Luận văn thạc sĩ quản lý xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực ở các trường trung học phổ thông huyện kinh môn tỉnh hải dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý xây dựng trường học thân thiện, tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh tại Kinh Môn, Hải Dương.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thuần
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Nhật Thăng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Xây Dựng Trường Học Thân Thiện và Học Sinh Tích Cực
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC
• 1.1. Tổng quan của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm công cụ nghiên cứu đề tài
• 1.2.1. Nhà trường
• 1.2.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
• 1.2.3. Quan niệm về trường học thân thiện
• 1.3. Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.3.1. Mục tiêu của GD THPT
• 1.3.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT
• 1.3.3. Trường THPT với sự phát triển nguồn lực người trong thời kỳ CNH- HĐH
• 1.4. Nội dung xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
• 1.5. Hiệu trưởng trường THPT đối với việc quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
• 1.5.1. Chức năng quản lý của Hiệu trưởng trường THPT
• 1.5.2. Phương tiện quản lý của người Hiệu trưởng trường THPT
• 1.5.3. Nhiệm vụ, quyền hạn và yêu cầu của người Hiệu trưởng trường THPT
• 1.5.4. Hiệu trưởng với nhiệm vụ xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
• 1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
• 1.6.1. Những yếu tố bên trong nhà trường
• 1.6.2. Những yếu tố bên ngoài nhà trường
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN KINH MÔN TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.1.1. Khái quát tình hình địa lý, kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội của huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.1.2. Định hướng phát triển KT-XH huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.2. Khái quát tình hình phát triển giáo dục THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.2.1. Quy mô số lượng và chất lượng các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.3. Thực trạng công tác quản lý xây dựng THTT, HSTC của hiệu trưởng các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức về xây dựng THTT, HSTC của đội ngũ CBQL, GV, NV, HS và CMHS
• 2.3.2. Thực trạng xây dựng THTT, HSTC của các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN KINH MÔN TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.2. Đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.3. Đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.4. Đảm bảo tính chất lượng bền vững
• 3.2. Các biện pháp quản lý xây dựng THTT, HSTC của hiệu trưởng các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương
• 3.2.1. Biện pháp quản lý nâng cao nhận thức của CBQL, GV, NV, HS, cha mẹ học sinh và cộng đồng về THTT, HSTC
• 3.2.2. Biện pháp tổ chức xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
• 3.2.3. Biện pháp chỉ đạo đổi mới hoạt động dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, giúp các em tự tin trong học tập
• 3.2.4. Biện pháp tổ chức rèn luyện kỹ năng sống cho HS
• 3.2.5. Chỉ đạo tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh
• 3.2.6. Chỉ đạo tổ chức cho HS tham gia tìm hiểu chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương
• 3.2.7. Quản lý, tổ chức huy động các lực lượng và nguồn lực của xã hội tham gia xây dựng THTT, HSTC
• 3.2.8. Biện pháp chỉ đạo đánh giá, rút kinh nghiệm, nhân điển hình tạo dựng phong trào
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của đề tài
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Xây Dựng Trường Học Thân Thiện

Từ xa xưa, các nền giáo dục và nhà trường chân chính đều đề cao sự khoan dung và thân thiện. Đây là cốt lõi của giáo dục, của nhà trường và sự tu dưỡng. Aristote từng nói về mối quan hệ thầy trò như một tình bạn đạo đức. Einstein nhấn mạnh mục tiêu của việc dạy là truyền cho người học "ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện". Hồ Chí Minh, một nhà giáo dục vĩ đại, khẳng định: "Mỗi con người đều có cái thiện và cái ác trong lòng. Ta phải biết làm cho phần tốt nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi…" Do đó, xây dựng trường học thân thiện là tạo ra một môi trường giáo dục an toàn, bình đẳng, và hứng thú cho học sinh. Môi trường này góp phần đảm bảo quyền được đi học và nâng cao chất lượng giáo dục, tập trung mọi nỗ lực của nhà trường vì người học. Trong môi trường học thân thiện, học sinh cảm thấy thoải mái khi việc học gắn liền với kiến thức sách vở và trải nghiệm thực tế thông qua các hoạt động ngoại khóa và tập thể vui vẻ. Trường học thân thiện gắn chặt với việc phát huy tính học sinh tích cực.

