Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang. Kết luận – khuyến nghị.
5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN 1. Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Thế giới đang đứng trước sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ và những thành tựu lớn lao về kinh tế xã hội. Hầu hết các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu của nhiều quốc gia trên thế giới khẳng định rằng “Giáo dục là động lực để phát triển kinh tế – xã hội, nguồn lực con người là tài sản quyết định cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, hiện đại hóa đất nước”.
Thực tế trong nhiều năm qua, nhiều nước phát triển đã có một chiến lược đầu tư cho giáo dục với một tỷ lệ cao và phù hợp, tạo ra sự thay đổi lớn lao về diện mạo kinh tế và xã hội của quốc gia họ. Nhật Bản, một đất nước nghèo về tài nguyên, lại bị hủy hoại trong chiến tranh thế giới thứ hai song ngay từ năm 1946 kinh phí đầu tư cho giáo dục đã là 28% rồi được đầu tư tăng dần 32%, nó mang tính ổn định cao cho đến nay và nó đã xây dựng được một đất nước Nhật Bản có nền kinh tế đứng hàng đầu thế giới. Hàn Quốc, bí quyết thành công trong xây dựng và phát triển đất nước chính là chiến lược phát triển giáo dục, phát triển nguồn nhân lực phục vụ đất nước. Nhà nước Pháp trong nhiều năm gần đây đã có nhiều biện pháp cải cách giáo dục mang tính tích cực.
Nội dung của việc cải cách giáo dục ở Pháp là giúp cho những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được học tập bình đẳng như mọi người. Phương pháp giáo dục cần phát huy hoạt động học tập của người học. Đặc biệt, khai giảng năm học 2007-2008, Tổng thống Pháp Nilolas Sakozy đã tự mình viết một bức thư gửi các nhà giáo dục để nêu ra các vấn đề và giải pháp đối với thực trạng giáo dục nước Pháp. Nội dung của bức thư phản ánh những xu hướng cải cách gần đây và gợi mở những cải cách mạnh mẽ hơn nữa đối với giáo dục trong thế kỳ 21.
Vương quốc Anh là một đất nước rất phát triển ở châu Âu và trên thế giới, đồng thời cũng là một quốc gia luôn luôn có những cải cách, đầu tư cho giáo dục. Dưới thời Tony Blair (1997-2007), Thủ tướng Tony Blair đã có những nỗ lực lớn trong 6 việc đầu tư ngân sách, đổi mới nội dung quản lý, nội dung học tập để nâng cao chất lượng học tập của người học. Tại đây, các trường đào tạo kém sẽ được kiểm tra kỹ và có thể bị đóng cửa, xây dựng lại từ đầu một số nhà trường. Đồng thời, Chính phủ Anh tiến hành xây dựng một chương trình đào tạo giáo viên và tổ chức một chương trình quan hệ công chúng toàn quốc để đánh giá cao sự nghiệp giảng dạy và triển vọng của giáo viên.
Anh đã thu hút nhiều giáo viên tài năng bằng mức lương 7 nghìn bảng Anh (14 nghìn đô la Mỹ) cho những giáo viên đã tốt nghiệp chương trình đào tạo giảng dạy một năm. Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, nhà nước Liên Bang có nền kinh tế lớn nhất thế giới đã đầu tư cho giáo dục từ 25 đến 30% tổng kinh phí cho giáo dục. Cấp trung học phổ thông của Hoa Kỳ có khoảng 85% học sinh học ở trường công lập. Việc tuyển sinh ở các trường này thường dựa vào địa bàn cư trú.
Trẻ trong độ tuổi đến trường được học miễn phí hoàn toàn khi chọn học ở trường công. Hệ thống trường công được hỗ trợ toàn bộ kinh phí do ngân sách địa phương và của liên bang. Mỗi lớp học có không quá 30 học sinh với những nhu cầu học tập khác nhau. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương nắm bắt các nhu cầu của người học để phối hợp với giáo và các chuyên gia tư vấn phát triển các tài liệu bổ sung hỗ trợ cho nhu cầu của người học và làm phong phú sách giáo khoa.
Định kỳ, học sinh phải trải qua một cuộc thi trắc nghiệm theo tiêu chuẩn thống nhất. Nếu kết quả của trường nào không đạt tiêu chuẩn thì trường đó sẽ bị những chế tài xử phạt tùy theo mức độ. Tháng 6/1991 Hội đồng Quốc gia về tiêu chuẩn và kiểm định trong giáo dục (NCEST) được thành lập để xem xét việc lập ra các tiêu chuẩn giáo dục quốc gia tạo những nội lực học tập phù hợp theo từng cấp học. Bằng cách này, người ta hy vọng sẽ nâng cao chất lượng học tập cho học sinh.
