN HYDROGEN 345 13.6 ALTERNATE PERTURBATION THEORIES 350 13.9 EXERCISES 354 Chapter 14  Approximation Methods II: Time-Dependent Perturbation Theory 359 14.6 SUDDEN APPROXIMATION 371 www.com Contents  xiii 14.7 THE SEMICLASSICAL THEORY OF RADIATION 373 14.8 CALCULATION OF EINSTEIN COEFFICIENTS 375 14.11 EXERCISES 377 Chapter 15  Approximation Methods III: WKB and Asymptotic Methods 381 15.2 PRINCIPLE OF WKB METHOD 381 15.3 APPLICATIONS OF WKB METHOD 385 15.4 WKB QUANTIZATION WITH PERTURBATION 392 15.5 AN ASYMPTOTIC METHOD 394 15.8 EXERCISES 397 Chapter 16  Approximation Methods IV: Variational Approach 399 16.2 CALCULATION OF GROUND STATE ENERGY 399 16.3 TRIAL EIGENFUNCTIONS FOR EXCITED STATES 404 16.4 APPLICATION TO HYDROGEN MOLECULE 407 16.5 HYDROGEN MOLECULE ION 410 16.7 EXERCISES 413 Chapter 17  Scattering Theory 415 17.2 CLASSICAL SCATTERING CROSS-SECTION 417 17.3 CENTRE OF MASS AND LABORATORY COORDINATES SYSTEMS 418 17.5 GREEN’S FUNCTION APPROACH 424 17.6 BORN APPROXIMATION 427 www.com xiv  Contents 17.7 PARTIAL WAVE ANALYSIS 431 17.8 SCATTERING FROM A SQUARE-WELL SYSTEM 437 17.9 PHASE-SHIFT OF ONE-DIMENSIONAL CASE 440 17.13 EXERCISES 443 Chapter 18  Identical Particles 445 18.3 SYMMETRIC AND ANTISYMMETRIC WAVE FUNCTIONS 449 18.4 THE EXCLUSION PRINCIPLE 451 18.5 SPIN EIGENFUNCTIONS OF TWO ELECTRONS 452 18.7 EXCITED STATES OF THE HELIUM ATOM 456 18.8 COLLISIONS BETWEEN IDENTICAL PARTICLES 458 18.11 EXERCISES 461 Chapter 19  Relativistic Quantum Theory 463 19.2 KLEIN–GORDON EQUATION 464 19.3 DIRAC EQUATION FOR A FREE PARTICLE 468 19.4 NEGATIVE ENERGY STATES 476 19.5 JITTERY MOTION OF A FREE PARTICLE 477 19.6 SPIN OF A DIRAC PARTICLE 480 19.7 PARTICLE IN A POTENTIAL 482 19.9 RELATIVISTIC PARTICLE IN A BOX 487 19.10 RELATIVISTIC HYDROGEN ATOM 490 19.11 THE ELECTRON IN A FIELD 492 19.12 SPIN-ORBIT ENERGY 493 www.com Contents  xv 19.15 EXERCISES 497 Chapter 20  Mysteries in Quantum Mechanics 499 20.2 THE COLLAPSE OF THE WAVE FUNCTION 500 20.3 EINSTEIN–PODOLSKY–ROSEN (EPR) PARADOX 501 20.5 THE PARADOX OF SCHRÖDINGER’S CAT 507 20.7 VIOLATION OF BELL’S THEOREM 510 20.8 RESOLVING EPR PARADOX 515 20.11 EXERCISES 518 Chapter 21  Numerical Methods for Quantum Mechanics 519 21.2 MATRIX METHOD FOR COMPUTING STATIONARY STATE SOLUTIONS 521 21.3 FINITE-DIFFERENCE TIME-DOMAIN METHOD 529 21.4 TIME-DEPENDENT SCHRÖDINGER EQUATION 535 21.6 ELECTRONIC DISTRIBUTION OF HYDROGEN ATOM 548 21.7 SCHRÖDINGER EQUATION WITH AN EXTERNAL FIELD 551 21.10 EXERCISES 558 Appendix A  Calculation of Numerical Values of h and kB 561 Appendix B  A Derivation of the Factor hν/(ehν/kB T − 1) 563 www.com xvi  Contents Appendix C  Bose’s Derivation of Planck’s Law 565 Appendix D  Distinction Between Self-Adjoint and Hermitian Operators 567 Appendix E  Proof of Schwarz’s Inequality 569 Appendix F  Eigenvalues of a Symmetric Tridiagonal Matrix—QL Method 571 Appendix G  Random Number Generators for Desired Distributions 575 Solutions to Selected Exercises 579 Index 587 www.com Preface Quantum mechanics is the study of the behaviour of matter and energy at the molecular, atomic, nuclear levels and even at sub-nuclear level. This book is intended to provide a broad introduction to fundamental and advanced topics of quantum mechanics.

Volume I is devoted to basic concepts, mathematical formalism and application to physically important systems. Volume II covers most of the advanced topics of current research interest in quantum mechan- ics. Both the volumes are primarily developed as texts at the graduate level and also as reference books. In addition to worked-out examples, numerous collection of problems are included at the end of each chapter.

Solutions are available to confirmed instructors upon request to the publisher. Some of the problems serve as a mode of understanding and highlighting the significances of basic concepts while others form application of theory to various physically important systems/problems. Developments made in recent years on various mathematical treatments, theoretical methods, their applications and exper- imental observations are pointed out wherever necessary and possible and moreover they are quoted with references so that readers can refer them for more details. Volume I consists of 21 chapters and 7 appendices.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