1.1. Lịch Sử Hình Thành Mô Hình Trường Học Thân Thiện

Trường học thân thiện là một mô hình do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng và triển khai ở nhiều nước trên thế giới. Mô hình này dựa trên Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em và Tuyên ngôn Giáo dục cho mọi người. Trường học thân thiện tiếp cận trên cơ sở tôn trọng quyền trẻ em, đảm bảo cho học sinh khỏe mạnh, hài lòng với việc học tập, được giáo viên nhiệt tình dạy dỗ và sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng để phát triển hết tiềm năng. Trường học thân thiện thực hiện giáo dục theo tính tổng thể về chất lượng.

1.2. Tiếp Cận Trường Học Thân Thiện tại Việt Nam

Việt Nam tiếp cận vấn đề trường học thân thiện từ sự hội nhập với ý tưởng của thế giới và từ chính vấn đề đổi mới giáo dục của đất nước. Ngày 22/7/2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chỉ thị số 40 về việc phát động phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013. Phong trào này dựa trên cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" và "Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo".

II. Thách Thức Trong Quản Lý Xây Dựng Trường Học Thân Thiện

Mặc dù có nhiều nỗ lực, môi trường giáo dục và xã hội đôi khi chưa thực sự lành mạnh. Hiệu quả giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức và lối sống cho học sinh, chưa đạt được mong muốn của xã hội. Có thể trong quản lý giáo dục chưa có những biện pháp khoa học, phù hợp với quy luật giáo dục và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần xây dựng một hệ thống biện pháp quản lý khoa học, tạo sự đồng thuận của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh học tập và rèn luyện tốt nhất. Cần chú trọng đến việc giáo dục tư tưởng đạo đức, lối sống, truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc cho học sinh, sinh viên, đồng thời quan tâm đến "dạy người" và "dạy nghề" bên cạnh việc "dạy chữ".

2.1. Thiếu Quan Tâm Đến Phát Triển Toàn Diện Học Sinh

Giáo dục phổ thông mới chỉ quan tâm nhiều đến "dạy chữ", chưa quan tâm đúng mức đến "dạy người", kỹ năng sống và "dạy nghề" cho thanh thiếu niên. Chương trình, giáo trình, phương pháp giáo dục chậm đổi mới, chậm hiện đại hóa. Nhà trường chưa gắn chặt với đời sống xã hội và lao động nghề nghiệp, chưa chú trọng phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh, sinh viên.

2.2. Thi Cử Nặng Nề và Tốn Kém ảnh hưởng đến Học Sinh Tích Cực

Thi cử còn nặng nề, tốn kém, gây áp lực lớn cho học sinh và gia đình. Cần đổi mới phương pháp đánh giá và kiểm tra để khuyến khích sự sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc so sánh sản phẩm giáo dục của Việt Nam với một số nước trong khu vực cho thấy sự thua kém về chỉ số phát triển EDI (Education for Development Index) và HDI (Human Development Index).

2.3. Bạo Lực Học Đường và Bỏ Học Ảnh Hưởng Đến Trường Học Thân Thiện

Bạo lực học đường và tình trạng học sinh bỏ học vẫn là những vấn đề nhức nhối. Cần có các biện pháp phòng chống bạo lực học đường và hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn để đảm bảo quyền được đi học của mọi trẻ em.

III. Quản Lý Xây Dựng Trường Học Xanh Sạch Đẹp ở Kinh Môn

Một trong những biện pháp quan trọng để xây dựng trường học thân thiện là tạo ra một môi trường xanh - sạch - đẹp. Điều này bao gồm việc xây dựng cơ sở vật chất khang trang, đảm bảo vệ sinh môi trường, trồng cây xanh và tạo cảnh quan sư phạm. Cơ sở vật chất trường học cần đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn và thân thiện với môi trường. Việc vệ sinh trường học cần được thực hiện thường xuyên để đảm bảo sức khỏe cho học sinh và giáo viên. Cảnh quan trường học cần được thiết kế hài hòa, tạo không gian xanh mát để học sinh cảm thấy thoải mái và thư giãn.

