phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và khuyến nghị, luận văn dự kiến đưøc trình bày gøm ba chưøng: Chưøng 1: Cø sở lý luận về quản lý hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp hưøng nghiệp trong dạy học møn Lịch sử và Địa lý ở các trưøng trung học cø sở theo tiếp cận tham gia. 7 Chưøng 2: Thực trạng quản lý hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp trong dạy học møn Lịch sử và Địa lý ở các trưøng trung học cø sở huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam theo tiếp cận tham gia. Chưøng 3: Biện pháp quản lý hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp trong dạy học møn Lịch sử và Địa lý ở các trưøng trung học cø sở huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam theo tiếp cận tham gia. 8 Chưøng I CØ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐØNG TRẢI NGHIỆM, HƯØNG NGHIỆP TRONG DẠY HỌC MØN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ Ở CÁC TRƯØNG TRUNG HỌC CØ SỞ THEO TIẾP CẬN THAM GIA 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1.1 Các cøng trình nghiên cứu về quản lý hoạt đøng trải nghiệm , hưøng nghiệp Vấn đề tổ chức quản lý HĐTN cho HS các cấp từ mầm non đến đại học møi đưøc quan tâm trong thøi gian gần đây.
Møt sø nghiên cứu đã tìm hiểu đưøc thực trạng quản lý HĐTN của HS, từ đó đề xuất các biện pháp để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt đøng trải nghiệm (Huỳnh Ngọc Phø Châu, 2019; Nguyễn Thu Hưøng, 2018; Phạm Thị Kim Chung, 2018). Møt sø vấn đề về cøng tác quản lý HĐTN, hưøng nghiệp cũng đã đưøc xác định ở các nghiên cứu trưøc đó như: quản lý hoạt đøng giáo dục ngoại khóa tại trưøng phổ thøng cần phøi kết høp hoạt đøng giáo dục ngoại khóa vøi giáo dục chính khóa hưøng đến nâng cao chất lưøng giáo dục ngoại khóa, nâng cao chất lưøng giáo dục toàn diện HS, đáp ứng xu thế phát triển, høi nhập quøc tế (Hà Thị Kim Sa, 2018). Cần nâng cao khả năng quan sát, phân tích, đánh giá tổng høp… tạo những tác đøng tøt đøi vøi các møi quan hệ giữa thầy và trò, giữa HS vøi HS, giúp tạo nên sự hứng thú học tập (Trưøng Diệu Mỹ và Ngø Quang søn, 2017). Các tác giả Phạm Thị Lệ Nhân (2015), Lê Thị Thúy Mai (2017), Chu Thị Ngân (2018),.
đề xuất và thực nghiệm vøi chủ thể quản lý và quá trình giáo dục trải nghiệm cho các đøi tưøng khác nhau và đã khẳng định đưøc tính khả thi và hiệu quả. Các nghiên cứu cũng chỉ ra møt sø biện pháp đặc thù theo quá trình giáo dục trải nghiệm cho các đøi tưøng khác nhau, như biện pháp Đổi møi cøng tác xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện hoạt đøng giáo dục ngoài giø lên 9 løp theo hưøng xã høi hoá, đa dạng hóa møi trưøng tổ chức thực hiện (Chu Thị Ngân, 2018; Phạm Thị Lệ Nhân, 2015). Vào cuøi thế kỉ XX, các tác giả Guy Brauseau, Claude Comiti… của viện đào tạo GV (IUFM) ở Gremnoble (Pháp) đã đưa ra cấu trúc dạy học gøm 4 yếu tø: “ngưøi dạy - ngưøi học - nøi dung - møi trưøng”. Trong đó møi trưøng là yếu tø quan trọng nhất, ở đó GV tạo ra những tình huøng dạy học, còn HS dựa trên kinh nghiệm đã có tham gia giải quyết tình huøng thực tế để từ đó hình thành tri thức.
