Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn tỉnh tuyên quang

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý hoạt động học tập của học sinh tại các trường trung học phổ thông vùng khó khăn tỉnh Tuyên Quang.

• Tác giả: Phạm Minh Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Đào Hoàng Nam
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Học Tập Của Học Sinh Tại Các Trường Trung Học Phổ Thông Vùng Khó Khăn Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các biểu đồ, sơ đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
• 3.1. Khách thể nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 7. Phương pháp nghiên cứu
• 7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
• 7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 7.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 8. Đóng góp của đề tài
• 9. Cấu trúc luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN
• 1.1. Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Khái niệm quản lý
• 1.2.2. Chức năng quản lý
• 1.2.3. Quản lý giáo dục
• 1.2.3.1. Khái niệm quản lý giáo dục
• 1.2.3.2. Khái niệm biện pháp quản lý giáo dục
• 1.2.4. Quản lý nhà trường
• 1.2.5. Hoạt động học tập
• 1.2.6. Quản lý hoạt động học tập của học sinh
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn
• 1.3.1. Những đặc điểm của hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn
• 1.3.1.1. Vùng đặc biệt khó khăn
• 1.3.1.2. Hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn
• 1.3.2. Hiệu trưởng trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn với vai trò quản lý hoạt động học tập của học sinh
• 1.3.3. Nội dung quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn
• 1.3.3.1. Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập của học sinh
• 1.3.3.2. Quản lý việc chuẩn bị bài trước giờ học của học sinh
• 1.3.3.3. Quản lý giờ học trên lớp của học sinh
• 1.3.3.4. Quản lý hoạt động học tập của học sinh ngoài giờ học trên lớp
• 1.3.3.5. Quản lý các hoạt động thi, kiểm tra học sinh
• 1.3.3.6. Quản lý hoạt động học phụ đạo, học bồi dưỡng
• 1.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc quản lý hoạt động học tập của người Hiệu trưởng trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn
• 1.3.4.1. Các yếu tố chủ quan (về phía nhà quản lý)
• 1.3.4.2. Yếu tố khách quan
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN TỈNH TUYÊN QUANG
• 2.1. Vài nét về vị trí địa lý dân số, tình hình kinh tế chính trị, văn hóa – giáo dục vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang
• 2.1.1. Vị trí địa lý, dân số
• 2.1.2. Tình hình kinh tế, chính trị
• 2.1.3. Hoạt động văn hoá, thể thao, y tế và chính sách xã hội
• 2.1.4. Một số đặc điểm về giáo dục và đào tạo
• 2.2. Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang
• 2.2.1. Tổ chức nghiên cứu thực trạng
• 2.2.2. Kết quả khảo sát
• 2.2.2.1. Thực trạng mức độ nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của biện pháp quản lý hoạt động học tập trong các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh Tuyên Quang
• 2.2.2.2. Thực trạng về hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang
• 2.2.2.3. Thực trạng về quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang
• 2.2.3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN TỈNH TUYÊN QUANG
• 3.1. Những căn cứ đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.1. Những cơ sở lý luận
• 3.1.1.1. Căn cứ lý luận quản lý
• 3.1.1.2. Căn cứ vào các quy định văn bản của Nhà nước
• 3.1.2. Căn cứ những nguyên tắc cơ bản của đề xuất các biện pháp
• 3.1.3. Căn cứ thực tế
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh về tầm quan trọng và sự cần thiết của việc quản lý HĐHT của học sinh
• 3.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, cân đối đủ về số lượng và mạnh về chất lượng đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục & đào tạo
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, tập trung đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao trình độ cho giáo viên và phát huy khả năng tư duy sáng tạo cho học sinh
• 3.2.4. Biện pháp 4: Thường xuyên kiểm tra, đánh giá giáo viên trong việc thực hiện quy chế chuyên môn, xây dựng các tiêu chí, đánh giá giáo viên về quản lý hoạt động học tập của học sinh
• 3.2.5. Biện pháp 5: Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, đồng thời chú trọng bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém
• 3.2.6. Biện pháp 6: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, tập trung quản lý sử dụng có hiệu quả trang thiết bị dạy học, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
• 3.2.7. Biện pháp 7: Đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục, phát huy các tiềm năng từ xã hội hoá giáo dục cho hoạt động dạy - học để đảm bảo chất lượng cho hoạt động học tập của học sinh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo sát tính khả thi và tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Học Tập Tại Tỉnh Tuyên Quang