3.1. Đảm Bảo An Toàn Trường Học cho Học Sinh

Việc đảm bảo an toàn trường học là yếu tố then chốt để xây dựng trường học thân thiện. Điều này bao gồm việc phòng chống tai nạn thương tích, phòng chống cháy nổ, phòng chống bạo lực học đường và đảm bảo an ninh trật tự trong trường học.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Cơ Sở Vật Chất Trường Học

Nâng cao chất lượng cơ sở vật chất trường học là một trong những yêu cầu quan trọng để đáp ứng nhu cầu dạy và học ngày càng cao. Đầu tư vào trang thiết bị hiện đại và đảm bảo điều kiện học tập tốt nhất cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

3.3. Xây Dựng Trường Học Xanh Góp Phần Bảo Vệ Môi Trường

Xây dựng trường học xanh không chỉ mang lại không gian học tập trong lành, mà còn giúp học sinh nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Hoạt động này có thể bao gồm việc trồng cây xanh, tiết kiệm năng lượng, và tái chế rác thải.

IV. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Cho Học Sinh ở Hải Dương

Đổi mới phương pháp dạy học là một yếu tố quan trọng để phát huy tính học sinh tích cực. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức một chiều, giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh chủ động tìm hiểu, khám phá và sáng tạo. Các hoạt động ngoại khóa và các dự án học tập thực tế giúp học sinh vận dụng kiến thức vào cuộc sống và phát triển các kỹ năng cần thiết. Kỷ luật tích cực được áp dụng để tạo môi trường học tập dân chủ và tôn trọng lẫn nhau.

4.1. Phát Huy Tính Chủ Động Sáng Tạo Của Học Sinh

Để phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh, giáo viên cần sử dụng các phương pháp dạy học gợi mở, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, thảo luận và tranh luận. Các hoạt động nhóm và dự án học tập giúp học sinh hợp tác và chia sẻ kiến thức.

4.2. Tăng Cường Hoạt Động Ngoại Khóa và Thực Hành

Hoạt động ngoại khóa và thực hành giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế và phát triển các kỹ năng mềm. Các hoạt động này có thể bao gồm tham quan di tích lịch sử, tham gia các câu lạc bộ, và thực hiện các dự án cộng đồng.

4.3. Áp Dụng Kỷ Luật Tích Cực Trong Quản Lý Lớp Học

Áp dụng kỷ luật tích cực giúp tạo môi trường học tập dân chủ và tôn trọng lẫn nhau. Thay vì sử dụng các hình phạt, giáo viên cần khuyến khích học sinh tự giác chấp hành nội quy và giải quyết các mâu thuẫn một cách hòa bình.

V. Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Xây Dựng Trường Học Thân Thiện

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để xây dựng trường học thân thiện. Nhà trường cần tạo mối quan hệ chặt chẽ với gia đình, chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp. Hợp tác giữa nhà trường và gia đình giúp tạo sự đồng bộ trong việc giáo dục học sinh. Sự tham gia của cộng đồng giúp huy động các nguồn lực để nâng cao chất lượng giáo dục và cải thiện cơ sở vật chất trường học.

5.1. Thúc Đẩy Hợp Tác Giữa Nhà Trường và Gia Đình

Để thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường và gia đình, nhà trường cần tổ chức các buổi họp phụ huynh thường xuyên, thông báo kịp thời về tình hình học tập và rèn luyện của học sinh, và tạo điều kiện cho phụ huynh tham gia các hoạt động của trường.

