chương 1 gồm: (1) Tổng quan tình hình nghiên cứu; (2) Các khái niệm công cụ; (3) Lý luận về sử dụng kết quả KS các BLQ trong việc phát triển CTĐT; (4) Lý luận về QL hoạt động sử dụng kết quả KS các BLQ trong việc phát triển CTĐT và (5) Các yếu tố tác động đến công tác QL hoạt động này. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý hoạt động sử dụng kết quả khảo sát các bên liên quan trong việc phát triển chương trình đào tạo Thực hiện KS các BLQ không còn là vấn đề mới đối với các trường đại học ở các nước Châu Âu và Châu Á (Lê Thị Phương Huyền, Đàm Thuận Minh Bình, 2020). Từ thời trung cổ, các trường đại học ở châu Âu đã thành lập một hội đồng SV để theo dõi, kiểm tra việc giảng dạy của GV, nếu GV có sự thay đổi hội đồng này sẽ báo cáo lên hiệu trưởng để xử lý vi phạm (Nguyễn Phương Nga, 2005). Đến thời kì cận đại, hoạt động KS các BLQ đã chuẩn hóa hơn, các trường sử dụng bảng đánh giá được kiểm nghiệm để KS (Nguyễn Phương Nga, 2005).
Năm 1920, Trường Đại học Purdue, Hoa Kỳ là trường tiên phong trong việc sử dụng bảng hỏi để KS SV tốt nghiệp. Kể từ đó, KS các BLQ trở thành chủ đề liên tục được nghiên cứu trong GD Hoa Kỳ (Herbert Marsh, 1987). Thời kỳ hiện đại, giai đoạn từ 1925 – 1960 hoạt động KS được các trường chú trọng và ngày càng chuẩn hóa, nhưng mãi đến những năm 1970 hoạt động KS mới thực sự nở rộ và có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này. Từ năm 1980 đến nay, các đề tài nghiên cứu tập trung vào việc mở rộng và làm sáng tỏ các vấn đề có liên quan đến KS từ cơ sở của các đề tài nghiên cứu giai đoạn trước (Theo Centra, Algozzine, Cohen, 1980, trích dẫn Phạm Thị Bích, 2011).
Ở Việt Nam, hoạt động KS các BLQ xuất hiện từ những năm 2000, tuy được thực hiện muộn hơn so với một số nước trên thế giới, nhưng từ năm 2008 hoạt động này nhanh chóng được các trường đại học chú trọng thực hiện và trở thành quy định bắt buộc do B.GD&ĐT ban hành. 7 Ở nội dung này, chúng tôi tiến hành phân các nghiên cứu, bài viết,… liên quan đến đề tài theo ba hướng: (1) Nghiên cứu về KS, vai trò của việc KS đối với phát triển CTĐT; (2) Sử dụng kết quả KS các BLQ trong phát triển CTĐT; (3) QL hoạt động KS và sử dụng kết quả KS. Các nghiên cứu về khảo sát các bên liên quan và vai trò của việc khảo sát các bên liên quan trong việc phát triển chương trình đào tạo Nghiên cứu nước ngoài Qua tìm hiểu các nghiên cứu liên quan đến KS các BLQ và vai trò của việc KS, chúng tôi nhận thấy các tác giả khai thác sâu đối với những vấn đề sau: (1) Chứng minh vai trò, ý nghĩa của hoạt động KS; (2) Chia sẻ kinh nghiệm thực hiện hoạt động KS; (3) Xác định các BLQ và cách thức thu hút sự tham gia của họ; (4) Nhận thức của các BLQ khi tham gia KS; (5) Các yếu tố tạo nên sự hài lòng của các BLQ; (6) Mối quan hệ giữa sự hài lòng với mục đích của các đối tượng KS; (7) Nội dung KS, công cụ KS, cách thức KS; (8) Cải tiến hoạt động KS. Để chứng minh giá trị từ kết quả KS SV mang lại, Kenneth Feldman (2007) đã tiến hành thống kê các kết quả nghiên cứu được công bố trước đó về vấn đề này, sau đó ông thực hiện nghiên cứu để so sánh và đưa ra kết luận: KS SV là đa chiều, dữ liệu ổn định, hợp lệ, đáng tin cậy, khó bị ảnh hưởng bởi các tác nhân, biến giả thuyết và những thành kiến tiềm ẩn.
