Quản Lý Di Tích Lịch Sử Văn Hóa Chùa Hoàng Long Tại Xã An Đạo, Huyện Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ

Khám phá quản lý di tích lịch sử văn hóa chùa Hoàng Long tại xã An Đạo, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, di sản quý giá của văn hóa Việt Nam.

• Tác giả: Vũ Hải Toàn
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Thu Hiền
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Quản Lý Di Tích Lịch Sử Văn Hóa Chùa Hoàng Long Tại Xã An Đạo, Huyện Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Di Tích Chùa Hoàng Long Khái Niệm Pháp Lý

Việc quản lý di tích lịch sử văn hóa (DTLSVH) là một hoạt động phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu về lý luận và pháp luật. Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “Quản lý” là việc chăm nom và điều khiển các hoạt động trong một tổ chức. Trong bối cảnh DTLSVH, quản lý là quá trình theo dõi, định hướng và điều tiết sự tồn tại và phát triển của di tích nhằm bảo tồn và phát huy giá trị. Điều này bao gồm việc bảo vệ, bảo quản, tu bổ, tôn tạo và khai thác di tích một cách bền vững, mang lại lợi ích cho cộng đồng. Mục tiêu cuối cùng là bảo tồn di sản cho các thế hệ tương lai.

1.1. Định Nghĩa và Bản Chất của Quản Lý Di Tích

Quản lý DTLSVH không chỉ đơn thuần là bảo vệ khỏi sự xuống cấp mà còn là quá trình chủ động tác động, điều chỉnh các yếu tố liên quan đến di tích. Quản lý hiệu quả cần sự phối hợp của nhiều chủ thể, từ cơ quan nhà nước, cộng đồng địa phương đến các tổ chức xã hội. Sự phối hợp này đảm bảo rằng di tích được bảo vệ một cách toàn diện, vừa giữ gìn giá trị lịch sử, văn hóa, vừa tạo điều kiện để phát huy giá trị, phục vụ nhu cầu của xã hội. C.Mác cho rằng: “Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lao động”. Aăngghen cho rằng: “Quản lý là một động thái tất yếu phải có khi nhiều người cùng hoạt động chung với nhau khi có sự hợp tác của một số đông người, khi có hoạt động phối hợp của nhiều người”.

1.2. Cơ Sở Pháp Lý Quan Trọng cho Quản Lý Di Tích

Quản lý Nhà nước về DTLSVH dựa trên hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, trong đó Luật Di sản văn hóa năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2009 đóng vai trò then chốt. Các văn bản pháp quy khác như nghị định, thông tư, quyết định của các cấp cũng cụ thể hóa các quy định về bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Việc tuân thủ pháp luật là yếu tố tiên quyết để đảm bảo công tác quản lý di tích được thực hiện một cách bài bản, khoa học, tránh tình trạng xâm hại, làm biến dạng di tích. Bên cạnh đó, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về văn hóa cũng định hướng cho công tác bảo tồn di sản.

II. Thách Thức Quản Lý Chùa Hoàng Long Bảo Tồn Giá Trị Gốc

Chùa Hoàng Long, một DTLSVH cấp quốc gia tại xã An Đạo, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý. Theo tài liệu nghiên cứu, dù đã được quan tâm đầu tư, di tích vẫn có nguy cơ xuống cấp do tác động của thời gian và môi trường. Tình trạng xâm hại, lấn chiếm di tích, tu sửa không đúng quy định làm biến dạng giá trị gốc. Nhu cầu phát triển du lịch, tham quan cũng tạo áp lực lên công tác bảo tồn. Giải quyết hài hòa giữa bảo tồn và phát triển là bài toán khó đối với những người làm công tác quản lý.

2.1. Nguy Cơ Xuống Cấp và Biến Dạng Di Tích

Thời gian và các yếu tố môi trường như mưa, nắng, độ ẩm cao gây ra sự xuống cấp tự nhiên của các công trình kiến trúc và hiện vật tại chùa Hoàng Long. Bên cạnh đó, việc tu sửa, xây dựng mới không tuân thủ nguyên tắc bảo tồn, sử dụng vật liệu không phù hợp làm thay đổi diện mạo ban đầu của di tích. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật của chùa. Việc quản lý và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tu bổ, tôn tạo là vô cùng quan trọng.

2.2. Áp Lực Từ Phát Triển Du Lịch và Tín Ngưỡng

Sự gia tăng lượng khách du lịch và tín đồ đến tham quan, chiêm bái tại chùa Hoàng Long tạo ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng, cảnh quan và trật tự an ninh của di tích. Các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội đôi khi diễn ra quá mức, gây ồn ào, làm ảnh hưởng đến không gian thanh tịnh của chùa. Cần có giải pháp quản lý du lịch và hoạt động tín ngưỡng một cách hợp lý, vừa đáp ứng nhu cầu của người dân, vừa bảo vệ được sự thiêng liêng và giá trị của di tích.