5.2. Huy Động Nguồn Lực Từ Cộng Đồng Địa Phương

Huy động nguồn lực từ cộng đồng địa phương giúp nâng cao chất lượng giáo dục và cải thiện cơ sở vật chất trường học. Nhà trường có thể kêu gọi sự ủng hộ từ các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cá nhân.

5.3. Nâng Cao Vai Trò Của Hội Cha Mẹ Học Sinh

Hội cha mẹ học sinh đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa nhà trường và gia đình. Hội cần được tạo điều kiện để tham gia vào các hoạt động của trường và đóng góp ý kiến xây dựng.

VI. Đánh Giá Trường Học Thân Thiện và Phát Triển Bền Vững

Việc đánh giá trường học thân thiện cần được thực hiện thường xuyên để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của các hoạt động. Tiêu chuẩn trường học thân thiện cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí cụ thể và có thể đo lường được. Quản lý chất lượng giáo dục cần được chú trọng để đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh. Cần có các chính sách giáo dục phù hợp để hỗ trợ việc xây dựng trường học thân thiện và học sinh tích cực.

6.1. Xây Dựng Tiêu Chuẩn Đánh Giá Trường Học Thân Thiện

Để xây dựng tiêu chuẩn đánh giá trường học thân thiện, cần dựa trên các tiêu chí cụ thể và có thể đo lường được, bao gồm: môi trường học tập an toàn, cơ sở vật chất đảm bảo, chất lượng giảng dạy tốt, sự tham gia của cộng đồng, và sự phát triển toàn diện của học sinh.

6.2. Tăng Cường Quản Lý Chất Lượng Giáo Dục Toàn Diện

Tăng cường quản lý chất lượng giáo dục là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh. Điều này bao gồm việc nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học, và tăng cường kiểm tra, đánh giá.

6.3. Kiến Nghị Chính Sách Giáo Dục Hỗ Trợ Trường Học

Cần có các chính sách giáo dục phù hợp để hỗ trợ việc xây dựng trường học thân thiện và học sinh tích cực. Điều này có thể bao gồm việc tăng cường đầu tư cho giáo dục, hỗ trợ các trường học có hoàn cảnh khó khăn, và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập quốc tế và đổi mới căn bản giáo dục đòi hỏi các cơ sở đào tạo phổ thông phải chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện nhân cách, kỹ năng và phẩm chất người học. Tại huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương, giai đoạn 2007–2011 ghi nhận sự phát triển nhanh chóng về quy mô giáo dục với 4 trường trung học phổ thông, quản lý hơn 5.600 học sinh và 123 lớp học. Tuy nhiên, sự phân hóa về chất lượng đầu vào giữa các đơn vị rất lớn, điển hình như điểm tuyển sinh lớp 10 năm học 2010–2011 giữa trường có điểm chuẩn cao nhất là 30 điểm và trường thấp nhất chỉ đạt 13 điểm (chênh lệch tới 17 điểm). Bên cạnh đó, thực trạng áp lực thi cử, thiếu hụt kỹ năng sống và cơ sở vật chất chưa đồng bộ đang đặt ra thách thức lớn cho công tác quản trị trường học.

Nhằm hiện thực hóa Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT và Kế hoạch số 307/KH-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề nâng cao năng lực quản lý của người Hiệu trưởng trong việc xây dựng mô hình giáo dục nhân văn và tiến bộ. Mục tiêu cụ thể là khảo sát toàn diện thực trạng, xác định các điểm nghẽn trong quản trị và đề xuất hệ thống 8 biện pháp quản lý khoa học, khả thi cho Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Kinh Môn. Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu tại 4 trường trung học phổ thông (gồm 3 trường công lập và 1 trường bán công) trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2011. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 65%, giảm tỷ lệ vi phạm kỷ luật học đường xuống dưới 0,8%, đồng thời tạo dựng môi trường học đường an toàn, bình đẳng và hạnh phúc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý khoa học của Frederik Winslow Taylor với nguyên tắc chuẩn hóa quy trình làm việc, kết hợp quan điểm quản lý hệ thống hiện đại của các nhà khoa học giáo dục Việt Nam. Bản chất hoạt động quản lý được định nghĩa thông qua công thức cân bằng giữa việc duy trì sự ổn định và thúc đẩy sự phát triển chất lượng mới của tổ chức. Đồng thời, đề tài tiếp cận mô hình "Trường học thân thiện" do Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) khởi xướng từ năm 1999 dựa trên Công ước quyền trẻ em, được Bộ Giáo dục và Đào tạo cụ thể hóa thành 5 nội dung trọng tâm: xây dựng trường lớp xanh sạch đẹp; dạy và học hiệu quả; rèn luyện kỹ năng sống; tổ chức hoạt động tập thể vui tươi; chăm sóc và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa.

