Lêi nãi ®Çu §Ó níc ta cã thÓ thùc hiÖn tèt qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ th× chóng ta ph¶i chó träng nhiÒu tíi qu¶n trÞ nh©n lùc, v× nguån nh©n lùc lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®ã. Mét doanh nghiÖp, hay mét tæ chøc, ®Ó cã ®îc mét ®éi ngò nh©n viªn ®¾c lùc hay mét lùc lîng lao ®éng hïng hËu, th× ®iÒu tríc tiªn doanh nghiÖp ®ã hay tæ chøc ®ã ph¶i lµm lµ ph¶i cã nghiÖp vô qu¶n lý giái, ph¶i cã khoa häc trong c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc. §ã lµ n¾m ®îc yÕu tè con ngêi lµ ®· n¾m trong tay ®îc h¬n nöa thµnh c«ng. Tæ chøc vµ qu¶n lý ®Ó tèi u ho¸, n¨ng suÊt lao ®éng vµ nghiÖp vô chñ yÕu cña qu¶n trÞ nh©n lùc vµ ®ång thêi qu¶n trÞ nh©n lùc cßn t¹o ra ®îc ®éng lùc thóc ®Èy nh©n viªn n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, s¸ng t¹o trong c«ng viÖc.
NhËn thÊy tÇm quan träng vµ sù cÇn thiÕt ph¶i ®æi míi h¬n n÷a c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc trong hÖ thèng doanh nghiÖp ViÖt Nam. §Æc biÖt lµ trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc víi mong muèn gãp mét phÇn nhá trong c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc trong c¸c doanh nghiÖp nãi chung vµ c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc cña ViÖn luyÖn kim ®en nãi riªng, cïng víi mét sè kinh nghiÖm Ýt ái trong ®ît thùc nghiÖm em chän ®Ò tµi: "Mét sè biÖn ph¸p hoµn thiÖn c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc ë ViÖn luyÖn kim ®en". 1 Ch¬ng I Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ qu¶n trÞ nh©n lùc I. Qu¶n trÞ nh©n lùc trong doanh nghiÖp 1.
B¶n chÊt: - ë bÊt kú mét doanh nghiÖp, mét tæ chøc dï lín hay nhá th× yÕu tè con ngêi lu«n ®îc coi träng nhÊt, bëi nã quyÕt ®Þnh phÇn lín thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña mét tæ chøc. Bëi vËy mµ qu¶n trÞ nh©n lùc lµ mét yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu ®îc trong sù qu¶n lý ®ã. - Qu¶n trÞ nh©n lùc lµ: Tæng thÓ c¸c ho¹t ®éng nh»m thu hót h×nh thµnh, x©y dùng, sö dông vµ duy tr× ph¸t triÓn mét lùc lîng lao ®éng cã hiÖu qu¶ ®¸p øng yªu cÇu ho¹t ®éng cña tæ chøc, ®¶m b¶o thùc hiÖn th¾ng lîi nh÷ng môc tiªu vµ tho¶ m·n ngêi lao ®éng tèt nhÊt. - Qu¶n trÞ nh©n lùc víi môc ®Ých nh»m sö dông tèi ®a hiÖu qu¶ nguån nh©n lùc cña doanh nghiÖp vµ cung cÊp cho doanh nghiÖp nguån nh©n lùc cã hiÖu qu¶ trªn c¬ së ®ãng gãp cã hiÖu suÊt cña tõng c¸ nh©n ngêi lao ®éng, qu¶n trÞ nh©n lùc trong doanh nghiÖp liªn quan ®Õn 2 vÊn ®Ò.
