Luận văn Quản lý thời sự phát thanh tiếng Khmer, Hoa - Lê Thanh Khiết

Tìm hiểu công tác quản lý nội dung chương trình thời sự phát thanh tiếng Khmer và tiếng Hoa tại Đài PTTH Sóc Trăng, giải pháp nâng cao hiệu quả thông tin.

• Tác giả: Lê Thanh Khiết
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trương Thị Kiên
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Quản lý Báo chí - Truyền thông
• Đề tài: Quản lý nội dung chương trình thời sự phát thanh tiếng Khmer và tiếng Hoa tại Đài Phát thanh và Truyền hình Sóc Trăng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nội dung chương trình thời sự phát thanh tiếng Khmer và tiếng Hoa

Quản lý nội dung chương trình thời sự phát thanh tiếng Khmer và tiếng Hoa tại Đài PTTH Sóc Trăng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng thông tin đến cộng đồng dân tộc thiểu số. Chương trình này không chỉ phản ánh đời sống kinh tế-xã hội, chính trị-an ninh của đồng bào Khmer và Hoa mà còn truyền tải chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Nội dung được biên tập theo ngôn ngữ mẹ đẻ, phù hợp với đặc điểm văn hóa và tâm lý tiếp nhận của thính giả. Đội ngũ biên tập viên cần am hiểu ngôn ngữ, văn hóa dân tộc và nắm vững kỹ năng nghiệp vụ báo chí. Việc quản lý phải đảm bảo tính chính xác, kịp thời và phù hợp với định hướng tuyên truyền quốc gia. Chương trình còn góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, chống lại các luận điệu xuyên tạc.

1.1. Đặc điểm chương trình thời sự phát thanh tiếng dân tộc

Chương trình thời sự phát thanh tiếng Khmer và tiếng Hoa có cấu trúc riêng biệt so với tiếng Kinh. Nội dung tập trung vào tin tức địa phương, sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt cộng đồng và các vấn đề an sinh xã hội. Ngôn ngữ sử dụng là tiếng mẹ đẻ, đảm bảo độ chính xác và gần gũi với thính giả. Kết cấu chương trình gồm nhạc hiệu, lời dẫn, chùm tin địa phương, phóng sự và tiểu mục. Thời lượng mỗi chương trình thường 30 phút, đảm bảo sự cân bằng giữa thông tin và giải trí. Nội dung phải phản ánh đúng hiện thực đời sống, tránh tuyên truyền phi thực tế.

1.2. Vai trò của Đài PTTH Sóc Trăng trong quản lý nội dung

Đài PTTH Sóc Trăng là cơ quan chủ lực trong tuyên truyền đến cộng đồng dân tộc Khmer và Hoa. Vai trò quản lý bao gồm xây dựng kế hoạch nội dung, đào tạo biên tập viên và giám sát chất lượng chương trình. Đài phối hợp với chính quyền địa phương để nắm bắt nhu cầu thông tin của cộng đồng. Nội dung chương trình phải tuân thủ định hướng tuyên truyền quốc gia nhưng vẫn đảm bảo tính địa phương. Việc quản lý còn bao gồm đánh giá hiệu quả chương trình thông qua phản hồi của thính giả.

II. Thực trạng quản lý nội dung chương trình thời sự tiếng Khmer và tiếng Hoa

Hiện nay, quản lý nội dung chương trình thời sự tiếng Khmer và tiếng Hoa tại Đài PTTH Sóc Trăng đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc thiếu hụt biên tập viên thành thạo ngôn ngữ dân tộc là vấn đề nan giải. Nội dung chương trình đôi khi chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thông tin của thính giả do thiếu khảo sát thực tế. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật cũng chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất chương trình đa phương tiện. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các nền tảng truyền thông mới khiến chương trình phát thanh truyền thống gặp khó khăn. Đánh giá chất lượng chương trình chủ yếu dựa trên phản hồi định tính, thiếu hệ thống tiêu chí đo lường rõ ràng.

