phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc cấu trúc gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở trƣờng tiểu học 6 Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở các trƣờng tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở các trƣờng tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ngoài nước Tiếp cận năng lực trong giáo dục nói chung, dạy học nói riêng đƣợc hình thành, phát triển rộng khắp ở Mỹ vào những năm 1970 và trở thành một phong trào những năm 1990 ở Anh, Úc, New Zealand, xứ Weales.
Sở dĩ có sự phát triển mạnh mẽ này là do rất nhiều học giả và các nhà thực hành phát triển nguồn nhân lực xem tiếp cận năng lực là cách thức có ảnh hƣởng nhiều nhất, đƣợc ủng hộ mạnh mẽ nhất để cân bằng giáo dục và quá trình dạy học, là “cách thức để chuẩn bị lực lƣợng cho một nền kinh tế cạnh tranh toàn cầu” [37]. Đã có những nghiên cứu về đo lƣờng và kiểm tra, đánh giá KQHT trong giáo dục bao gồm đánh giá và công nhận năng lực.Linn và Norman Norman E. Tác giả Wiggin (1998) chỉ ra đánh giá phải xác thực và có ý nghĩa. Do đó bài tập phải tạo đƣợc hứng thú và khơi gợi trí tuệ, giảng viên phải đƣa ra các tiêu chí đánh giá phù hợp và học sinh phải có quyền đƣợc biết các tiêu chí 8 đánh giá đó [41].
Tác giả Jon Mueller (2005), đánh giá năng lực ngƣời học phải dựa trên bối cảnh: Ngƣời học cần đƣợc yêu cầu bộc lộ khả năng vận dụng một cách có ý nghĩa những kiến thức, kỹ năng thiết yếu vào việc thực hiện các nhiệm vụ thực sự diễn trong thực tế. Sự ƣu việt của đánh giá này đƣợc đƣợc thể hiện trên cơ sở có sự gắn kết chặt chẽ giữa việc xây dựng CTĐT, hoạt động giảng dạy, học tập và sự đánh giá dựa trên năng lực. Theo ông, để thực hiện chƣơng trình đánh giá xác thực phải trải qua 4 bƣớc, gồm: Thiết lập các chuẩn năng lực (đây là các năng lực ngƣời học cần đạt đƣợc và phát triển trong CTĐT); Xác định nhiệm vụ thực (đánh giá năng lực ngƣời học về kiến thức, kỹ năng theo quy định chuẩn và giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tế); Xác định các tiêu chí cho việc thực hiện tốt các nhiệm vụ thực; Xây dựng các bảng đề mục theo chủ đề (rubics) nhằm đánh giá các mức độ hoàn thành, mức độ đạt đƣợc kết quả các tiêu chí [38]. Nghiên cứu của Susan M.
Tóm lại, vấn đề KT, ĐG đã đƣợc khá nhiều nhà nghiên cứu nƣớc ngoài quan tâm nghiên cứu. Những vấn đề lý luận về KT, ĐG kết quả học tập của HS đã đƣợc lập luận sáng tỏ nhƣ mục tiêu, tiêu chí, hình thức, phƣơng pháp, công cụ đánh giá và các bƣớc thực hiện chƣơng trình đánh giá. Những vấn đề lý luận này là những gợi mở quý báu để chúng tôi vận dụng vào nghiên cứu của mình. Những nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam, vấn đề kiểm tra, đánh giá và đổi mới trong kiểm tra, đánh giá cũng sớm đƣợc nghiên cứu, trên cơ sở kế thừa những thành tựu nghiên 9 cứu về kiểm tra, đánh giá KQHT của HS trên thế giới qua một số bài báo, tài liệu dịch đề cập đến vấn đề kiểm tra, đánh giá giáo dục.
Trong cuốn “Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập” (xuất bản năm 1995, tái bản năm 2005), tác giả Dƣơng Thiệu Tống đã đƣa đến cho ngƣời đọc những hiểu biết rất sâu sắc về phần ĐG định lƣợng kết quả học tập của HS [34]. Tác giả Phó Đức Hòa với chuyên khảo “Đánh giá giáo dục tiểu học” cũng đã đề cập đến vấn đề ĐG HS tiểu học theo quy trình - tức là ĐG theo định hƣớng nội dung, từ đó làm nền tảng cơ sở để xây dựng ĐG theo định hƣớng PTNL [ 20]. Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh (2016), trong công trình “Đánh giá và đo lƣờng kết quả học tập” đã luận giải và đƣa ra những vấn đề chung về lý luận đánh giá và đánh giá KQHT. Tác giả cũng đƣa ra các loại hình đánh giá nhƣ: đánh giá chẩn đoán, đánh giá hình thành và đánh giá tổng kết; đánh giá trên diện rộng, đánh giá trên lớp học; đánh giá dựa theo chuẩn và đánh giá dựa theo tiêu chí; đánh giá chính thức và đánh giá không chính thức.