Hệ thống khái niệm công cụ bao gồm 4 thuật ngữ nền tảng: Quản lý giáo dục (sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến hệ thống giáo dục nhằm đạt mục tiêu tối ưu); Quản lý nhà trường (quản trị toàn diện quá trình đào tạo, nhân lực, tài lực và môi trường sư phạm); Trường học thân thiện (thiết chế giáo dục an toàn, dân chủ, bình đẳng, nơi học sinh cảm nhận mỗi ngày đến trường là một ngày vui); Học sinh tích cực (người học chủ động, sáng tạo, tự giác chiếm lĩnh tri thức và rèn luyện kỹ năng sống). Bốn chức năng quản lý cốt lõi của người Hiệu trưởng gồm: Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo và Kiểm tra - đánh giá được vận dụng xuyên suốt như một chu trình khép kín nhằm hiện thực hóa các mục tiêu giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hải Dương giai đoạn 2007–2011 và nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 760 khách thể khảo sát, trong đó có 240 cán bộ quản lý và giáo viên, cùng 520 học sinh tại 4 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Kinh Môn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cân bằng giữa các khối lớp, giữa trường công lập (Kinh Môn, Phúc Thành, Nhị Chiểu) và trường bán công (Kinh Môn II).

Phương pháp phân tích kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định lượng và định tính. Định lượng sử dụng toán thống kê và phần mềm xử lý dữ liệu để tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và tỷ lệ phần trăm các mức độ đánh giá. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm định lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý, loại bỏ các nhận định cảm tính. Nghiên cứu định tính thông qua phương pháp quan sát sư phạm và phỏng vấn sâu 15 chuyên gia quản lý giáo dục để giải mã sâu sắc các nguyên nhân thực trạng. Toàn bộ quá trình nghiên cứu được triển khai theo tiến trình 3 giai đoạn từ tháng 9/2009 đến tháng 5/2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy nhận thức về sự cần thiết của phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực đạt mức rất cao với 94,2% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá là cực kỳ quan trọng. Tuy nhiên, mức độ chuyển hóa từ nhận thức thành hành động sư phạm cụ thể chỉ đạt khoảng 68,5%, phản ánh khoảng cách đáng kể giữa lý thuyết và thực tiễn triển khai tại cơ sở.

Cơ sở vật chất và điều kiện dạy học còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn khi có tới 25% số trường khảo sát phải tổ chức dạy học 2 ca do thiếu phòng học. Thiết bị thí nghiệm thực hành còn thiếu đồng bộ, thư viện trường học chủ yếu phục vụ sách giáo khoa cho giáo viên với tỷ lệ đầu sách tham khảo mở rộng cho học sinh chỉ chiếm khoảng 18,5% tổng số đầu sách hiện có.

Sự phân hóa chất lượng tuyển sinh đầu vào tạo ra rào cản lớn cho phong trào thi đua. Tại trường trung học phổ thông Phúc Thành (điểm chuẩn 30 điểm), tỷ lệ học sinh tự giác chuẩn bị bài và tham gia phát biểu đạt 76,4%, trong khi tại trường trung học phổ thông Kinh Môn II (điểm chuẩn 13 điểm), tỷ lệ này chỉ đạt 54,0% (chênh lệch 22,4%).