2.1. Những thành tựu đạt được

Trong những năm qua, Đài PTTH Sóc Trăng đã xây dựng được hệ thống chương trình thời sự tiếng Khmer và tiếng Hoa ổn định. Nội dung chương trình ngày càng phong phú, đa dạng với sự tham gia của các phóng viên địa phương. Chất lượng tiếng nói được cải thiện nhờ đào tạo thường xuyên cho biên tập viên. Đài đã triển khai ứng dụng công nghệ số vào sản xuất chương trình, nâng cao tính tương tác với thính giả. Các chương trình đặc biệt về văn hóa, lễ hội dân tộc đã thu hút được sự quan tâm đông đảo.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Chất lượng chương trình chưa đồng đều giữa các kỳ phát sóng. Nội dung đôi khi còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu phân tích. Việc ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất chương trình còn hạn chế. Nguyên nhân chính là do thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực có trình độ. Bên cạnh đó, sự thiếu phối hợp giữa các đơn vị trong đài cũng ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý. Thiếu sự đầu tư vào nghiên cứu nhu cầu thông tin của thính giả dẫn đến chương trình chưa thực sự sát với nhu cầu.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý nội dung chương trình

Để nâng cao chất lượng quản lý nội dung chương trình thời sự tiếng Khmer và tiếng Hoa, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần tăng cường đào tạo biên tập viên về nghiệp vụ báo chí và ngôn ngữ dân tộc. Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng chương trình dựa trên phản hồi của thính giả. Áp dụng công nghệ số vào sản xuất và phân phối chương trình để nâng cao tính tương tác. Tăng cường hợp tác với các cơ quan chức năng để nắm bắt kịp thời thông tin địa phương. Cần xây dựng kế hoạch nội dung dài hạn, tránh tình trạng sản xuất theo cảm tính. Đầu tư vào nghiên cứu nhu cầu thông tin của cộng đồng dân tộc thiểu số.

3.1. Nâng cao năng lực đội ngũ biên tập viên

Đội ngũ biên tập viên là yếu tố quyết định chất lượng chương trình. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ báo chí, kỹ năng biên tập và ngôn ngữ dân tộc. Tăng cường trao đổi kinh nghiệm với các đài bạn trong khu vực. Khuyến khích biên tập viên tham gia các hội thảo chuyên ngành để cập nhật xu hướng mới. Đánh giá năng lực định kỳ và có chính sách đãi ngộ hợp lý để giữ chân nhân tài. Xây dựng quy trình tuyển dụng khắt khe, ưu tiên ứng viên thành thạo ngôn ngữ dân tộc.

3.2. Ứng dụng công nghệ vào sản xuất chương trình

Công nghệ số mang đến cơ hội nâng cao chất lượng chương trình. Cần đầu tư vào hệ thống ghi âm, chỉnh sửa âm thanh chuyên nghiệp. Triển khai phần mềm quản lý nội dung để tối ưu hóa quy trình sản xuất. Sử dụng mạng xã hội để tương tác với thính giả, thu thập phản hồi. Phát triển ứng dụng di động cho phép thính giả truy cập chương trình mọi lúc. Áp dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất nội dung tự động như tóm tắt tin tức. Đầu tư vào hạ tầng mạng để đảm bảo chất lượng truyền dẫn.

IV. Kết luận và định hướng phát triển chương trình

Quản lý nội dung chương trình thời sự tiếng Khmer và tiếng Hoa tại Đài PTTH Sóc Trăng là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Những thành tựu đạt được trong thời gian qua cần được tiếp tục phát huy. Việc nâng cao chất lượng chương trình không chỉ đáp ứng nhu cầu thông tin của cộng đồng dân tộc thiểu số mà còn góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Trong tương lai, cần tập trung vào đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ và đổi mới nội dung. Chương trình cần trở thành kênh thông tin đáng tin cậy, góp phần phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Sự phối hợp chặt chẽ giữa đài với chính quyền và cộng đồng là yếu tố then chốt.

