phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động vui chơi của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường MN Chƣơng 2. Thực trạng quản lý hoạt động vui chơi của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường MN huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Biện pháp quản lý HĐVC của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường MN huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình hiện nay.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI CỦA TRẺ 5 - 6 TUỔI Ở TRƢỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về hoạt động vui chơi của trẻ ở trường mầm non Theo học thuyết cổ điển về trò chơi của M.Aufauvre thì trò chơi là một hình thức hoạt động sống mà trong đó các cơ thể non nớt được hoàn thiện. Trong quá trình vui chơi, những đưa trẻ lĩnh hội được những kinh nghiệm lịch sử của loài người.
Quan điểm của các tác giả M.Henry mặc dù theo các trường phái khác nhau nhưng đều có ảnh hưởng lớn trong việc xây dựng lý luận về trò chơi cũng như việc đưa trò chơi vào lĩnh vực giáo dục trẻ [19]. Với trẻ em, chơi là hình thức cơ bản giúp trẻ phát triển khả năng suy nghĩ và giao tiếp. Nhà tâm lý học AN. Lêônchiev khẳng định: “HĐVC trong đó trò chơi đóng vai theo chủ đề là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo.Thông qua trò chơi giúp trẻ hình thành và phát triển cấu trúc tâm lý mới trong nhân cách của trẻ.
Hoạt động chơi tạo ra những biến đổi về chất, có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành nhân cách trẻ mẫu giáo, đồng thời là tiền đề cho hoạt động học tập ở lứa tuổi tiếp theo” [18]. Tại Hàn Quốc, kế hoạch quốc gia về “Đổi mới hệ thống GDMN” từ năm 1997 cũng đã chỉ rõ: Môi trường giáo dục đầu đời đóng vai trò thiết yếu trong việc xây dựng nền tảng phát triển tống thể của con người. Với ý nghĩa ấy, GDMN có thể được coi là lĩnh vực cần đầu tư tốt nhất và hàng tháng các nhà trẻ tại đây đều được thanh tra về mọi mặt từ giảng dạy, thiết bị, bếp ăn, vệ sinh. một cách nghiêm ngặt [9].
Do vậy, trong chương trình GDMN tại Hàn quốc, các góc chơi được ví giống như “mạng nhện”. Trong mạng nhện đó trẻ thế hiện hứng thú của bản thân một cách rất tự nhiên không có sự sắp đặt, các góc chơi sẽ được kết họp một cách vô thức trong toàn bộ hoạt động của trẻ. Những giáo viên lựa chọn theo hướng luyện tập này đều cho rằng các yếu tố cấu thành nên quá trình 7 giáo dục trẻ được kết hợp đan lại giống như một mạng nhện. Nếu một trong những đường nối mạng nhện bị đứt hoặc thiếu thì cũng giống như hình ảnh mạng nhện bị đứt rơi xuống, và trong quá trình giáo dục cũng vậy nếu không có các nhóm kết hợp chặt chẽ thì “tính tổng thể” sẽ bị yếu, không đủ mạnh đế thúc đẩy sự phát triển của trẻ một cách toàn diện Nghiên cứu hoạt động chủ đạo của lứa tuổi Mẫu giáo,.Leonchev (1999) đã xác định hoạt động chủ đạo của trẻ em trong giai đoạn này là HĐVC.
Đây là hoạt động mà những biến đổi tâm lý cơ bản của nhân cách trẻ em trong giai đoạn đó, phụ thuộc chặt chẽ vào nó. Chẳng hạn, các khả năng ứng xử của trẻ phù hợp với các chuẩn mực xã hội ở lứa tuổi mẫu giáo, được hình thành qua HĐVC của chúng [18].Crupxkaia: “Trẻ chơi mà học, vừa là lao động, vừa là hình thức giáo dục nghiêm túc. Theo bà, trò chơi là phương tiện nhận biết thế giới, là con đường dẫn dắt trẻ đi tìm chân lý. trẻ học cách tổ chức, học nghiên cứu cuộc sống [dẫn theo 15].
Từ các nghiên cứu trên ta thấy được việc sử dụng trò chơi với mục đích giáo dục toàn diện cho trẻ là vô cùng cần thiết đối với trẻ MN. GD trẻ thông qua HĐVC là rất hợp lý vì trẻ vừa học vừa chơi, chơi để hình thành các kinh nghiệm xã hội như nhường nhịn bạn cùng chơi, biết chờ đến lượt, biết chia sẻ với bạn,. và ngược lại nhờ có kinh nghiệm xã hội mà trẻ tham gia chơi tốt vai chơi của mình hơn. Đối với các nghiên cứu ở trong nước, một trong những quan điểm cơ bản của GD mẫu giáo đó là tổ chức HĐVC cho trẻ là vấn đề rất quan trọng trong việc phát triển tình cảm, đạo đức, thẫm mỹ, trí tuệ, lao động….
