Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS Chương 2. Thực trạng công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum trong giai đoạn hiện nay.
* Kết uận và k u ến n Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. N i n cứu nư c n ài Các nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” với kinh nghiệm 26 năm làm Hiệu trưởng VAXukhomlinki đã tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình. Cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lý của trường THCS, trong đó nhấn mạnh việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong BGH, Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn; tổ trưởng chuyên môn [25].
Tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng với tổ trưởng chuyên môn để đạt mục tiêu đề ra, tác giả đều khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của Hiệu trưởng. Trong những trang viết của mình, V. Xukhomlinki cũng như các tác giả V. PXtrezicodin, Gigoocscaia, Zakhonôp.
đều cho rằng một trong những chức năng của Hiệu trưởng nhà trường là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện vì tay nghề sư phạm của mình. Muốn xây dựng đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, người Hiệu trưởng phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học. Trong khi đó, nghiên cứu của Boonchauy và các cộng sự (2017) đã chỉ ra các thành phần của kỹ năng lãnh đạo xây dựng nhóm cần thiết cho cán bộ quản lý trường tiểu học cũng như xem xét các thực trạng hiện tại và các điều kiện mong muốn và nhu cầu đối với kỹ năng lãnh đạo xây dựng nhóm của cán bộ quản lý trường tiểu học cũng như đường hướng phát triển kỹ năng lãnh đạo xây dựng nhóm đối với chương trình nâng cao năng lực quản trị viên trường tiểu học, và đề xuất biện pháp tăng cường hiệu quả của kỹ năng lãnh đạo xây dựng nhóm của chương trình nâng cao năng lực quản trị viên trường tiểu học [27]. Tuy nhiên, nghiên cứu này chú trọng đến xây dựng đội ngũ CBQL (cấp trung gian- tổ chuyên môn) ở cấp tiểu học.
Nghiên cứu của Don (2019) và cộng sự nhấn mạnh rằng, một khía cạnh cần được nhấn mạnh trong quản lý chiến lược của một tổ chức trường học là hình thành một nhóm làm việc (tổ chuyên môn) tích cực và có thể làm việc cùng nhau để đạt được các mục tiêu của tổ chức. Nghiên cứu đã nêu bật tầm quan trọng của làm việc nhóm trong trường học bao gồm làm việc nhóm hiệu quả, cùng nhau đưa ra quyết định, nhấn 6 mạnh vào hành động, làm việc nhóm là một kỹ năng cho cuộc sống. Đặc biệt nghiên cứu cũng khẳng định vai trò hiệu trưởng trong việc phát triển tinh thần hợp tác và thúc đẩy tinh làm việc nhóm giữa các thành viên trong nhà trường, đặc biệt là đội ngũ giáo viên và xây dựng chiến lược hợp tác nhóm [28]. N i n cứu tr n nư c Ở trong nước, có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và phẩm chất cần có của người quản lý, vai trò của Hiệu trưởng trường THCS, về sự liên hệ giữa khoa học quản lý và khoa học khác.
Các công trình nghiên cứu riêng về chân dung người Hiệu trưởng trường học, có thể kể đến các tác giả: Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, Lê Tuấn, … Tác giả Nguyễn Thị Hồng Ngọc (2004) đã đánh giá thực trạng về công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở tại quận 8, thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở trên địa bàn này trong việc thực hiện đổi mới chương trình trung học cơ sở. Luận văn thạc sĩ Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn trường tiểu học trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng của Trần Thị Kim Bình năm 2012 đã nêu được thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng TTCM của hiệu trưởng trường tiểu học trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng, đã đưa ra được các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng TTCM của Hiệu trưởng khá cụ thể, như việc nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý (CBQL), TTCM và giáo viên về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng đội ngũ TTCM trong nhà trường, xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng, đa dạng hóa các hình thức bồi dưỡng- đề cao vai trò tự bồi dưỡng của TTCM, tăng cường các điều kiện về nguồn lực và thiết lập cơ chế phối hợp trong quản lý. Trong tác phẩm Giáo dục học hiện đại, tác giả Thái Duy Tuyên đã khẳng định: “TCM là tế bào cơ bản giữ vị trí quan trọng nhất trong việc triển khai công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học, là đầu mối để thực hiện các quyết định, các chủ trương của Hiệu trưởng, là nơi tổ chức học tập, ứng dụng, thể nghiệm những lý luận về phương pháp dạy học mới… Để quản lý hoạt động của TCM, trước hết cần cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới phương pháp dạy học của các cấp quản lý thành quy định nội bộ để tổ chức thực hiện. HT cần giao trách nhiệm cho hiệu phó hoặc trực tiếp hướng dẫn TTCM xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học cho từng năm học.