+ Thø nhÊt lµ qu¶n lý con ngêi: Lµ viÖc qu¶n lý h»ng ngµy ®èi víi tËp thÓ lao ®éng, x©y dùng nh÷ng ª kÝp, ®îc ®iÒu ®éng, ®iÒu phèi t¹o ra trong doanh nghiÖp, cã kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn ra nh÷ng sai sãt vÒ mÆt kinh tÕ kü thuËt. 2 + Thø hai lµ tèi u ho¸ nguån lùc: Lµ c«ng t¸c s¾p ®Æt cña nh÷ng ngêi cã tr¸ch nhiÖm, nh÷ng kü thuËt cô thÓ vµ nh÷ng c«ng cô ®Ó n¾m ®îc nh÷ng th«ng sè kh¸c nhau trong chÝnh s¸ch nh©n sù nh: ViÖc lµm, tiÒn l¬ng, ®µo t¹o vµ quan hÖ x· héi. TÇm quan träng cña qu¶n trÞ nh©n lùc: - Sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña mét doanh nghiÖp phô thuéc rÊt lín vµo viÖc khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc: vèn, c¬ së vËt chÊt, tiÕn bé khoa häc kü thuËt, ngêi lao ®éng, c¸c yÕu tè nµy cã mèi quan hÖ mËt thiÕt víi nhau vµ t¸c ®éng l¹i víi nhau. Trong ®ã nguån tiÒm n¨ng cña con ngêi lµ quyÕt ®Þnh nhÊt.
- Con ngêi, b»ng s¸ng t¹o, lao ®éng miÖt mµi cña m×nh, lao ®éng trÝ ãc, lao ®éng ch©n tay ®· ph¸t minh ra nh÷ng dông cô tõ ban ®Çu lµ th« s¬ cho ®Õn ph¸t triÓn c«ng nghÖ cao, khoa häc kü thuËt cao nh ngµy nay ®· phôc vô ®îc nhu cÇu b¶n th©n vµ ph¸t triÓn x· héi. V× vËy ®Ó mét tæ chøc, mét doanh nghiÖp cã ho¹t ®éng tèt, tån t¹i vµ ph¸t triÓn nh mong muèn hay kh«ng th× ®Òu phô thuéc vµo nguån nh©n lùc tõ con ngêi chñ thÓ cña mäi ho¹t ®éng. - XuÊt ph¸t tõ va trß cña yÕu tè con ngêi trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, ë ®ã ngêi lao ®éng lµ yÕu tè cÊu t¹o lªn tæ chøc. Bëi vËy mµ nguån nh©n lùc lµ mét nguån vèn quý gi¸.
Nh÷ng néi dung chÝnh cña c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc - Qu¶n trÞ nh©n lùc trong doanh nghiÖp bao gåm nh÷ng néi dung c¬ b¶n sau: + Ph©n tÝch c«ng viÖc vµ ®¸nh gi¸ c«ng viÖc + TuyÓn dông lao ®éng, thuyªn chuyÓn vµ ®Ò b¹t ngêi lao ®éng 4 + §µo t¹o vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc + Thï lao lao ®éng, chÕ ®é khen thëng. Ph©n tÝch c«ng viÖc Ph©n tÝch c«ng viÖc lµ mét nhiÖm vô kh«ng thÓ thiÕu ®îc cña mét nhµ qu¶n trÞ, ®ã lµ kh©u ®Çu tiªn cña qu¸ tr×nh tuyÓn dông, ph©n tÝch c«ng viÖc lµ c¬ së lµ nÒn t¶ng cho qu¸ tr×nh sö dông nh©n lùc cã hiÖu qu¶ sau nµy. Ph©n tÝch c«ng viÖc lµ qu¸ tr×nh thu thËp nh÷ng t liÖu vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch cã hÖ thèng liªn quan ®Õn mét viÖc cô thÓ nh»m lµm râ b¶n chÊt cña tõng c«ng viÖc. Ph©n tÝch c«ng viÖc cung cÊp cho c¸c nhµ qu¶n trÞ tãm t¾t vÒ nhiÖm vô cña c«ng viÖc nµo ®ã trong mèi t¬ng quan cña c«ng viÖc kh¸c.