Quản lý hoạt động học tập của học sinh tại các trường trung học phổ thông vùng khó khăn tỉnh Tuyên Quang là một vấn đề quan trọng. Tỉnh Tuyên Quang, với nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội, cần có những biện pháp quản lý hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc này không chỉ giúp học sinh phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển chung của địa phương.

1.1. Đặc Điểm Giáo Dục Tại Tỉnh Tuyên Quang

Tỉnh Tuyên Quang có nhiều trường trung học phổ thông với điều kiện học tập khó khăn. Học sinh ở đây thường gặp nhiều trở ngại trong việc tiếp cận kiến thức và tài liệu học tập. Điều này đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ các nhà quản lý giáo dục.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Trong Giáo Dục

Quản lý giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và phát triển hoạt động học tập của học sinh. Các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Học Tập

Quản lý hoạt động học tập tại các trường trung học phổ thông vùng khó khăn tỉnh Tuyên Quang gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này bao gồm cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ giáo viên chưa đủ mạnh và sự thiếu hụt về tài liệu học tập. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục.

2.1. Cơ Sở Vật Chất Yếu Kém

Nhiều trường học tại Tuyên Quang thiếu cơ sở vật chất cần thiết cho việc dạy và học. Điều này làm giảm hiệu quả của các hoạt động học tập và gây khó khăn cho giáo viên trong việc giảng dạy.

2.2. Đội Ngũ Giáo Viên Thiếu Chất Lượng

Số lượng giáo viên có trình độ chuyên môn cao còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc giảng dạy không đạt yêu cầu, ảnh hưởng đến sự phát triển của học sinh.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Học Tập Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng hoạt động học tập, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này bao gồm việc nâng cao nhận thức cho giáo viên và học sinh, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường đào tạo giáo viên.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Giáo Dục

Cần tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn để nâng cao nhận thức cho giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của việc học tập. Điều này sẽ giúp tạo động lực cho học sinh trong quá trình học tập.

3.2. Cải Thiện Cơ Sở Vật Chất

Đầu tư vào cơ sở vật chất là cần thiết để tạo điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh. Việc này bao gồm việc xây dựng phòng học, thư viện và trang thiết bị dạy học hiện đại.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Các biện pháp quản lý đã được áp dụng tại một số trường trung học phổ thông ở Tuyên Quang đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong học tập và giáo viên cũng được nâng cao năng lực giảng dạy.

4.1. Kết Quả Từ Các Trường Thí Điểm

Một số trường đã áp dụng các biện pháp quản lý mới và đã đạt được những kết quả khả quan. Học sinh có sự tiến bộ trong học tập và tham gia tích cực hơn vào các hoạt động giáo dục.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý

Cần có các tiêu chí đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý đã áp dụng. Điều này giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong công tác quản lý giáo dục.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai

Quản lý hoạt động học tập của học sinh tại các trường trung học phổ thông vùng khó khăn tỉnh Tuyên Quang cần được cải thiện hơn nữa. Cần có những chính sách và biện pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng giáo dục trong tương lai.

5.1. Định Hướng Phát Triển Giáo Dục

Cần xây dựng một chiến lược phát triển giáo dục bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dạy và học. Điều này sẽ giúp học sinh có cơ hội phát triển toàn diện.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc quản lý hoạt động học tập. Điều này sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực miền núi phía Bắc nói chung và tỉnh Tuyên Quang nói riêng có địa bàn rộng lớn, địa hình hiểm trở và điều kiện kinh tế xã hội còn nhiều hạn chế. Theo Quyết định số 30/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các thôn, xã vùng đặc biệt khó khăn tại đây có tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo thường chiếm từ 55% trở lên, trong đó trên 80% lao động chưa qua đào tạo nghề. Bối cảnh này tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục phổ thông, đặc biệt là cấp trung học phổ thông.

