Chương 1: CO SO LY LUAN VE QUAN LY HOAT DONG DAY HOC O TRUONG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở ngoài nước Vấn đề dạy học đã được nhiều nhà triết học, nhà giáo dục ở cả phương, Đông và phương Tây đề cập đến từ trước công nguyên. Ở phương Tây, Xôcorat (469-339 trước công nguyên) đã xây dựng một phương pháp dạy học mới, đương thời rất có gid tri, được người đời gọi là “Phương pháp đờ đẻ của Xôcorat”, ở đó, bằng nhiều câu hỏi khác nhau để đưa người học vào tình huống có vấn đề, dưới sự giúp đỡ của thẩy thông qua các câu.
hỏi mà làm cho học sinh có được trí thức mới. Arixtốt (429 - 347 trước. công nguyên) đã cho rằng “Muốn giáo dục con người phải xuất phát từ đặc điểm tự nhiên này sẽ dẫn đến sự áp đặt giáo dục hoặc bỏ lỡ thời cơ phát triển của trẻ. (Hà Nhat Thang, Dao Tánh Âm 1998) Ở phương Đông, nha giáo dục học vĩ đại người Trung Hoa ~ Khéng Tir (551 — 479 trước công nguyên) với quan điểm hoạt đông dạy học là: “Dùng cách.
ợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ. đòi hỏi học trò phải tập luện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập”. Quan điểm của ông muốn mang lại hiệu quả hoạt động dạy. học phải đề cao đến các quy định về nề nếp hoạt động dạy học,nâng cao trình độ.
của người dạy để lựa chọn được những phương pháp dạy học theo hướng để cao. năng lực tự học, phát huy tỉnh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học. Trong công tác quản lý trường tiểu học, quản lý hoạt động dạy học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó chính là yếu tổ quyết định tới chất lượng của nhà trường, sự phát triển bền vững của giáo dục tiêu học. Đây là nhiệm vụ không, đơn giản đối với mỗi hiệu trưởng trường tiểu học.
Mục tiêu chính của công tác này là làm sao đảm bảo nâng cao chất lượng dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Để làm tốt công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng, có. nhiều nhà khoa học nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã có những công trình đề cập đến thực tiễn quản lý hoạt động dạy học ở các nhà trường, nhằm tìm ra. các biện pháp quản lý có.
Có thể nói có rất nhiều nhà nghiên cứu. đã quan tâm nghiên cứu, bàn luận về hoạt động quản lý, quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học trường tiểu học. Tiêu biểu là nhà giáo dục học J.A Cômenxki (1592 - 1670) ông đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên. Theo ông quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do học sinh tự.
quan sat, tự suy nghĩ mà hiễu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép. người ta chấp nhận bắt cứ điều gì. Ông cũng đã nêu ra một số nguyên tắc dạy. học có giá trị lớn như: Nguyên tắc trực quan: J.
Cômenxki coi trực quan là nguyên tắc vàng. trong quá trình day học. Theo ông, trong dạy học đồng thời vớ nói thì hình tượng có ý nghĩa rất quan trọng bởi "Mọi nhận thức đi từ cảm giác" (ghiên cứu sự vật phải bằng quan sát chứ không phải bằng suy nghĩ”. Tuy nhiên, về mặt nhận thức luận, đây là một điểm hạn chế.
Ngoài ra, còn có 7 nguyên tắc tính hệ thống, nguyên tắc tính vừa sức, nguyên tắc tính vững chắc của tri thức, nguyên. tắc tính tự giác, tích cực: Trong học tập, học sinh và nhà trường cần tạo ra sự. ham học (động cơ học tập) cho người học, phát huy mạnh mẽ các chức năng tâm. lý nhận thức (trí nhớ, hứng thú.) để lĩnh hội kiến thức.
Học sinh nỗ lực tổ chức. hoạt động học tập của mình, dành thời gian tối đa có thể cho việc học tập. Đầu thế kỷ XX, ở các nước phương Tây và Mỹ xuất hiện phong trào “Nhà. trường mới”, nhiều nguyên tắc, phương pháp mới để cao vai trò, sự hoạt động tích cực của học sinh, lấy học sinh là trung tâm.
Người có công đầu tiên về tư tưởng. dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm” thuộc về nhà sư phạm nồi tiếng của Mỹ l. Phương châm nỗi tiếng của ông như một tuyên ngôn cái cách sư phạm: “Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo đực”. Với tư tưởng này, tác giả coi học sinh là trung tâm của nhà trường, của dạy.
học, đề cao kinh nghiệm, nhu cầu, hứng thú, vai trò, hoạt động. Hiện nay nhiều giáo viên quan tâm đến “Các phương pháp dạy học hiệu quá "của nhóm tác giả RobertJ. Pollock do dịch giả Nguyễn Hồng Vân dịch. Trong “Các phương pháp dạy học hiệu quả” được rút ra từ nhiều công trình nghiên cứu thực tế giảng dạy và lý thuyết tổng hợp với mục đích phát huy cao độ khả năng học tập của học sinh, nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên đứng lớp.