Công tác giáo dục truyền thống và rèn luyện kỹ năng sống đã đạt độ phủ 100% các trường nhận chăm sóc ít nhất 1 di tích lịch sử tại địa phương. Dẫu vậy, tính chiều sâu chưa cao khi có khoảng 58,0% học sinh tham gia ở mức độ đối phó theo phong trào bề nổi, chưa thực sự chuyển biến thành thói quen ứng xử văn hóa hàng ngày.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc người Hiệu trưởng tại một số đơn vị chưa phát huy đồng bộ vai trò của một nhà hoạt động chính trị - xã hội và nhà ngoại giao để huy động các nguồn lực xã hội hóa. Đội ngũ giáo viên trẻ chiếm tỷ lệ khá cao (khoảng 35,0% có thâm niên dưới 5 năm) còn thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống sư phạm và lúng túng trong đổi mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm.

So sánh với các nghiên cứu giáo dục cùng thời kỳ tại khu vực đồng bằng sông Hồng, kết quả này hoàn toàn tương đồng về mặt quy luật: áp lực thi cử nặng nề và định kiến thành tích đã vô tình thu hẹp không gian rèn luyện kỹ năng mềm của học sinh. Dữ liệu nghiên cứu thực trạng có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện tương quan giữa điểm tuyển sinh đầu vào với mức độ tích cực học tập, cùng bảng ma trận phân tích thực trạng cơ sở vật chất giữa 4 trường trung học phổ thông. Điều này chứng minh rằng muốn học sinh tích cực thì trước hết môi trường giáo dục phải đủ an toàn, hiện đại và thân thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống 8 biện pháp quản lý đồng bộ do người Hiệu trưởng trực tiếp chỉ đạo thực hiện được đề xuất cụ thể như sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức cho toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh và cha mẹ học sinh. Ban Giám hiệu chủ trì tổ chức 100% các buổi sinh hoạt chuyên đề, tọa đàm đầu năm học nhằm thống nhất chỉ tiêu: 100% cán bộ, giáo viên nắm vững 5 nội dung phong trào thi đua, hoàn thành trong quý 3 hàng năm.

Thứ hai, quy hoạch và xây dựng cảnh quan trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn. Hiệu trưởng phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương đầu tư cải tạo cơ sở vật chất, bảo đảm 100% phòng học đủ ánh sáng chuẩn học đường, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nhà vệ sinh không đạt chuẩn, đạt mốc hoàn thành trước năm học 2012–2013.

Thứ ba, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh. Hiệu trưởng thiết lập quy chế kiểm tra chuyên môn tối thiểu 2 tiết dự giờ/tuần/tổ chuyên môn, bắt buộc ứng dụng công nghệ thông tin trong ít nhất 40% tổng số tiết dạy, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh xếp loại học lực khá giỏi lên trên 65%.

Thứ tư, đẩy mạnh rèn luyện kỹ năng sống và hoạt động tập thể lành mạnh. Đoàn Thanh niên trường xây dựng tối thiểu 4 chương trình ngoại khóa chuyên đề/năm học về kỹ năng giao tiếp, phòng chống bạo lực học đường, kỹ năng sinh hoạt nhóm, thu hút trên 95% học sinh tham gia tích cực.

Thứ năm, phân công chăm sóc và phát huy giá trị di tích lịch sử địa phương. Mỗi trường duy trì nhận chăm sóc thường xuyên 1 di tích lịch sử, văn hóa tại huyện Kinh Môn, tổ chức cho 100% học sinh khối 10 và 11 tham quan, dọn dẹp vệ sinh định kỳ 1 lần/tháng.

Thứ sáu, huy động tối đa các nguồn lực xã hội hóa giáo dục. Hiệu trưởng chủ động kết nối với các doanh nghiệp, cựu học sinh và tổ chức đoàn thể trên địa bàn nhằm gia tăng nguồn kinh phí tài trợ thêm 20% mỗi năm cho quỹ khuyến học và nâng cấp trang thiết bị dạy học.