4.1. Tầm quan trọng của chương trình trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, chương trình thời sự tiếng Khmer và tiếng Hoa ngày càng có vai trò quan trọng. Nó không chỉ là kênh thông tin mà còn là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với cộng đồng dân tộc thiểu số. Chương trình góp phần tuyên truyền chủ trương chính sách, nâng cao nhận thức chính trị cho đồng bào. Đồng thời, nó là công cụ đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Chương trình còn góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

4.2. Định hướng phát triển trong giai đoạn mới

Giai đoạn tới, chương trình cần chuyển mình mạnh mẽ theo hướng đa phương tiện. Nội dung cần đa dạng hơn, bao gồm cả tin tức, phóng sự, chuyên đề và giải trí. Phát triển các sản phẩm số như podcast, video clip ngắn để thu hút giới trẻ. Tăng cường hợp tác quốc tế để trao đổi kinh nghiệm và nâng cao chất lượng. Xây dựng hệ thống giám sát chất lượng chương trình dựa trên dữ liệu. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học về truyền thông đa ngôn ngữ để cải tiến phương pháp sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng nhạc hiệu và kết thúc bằng lời chào tạm biệt. Ngay sau nhạc hiệu là lời xướng của phát thanh viên, chỉ ra tên hoặc đặc trưng của chương trình” [46, tr. Trong quyển Báo phát thanh lý thuyết và kỹ năng cơ bản, Đinh Thị Thu Hằng có đề cập khái niệm sau: Chương trình phát thanh là một chỉnh thể trong đó các thành phần tin bài, âm nhạc, lời dẫn… được bố trí, sắp xếp hợp lý trong khoảng thời gian xác định nhằm đáp ứng nhiệm vụ của cơ quan truyền thông và mang lại hiệu quả cao nhất đối với người nghe [25,tr. Khái niệm này khá đầy đủ và mang tính khái quát cao nhất, dễ tiếp cận trong quá trình nghiên cứu, cũng như trong thực tiễn.

Chương trình phát thanh về cơ bản là một sản phẩm của một tập thể, của cả quá trình thực hiện chứ không là một sản phẩm mang dấu ấn cá nhân của ai đó… Với các công việc khác nhau, chủ thể và khách thể của chương trình phát thanh góp phần tạo nên các chương trình phát thanh theo kế hoạch tuyên truyền ngắn hạn và dài hạn; theo mục tiêu thông tin nhất định. Chương trình phát thanh có những đặc điểm sau: - Thời lượng có tính ổn định và thời điểm có tính xác định. Việc xác định thời lượng, thời điểm phải dựa vào các nghiên cứu, điều tra xã hội học về thị hiếu, thói quen, đặc điểm sinh hoạt của nhóm công chúng mà chương trình phát thanh muốn hướng tới. Vì vậy thời lượng và thời điểm phát sóng chương trình càng có tính ổn định thì càng thu hút được đông đảo người nghe, chương trình VOV Giao thông là 1 ví dụ.

Nếu có thay đổi thì chủ yếu là thay đổi về mặt cơ cấu, tổ chức, sắp xếp lại nội dung chương trình. Về thời lượng của chương trình phát thanh là giới hạn khoảng thời gian để truyền tải thông tin, từ 5 phút, 10 phút. Thời điểm phát sóng có tính chất quan trọng bởi tạo thói quen tiếp nhận cho công chúng, và tạo sự tiếp nhận tiện lợi cho công chúng. 18 - Hướng đến một nhóm đối tượng nhất định.

Các chương trình phát thanh phải luôn dựa trên nhu cầu của đối tượng, nhằm phục vụ một nhóm đối tượng, từ đó mới hình thành nên chương trình. Nhóm đối tượng đóng vai trò quyết định tới việc thực hiện một chương trình phát thanh, quyết định nội dung và cách thiết kế, trình bày thông điệp trong chương trình. Chương trình phát thanh phải luôn được điều chỉnh để phù hợp hơn với nhu cầu và thị hiếu của công chúng – nhóm đối tượng hướng tới. Tính đối tượng quyết định chương trình phát thanh.