“Giáo dục MG cần tổ chức mọi hoạt động của trẻ theo kiểu hoạt động của con người, hoàn thiện HĐVC (mà đặc trưng ở lứa tuổi MG là trò chơi ĐVTCĐ), làm nảy sinh các yếu tố của hoạt động học tập và những tiền đề của hoạt động lao động” [16]. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà nghiên cứu “Tổ chức cho trẻ vui chơi ở trường MG ” với nhiều nội dung rất phong phú, đa dạng và có kết luận rằng “Việc tổ chức cho trẻ vui chơi và việc hướng dẫn các trò chơi cho trẻ có 8 những nội dung, phương pháp khác nhau” và “GV phải nắm được tình hình vui chơi của trẻ trong lớp và các phương pháp hướng dẫn để phát triển trò chơi cho trẻ” [15]. Bên cạnh những nghiên cứu sâu về hoạt động vui chơi của trẻ, đã có nhiều nghiên cứu về tiếp cận quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động vui chơi: Tác giả Đặng Lộc Thọ (2017) với bài viết “Tổ chức hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm phát triển năng lực cho trẻ” đã khẳng định thực hiện nguyên tắc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, GV cần nhận thức đúng đắn và đầy đủ về bản chất khái niệm; Việc tổ chức các hoạt động giáo dục từ khâu chuẩn bị, tiến hành đến các trải nghiệm sau hoạt động giáo dục cần hướng đến mục tiêu phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ, giúp trẻ học tập một cách có hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo nên lớp người lao động thích ứng được với yêu cầu mới của xã hội [25]. Tác giả Nguyễn Thị Hồng Vân (2017) với bài viết “Xây dựng môi trường tâm lý - xã hội theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm” [31] và Vũ Hoàng Vân (2017) bài báo “Thiết kế môi trường chơi trong góc học tập cho trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm” [30] đã khẳng định GV mầm non là người quyết định chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ, tạo cho trẻ góc chơi đặc thù mới phát huy được kĩ năng phù hợp với đặc điểm nhân cách, trí tuệ của trẻ.
Nghiên cứu về trò chơi và vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của học sinh nhỏ được một số nhà khoa học trong nước đề cập đến dưới góc độ nghiên cứu tâm lí học và giáo dục học: Tác giả Hồ Thị Hạnh (2011) đã đề cập đến các loại hình trò chơi và cách thức tổ chức các loại trò chơi đó cho trẻ mẫu giáo ở các độ tuổi khác nhau trong cuốn “Tổ chức HĐVC cho trẻ mẫu giáo” [17]. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà nghiên cứu “Tổ chức cho trẻ vui chơi ở trường mẫu giáo” với nhiều nội dung rất phong phú, đa dạng và đã chỉ ra rằng: Việc tổ chức cho trẻ vui chơi và việc hướng dẫn các trò chơi cho trẻ có những nội dung, phương pháp khác nhau, giáo viên phải nắm được tình hình vui chơi của trẻ trong lớp và các phương pháp hướng dẫn để phát triển 9 trò chơi cho trẻ” [12]. Ngoài ra, tài liệu “Tổ chức, hướng dẫn trẻ mẫu giáo chơi”, các tác giả Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Nguyễn Thị Hòa, Đinh Văn Vang cũng đã nhấn mạnh “Tổ chức chơi cho trẻ là tổ chức cuộc sống của trẻ” [27]. Tác giả Nguyễn Thị Thu Hà (2002), trong luận án “Các biện pháp giáo dục giới tính cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua HĐVC” cũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của HĐVC đối với trẻ 5 - 6 tuổi, đồng thời nhấn mạnh HĐVC giúp trẻ hình thành và phát triển thuận lợi giới tính nam và nữ về mặt tâm lý xã hội [16].
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện, việc tổ chức HĐVC cho trẻ mẫu giáo cũng có nhiều đổi mới, cả về nội dung lẫn hình thức tổ chức. Thông tư 28/2016/BGDĐT về việc sửa đổi bổ sung một số nội dung chương trình giáo dục MN [6] và hướng dẫn thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi (Theo nội dung đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục) của Bộ giáo dục và đào tạo đã chỉ ra những điểm đổi mới trong giáo dục MN nói chung, trong tổ chức HĐVC cho trẻ nói riêng [5]. Nghiên cứu về quản lý hoạt động vui chơi của trẻ ở trường mầm non Tác giả A.Vaxiliepva đánh giá rất cao tầm quan trọng trong việc quản lý tổ chức HĐVC cho trẻ. Ông cho rằng muốn quản lý tốt hoạt động vui chơi thì người quản lý phải quan sát và phân tích HĐVC của trẻ, nắm vững đặc điểm riêng biệt của các trò chơi thì mới bồi dưỡng tốt cho GV về công tác tổ chức HĐVC.
Nếu người lãnh đạo nắm vững đặc điểm riêng biệt của các loại trò chơi thì việc phân tích HĐVC sẽ sâu sắc và có thể giúp đỡ các giáo viên MN một cách kịp thời” [29]. Tác giả Lê Thị Diệu (2008), với công trình nghiên cứu “Thực trạng và giải pháp quản lý tổ chức HĐVC cho trẻ mẫu giáo lớn ở các trường MN trong thành phố Cà Mau” đã đề cập đến các khâu của công tác quản lý tổ chức HĐVC, từ việc xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đến việc kiểm tra, đánh giá kết quả tổ chức HĐVC. Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng quản lý tổ chức HĐVC tại các trường MN tại TP Cà Mau, tác giả đã đề xuất 9 giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tổ chức HĐVC cho trẻ mẫu giáo [11]. 10 Tác giả Trần Thị Mùi (2016) với công trình nghiên cứu “Quản lý tổ chức HĐVC cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở trường MN thành phố Hải Dương”, qua nghiên cứu tác giả đã xây dựng được nội dung và phương pháp quản lý tổ chức HĐVC cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, đồng thời chỉ ra được một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động này bao gồm: năng lực quản lý của Hiệu trưởng, năng lực và phẩm chất sư phạm của giáo viên, đặc điểm và sự phát triển của trẻ mẫu giáo độ tuổi 5 - 6 tuổi [22].