Hiện nay, chính quyền Obama vẫn đang tiếp tục các chính sách cải cách giáo dục theo chiều sâu và rộng, Obama dành một nguồn ngân sách lớn để thực hiện chương trình này. Một trong những điểm quan trong trong cải cách giáo dục mà chính quyền Obama đưa ra gần đây đó là “Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về dân chủ trong giáo dục Hoa Kỳ”. Giáo dục Mỹ bắt đầu từ nhu cầu và sở thích của người học. Người học được chọn trường, chọn môn học và chọn giáo viên.
Giáo viên tất cả các cấp được gọi là người hướng dẫn “Facilitator” hoặc “Instructor” chứ không phải là người dạy “Teacher”. Học sinh là nhân vật trung tâm và đóng vai trò chủ đạo trong quá 7 trình học. Các nhà giáo dục Mỹ cho rằng, phương pháp. Người học phải được thể hiện ý kiến của bản thân mình trong quá trình tham gia học tập Giáo dục dân chủ phải thực sự quan tâm đến tâm hồn của người học.
Trường học chính là môi trường mà mỗi học sinh cần được cảm thấy an toàn, được yêu thương, được tự lập và được quyết định. Điều cốt yếu trong nền giáo dục dân chủ chính là không áp đặt. Singapo đất nước phát triển bậc nhất ở Châu Á cũng là nơi có chiến lược phát triển giáo dục được ưu tiên lên hàng đầu. Trong quá trình phát triển giáo dục & đào tạo, hầu hết các nhà khoa học trên thế giới đều khẳng định chất lượng giáo dục được quyết định bởi người học, người thầy giáo có vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục và người quản lý có vai trò là vô cùng quan trọng.
Một trong những trào lưu tiến bộ trong giáo dục phương Tây và sau đó lan truyền khắp thế giới đó là trào lưu dạy học hướng vào người học, được thể hiện ở một số nội dung cơ bản đó là quản lý, phát huy hoạt động học tập của người học. Nhiều học giả nổi tiếng đã có những công trình nghiên cứu xuất sắc và áp dụng thành công về vấn đề này như J. Piaget và Bruner, P. Ở Việt Nam Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển công nghiệp hoá và hiện đại hóa đất nước.
Nghị quyết Trung Ương II khóa VIII của Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam xác định “cùng với khoa học và công nghệ giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước giáo dục và đào tạo trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô của sự phát triển. Như vậy Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu” toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho giáo dục, vì giáo dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Trong nhiều năm nay, các nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học.
Những ưu điểm và nhược điểm của quá trình tổ chức dạy học trên lớp và nhận thức đúng về bản chất của quá trình dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của 8 người dạy và người học, và sự đổi mới hiện nay về giáo dục, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học trên lớp. Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng Quốc Bảo, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo, Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng…v. Để giải quyết từng bước cho chất lượng thực chất của giáo dục nước ta, ngành giáo dục và đào tạo đã triển khai cuộc vận động lớn về việc “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”.
Nhằm lập lại kỷ cương trong dạy học, phát huy niềm tự hào và tự trọng nghề nghiệp của mỗi thầy cô giáo, khẳng định trách nhiệm và sứ mạng vẻ vang của ngành giáo dục của mỗi nhà trường, các thầy cô giáo trong việc tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước. Nâng cao chất lượng giáo dục có rất nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng không thể thiếu được nó quyết định tới chất lượng giáo dục và sự phát triển giáo dục đó chính là quá trình quản lý chất lượng dạy học, nó được nhiều nhà nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Nghị quyết phát triển giáo dục của Đảng ta trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã ghi rõ “Đổi mới tư duy giáo dục một cách nhất quán, từ mục tiêu chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức cơ chế quản lý để tạo ra sự chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền giáo dục nước nhà, ưu tiên hàng đầu cho chất lượng dạy và học”. Như vậy quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động học tập nói riêng được xem là khâu đột phá để nâng cao chất lượng học tập của người học, là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường.
Lý luận dạy học đã chỉ ra rằng: trong mối quan hệ giữa ”dạy và học” thì yếu tố ”học” là yếu tố quyết định chất lượng dạy học.
