chương 1, điều 4 có ghi “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy, sáng tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.” Vấn đề nghiên cứu tự học và hoạt động tự học đã được đặt nền tảng vững chắc về quan điểm chỉ đạo trong thời kỳ chuyển mình của giáo dục đào tạo nhằm thích ứng với giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước khi bước vào thế kỷ XXI. Từ đó vấn đề tự học đã được các nhà sư phạm hàng đầu trong nước nghiên cứu thực nghiệm. Cuối những năm 1960, các tác giả như Tạ Quang Bửu, Nguyễn Cảnh Toàn, Lê Khánh Bằng. đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề tự học.
Trong những năm gần đây dưới sự hướng dẫn của các thầy các cô của khoa Sư Phạm Đại học Quốc gia Hà Nội nhiều luận văn thạc sỹ quan tâm nghiên cứu vấn đề này. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Ngọc Thanh với đề tài: “Các biện pháp chủ yếu Quản lý hoạt động tự học của học viện trung tâm giáo dục thường xuyên thành phố Yên Bái”. z - Luận văn thạc sĩ của tác giả Dương Hoài Văn với đề tài: “Biện pháp quản lý tăng cường hoạt động tự học của SV viện Đại học Mở Hà nội trong bước phát triển hiện nay”. - Luận văn thạc sĩ của Phạm chí Cường “Các biện pháp quản lý hoạt động tự học của SV trường cao đẳng Kinh tế - Tài chính Thái nguyên” Các tác giả đã nghiên cứu vấn đề tự học ở những góc độ khía cạnh khác nhau, chỉ ra vai trò, vị trí tầm quan trọng của tự học, các phương pháp tự học, các điều kiện và phương tiện phục vụ tự học, các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả tự học và các phương pháp nâng cao chất lượng tự học.
Nhưng về phương diện quản lý hoạt động tự học của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Nam Định chưa có đề tài nào đề cập tới. Chính vì vậy tôi chọn đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Nam Định” 1. Những vấn đề lý luận về tự học 1. Khái niệm về tự học Có rất nhiều tác giả nghiên cứu về tự học, mỗi tác giả có những quan điểm khác nhau, sau đây là một số các quan điểm.
Nhà tâm lý học N.A Rubakin cho rằng: “Tự học là quá trình lĩnh hội tri thức, kinh nghiệm xã hội lịch sử trong thực tiễn hoạt động các nhân bằng cách thiết lập các mối liên hệ cải tiến kinh nghiệm ban đầu ,đối chiếu với các mô hình phản ánh hoàn cảnh thực tại, biến tri thức của loài người thành vốn tri thức, kinh nghiệm kỹ năng, kỹ xảo của bản thân chủ thể. {27} Theo giáo sư người Nga S. Zinoviez tự học đó là việc học độc lập của SV diễn ra song song với quá trình dạy học Theo Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học - là tự mình động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích tổng hợp.) và khi cả cơ bắp (khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất cuả mình, rồi cả động cơ, tình cảm, cá nhân sinh quan, thế giới quan (như tính trung thực, khách quan, có chí tiến thủ, không ngại khó, ngại khổ, kiên trì, nhẫn nại, lòng say mê khoa học, ý muốn thi đỗ, biến khó khăn thành thuận lợi.)để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình”{30,621}. z Theo Võ Quang Phúc: “Tự học là một bộ phận của học, nó được tạo thành bởi những thao tác, cử chỉ ngôn ngữ, hành động của người học trong hệ thống tương tác của hoạt động dạy học.
Tự học phản ánh rõ nhu cầu bức xúc về học tập của người học, phản ánh tính tự giác và sự nỗ lực của người học, phản ánh năng lực tổ chức và tự điều khiển của người học nhằm đạt kết quả nhất định trong hoàn cảnh nhất định với nội dung học tập nhất định”{24,37}. Tự học là một dạng lao động trí óc đòi hỏi người học phải tích cực chủ động quyết tâm cao. Trong quá trình tự học người học thực sự là chủ thể của quá trình nhận thức, nỗ lực hoạt động hoạt động các chức năng tâm lý, tiến hành hoạt động nhận thức nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Tự học là “nội lực” quyết định chất lượng học tập sáng tạo cho hôm nay và cho mai sau.
Từ những quan điểm nêu trên, chúng tôi đi đến định nghĩa về tự học như sau : Tự học là một quá trình hoạt động nhận thức của mỗi người, là một trong những nhân tố quyết định hiệu quả chất lượng chiếm lĩnh tri thức của loài người để phát triển nhân cách. Tự học đòi hỏi một sự nỗ lực, tự giác, kiên trì sáng tạo về phương pháp hình thức phù hợp với điều kiện, khả năng và mục tiêu đặt ra. Tự học không chỉ là lĩnh hội tri thức khoa học mà còn bao gồm kinh nghiệm sống, lao động và học tập, chiếm lĩnh những giá trị văn hoá xã hội của nhân loại và dân tộc trong quá khứ lịch sử và hiện tại. Các hình thức tự học Hoạt động tự học diễn ra dưới nhiều mức độ và hình thức khác nhau - Hình thức 1: Cá nhân tự mày mò theo sở thích và hứng thú độc lập không có sách và sự hướng dẫn của giáo viên.