Thậm chí, nhiều chương trình phát thanh còn thể hiện tính đối tượng ngay trong tên chương trình, như chương trình phát thanh dành cho đồng bào ở xa Tổ quốc của VOV. - Xác định rõ phạm vi nội dung. Bởi phụ thuộc khá nhiều vào tính đối tượng nên phạm vi nội dung chương trình cũng được giới hạn cụ thể, rõ ràng hơn. Phạm vi nội dung được thể hiện trong chức năng, nhiệm vụ của mỗi chương trình phát thanh.

Theo đó, các chương trình phát thanh phải tổ chức thông tin, định hướng nội dung 1 cách có chiều sâu, có hiệu quả cho nhóm công chúng – nhóm đối tượng chính yếu của mình. - Có cấu trúc tương đối ổn định. Bên cạnh phần giới thiệu nội dung chính, phần nhạc hiệu chương trình - lời chào, phần kết của chương trình thì các phần, mục, chuyên mục, trang trong chương trình phát thanh phải được duy trì nhằm tạo thói quen tiếp nhận cho thính giả và hơn hết là tạo cho chương trình ra sự sáng tỏ, mạch lạc về nội dung. - Thường gắn một nhạc hiệu và một phong cách thể hiện.

Nội dung các chương trình phát thanh là khác nhau nhưng cùng chung một nhạc hiệu. Thế nên nhạc hiệu được xem là gương mặt của chương trình, là cái đầu tiên phân biệt giữa chương trình này với chương trình kia. Những người thực hiện chương trình phát thanh luôn cố gắng tìm một nhạc hiệu vừa gây được ấn tượng và tạo ra nét khác biệt cho chương trình nhưng cũng vừa 19 phù hợp với đối tượng công chứng của mình. Một trong những yếu tố tạo nên phong cách thể hiện chương trình chính là người dẫn chương trình.

Với vai trò giới thiệu, dẫn dắt, khâu nối các phần nội dung, giao tiếp với thính giả. người dẫn chương trình sẽ để lại phong cách, dấu ấn của mình lại và góp phần vào việc khẳng định phong cách của chương trình. Phong cách thể hiện chương trình cũng vậy, do tính đối tượng và tính chất thông tin quyết định nên người dẫn chương trình phát thanh cũng có những nét khác nhau có. Và khi nghe chương trình thời sự phát thanh, người nghe cảm nhận được tính chất quan trọng, quy thức.3 Chương trình thời sự phát thanh Theo các tác giả G.Iuropxki trong quyển Báo chí truyền hình, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, Hà Nội, năm 2004: Chương trình thời sự đơn giản giống như một bản tin, thông báo các sự việc, hơn nữa, đó là những sự việc phân tích khái quát.

Trên thực tế, chủ đề của bản tin là không giới hạn: nông nghiệp, nghệ thuật, kinh doanh, sáng chế, các sự kiện trong đời sống quốc tế. Như vậy có thể thấy, chương trình thời sự là chương trình chuyển tải một cách nhanh chóng, kịp thời những thông tin về các sự kiện, vấn đề đang được nhiều người quan tâm.TS Tạ Ngọc Tấn trong cuốn Truyền thông đại chúng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001: Chương trình thời sự phát thanh tổng hợp là một chương trình cung cấp thông tin về các sự kiện, vấn đề thời sự quan trọng, được công chúng gần xa rộng rãi quan tâm, chú ý. Thông tin trong chương trình này có tính thời sự rất cao và hướng tới mọi đối tượng công chúng toàn xã hội.TS Dương Xuân Sơn, trong cuốn Các loại hình báo chí truyền thông, Nhà xuất bản Thông tin và truyền thông, Hà Nội, 2016: Chức năng, nhiệm vụ của chương trình thời sự là phản ánh nhanh, toàn diện và các vấn đề, sự kiện thời sự. Mỗi chương trình phát thanh thời sự thường kết hợp 20 với việc phản ánh sâu những vấn đề thời sự nóng bỏng mà thính giả mong đợi.