Thông qua kết quả nghiên cứu, ông thuyết phục các GV sử dụng dữ liệu KS SV và cho thấy sau quá trình họ sử dụng đã nâng cao được hiệu quả giảng dạy. Kết quả nghiên cứu của Kenneth Feldman tương đồng với kết quả nghiên cứu của Costin, Greenough và Menges (1971); Murray (1985); Herbert Marsh (1987); Hocevar.E (1999) đã từng công bố trước đó. Vai trò, ý nghĩa của hoạt động KS, sử dụng kết quả KS còn được chứng minh trong nội dung các bộ tiêu chuẩn kiểm định như AUN-QA, FIBAA, ABET, CTI,… và trong mô hình QL chất lượng như: QL chất lượng tổng thể (TQM), QL chất lượng trong GD đại học theo Mạng lưới Chất lượng Châu Á – Thái Bình Dương (APQN),… (Lê Thị Linh Giang, 2014). Xuất phát từ sự quan tâm của các cơ quan GD đến hoạt động KS, nhiều nhà nghiên cứu đã có các bài viết chia sẻ kinh nghiệm thực hiện hoạt động này.
Lawrence và Thomas J. Cook đã chia sẻ trong bài viết “Designing useful evaluations: The stakeholder survey - thiết kế các đánh giá hữu ích: KS các BLQ” về 8 sự cần thiết phải KS các BLQ và đề xuất các bước thực hiện KS như sau: (1) Xác định và lựa chọn CTĐT; (2) Tiếp cận và phỏng vấn các BLQ về CTĐT; (3) Phân tích kết quả KS. Để thực hiện KS thành công, trước tiên các trường cần làm rõ mục đích KS, lựa chọn và soạn thảo nội dung KS, thực nghiệm trước khi tiến hành KS, sau đó phân tích và đưa ra các biện pháp khắc phục rồi mới tiến hành KS (Herbert Marsh, 1987). Bên cạnh đó, các trường nên để GV tự đánh giá và đồng nghiệp đánh giá lẫn nhau nhằm so sánh, đối chiếu và đưa ra kết luận cuối cùng chính xác nhất.
Đồng thời, cần gửi kết quả KS đến những đối tượng có liên quan để họ sử dụng. Đối với GV/nhân viên có sự cải thiện hiệu quả, nhà trường nên đưa ra các hình thức khen thưởng để khuyến khích họ (Herbert Marsh, 1987). Tiếp nối hướng nghiên cứu này, các tác giả như Cipriano Forza (2002), Harvey (2003) cũng có các bài viết hướng dẫn thiết kế và thực hiện KS. Tuy nhiên các cơ sở GD cần lưu ý, mỗi cơ sở GD có rất nhiều các BLQ nhưng chỉ một số ít các BLQ ảnh hưởng mạnh đến sự phát triển của nhà trường (Predrag Matkovic, Pere Tumbas, Marton Sakal, Veselin Pavlićević, 2014), do đó cần xác định rõ các BLQ chủ chốt và cách thu hút sự tham gia của họ.
Để xác định các BLQ chủ chốt các trường cần: (1) xác định các BLQ đã tham gia vào quá trình đào tạo, ở đâu, khi nào và như thế nào; (2) dựa trên động lực của các BLQ, cũng như các yếu tố (lương, trách nhiệm,…) để thúc đẩy sự tham gia (Hoat, L., van der Wilt, G. Ngoài ra để việc huy động sự tham gia của các BLQ được thống nhất và có hiệu quả, các trường nên: (1) Tạo điều kiện để các BLQ thể hiện quan điểm, (2) Đa dạng hóa kênh KS, (3) Lắng nghe, thực hiện phản hồi các BLQ, hoặc tổ chức họp trực tiếp với đại diện các BLQ (Paul R. Các trường có thể tham khảo mô hình ADDIE khi xây dựng quy trình làm việc với các BLQ theo cách của nhóm Predrag Matkovic, Pere Tumbas, Marton Sakal, Veselin Pavlićević (2014). Tóm lại, các nhà nghiên cứu theo hướng này xác định các BLQ của cơ sở GD gồm: đối tượng bên trong (SV, GV, nhân viên) và đối tượng bên ngoài (SVTN, NTD, chính quyền); Có nhiều cách huy động sự tham gia của các BLQ, nhưng tựu chung lại sẽ có các bước sau: (1) Xác định mục tiêu; (2) Phân tích SWOT; (3) Xác định đối tượng KS; (4) Lập kế hoạch; (5) Thực hiện kế hoạch; (6) Đánh giá và cải tiến.