Cùng với đó là các phƣơng pháp đánh giá KQHT bao gồm: Viết tự luận, trắc nghiệm khách quan, kiểm tra vấn đáp, kiểm tra thực hành. Điểm mới trong công trình nghiên cứu của tác giả là đã xây dựng đƣợc “Phƣơng pháp đánh giá thái độ” của học sinh, với các phƣơng pháp cụ thể: Phƣơng pháp quan sát; Phƣơng pháp lấy ý kiến trả lời từ học sinh; phƣơng pháp đánh giá bạn [30, tr. Tác giả Nguyễn Công Khanh (2017) trong cuốn: “Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục” đã trình bày phƣơng pháp luận, quy trình, các nguyên tắc và thiết kế công cụ đo lƣờng, các phƣơng pháp phân tích item, chọn mẫu, đánh giá độ tin cậy, hiệu lực, thiết kế công cụ đo cũng nhƣ các bƣớc cơ bản thực hành các kỹ năng thu thập, xử lý, thích nghi hóa dữ liệu đó, phần phụ lục còn đƣa ra các mô hình xử lý số liệu và bảng hỏi để cho ngƣời đọc tham khảo [25]. Bên cạnh đó, những năm gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai tập 10 huấn rộng rãi cho GV về vấn đề dạy học, kiểm tra, đánh giá theo định hƣớng phát triển năng lực.
Tiêu biểu có thể nhắc đến các tài liệu biên soạn cho GV THPT nhƣ: “Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra và đánh giá KQHT theo định hƣớng phát triển NLHS” của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014); “Tài liệu tập huấn xây dựng các chuyên đề dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hƣớng phát triển NLHS” của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014);. Trong các tài liệu này chủ yếu đề cập đến các lý thuyết về dạy học và kiểm tra, đánh giá nói chung, theo định hƣớng phát triển năng lực nói riêng. Đây là những tài liệu hữu ích cho việc đổi mới giáo dục hiện nay. Tuy nhiên, về công cụ kiểm tra, đánh giá thì trong các tài liệu này chỉ trình bày những gợi ý mang tính chất chung chung, thiên về lý thuyết, GV khó áp dụng cho từng môn học của mình.
Chính vì vậy, nhiều nhà nghiên cứu đã có việc làm tích cực nhằm nâng cao công tác quản lý KTĐG kết quả học tập của ngƣời học có thể kể đến nhƣ: - Trần Thị Ánh Nguyệt (2016), Quản lý hoạt động đánh giá học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở các trƣờng tiểu học Thọ Sơn, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. - Đỗ Phúc Thiện (2019), Quản lý hoạt động đánh giá học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở các trƣờng tiểu học huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định. - Ngô Thị Thanh Huệ (2019), Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở các trƣờng Trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Lê Văn Nho (2021), Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh ở các trƣờng trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên.
Nhƣ vậy, qua nghiên cứu tác giả nhận thấy đã có nhiều nghiên cứu bàn 11 về vấn đề kiểm tra, đánh giá và quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS ở trƣờng phổ thông dƣới nhiều góc độ khác nhau. Điều này chứng tỏ tính thời sự và ý nghĩa thực tiễn của vấn đề nghiên cứu này. Việc nghiên cứu về hoạt động này sẽ có vai trò đóng góp quan trọng trong việc hoàn thiện cũng nhƣ áp dụng các nghiên cứu về lý thuyết đánh giá trong thực tiễn quản lý quá trình dạy học ở cấp THPT. Tuy vậy vấn đề KT, ĐG kết quả học tập của HS tiểu học theo định hƣớng PTNL ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định chƣa đƣợc quan tâm nghiên cứu.
Vì vậy, kế thừa các nghiên cứu nêu trên với những gợi mở quý giá về lý luận cũng nhƣ hƣớng nghiên cứu, chúng tôi vận dụng vào nghiên cứu đề tài về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hƣớng phát triển năng lực ở các trƣờng tiểu học thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục, dạy học của các trƣờng trên địa bàn thành phố Quy Nhơn. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 1. Quản lý Trong thực tế, thuật ngữ quản lý (administration hoặc management) đƣợc dùng trong những hoàn cảnh khác nhau để nói lên những nội dung khác nhau. Khi dùng theo thói quen, chúng ta coi thuật ngữ quản lý gắn liền với quản lý nhà nƣớc, quản lý xã hội, quản lý ngành, quản lý một trƣờng học.
- Harolk Kootz & Cyryl O'Donell cho rằng: “Quản lý là việc thiết lập và duy trì môi trƣờng nơi mà cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả, nhằm đạt đƣợc các mục tiêu của nhóm" [18]. - Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: "Quản lý là hoạt động có định hƣớng có chủ đích của chủ thể quản ly đến khách thể quản lý trong một tô chức nhằm làm cho tô chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức" [12; tr. Theo tác giả Đỗ Hoàng Toàn, “quản lý là sự tác động có tổ chức, có 12 định hướng của chủ thể lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến chuyển của môi trường” [33, tr.