TiÕn tr×nh c«ng viÖc ®îc ph©n tÝch thùc hiÖn qua c¸c bíc c¬ b¶n, m« t¶ c«ng viÖc, x¸c ®Þnh c«ng viÖc, ®Ò ra c¸c tiªu chuÈn vÒ nh©n sù, ®¸nh gi¸ c«ng viÖc vµ xÐt l¹i c«ng viÖc. TuyÓn dông lao ®éng: TuyÓn dông lao ®éng ®ãng vai trß ®Æc biÖt quan träng trong c«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc còng nh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. Bëi tuyÓn dông lao ®éng lµ qu¸ tr×nh lùa chän nh÷ng ngêi lao ®éng phï hîp, ph¸t hiÖn tiÒm n¨ng lao ®éng theo ®óng yªu cÇu cña doanh nghiÖp. 5 - Trong tuyÓn dông lao ®éng cÇn ph¶i lµm tèt yªu cÇu tuyÓn dông, ph¶i g¾n víi môc tiªu xuÊt ph¸t tõ kÕ ho¹ch lao ®éng cña ngêi tuyÓn dông.
- CÇn ph¶i tuyÓn chän ®îc nh÷ng ngêi phï hîp víi c«ng viÖc c¶ vÒ chuyªn m«n nghiÖp vô, t c¸ch ®¹o ®øc, së thÝch, c¸ tÝnh cña ngêi lao ®éng, yªu thÝch c«ng viÖc m×nh lµm. - Qu¸ tr×nh tuyÓn dông lao ®éng sÏ gióp cho tæ chøc tr¸nh ®îc nh÷ng rñi ro, khi tuyÓn ngêi kh«ng ®óng viÖc sÏ gÆp nh÷ng khã kh¨n trong ho¹t ®éng tæ chøc kinh doanh. Tõ ®ã lµ ®iÒu kiÖn thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ trong c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý nguån lùc kh¸c. - C«ng t¸c qu¶n trÞ nh©n lùc ®îc tiÕn hµnh qua c¸c bíc: + Dù b¸o vµ x¸c ®Þnh nhu cÇu tuyÓn dông.
+ Ph©n tÝch nh÷ng c«ng viÖc cÇn ngêi, ®a ra c¸c tiªu chuÈn tuyÓn chän. + X¸c ®Þnh tiÒm n¨ng, nguån cung øng nh©n sù. + TiÕn hµnh c¸c bíc tuyÓn chän + TiÕp nhËn ngêi tuyÓn chän. - ViÖc tuyÓn dông nh©n lùc cña doanh nghiÖp dùa vµo 2 nguån, nguån bª trong vµ nguån bªn ngoµi.
+ Nguån bªn trong: Lµ nh÷ng ngêi ®ang lµm trong doanh nghiÖp nhng muèn thuyªn chuyÓn hoÆc ®Ò b¹t vµo nh÷ng vÞ trÝ c«ng t¸c míi, ®Ó n¾m râ ®îc nguån néi bé, c¸c nhµ qu¶n trÞ ph¶i lËp hå s¬ nh©n sù, hå s¬ ph¸t triÓn 6 nh©n sù, s¾p xÕp lo¹i nh©n sù, th«ng tin vÒ mçi nh©n viªn ®îc thu thËp, cËp nhËt díi d¹ng c¸c b¶ng tãm t¾t vµ lu tr÷ trong lo¹i hå s¬ ®Çu. §ã lµ c¸c d÷ liÖu vÒ tr×nh ®é häc vÊn, së thÝch nghÒ nghiÖp, còng nh nh÷ng së thÝch c¸ nh©n kh¸c, c¸c kü n¨ng vµ n¨ng lùc lµm viÖc cña mçi ngêi. + Nguån tuyÓn dông bªn ngoµi: Trong c¸c hÖ thèng c¬ së ®µo t¹o, c¸c trêng §¹i häc, Cao ®¼ng, Trung häc chuyªn nghiÖp, c¸c c¬ së d¹y nghÒ, ®ã lµ nh÷ng n¬i cung cÊp nguån nh©n lùc dåi dµo, c¸ch lµm phæ biÕn lµ cho mét sè bé phËn nh©n sù cña doanh nghiÖp hay tæ chøc liªn hÖ víi c¸c Trung t©m trªn, gÆp gì ngêi lao ®éng, sinh viªn, häc nghÒ ®Ó giíi thiÖu vÒ doanh nghiÖp cïng víi nhu cÇu tuyÓn dông, víi c¸ch ®ã doanh nghiÖp sÏ t×m ®îc nh÷ng øng cö viªn cã triÓn väng ngay tõ khi cßn ®ang ngåi trªn ghÕ nhµ trêng. + Qua c¸c c¬ quan tuyÓn dông: thÞ trêng lao ®éng ph¸t triÓn th× cµng cã nhiÒu tæ chøc chuyªn tr¸ch vÒ tuyÓn dông nh©n sù nh c¸c Trung t©m t vÊn viÖc lµm, tuú theo c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng mµ nh÷ng Trung t©m trªn sÏ ®¶m nhËn c¸c kh©u tuyÓn dông th«ng qua c¸c C«ng ty, doanh nghiÖp tæ chøc ®ang cÇn ngêi.