Sau khi các cơ sở GD xác định được các BLQ chính, bước tiếp theo cần làm là tìm 9 hiểu về nhận thức của họ nhằm đánh giá đúng sự quan tâm và giá trị từ các ý kiến mà các BLQ đóng góp cho nhà trường. Năm 1999, hai tác giả Michalski, Greg.V thực hiện nghiên cứu “Stakeholder variation in perceptions about training program evaluation - Sự thay đổi nhận thức của các BLQ về đánh giá CTĐT”, đối tượng KS là những người tham gia trực tiếp và người phụ trách hỗ trợ quá trình đào tạo, nhà cung cấp đào tạo và nhà tài trợ. Michalski và Greg.V đã sử dụng nhiều phương pháp để phân tích sự thay đổi về nhận thức giữa các nhóm trong ba giai đoạn nghiên cứu: Giai đoạn 1 lựa chọn mẫu KS; Giai đoạn 2 phỏng vấn bán cấu trúc và giai đoạn 3 sử dụng các kỹ thuật định lượng. Kết quả thu được cho thấy, mỗi nhóm đánh giá CTĐT sẽ nhấn mạnh các khía cạnh khác nhau hướng về lợi ích của nhóm, những khác biệt này tương ứng với vai trò cụ thể của từng nhóm.
Các tác giả Michalski, GV và Cousins, JB (2001); Marco Guerci (2010) và Tucker (2015) cũng thực hiện nghiên cứu về vấn đề này và thu được kết quả tương đồng với kết quả của Michalski, Greg. Khi đã lựa chọn được các BLQ có nhận thức rõ về CTĐT hướng nghiên cứu được các nhà GD quan tâm tiếp theo là điều gì tạo nên sự hài lòng của các BLQ nhằm làm căn cứ cải thiện, phát triển CTĐT. Năm 1987, Herbert Marsh đã tiến hành nghiên cứu về đánh giá của SV đối với hoạt động giảng dạy của GV bằng ứng dụng SEEQ_Đánh giá chất lượng giảng dạy của người học. Kết quả thu được cho thấy có 9 yếu tố tác động đến sự hài lòng của SV gồm: (1) Giá trị học tập; (2) Sự nhiệt tình của GV; (3) Cách thức tổ chức lớp học; (4) Mối quan hệ xung quanh; (5) Sự tương tác trong lớp học; (6) Không gian xung quanh; (7) Kiểm tra, chấm điểm; (8) Bài tập và (9) Khối lượng kiến thức.
Bên cạnh ứng dụng SEEQ, chúng ta có thể sử dụng phương pháp MUSA (Multicriteria Satisfaction Analysis – phân tích sự hài lòng trên nhiều tiêu chí) như cách mà nhóm G. Benos (2007) đã thực hiện. Kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả này cũng bổ sung thêm các yếu tố tác động đến sự hài lòng của các BLQ gồm: CTĐT, môn học, giáo trình, kinh nghiệm xã hội và kinh nghiệm trí tuệ mà cơ sở GD cung cấp cho SV. Ngoài ra, hoạt động GD kĩ năng (Bristish Columbia College & Institue Student Ontcome, 2003), chất lượng cơ sở vật chất, dịch vụ hỗ trợ và hình ảnh của nhà trường cũng là những yếu tố tác động đến sự hài lòng của các BLQ (Chr, Koilias, 2005).
Các trường cần đáp ứng được yêu cầu của các BLQ để tăng khả năng phát triển của nhà trường (Hasan và cộng sự, 2009) 10 Từ nền tảng lý thuyết ban đầu về hoạt động KS, các đề tài nghiên cứu sau đã tìm hiểu sâu hơn về mối quan hệ giữa sự hài lòng của các BLQ với mục đích của họ.