Kết cấu của một chương trình thời sự tổng hợp thông thường, sau phần nhạc hiệu và giới thiệu nội dung thường có: + Bản tin thời sự + Bài có tính chất định hướng + Tiết mục, ví dụ Học tập và làm theo gương Bác, An toàn giao thông, Nông thôn mới, + Dự báo thời tiết. Qua nghiên cứu thực tiễn, tác giả quan niệm: Chương trình thời sự phát thanh là một chương trình phát thanh được phát sóng định kỳ, có thời lượng ổn định, được kết cấu bởi các thể loại: tin, phóng sự, phỏng vấn, ghi nhanh, bài phản ánh…, nhằm đưa thông tin và phân tích, nhận định kịp thời về những sự việc, vấn đề được nhiều người quan tâm, mới xảy ra, đang xảy ra và sẽ xảy ra trong nước và nước ngoài. Kết cấu của bản tin thời sự thì thường gồm 2 phần như sau: Tin trong nước và Tin quốc tế. Nội dung của phần tin trong nước là những vấn đề sự kiện thời sự trên nhiều lĩnh vực: chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng.

Nội dung của phần tin quốc tế: phản ánh những vấn đề sự kiện, thời sự nổi bật đang là tâm điểm thu hút sự quan tâm của dư luận trong nước và quốc tế, đặc biệt là những sự kiện xảy ra ở nước ngoài có liên quan đến Việt Nam. Bài trong chương trình thời sự phát thanh thường mang tính định hướng: bài viết mang tính định hướng dư luận được coi là phần trọng tâm của chương trình thời sự. Ngoài ra, trong chương trình Thời sự phát thanh, còn có thể có tiết mục, hoặc tiểu mục. Tiết mục thường xuất hiện cố định vào một ngày nào đó trong tuần và được duy trì tương đối ổn định trong một thời gian khá dài.4 Chương trình thời sự phát thanh tiếng dân tộc Chương trình thời sự phát thanh tiếng dân tộc, xét ở bình diện chung, là chương trình phát thanh, tuy nhiên thay vì được thực hiện theo tiếng Kinh – 21 tiếng phổ thông thì chương trình được thể hiện bằng ngôn ngữ dân tộc - tiếng mẹ đẻ của dân tộc mà chương trình hướng đến.

Bên cạnh đó, chương trình thời sự phát thanh tiếng dân tộc phải đáp ứng được tối thiểu nhu cầu tiếp nhận thông tin của đối tượng phục vụ là bà con đồng bào dân tộc thiểu số, chứ không phải người Kinh. Bà con dân tộc thiểu số của chương trình phát thanh tiếng dân tộc không chỉ là đối tượng được phục vụ mà chính đời sống của bà con còn là thực tế tươi mới được người làm chương trình phát thanh tiếng dân tộc khai thác, phản ánh… Đội ngũ thực hiện chương trình phát thanh tiếng dân tộc không phải chỉ là của chính dân tộc thiểu số đó, mà còn là các anh chị em các dân tộc khác trong khu vực – biết và hiểu về tiếng dân tộc đó. Nội dung tin bài viết về đời sống sinh hoạt, sản xuất, chính trị - văn hóa, quốc phòng an ninh. của đồng bào dân tộc thiểu số chính là cơ sở hình thành chương trình phát thanh tiếng dân tộc.

Chương trình phát thanh tiếng dân tộc ngoài mục tiêu mang thông tin đến với bà con dân tộc thiểu số thì còn góp phần tuyên truyền chủ trương, đường lối, các chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với bà con. Đặc biệt là góp phần đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch hòng chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc của nước ta. Truyền thông ở cho đồng bào dân tộc thiểu số là truyền thông cho đối tượng chuyên biệt do đó phải có hình thức, cách làm, cách thể hiện sao cho phù hợp với đối tượng phải truyền thông. Trong đó, phải chú trọng đến cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác cho người dân, tạo ra bước chuyển biến rõ nét về nhận thức, đổi mới tư duy, khơi dậy ý chí phấn đấu vươn lên phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.