Đặc biệt, cần đổi mới nội dung sinh hoạt TCM, phải chú trọng bồi dưỡng cho giáo viên những vấn đề cụ thể của từng môn học. Đồng thời, Hiệu trưởng phải 7 kiểm tra tất cả các khâu, từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch và tự kiểm tra, đánh giá của tổ…” [24]. Trong những năm gần đây có một số luận văn chuyên ngành quản lý giáo dục đã tổ chức nghiên cứu thực trạng và một số vấn đề về quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý như đề tài: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường tiểu học ở Huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Kum” của Nguyễn Quốc Việt (2019); “Một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập cho các học sinh THPT thị xã Sơn La” của Nguyễn Khai Tâm (2000); “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng trường THPT tỉnh Thái Nguyên” của Đinh Thị Tuyết Mai (2002); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Yên Khánh - Ninh Bình trong bối cảnh hiện nay” của Đỗ Văn Thông (2008); “Quản lí hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS Vân Hà, Đông Anh, Hà Nội” của Lê Quang Hoa (2015),. Phần lớn các nghiên cứu đã phân tích và đưa ra một số các biện pháp quản lý trên cơ sở quản lý hoạt động dạy học, TCM trong nhà trường.
Như tác giả Lê Quang Hoa đã đề ra được các nguyên tắc đề xuất giải pháp nhằm định hướng phát triển của trường THCS, các mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý TCM; tác giả Đinh Thị Tuyết Mai cũng đã đề xuất được nhiều giải pháp quản lý của Hiệu trưởng trong việc dạy học của đội ngũ giáo viên tại các trường THPT tỉnh Thái Nguyên …. Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến đổi mới công tác quản lí xây dựng kế hoạch giáo dục, đổi mới công tác quản lí xây dựng kế hoạch dạy học các môn học theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, đổi mới công tác quản lí thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn, đổi mới công tác quản lí đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông; tham gia đánh giá hiệu trưởng, phó hiệu trưởng theo Chuẩn hiệu trưởng, đổi mới công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng, tự bồi dưỡng, học tập kinh nghiệm của các thành viên trong tổ, đổi mới công tác quản lí sinh hoạt định kì hai tuần một lần và các sinh hoạt khác theo quy định tại trường THCS, đặc biệt là cấp trung học cơ sở. Trên địa bàn tỉnh Kon Tum, từ trước đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu các biện pháp QL hoạt động của TCM trong các trường THCS. Chính vì vậy, vấn đề QL hoạt động TCM là một nhiệm vụ quan trọng và tôi chọn vấn đề này làm đề tài nghiên cứu cho luận văn nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục trong các trường THCS trên địa bàn huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum, đáp ứng yêu cầu phát triển GD&ĐT, phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiện nay.
Các khái niệm chính của đề tài 1. uản Quản lý (QL) là quá trình thực hiện các công việc xây dựng kế hoạch hành động (bao gồm cả xác định mục tiêu cụ thể, chế định kế hoạch, quy định tiêu chuẩn đánh giá và thể chế hóa), sắp xếp tổ chức (bố trí tổ chức, phối hợp nhân sự, phân công 8 công việc, điều phối nguồn lực tài chính và kĩ thuật…) chỉ đạo, điều hành, kiểm soát và đánh giá kết quả, s a chữa sai sót (nếu có) để bảo đảm hoàn thành mục tiêu của tổ chức đã đề ra. Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, … bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt tới mục tiêu quản lý.