+ Ngoµi ra c«ng t¸c tuyÓn chän cßn th«ng qua nh÷ng ngêi quen biÕt giíi thiÖu. - TuyÓn chän con ngêi vµo lµm viÖc ph¶i g¾n víi sù ®ßi hái cña c«ng viÖc trong doanh nghiÖp. - Yªu cÇu cña tuyÓn chän con ngêi vµo lµm viÖc trong doanh nghiÖp ph¶i lµ: tuyÓn chän nh÷ng ngêi cã tr×nh 7 chuyªn m«n cÇn thiÕt, cã thÓ lµm viÖc ®¹t tíi n¨ng suÊt lao ®éng, hiÖu suÊt c«ng t¸c tèt. - TuyÓn ®îc nh÷ng ngêi cã kû luËt, trung thùc, g¾n bã víi c«ng viÖc, víi doanh nghiÖp.
- TuyÓn ®îc nh÷ng ngêi cã ®ñ søc khoÎ, lµm viÖc l©u dµi trong doanh nghiÖp víi nhiÖm vô ®îc giao. - NÕu tuyÓn chän kh«ng kü, tuyÓn chän sai, tuyÓn theo c¶m tÝnh hoÆc theo mét søc Ðp nµo ®ã sÏ dÉn ®Õn hËu qu¶ nhiÒu mÆt vÒ kinh tÕ vµ x· héi. - TuyÓn chän nh©n lùc ®îc tiÕn hµnh qua nhiÒu ph¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm. - Tr¾c nghiÖm trÝ th«ng minh, vÒ sù quan t©m ®Õn c«ng viÖc, vÒ nh©n c¸ch v.
- Mét sè doanh nghiÖp khi t×m ngêi lµm nh÷ng chøc vô quan träng hay ®ßi hái nh÷ng ngêi cã tÝnh n¨ng lµm viÖc, hä thêng tham kh¶o nh÷ng ý kiÕn cña ngêi quen, b¹n bÌ, hay nh©n viªn ®ang lµm viÖc trong doanh nghiÖp. + Mçi doanh nghiÖp hay tæ chøc tuyÓn chän nh©n lùc tuú thuéc theo yªu cÇu cña c«ng viÖc mµ m×nh cÇn ®Ó lùa chän, sö dông nguån nh©n lùc bªn trong hay bªn ngoµi. - TuyÓn chän bª trong th× tiÕt kiÖm ®îc kinh phÝ, nguån nh©n lùc ë ®ã dåi dµo. - TuyÓn chän bªn ngoµi cã thÓ c¶i thiÖn ®îc chÊt lîng nguån nh©n lùc cña doanh nghiÖp, nhng ®ång thêi kÌm theo ®ã lµ møc ®é rñi ro cao trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c«ng viÖc cña vÞ trÝ cÇn tuyÓn, chi phÝ tèn kÐm h¬n.
§µo t¹o vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc - Lao ®éng cã chuyªn m«n kü thuËt cao lµ yÕu tè cùc kú quan träng gióp cho doanh nghiÖp giµnh ®îc th¾ng lîi trong c¸c c«ng cuéc c¹nh tranh trªn thÞ trêng, thùc tÕ ®· chøng minh r»ng ®Çu t vµo yÕu tè con ngêi mang l¹i hiÖu qu¶ cao nhÊt. Sau ®ã míi tíi sù ®Çu t trang thiÕt bÞ míi, nhÊt lµ víi c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i.