Hình thức này gọi là tự nghiên cứu của các nhà khoa học. Kết quả của quá trình nghiên cứu đi đến sự sáng tạo và phát minh ra các tri thức khoa học mới, đây thể hiện đỉnh cao của tự học. Dạng tự học này phải được dựa trên nền tảng một niềm khao khát, say mê khám phá tri thức mới và đồng thời phải có một vốn tri thức vừa rộng vừa sâu. Tới trình độ tự học này người học không thầy, không sách mà chỉ cọ sát với thực tiễn vẫn có thể tổ chức có hiệu quả hoạt động tự học của cá nhân mình.
z - Hình thức 2: Tự học có sách nhưng không có giáo viên bên cạnh. Ở hình thức tự học này có thể diễn ra ở hai mức : + Tự học theo sách mà không có sự hướng dẫn của thầy: Kiểu học này người học tự học để hiểu, để thấm các kiến thức trong sách vở qua đó sẽ phát triển tư duy. Tự học hoàn toàn với sách là cái đích mà người học phải đạt đến để xây dựng một xã hội học tập suốt đời. + Tự học có thầy ở xa hướng dẫn: Mặc dù thầy ở xa nhưng vẫn có các mối quan hệ trao đổi thông tin thô sơ hay phức tạp dưới dạng phản ánh và giải đáp những thắc mắc, làm bài kiểm tra, đánh giá.
- Hình thức 3: Tự học có sách, có sự điều khiển trực tiếp của thầy những phương tiện kỹ thuật trên lớp với một số tiết trong ngày sau đó người học về nhà tự học dưới sự hướng dẫn gián tiếp của giáo viên. + Trong quá trình học tập trên lớp, thầy với vai trò là nhân tố hỗ trợ, là chất xúc tác thúc đẩy và tạo điều kiện để trò tự lĩnh hội tri thức. Trò với vai trò là chủ thể của quá trình nhận thức: tự giác tích cực say mê, sáng tạo trong quá trình nhận thức. Mối quan hệ giữa thầy và trò là mối quan hệ giữa nội lực và ngoại lực.
Ngoại lực dù có quan trọng đến mấy cũng chỉ là chất xúc tác thúc đẩy nội lực phát triển. + Trong quá trình tự học ở nhà, với sự hướng dẫn gián tiếp của thầy, người học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sắp sếp kế hoạch, huy động mọi trí tuệ và kỹ năng của bản thân để hoàn thành những yêu cầu do giáo viên đề ra. Tự học của người học theo hình thức này liên quan trực tiếp với yêu cầu của giáo viên, được giáo viên định hướng về nội dung, phương pháp tự học để người học thực hiện. Như vậy, ở hình thức tự học thứ 3 này quá trình tự học của sinh viên có liên quan chặt chẽ với quá trình dạy học, chịu sự tác động của nhiều yếu tố trong đó có yếu tố tổ chức và quản lý quá trình dạy học của GV và quá trình tự học của sinh viên.
Mục đích và nội dung nghiên cứu của đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động tự học của sinh viên trong và ngoài giờ lên lớp dưới sự hướng dẫn của giảng viên trong quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Nam Định. Ý nghĩa của hoạt động tự học đối với sự hoàn thiện nhân cách Trong hoạt động giáo dục việc tạo ra kiến thức cho người học gắn liền với quá trình tự nhận thức của chính họ. Kiến thức chỉ có được thông qua hoạt động tư duy của người học. Trong quá trình dạy học tác động dạy của thầy dù có quan trọng đến mức “Không thầy đố mày làm nên” vẫn chỉ là ngoại lực hỗ trợ, thúc đẩy, xúc tác và tạo điều kiện cho trò tự học, tự phát triển và trưởng thành.
Tự học là một hoạt động có ý nghĩa quyết định kết quả học tập và tu dưỡng của SV trong trường sư phạm nói chung và SV Trường Sư phạm Kỹ thuật nói riêng. Trong quá trình học tập tu dưỡng trong trường họ phải rèn luyện để trở thành một giáo viên và một người thầy người thợ giỏi trong tương lai. Để đánh giá tầm quan trọng của hoạt động tự học Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Về nhân cách học tập phải lấy tự học làm nòng cốt”. Quá trình tự học như thế có thể hiểu là sự chuyển hoá quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục, là sự biến đổi bản thân mình trở nên có thêm gía trị bằng nỗ lực của chính mình để chiếm lĩnh những giá trị mới từ bên ngoài.
Như vậy hoạt động tự học có vai trò quyết định đến sự phát triển nhân cách của người sinh viên chính là vốn tri thức nghề nghiệp, kỹ năng và phẩm chất đạo đức được hình thành trong quá trình học tập và rèn luyện ở trường Đại học.