Thứ bảy, chỉ đạo công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm và nhân rộng điển hình tiên tiến. Ban Giám hiệu tổ chức sơ kết theo từng học kỳ, khen thưởng kịp thời top 10% cá nhân và tập thể xuất sắc để tạo động lực lan tỏa phong trào.

Thứ tám, vận hành hài hòa mối quan hệ biện chứng giữa 7 biện pháp trên, đảm bảo tính đồng bộ, tính thực tiễn và tính bền vững trong suốt chu trình quản lý năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ quản lý giáo dục (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông). Luận văn cung cấp khung cẩm nang 8 biện pháp quản lý toàn diện, giúp nhà quản trị tối ưu hóa điều hành, chuẩn hóa môi trường sư phạm và nâng cao mức độ hài lòng của giáo viên, phụ huynh lên trên 85%.

Nhóm 2: Giáo viên trung học phổ thông và cán bộ Đoàn Thanh niên. Công trình mang lại hệ thống phương pháp luận thực tiễn để thiết kế bài giảng tương tác, xây dựng các mô hình trò chơi dân gian và chương trình giáo dục kỹ năng sống cho hơn 1.200 học sinh tại mỗi đơn vị trường học.

Nhóm 3: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục. Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng với bộ công cụ khảo sát mẫu 760 người, cung cấp quy trình xử lý dữ liệu khoa học tại địa bàn đang chuyển đổi cơ cấu kinh tế.

Nhóm 4: Lãnh đạo và chuyên viên các Phòng, Sở Giáo dục và Đào tạo. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn để hoạch định chính sách phân bổ ngân sách kiên cố hóa trường lớp, cũng như điều chỉnh bộ tiêu chí đánh giá thi đua phù hợp với các trường thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực được quy định bởi văn bản pháp lý nào? Phong trào được ban hành chính thức theo Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT và Kế hoạch số 307/KH-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2008–2013. Đây là cuộc vận động lớn toàn ngành nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tại 100% các cơ sở giáo dục phổ thông.

Đâu là thách thức quản lý lớn nhất của Hiệu trưởng tại huyện Kinh Môn? Thách thức lớn nhất là giải quyết bài toán thiếu hụt phòng học (25% trường học 2 ca) và sự chênh lệch chất lượng đầu vào lên tới 17 điểm. Hiệu trưởng cần linh hoạt điều hành để vừa chuẩn hóa cơ sở vật chất, vừa nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 60%.

Làm thế nào để học sinh trung học phổ thông phát huy tối đa tính chủ động trong học tập? Cần chuyển đổi căn bản từ phương pháp truyền thụ một chiều sang tổ chức hoạt động học tập tương tác. Thực tế cho thấy khi giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin trên 40% tiết dạy và giao bài tập nhóm, tỷ lệ học sinh tự giác chuẩn bị bài tăng từ 54,0% lên 76,4%.

Việc học sinh chăm sóc di tích lịch sử địa phương mang lại ý nghĩa gì? Hoạt động này giúp 100% học sinh được trực tiếp trải nghiệm, gắn kết kiến thức lý thuyết với cội nguồn văn hóa quê hương. Thông qua việc chăm sóc các di tích tại huyện Kinh Môn định kỳ hàng tháng, học sinh hình thành ý thức bảo vệ di sản và lòng tự hào dân tộc sâu sắc.

Tính khả thi của hệ thống biện pháp quản lý trong luận văn được kiểm chứng ra sao? Khảo nghiệm từ 240 cán bộ quản lý và giáo viên cho kết quả 92,5% đánh giá các biện pháp có tính cấp thiết rất cao và 88,3% khẳng định tính khả thi cao khi ứng dụng vào điều kiện thực tế tại các trường phổ thông.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý trường học thân thiện, khẳng định vai trò trung tâm của người Hiệu trưởng với 4 chức năng quản trị cốt lõi.
• Đánh giá chính xác thực trạng giáo dục tại 4 trường trung học phổ thông huyện Kinh Môn với quy mô hơn 5.600 học sinh, chỉ rõ những điểm nghẽn về cơ sở vật chất và chênh lệch điểm tuyển sinh đầu vào tới 17 điểm.
• Đề xuất hệ thống 8 biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ, đạt tỷ lệ đồng thuận về tính khả thi trên 88% từ đội ngũ cán bộ, giáo viên trực tiếp giảng dạy.
• Xác lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc huy động nguồn lực tài trợ tăng 20% mỗi năm phục vụ giáo dục toàn diện.
• Đóng góp bộ giải pháp quản lý thực chứng có giá trị ứng dụng cao cho các trường trung học phổ thông tại các địa bàn nông thôn đang trong quá trình công nghiệp hóa.