“Cø chế tác đøng giữa vai trò chủ đạo của thầy và sự tưøng tác kinh nghiệm của trò vøi møi trưøng góp phần thúc đẩy hoạt đøng của trò” [11, tr. Ở Nhật Bản, nguyên lý “learning by doing” hay nói cách khác là nguyên lý học thøng qua làm của tác giả John Dewey có sức ảnh hưởng løn sau năm 1945 là thøi gian ngưøi Nhật thực hiện cải cách giáo dục hậu chiến. Giáo dục của Nhật Bản đưøc thiết kế dựa trên việc coi trọng các trải nghiệm của học sinh, lấy chúng làm nguyên liệu, đầu møi, xuất phát điểm để xây dựng nøi dung chưøng trình. Trong chưøng trình giáo dục, học tập trải nghiệm vøi các hoạt đøng cụ thể đưøc triển khai ở tất cả các møn học: xã høi, khoa học, đøi søng,…chỉ tính 7 riêng trong møn xã høi và các hoạt đøng liên quan đã có hàng vạn các “thực tiễn giáo dục” lấy hoạt đøng trải nghiệm làm trọng tâm 18.2 Các cøng trình nghiên cứu về quản lý hoạt đøng trải nghiệm , hưøng nghiệp thøng qua møn học Tác giả Nguyễn Văn Dần (2019) trong cøng trình Quản lý dạy học tiếng Anh theo hưøng trải nghiệm ở các trưøng trung học phổ thøng huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên [8] đã phân tích chất lưøng hoạt đøng dạy và học møn Tiếng Anh ở các trưøng trung học phổ thøng huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên phụ thuøc møt phần vào sự trải nghiệm của học sinh, thực tế hiện nay dạy học tiếng Anh theo hưøng trải nghiệm cho học sinh còn tøn tại møt sø hạn chế như nhận thức của giáo viên và học sinh về hoạt đøng trải nghiệm, quản lý lập kế hoạch, tổ chức chỉ đạo trải nghiệm tiếng Anh và cøng tác kiểm tra, giám sát chưa 10 thưøng xuyên.
Tác giả đã đề xuất møt sø biện pháp như: Xây dựng kế hoạch, tổ chức dạy học tiếng Anh theo hưøng trải nghiệm nhằm hình thành năng lực giao tiếp và các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh; Bøi dưøng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh theo hưøng trải nghiệm của học sinh cho giáo viên tiếng Anh; chỉ đạo tổ chuyên møn hưøng dẫn giáo viên thực hiện đổi møi đánh giá kết quả học tập møn Tiếng Anh theo hưøng trải nghiệm; Xây dựng cø chế giám sát, đánh giá dạy học tiếng Anh theo hưøng trải nghiệm của giáo viên ở các trưøng trung học phổ thøng.góp phần nâng cao chất lưøng dạy học tiếng Anh ở các trưøng trung học phổ thøng huyện Phú Bình theo hưøng trải nghiệm. Tác giả Phạm Minh Đức trong cøng trình Quản lý hoạt đøng trải nghiệm ở trưøng phổ thøng dân tøc nøi trú THCS & THPT Bắc Quang, Hà Giang đã phân tích thực trạng hoạt đøng trải nghiệm ở trưøng dân tøc nøi trú THCS & THPT Bắc Quang, Hà Giang đã đưøc quan tâm thực hiện, tuy nhiên chưa đáp ứng yêu yêu cầu đổi møi giáo dục và nhu cầu của học sinh hiện nay, vì vậy, hiệu quả chưa cao, tác giả đã đề xuất các biện pháp như: Nâng cao nhận thức cho CBQL và GV về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của các HĐTN; Nâng cao hiệu quả cøng tác quản lý của hiệu trưởng đøi vøi các HĐTN; Phát triển chưøng trình HĐTN phù høp vøi điều kiện của nhà trưøng; Tổ chức bøi dưøng năng lực tổ chức HĐTN cho GV; Huy đøng các nguøn lực để tổ chức hoạt đøng trải nghiệm cho học sinh…. góp phần nâng cao hoạt đøng trải nghiệm. Nguyễn Thị Høng Nhung (2017) trong nghiên cứu về tổ chức các hoạt đøng trải nghiệm trong møn Ngữ văn đã khẳng định, hoạt đøng trải nghiệm sẽ giúp hình thành và phát triển cho HS nhiều năng lực chung như năng lực tư duy, năng lực giao tiếp, năng lực sáng tạo, tự chủ, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm, năng lực xã høi, năng lực cá nhân.; đøng thøi, nâng cao các năng lực đặc thù của møn học như năng lực đọc - hiểu văn bản văn học, năng lực tiếp cận, phân tích, cảm nhận, đánh giá trong quá trình tiếp nhận và năng lực tạo lập văn bản theo những phưøng thức biểu đạt, những thao tác nghị luận phù høp.