Thực trạng giáo dục tại các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang đối mặt với nhiều rào cản: học sinh tiếp thu kiến thức còn chậm, kỹ năng tự học hạn chế, tư tưởng tự ti và nguy cơ bỏ học do hoàn cảnh kinh tế hoặc phong tục tảo hôn. Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên còn thiếu về số lượng, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học còn nhiều thiếu thốn.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý học tập tại các trường trung học phổ thông vùng khó khăn tỉnh Tuyên Quang trong giai đoạn 2012 - 2014. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống 7 giải pháp quản lý đồng bộ nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, nâng cao tỷ lệ học sinh khá giỏi từ mức dưới 10% lên trên 25%, giảm tỷ lệ học sinh yếu kém từ khoảng 22,8% xuống dưới 10%, đồng thời ngăn chặn tình trạng bỏ học giữa chừng, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý luận duy vật biện chứng về nhận thức kết hợp thuyết học tập lấy người học làm trung tâm của các nhà tâm lý học lỗi lạc như Jean Piaget và Jerome Bruner. Bản chất của quá trình học tập là sự chuyển hóa tri thức nhân loại thành năng lực phẩm chất cá nhân thông qua hoạt động tự giác và tư duy độc lập của người học.

Khung phân tích quản lý dựa trên chu trình 4 chức năng cốt lõi được đúc kết bởi Harold Koontz và các chuyên gia quản lý giáo dục Việt Nam như Giáo sư Phạm Minh Hạc và Phó Giáo sư Đặng Quốc Bảo:

• Kế hoạch hóa: Thiết lập mục tiêu, chương trình hành động và phân bổ nguồn lực giáo dục.
• Tổ chức: Thiết lập cơ cấu, phân công trách nhiệm cho các tổ chuyên môn, giáo viên và học sinh.
• Chỉ đạo: Điều hành, hướng dẫn và tạo động lực học tập cho học sinh trong và ngoài giờ lên lớp.
• Kiểm tra: Đo lường kết quả theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và điều chỉnh kịp thời các sai lệch.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa gồm: Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường, Hoạt động học tập và Biện pháp quản lý hoạt động học tập theo định hướng Điều 28.2 Luật Giáo dục năm 2005.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan khoa học:

• Cỡ mẫu khảo sát: Tổng cộng 470 đối tượng, bao gồm 120 cán bộ quản lý, giáo viên và 350 học sinh tại các trường trung học phổ thông thuộc địa bàn huyện vùng sâu, vùng xa tỉnh Tuyên Quang.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đại diện cho các khối lớp 10, 11, 12 và đầy đủ các nhóm bộ môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng bảng hỏi điều tra anket, quan sát thực tế giờ dạy, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm và học sinh.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng toán học thống kê để tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình và độ lệch chuẩn. Lý do lựa chọn phương pháp này là giúp định lượng hóa mức độ nhận thức, mức độ thực hiện và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố quản lý, từ đó kiểm định giả thuyết khoa học một cách chính xác trong khung thời gian 24 tháng thực địa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại các trường trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang năm học 2012 - 2013 chỉ ra nhiều kết quả đáng chú ý:

Thứ nhất, mức độ nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của việc quản lý hoạt động học tập đạt mức cao với điểm trung bình 4,15 trên thang điểm 5,0, có hơn 85% ý kiến khẳng định đây là yếu tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, mức độ nhận thức của học sinh chỉ đạt mức trung bình với 54,2% học sinh hiểu rõ mục đích học tập của bản thân.

Thứ hai, kỹ năng tự học và thái độ học tập của học sinh còn nhiều hạn chế. Có đến 68,5% học sinh thừa nhận chỉ học thụ động thông qua việc chép bài trên lớp mà không có kế hoạch tự học ở nhà; chỉ khoảng 32,4% học sinh thường xuyên chuẩn bị bài chu đáo trước khi đến lớp.