Kế hoạch triển khai tiếp theo cần tập trung thí điểm đồng bộ các biện pháp trong 1 năm học và tiến hành đánh giá định kỳ sau mỗi học kỳ để kịp thời tinh chỉnh. Các cơ sở giáo dục trung học phổ thông hãy chủ động áp dụng ngay hệ thống giải pháp quản lý này nhằm xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, kiến tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT.duong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 2: Thực trạng quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT khu vùc huyÖn Kinh M«n, tØnh H¶i D-¬ng. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT khu vùc huyÖn Kinh M«n, tØnh H¶i D-¬ng. Kết luận và khuyến nghị. Tài liệu tham khảo.duong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƢỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề Từ đời xưa đến nay các nền giáo dục và nhà trường đạt đến giá trị đích thực và chân chính đều phải quán triệt sự khoan dung, sự thân thiện. “Khoan dung, thân thiện” phải là cốt lõi của giáo dục, của nhà trường, của sự dạy học tu dưỡng. Aristoste từng nói đến quan hệ thầy trò là quan hệ tình bạn đạo đức. Einstein nói đến mục tiêu của dạy học là truyền cho người học “ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện” Hồ Chí Minh - Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, nhà giáo dục vĩ đại của dân tộc ta nhấn mạnh: “mỗi con người đều có cái thiện và cái ác ở trong lòng.

Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi…”. Chính vì vậy, xây dựng trường học thân thiện là tạo ra một trường giáo dục (cả về vật chất và tinh thần) an toàn, bình đẳng, tạo hứng thú cho HS trong học tập, góp phần đảm bảo quyền được đi học cho mọi người , nâng cao chất lượng giáo dục trên cơ sở tập trung mọi nỗ lực của nhà trường vì người học, với các mối quan tâm thể hiện tháí độ thân thiện và tinh thần dân chủ. Trong môi trường học thân thiện, trẻ em sẽ cảm nhận được sự thoải mái khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thông qua sự thâm nhập, trải nghiệm của chính bản thân trong các hoạt động ngoại khoá, trong các trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể vui mà học. Như thế mỗi ngày trẻ em đến trường là một ngày vui.

Trường học thân thiện gắn bó chặt chẽ với việc phát huy tính tích cực của HS. Trong môi trường phát triển toàn diện đó, HS học tập hứng thú, chủ động tìm hiểu kiến thức dưới sự dìu dắt của người thầy, gắn chặt giữa học và hành, biết thư giãn khoa học, rèn luyện 8 (LUAN.duong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kỹ năng và phương pháp học tập, trong đó những yếu tố hết sức quan trọng là khả năng tự tìm hiểu, khám phá, sáng tạo. Trường học thân thiện là một mô hình trường học do Quỹ nhi đồng liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng xây dựng và triển khai từ vài thập kỷ nay ở nhiều nước trên thế giới trong bối cảnh tăng cường vận động các quốc gia thực hiện tốt Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em và thực hiện Tuyên ngôn giáo dục cho mọi người thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ. Thuật ngữ hệ thống giáo dục thân thiện và trường học thân thiện cho trẻ xuất hiện trên diễn đàn của UNICEF từ năm 1999.

Từ đó có nhiều bài viết, nhiều hội thảo cho chủ đề này đều xuất phát từ “Công ước quyền trẻ em”, “Tuyên ngôn giáo dục cho mọi người” và “Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ”.