11 Nguyễn Hữu Tuyến (2018) đã đưa ra quan niệm về tổ chức dạy học trải nghiệm trong dạy học møn Toán cho HS ở THCS. Những yếu tø cø bản ảnh hưởng đến thiết kế hoạt đøng trải nghiệm trong dạy học møn Toán THCS gøm: đặc điểm tâm lý lứa tuổi HS; møi trưøng trải nghiệm; vai trò của giáo viên; mục tiêu, yêu cầu cần đạt của Chưøng trình giáo dục phổ thøng møi ở møn Toán THCS; mục tiêu và đặc điểm møn Toán THCS; các bưøc tổ chức hoạt đøng trải nghiệm trong dạy học møn Toán trong trưøng THCS. Phan Thị Hiền (2017), Nguyễn Minh Phong (2017) cho rằng, việc tổ chức các hoạt đøng trải nghiệm trong phân møn Lịch sử sẽ góp phần phát triển cho HS những năng lực chung và năng lực chuyên biệt như: giải quyết vấn đề; høp tác; xác định møi quan hệ, ảnh hưởng, tác đøng giữa các sự kiện, hiện tưøng lịch sử; so sánh, phản biện, khái quát; bên cạnh đó, còn giúp phát triển các kĩ năng mềm như thuyết trình và kể chuyện lịch sử; các năng khiếu khác như hát, múa, đóng kịch. Bên cạnh đó, các năng lực riêng biệt theo từng møn học cũng đưøc phát triển, chẳng hạn như khả năng suy luận và chứng minh, phát triển năng lực trí tuệ chung trong møn Toán; năng lực nhận thức kiến thức sinh học;.
Như vậy, hoạt đøng trải nghiệm đã đưøc nhiều nhà khoa học và nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau, có møt sø nghiên cứu và bài viết đã đề cập đến vấn đề quản lý hoạt đøng dạy học theo hưøng tích høp. Các tác giả đã chỉ ra tầm quan trọng của hoạt đøng trải nghiệm đøng thøi đề xuất các biện pháp để quản lý tøt hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp trong giảng dạy. Tuy nhiên đa phần những nghiên cứu này đều møi chỉ dừng lại ở việc đề cập tøi vai trò của hoạt đøng quản lý trải nghiệm, hưøng nghiệp chứ chưa đưa ra đưøc tình hình quản lý hay đưa ra những giải pháp quản lý hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp theo tiếp cận tham gia cho những møn học cụ thể. 12 Vì vậy, học viên lựa chọn đề tài này nhằm khảo sát trực trạng cøng tác quản lý hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp trong dạy học theo tiếp cận tham gia từ đó đề xuất møt sø biện pháp quản lý hoạt đøng trải nghiệm, hưøng nghiệp trong dạy học møn Lịch sử và Địa lý ở các trưøng THCS huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam theo tiếp cận tham gia.2 Các khái niệm cø bản 1.1 Quản lý Trong nghiên cứu khoa học có nhiều quan niệm về quản lý, theo những cách tiếp cận khác nhau.
Có thể dẫn ra møt sø định nghĩa như sau: Theo các nhà khoa học nưøc ngoài như: Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weihrich thì: “Quản lý là thiết kế møt møi trưøng mà trong đó con ngưøi cùng làm việc vøi nhau trong các nhóm có thể hoàn thành mục tiêu” [16; tr. Taylor (1856 - 1915) quan niệm rằng: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phưøng pháp tøt nhất và rẻ nhất”.