Thứ ba, kết quả phân loại học lực năm học 2012 - 2013 phản ánh rõ sự phân hóa chất lượng: Tỷ lệ học sinh xếp loại yếu và kém chiếm tới 22,8%, loại trung bình chiếm tỷ trọng lớn nhất với 68,6%, trong khi tỷ lệ học sinh khá và giỏi chỉ đạt 8,6%.

Thứ tư, công tác kiểm tra, đánh giá và tổ chức học phụ đạo cho học sinh yếu kém dù đã được triển khai nhưng chưa thực sự đồng bộ. Khoảng 41,2% các lớp phụ đạo còn áp dụng phương pháp dạy đồng loạt, chưa phân hóa theo mức độ thiếu hụt kiến thức cụ thể của từng học sinh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Về phía học sinh, rào cản ngôn ngữ của con em đồng bào dân tộc thiểu số kết hợp điều kiện sinh hoạt thiếu thốn làm giảm động lực học tập. Về phía nhà trường, một bộ phận giáo viên chưa thực sự đổi mới phương pháp dạy học, vẫn duy trì lối truyền thụ một chiều.

Khi so sánh với các nghiên cứu giáo dục tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Hà Giang hay Cao Bằng, kết quả này cho thấy tính quy luật phổ biến về khoảng cách chất lượng giáo dục giữa vùng thuận lợi và vùng đặc biệt khó khăn.

Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu học lực học sinh qua từng khối lớp, kết hợp biểu đồ mạng nhện so sánh sự chênh lệch giữa mức độ nhận thức và mức độ thực hiện 4 chức năng quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý trường học. Việc trực quan hóa này giúp các nhà quản trị thấy rõ khâu kiểm tra và điều chỉnh sau đánh giá hiện là mắt xích yếu nhất cần tập trung cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động học tập của học sinh vùng khó khăn tỉnh Tuyên Quang, luận văn đề xuất 7 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao nhận thức cho toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của việc quản lý hoạt động học tập; tổ chức tối thiểu 02 đợt sinh hoạt chuyên đề mỗi năm học nhằm thay đổi tư duy giáo dục vùng cao; chủ thể thực hiện là Ban Giám hiệu phối hợp cùng Công đoàn và Đoàn Thanh niên.

2. Chuẩn hóa và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; đảm bảo 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn chuyên môn, hoàn thành bồi dưỡng kỹ năng sư phạm phân hóa đối tượng trong vòng 12 tháng; chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Hiệu trưởng nhà trường.

3. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy năng lực tự học và tư duy sáng tạo của học sinh; phấn đấu nâng tỷ lệ tiết dạy ứng dụng phương pháp tích cực lên 80% trong năm học tiếp theo; chủ thể thực hiện là các Tổ chuyên môn và giáo viên bộ môn.

4. Tăng cường kiểm tra, đánh giá giáo viên trong việc quản lý hoạt động học tập; thiết lập bộ tiêu chí đánh giá giờ dạy tập trung vào hoạt động của học sinh theo định kỳ hàng tháng; chủ thể thực hiện là Ban Giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn.

5. Đổi mới quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT và Công văn số 8773/BGD&ĐT-GDTrH; thực hiện phụ đạo 100% học sinh diện yếu kém, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 10% sau 2 năm thực hiện; chủ thể thực hiện là giáo viên trực tiếp giảng dạy.

6. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị thí nghiệm và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; phấn đấu 100% các môn khoa học tự nhiên được thực hành đầy đủ theo chương trình; chủ thể thực hiện là Ban Giám hiệu phối hợp với chính quyền địa phương.

7. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục; xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng thôn bản nhằm duy trì sĩ số và hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; chủ thể thực hiện là Hội đồng trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý trường trung học phổ thông tại vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa: Vận dụng mô hình chu trình quản lý 4 bước và quy trình tổ chức dạy học phân hóa để nâng cao hiệu lực điều hành nhà trường.
• Giáo viên trực tiếp giảng dạy tại các trường vùng khó khăn: Tham khảo các phương pháp sư phạm, cách thức giao nhiệm vụ chuẩn bị bài tại nhà và kỹ năng tổ chức học tập nhóm phù hợp với tâm lý học sinh dân tộc thiểu số.
• Chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục trung học: Sử dụng nguồn số liệu thực chứng và cơ sở lý luận để xây dựng các chính sách, kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn sát với thực tiễn các trường khó khăn trên địa bàn.
• Học viên cao học, sinh viên sư phạm và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo điển hình về phương pháp khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển giáo dục vùng đặc thù.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quản lý hoạt động học tập lại là khâu đột phá tại các trường vùng khó khăn? Vì học sinh vùng khó khăn chịu nhiều thiệt thòi về môi trường sống và phương pháp học. Quản lý hoạt động học tập chuyển trọng tâm từ truyền thụ một chiều sang hướng dẫn học sinh tự chiếm lĩnh tri thức, giúp giải quyết tận gốc tình trạng mất căn bản kiến thức.

Làm thế nào để khắc phục tình trạng học sinh ỷ lại, thiếu tính tự giác trong học tập? Giáo viên cần cá biệt hóa nhiệm vụ học tập theo trình độ, bắt đầu từ các bài tập vừa sức, tăng cường khen thưởng động viên kịp thời và tổ chức mô hình đôi bạn cùng tiến để học sinh khá kèm cặp học sinh yếu.

Quy định pháp lý nào là căn cứ để xác định địa bàn đặc biệt khó khăn trong nghiên cứu? Nghiên cứu căn cứ vào Quyết định số 30/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ với các tiêu chí cụ thể về tỷ lệ hộ nghèo trên 55%, hạ tầng giao thông và tình trạng thiếu thốn cơ sở hạ tầng giáo dục.

Việc kiểm tra đánh giá cần đổi mới như thế nào để phản ánh đúng thực chất học sinh miền núi? Cần thực hiện nghiêm túc Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT và Công văn số 8773/BGD&ĐT-GDTrH của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kết hợp kiểm tra thường xuyên với kiểm tra định kỳ, đa dạng hóa hình thức đánh giá bằng thực hành và sản phẩm học tập.

Giải pháp nào giúp gắn kết phụ huynh vùng dân tộc thiểu số với nhà trường? Nhà trường cần chủ động phối hợp với già làng, trưởng bản và chính quyền xã, tổ chức các buổi gặp gỡ linh hoạt theo mùa vụ để tuyên truyền về lợi ích lâu dài của việc học, xóa bỏ tư tưởng phó mặc cho nhà trường.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập của học sinh trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn theo chuẩn mực khoa học quản lý hiện đại.
• Đánh giá chính xác thực trạng dạy và học tại tỉnh Tuyên Quang với số liệu thực tế về chất lượng học lực yếu kém chiếm khoảng 22,8% và những rào cản đặc thù về kinh tế xã hội.
• Đề xuất 7 biện pháp quản lý khả thi, có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng toàn diện và phát huy tối đa năng lực tự học của học sinh.
• Lộ trình triển khai đồng bộ trong 2 đến 3 năm sẽ tạo bước chuyển biến căn bản về kỷ cương chuyên môn, nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 25% và giảm thiểu nguy cơ học sinh bỏ học.
• Đề tài là nguồn tài liệu quý báu để các nhà quản lý giáo dục và giáo viên phổ thông tham khảo, ứng dụng nhằm kiến tạo môi trường sư phạm thân thiện, nâng bước tương lai cho học sinh vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn tỉnh Tuyên Quang. Kết luận – khuyến nghị.

5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN 1. Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Thế giới đang đứng trước sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ và những thành tựu lớn lao về kinh tế xã hội. Hầu hết các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu của nhiều quốc gia trên thế giới khẳng định rằng “Giáo dục là động lực để phát triển kinh tế – xã hội, nguồn lực con người là tài sản quyết định cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, hiện đại hóa đất nước”.