Nhân tố quan trọng nhất tác động đến việc học của học sinh là các thầy cô giáo, trên cơ sở đó, mỗi phương pháp dạy học đã chỉ ra cho giáo viên những cách làm cụ thể để thực hiện công tác giảng dạy hiệu quả nhất. Trong nghững năm cuối thể kỷ XX, sách báo về quản lý giáo dục xuất hiện rất nhiều. Điển hình là các cộng trình đề cập những quan điểm mới về quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng. Những nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, các tư tưởng về dạy học cũng đã được đề cập đến trong các tác phẩm của các nhà giáo dục thời phong kiến như Nguyễn Trãi, Chu Văn An.
Trong thời kỳ cách mạng, trước hết phải nói đến tư tưởng, quan điểm giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Kế thừa tỉnh hoa của các tư tưởng giáo dục tiên tiến, vân dụng sáng tạo phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lê nin, Người đã dé lại cho chúng ta những nên tảng lý luận về: Vai trò của giáo dục đối với phát triển xã hội; phát triển con người; định hướng phát triển dạy học; mục đích dạy học; các nguyên lý day học; các phương thức đạy học; vai trò của quản lý và cán bộ quản lý giáo dục.Hệ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh có giá trị rất cao. trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nền giáo dục cách. mạng Việt Nam.
10 Về mặt phương pháp dạy học, tác giả Thái Duy Tuyên đã chỉ rõ tầm quan trọng của phương pháp đạy học trong việc đảo tạo con người và những hạn chế của nhà trường, trong việc sử dụng phương pháp giảng đạy. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra quan điểm đổi mới phương pháp dạy hoc, nhất là sử dụng các phương, pháp dạy học tích cực nhằm phát huy người học. Tuy nhiên, việc vận dụng quan điểm trên dựa vào tổ chức hoạt động dạy học nói riêng, tác giả chưa đề cập đến. Tác giả Phan Thị Hồng Vinh đã đẻ cập đến quá trình.
dạy học giáo dục học bao gồm các thành tố có quan hệ biện chứng với nhau: mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức đạy học, kết quả dạy học và khẳng định nó luôn vận động, phát triển trong môi trường kinh tế, văn hóa, chính trị. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu của tác giả chỉ dừng lại ở góc độ chuyên môn hẹp, chỉ khu biệt với sinh viên sư phạm, giới hạn chỉ trong môn giáo dục học. (Phan Thị Hồng Vinh 2010) Trong những năm gần đây đứng trước nhiệm vụ đổi mới GD&ĐT nói chung và đỗi mới hoạt động DH nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu trong đó có những nhà GD, tâm lý học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới QL hoạt động, DH nhằm nâng cao tính hiện đại, gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy HS làm trung tâm trong hoạt động DH. Theo tac giả Phan Văn Kha, khái niệm quản lý trong hoạt động giáo dục được hiểu là: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo vả kiểm tra.
công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phủ hợp để đạt được các mục đích đã định.” "Nguyễn Hoàng Yến (2013) đã nghiên cứu đề tài “Biện pháp quản lí của Hiệu trưởng các trường tiể học huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình đố với hoạt động dạy. học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Theo tác giả Trần Thị Hồng Sâm (2012) đã nghiên cứu đề tài biên pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng " thành phố Hải Phòng”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục, Trường Dai hoc Vinh. Theo tác gid Trinh Thanh Ly (2017) đã nghiên cứu để tài "Quản lý đổi mới phương pháp dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục, Trường Đại học Đồng Tháp.
Các tác giả đã phân tích khá sâu sắc về bản chất, vai trò và cách thức tổ chức của quá trình dạy học trong đó có tổ chức hoạt động dạy học, đã tìm ra biện pháp giải quyết đúng đắn. Tuy nhiên, những vấn đề trên mang tính khái quát cao, có ý nghĩa về lý luận, vấn đề đặt ra là tác giả chưa đề cập đến tổ chức hoạt đông dạy học ở nhà trường tiểu học trên cơ sở lấy năng lực của HS làm mục tiêu dạy học. “Trong một số tạp chí chuyên ngành cũng đăng tải các kết quả nghiên cứu. ban đến một số vấn đề có liên quan hoạt động dạy học, đã đi sâu làm rõ quan.
niệm về tổ chức hoạt động dạy học nhằm phát huy tính tích cực của HS. Nhu vay, van dé QL GD nói chung và QL hoạt động DH từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm. Ngày nay, vấn đề này cảng được chú trọng nhiều hơn và trở thành mối quan tâm của toàn xã hội, đặc biệt của các nhà nghiên cứu GD, ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau. nhưng điểm chung ma ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng.
định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong dạy và học ở các cấp học, bậc học.