CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước về du lịch Quản lý nhà nước là việc tác động của Nhà nước tới các cá nhân và tổ chức bằng quyền lực của Nhà nước thông qua các công cụ như: pháp luật, chính sách, chủ trương định hướng làm cho kinh tế, xã hội có thể phát triển theo một trật tự, quỹ đạo với mục tiêu phát triển bền vững.
Đối với ngành Du lịch cũng vậy, là một ngành kinh tế có vai trò chủ đạo và có những tác động tương đối lớn đối với sự phát triển của kinh tế xã hội, thì cũng rất cần có những chính sách phù hợp làm động lực cho sự phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu để đóng góp nhiều hơn nữa cho nền kinh tế xã hội nước nhà. Thời gian vừa qua đã có nhiều tác giả nghiên cứu về vai trò và công cụ để Nhà nước quản lý ngành Du lịch. Những công trình này đã phần nào hệ thống hóa được những khái niệm, cơ sở lý luận và phân tích thực trạng quản lý nhà nước về du lịch để từ đó đưa ra những giải pháp. Trong đó, nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với du lịch có các công trình tiêu biểu như: Nguyễn Trùng Khánh (2012), “Phát triển dịch vụ lữ hành du lịch trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế: Kinh nghiệm của một số nước Đông Á và gợi ý chính sách cho Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, Hà Nội.
Tác giả luận án đã phân tích thực trạng phát triển ngành du lịch của Việt Nam, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong lĩnh vực dịch vụ lữ hành du lịch. Từ đó, đề xuất một số giải pháp cơ bản và kiến nghị về chính sách phát triển dịch vụ lữ hành du lịch cho Việt Nam trong điều kiện HNKTQT hiện nay. Nguyễn Anh Tuấn (2010), “Năng lực cạnh tranh điểm đến của du lịch Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả luận án đã tập trung nghiên cứu khái quát một số vấn đề lý luận cơ bản về cạnh tranh điểm đến trong phát triển du lịch như: cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, điểm đến và năng lực cạnh tranh điểm đến.
Đề xuất 4 quan điểm nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến của ngành du lịch Việt Nam xác đáng và phù hợp với thực tiễn Việt Nam: 1) Ngành Du lịch phải trở thành một trong những ngành kinh tế hàng đầu, đóng góp quan trọng vào sự thịnh vượng quốc gia; 2) Môi trường chính sách phải LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 tạo thuận lợi cho du lịch phát triển; 3) Ngành Du lịch phải được phát triển theo hướng năng động, thích ứng nhanh và ứng phó kịp thời với những thay đổi; 4) Ngành Du lịch phải được phát triển theo hướng chất lượng, hiệu quả, bền vững. Trên cơ sở các quan điểm này và kết quả nghiên cứu lý luận, thực tiễn, tác giả luận án đã đề xuất 7 nhóm khuyến nghị về chính sách và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến của ngành du lịch Việt Nam với những luận cứ chặt chẽ, toàn diện và có tính khả thi. Trương Sĩ Quý (2002), Phương hướng và một số giải pháp để đa dạng hóa loại hình và sản phẩm du lịch ở Quảng Nam Đà Nẵng, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Luận án hướng vào nghiên cứu hệ thống hóa và phát triển một số vấn đề lý luận cơ bản về đa dạng hóa loại hình và sản phẩm du lịch.
Trên cơ sở phân tích rõ những yêu cầu và căn cứ để xác định phương hướng, giải pháp cũng như các mục tiêu cụ thể đặt ra với việc phát triển ngành du lịch của Quảng Nam Đà Nẵng trong thời gian tới, luận án đã đưa ra các nhóm giải pháp, kiến nghị quan trọng về nội dung của việc đa dạng hóa loại hình du lịch, cũng như nội dung của đa dạng hóa các dịch vụ, chương trình du lịch ở Quảng Nam Đà Nẵng trong thời gian tới. Hoàng Thị Ngọc Lan (2007), Thị trường du lịch tỉnh Hà Tây, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Nội dung luận án hướng vào phân tích hàng hóa, cung, cầu và các bộ phận cấu thành, cơ chế vận hành thị trường du lịch. Trong đó, xác định cầu du lịch là bộ phận nhu cầu xã hội có khả năng thanh toán về dịch vụ hàng hóa, đảm bảo sự đi lại, lưu trú tạm thời của du khách ngoài nơi ở thường xuyên của họ nhằm mục đích du lịch.
Cung về du lịch là toàn bộ các hàng hóa, dịch vụ du lịch được người bán đưa ra thị trường nhằm thỏa mãn nhu cầu có khả năng thanh toán của du khách trong một thời gian nhất định. Trên cơ sở phân tích tiềm năng và thực trạng phát triển thị trường du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Tây, tác giả luận án đã đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển thị trường du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Tây trong thời gian tới. Trần Sơn Hải (2010), “Phát triển nguồn nhân lực ngành Du lịch khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên”, Luận án tiến sĩ kinh tế, Học viện Hành chính. Trong đó tác giả luận án đã nghiên cứu những vấn đề cơ bản về nguồn nhân lực du lịch, phát triển nguồn nhân lực, QLNN đối với phát triên nguồn nhân lực.