Thực tế trong nhiều năm qua, nhiều nước phát triển đã có một chiến lược đầu tư cho giáo dục với một tỷ lệ cao và phù hợp, tạo ra sự thay đổi lớn lao về diện mạo kinh tế và xã hội của quốc gia họ. Nhật Bản, một đất nước nghèo về tài nguyên, lại bị hủy hoại trong chiến tranh thế giới thứ hai song ngay từ năm 1946 kinh phí đầu tư cho giáo dục đã là 28% rồi được đầu tư tăng dần 32%, nó mang tính ổn định cao cho đến nay và nó đã xây dựng được một đất nước Nhật Bản có nền kinh tế đứng hàng đầu thế giới. Hàn Quốc, bí quyết thành công trong xây dựng và phát triển đất nước chính là chiến lược phát triển giáo dục, phát triển nguồn nhân lực phục vụ đất nước. Nhà nước Pháp trong nhiều năm gần đây đã có nhiều biện pháp cải cách giáo dục mang tính tích cực.

Nội dung của việc cải cách giáo dục ở Pháp là giúp cho những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được học tập bình đẳng như mọi người. Phương pháp giáo dục cần phát huy hoạt động học tập của người học. Đặc biệt, khai giảng năm học 2007-2008, Tổng thống Pháp Nilolas Sakozy đã tự mình viết một bức thư gửi các nhà giáo dục để nêu ra các vấn đề và giải pháp đối với thực trạng giáo dục nước Pháp. Nội dung của bức thư phản ánh những xu hướng cải cách gần đây và gợi mở những cải cách mạnh mẽ hơn nữa đối với giáo dục trong thế kỳ 21.

Vương quốc Anh là một đất nước rất phát triển ở châu Âu và trên thế giới, đồng thời cũng là một quốc gia luôn luôn có những cải cách, đầu tư cho giáo dục. Dưới thời Tony Blair (1997-2007), Thủ tướng Tony Blair đã có những nỗ lực lớn trong 6 việc đầu tư ngân sách, đổi mới nội dung quản lý, nội dung học tập để nâng cao chất lượng học tập của người học. Tại đây, các trường đào tạo kém sẽ được kiểm tra kỹ và có thể bị đóng cửa, xây dựng lại từ đầu một số nhà trường. Đồng thời, Chính phủ Anh tiến hành xây dựng một chương trình đào tạo giáo viên và tổ chức một chương trình quan hệ công chúng toàn quốc để đánh giá cao sự nghiệp giảng dạy và triển vọng của giáo viên.

Anh đã thu hút nhiều giáo viên tài năng bằng mức lương 7 nghìn bảng Anh (14 nghìn đô la Mỹ) cho những giáo viên đã tốt nghiệp chương trình đào tạo giảng dạy một năm. Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, nhà nước Liên Bang có nền kinh tế lớn nhất thế giới đã đầu tư cho giáo dục từ 25 đến 30% tổng kinh phí cho giáo dục. Cấp trung học phổ thông của Hoa Kỳ có khoảng 85% học sinh học ở trường công lập. Việc tuyển sinh ở các trường này thường dựa vào địa bàn cư trú.

Trẻ trong độ tuổi đến trường được học miễn phí hoàn toàn khi chọn học ở trường công. Hệ thống trường công được hỗ trợ toàn bộ kinh phí do ngân sách địa phương và của liên bang. Mỗi lớp học có không quá 30 học sinh với những nhu cầu học tập khác nhau. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương nắm bắt các nhu cầu của người học để phối hợp với giáo và các chuyên gia tư vấn phát triển các tài liệu bổ sung hỗ trợ cho nhu cầu của người học và làm phong phú sách giáo khoa.

Định kỳ, học sinh phải trải qua một cuộc thi trắc nghiệm theo tiêu chuẩn thống nhất. Nếu kết quả của trường nào không đạt tiêu chuẩn thì trường đó sẽ bị những chế tài xử phạt tùy theo mức độ. Tháng 6/1991 Hội đồng Quốc gia về tiêu chuẩn và kiểm định trong giáo dục (NCEST) được thành lập để xem xét việc lập ra các tiêu chuẩn giáo dục quốc gia tạo những nội lực học tập phù hợp theo từng cấp học. Bằng cách này, người ta hy vọng sẽ nâng cao chất lượng học tập cho học sinh.

Hiện nay, chính quyền Obama vẫn đang tiếp tục các chính sách cải cách giáo dục theo chiều sâu và rộng, Obama dành một nguồn ngân sách lớn để thực hiện chương trình này. Một trong những điểm quan trong trong cải cách giáo dục mà chính quyền Obama đưa ra gần đây đó là “Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về dân chủ trong giáo dục Hoa Kỳ”. Giáo dục Mỹ bắt đầu từ nhu cầu và sở thích của người học. Người học được chọn trường, chọn môn học và chọn giáo viên.

Giáo viên tất cả các cấp được gọi là người hướng dẫn “Facilitator” hoặc “Instructor” chứ không phải là người dạy “Teacher”. Học sinh là nhân vật trung tâm và đóng vai trò chủ đạo trong quá 7 trình học. Các nhà giáo dục Mỹ cho rằng, phương pháp. Người học phải được thể hiện ý kiến của bản thân mình trong quá trình tham gia học tập Giáo dục dân chủ phải thực sự quan tâm đến tâm hồn của người học.

Trường học chính là môi trường mà mỗi học sinh cần được cảm thấy an toàn, được yêu thương, được tự lập và được quyết định. Điều cốt yếu trong nền giáo dục dân chủ chính là không áp đặt. Singapo đất nước phát triển bậc nhất ở Châu Á cũng là nơi có chiến lược phát triển giáo dục được ưu tiên lên hàng đầu. Trong quá trình phát triển giáo dục & đào tạo, hầu hết các nhà khoa học trên thế giới đều khẳng định chất lượng giáo dục được quyết định bởi người học, người thầy giáo có vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục và người quản lý có vai trò là vô cùng quan trọng.

Một trong những trào lưu tiến bộ trong giáo dục phương Tây và sau đó lan truyền khắp thế giới đó là trào lưu dạy học hướng vào người học, được thể hiện ở một số nội dung cơ bản đó là quản lý, phát huy hoạt động học tập của người học. Nhiều học giả nổi tiếng đã có những công trình nghiên cứu xuất sắc và áp dụng thành công về vấn đề này như J. Piaget và Bruner, P. Ở Việt Nam Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển công nghiệp hoá và hiện đại hóa đất nước.

Nghị quyết Trung Ương II khóa VIII của Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam xác định “cùng với khoa học và công nghệ giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước giáo dục và đào tạo trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô của sự phát triển. Như vậy Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu” toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho giáo dục, vì giáo dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Trong nhiều năm nay, các nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học.

Những ưu điểm và nhược điểm của quá trình tổ chức dạy học trên lớp và nhận thức đúng về bản chất của quá trình dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của 8 người dạy và người học, và sự đổi mới hiện nay về giáo dục, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học trên lớp. Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng Quốc Bảo, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo, Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng…v. Để giải quyết từng bước cho chất lượng thực chất của giáo dục nước ta, ngành giáo dục và đào tạo đã triển khai cuộc vận động lớn về việc “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”.

Nhằm lập lại kỷ cương trong dạy học, phát huy niềm tự hào và tự trọng nghề nghiệp của mỗi thầy cô giáo, khẳng định trách nhiệm và sứ mạng vẻ vang của ngành giáo dục của mỗi nhà trường, các thầy cô giáo trong việc tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước. Nâng cao chất lượng giáo dục có rất nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng không thể thiếu được nó quyết định tới chất lượng giáo dục và sự phát triển giáo dục đó chính là quá trình quản lý chất lượng dạy học, nó được nhiều nhà nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Nghị quyết phát triển giáo dục của Đảng ta trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã ghi rõ “Đổi mới tư duy giáo dục một cách nhất quán, từ mục tiêu chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức cơ chế quản lý để tạo ra sự chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền giáo dục nước nhà, ưu tiên hàng đầu cho chất lượng dạy và học”. Như vậy quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động học tập nói riêng được xem là khâu đột phá để nâng cao chất lượng học tập của người học, là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường.

Lý luận dạy học đã chỉ ra rằng: trong mối quan hệ giữa ”dạy và học” thì yếu tố ”học” là yếu tố quyết định chất lượng dạy học.