Thông qua phân tích thực trạng phát triên nguồn nhân lực LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 ngành du lịch các tỉnh khu vực Duyên Hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên và đề xuất 3 nhóm giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực ngành Du lịch các tỉnh khu vực Duyên Hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Nguyễn Tấn Vinh (2008), “Hoàn thiện QLNN về du lịch trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội. Luận án đã hệ thống hóa những lý luận và thực tiễn về du lịch, thị trường du lịch, phát triên du lịch; QLNN về du lịch trên địa bàn cấp tỉnh. Luận án đã đánh giá thực trạng QLNN về du lịch trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, từ đó dự báo phát triên du lịch tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020, đề xuất phương hướng (quan tâm xây dựng chiến lược thị trường cho phát triển du lịch, hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển du lịch, tổ chức điều hành, kiểm tra, kiểm soát hoạt động du lịch), biện pháp đảm bảo thực hiện phương hướng, kiến nghị hoàn thiện QLNN về du lịch (chuẩn bị nguồn nhân lực, khai thác nguồn vốn đầu tư, cải cách thủ tục hành chính, xã hội hóa một số lĩnh vực trong hoạt động du lịch.
Sherap Bhutia (2014), The Role of Tourism for Human Resource Development in Darjeeling District of West Bengal, India, Journal of Tourism and Hospitality Management, Vol. Trong bài viết này, tác giả cho thấy du lịch là một trong những hoạt động kinh tế quan trọng nhất và là ngành công nghiệp không khói trên thế giới hiện nay vì nó trực tiếp tạo ra các dịch vụ, sản phẩm, ngoại tệ, việc làm và đầu tư. Đây là một trong những ngành trọng điểm toàn cầu đòi hỏi nhiều lao động và tạo ra nhiều lợi ích. Kết luận chính xuất phát từ nghiên cứu này là điều đặc biệt quan trọng để thúc đẩy du lịch là một công cụ cho phát triển nguồn nhân lực trong khu vực.
Ngành Du lịch ở Darjeeling là một lĩnh vực rộng lớn và đa dạng và mang lại những cơ hội nghề nghiệp đầy thử thách và hấp dẫn cho người dân trong khu vực này của đất nước. Với những phát hiện này, tác giả mong rằng sẽ tạo ra sự quan tâm mạnh mẽ đến các cơ quan chính phủ, các bên liên quan trong phát triển du lịch, các nhà nghiên cứu và các phương tiện truyền thông. Xu Xeng (2015) “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh du lịch của Trung Quốc”, Báo Điện tử, tại trang http://en.cn, [truy cập ngày 12/5/2015. Bài viết đã nói đến vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh du lịch là công tác quản lý nhà nước đối với toàn bộ những vấn đề liên quan đến các hoạt động của các cá nhân, tổ chức diễn ra trong quá trình này.
Trong nền kinh tế toàn cầu hiện nay, thị trường du lịch ngày một sôi động và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 khốc liệt, kéo theo sự phát triển của lĩnh vực kinh doanh du lịch đồng thời song song với nó là những vấn đề đáng quan tâm và những thách thức nặng nề trong lĩnh vực này. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để quản lý hoạt động kinh doanh du lịch một cách có hiệu quả giữa bộn bề thách thức đó. Bài viết đã giới thiệu vài nét tổng quan về Du lịch và hoạt động Kinh doanh du lịch ở các tỉnh của Trung Quốc. Tác giả cũng đã đưa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh du lịch trong thời kỳ hội nhập như: Ban hành và thực hiện pháp luật về du lịch cần được khắc phục từ khâu ban hành văn bản quy phạm pháp luật nói chung, tổ chức bộ máy nhà nước về du lịch cần được kiện toàn, ổn định nhanh chóng, xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển du lịch cần chú trọng đến công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh du lịch cần hướng đến việc làm trong sạch môi trường du lịch và áp dụng công nghệ thông tin trong hệ thống quản lý du lịch.
Ngoài ra có thể kể đến như: Trịnh Đăng Thanh (2004), “Quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch ở Việt Nam hiện nay", Luận án tiến sĩ luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Hà Minh Tuấn (2007), "Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch của Thái Lan", Tạp chí du lịch Việt Nam, (55), tr. Các công trình nghiên cứu liên quan đến khu du lịch, khu du lịch quốc gia Cùng với sự phát triển kinh tế của Việt Nam, đời sống của người dân ngày càng được nâng cao đã khiến cho nhu cầu du lịch ngày càng nhiều. Cùng với đó là việc hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới đã giúp cho lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam ngày càng nhiều.