III. Giải Pháp Quản Lý Di Tích Hướng Đến Cộng Đồng và Bền Vững

Để nâng cao hiệu quả quản lý DTLSVH chùa Hoàng Long, cần có giải pháp toàn diện, chú trọng vai trò của cộng đồng và tính bền vững. Tăng cường quản lý nhà nước, nâng cao nhận thức của người dân về bảo tồn di sản. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động bảo vệ, phát huy giá trị di tích. Phát triển du lịch văn hóa gắn với di tích một cách bền vững, tạo nguồn lực cho công tác bảo tồn. Đầu tư vào đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý di tích.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức và Phát Huy Vai Trò Cộng Đồng

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về giá trị của DTLSVH chùa Hoàng Long, nâng cao ý thức bảo vệ di sản cho mọi người dân. Tổ chức các hoạt động văn hóa, giáo dục, thu hút sự tham gia của cộng đồng vào công tác bảo tồn. Khuyến khích cộng đồng đóng góp ý kiến, giám sát các hoạt động liên quan đến di tích. Phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, đoàn thể trong việc vận động, tuyên truyền về bảo tồn di sản. "Đồng thời, nhu cầu phát triển khám phá tham quan, du lịch, tham dự lễ hội của người dân ngày càng một lớn cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý, bảo tồn và gìn giữ di tích. ".

3.2. Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Bền Vững tại Chùa

Phát triển du lịch văn hóa gắn với chùa Hoàng Long cần được quy hoạch bài bản, đảm bảo tính bền vững. Hạn chế các hoạt động du lịch gây ảnh hưởng tiêu cực đến di tích. Xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, khai thác giá trị văn hóa, lịch sử của chùa. Tạo điều kiện cho người dân địa phương tham gia vào các hoạt động du lịch, tạo nguồn thu nhập và nâng cao đời sống. Quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch, đảm bảo vệ sinh môi trường, an ninh trật tự.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tu Bổ và Tôn Tạo Chùa Hoàng Long Đúng Cách

Công tác tu bổ, tôn tạo DTLSVH chùa Hoàng Long cần được thực hiện theo đúng quy trình, quy định của pháp luật. Ưu tiên bảo tồn tối đa các yếu tố gốc của di tích. Sử dụng vật liệu, kỹ thuật truyền thống. Nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi tiến hành tu bổ, tôn tạo. Tham khảo ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học. Đảm bảo tính thẩm mỹ, hài hòa với cảnh quan xung quanh. Quá trình tu bổ, tôn tạo phải được giám sát chặt chẽ, đảm bảo chất lượng.

4.1. Quy Trình Tu Bổ Tôn Tạo Khoa Học và Chuyên Nghiệp

Trước khi tiến hành tu bổ, tôn tạo, cần có hồ sơ khảo sát, đánh giá hiện trạng chi tiết, xác định rõ các hạng mục cần can thiệp. Lập dự án tu bổ, tôn tạo, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Lựa chọn đơn vị thi công có đủ năng lực, kinh nghiệm. Sử dụng vật liệu, kỹ thuật truyền thống. Đảm bảo tính thẩm mỹ, hài hòa với cảnh quan xung quanh. Quá trình thi công phải được giám sát chặt chẽ, đảm bảo chất lượng. "Tuy nhiên do điều kiện về thời gian và trước nhu cầu đổi mới phát triển kinh tế hiện đại, di tích lịch sử văn hóa chùa Hoàng Long vẫn đang có nguy cơ bị xuống cấp.".

4.2. Bảo Tồn Yếu Tố Gốc và Giá Trị Văn Hóa của Chùa

Trong quá trình tu bổ, tôn tạo, cần ưu tiên bảo tồn tối đa các yếu tố gốc của di tích như kiến trúc, vật liệu, trang trí, hiện vật. Tránh làm thay đổi diện mạo ban đầu của chùa. Nghiên cứu kỹ lưỡng lịch sử, văn hóa của chùa để có phương án tu bổ, tôn tạo phù hợp. Phục hồi các yếu tố bị hư hỏng, xuống cấp bằng vật liệu, kỹ thuật truyền thống. Bổ sung, thay thế các yếu tố mới phải đảm bảo tính thẩm mỹ, hài hòa với tổng thể di tích.

V. Kết Luận Hướng Đến Tương Lai Bền Vững Cho Di Tích Hoàng Long

Quản lý DTLSVH chùa Hoàng Long là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự chung tay của các cấp, các ngành và cộng đồng. Bằng việc áp dụng các giải pháp quản lý khoa học, sáng tạo, chú trọng vai trò của cộng đồng và tính bền vững, có thể bảo tồn và phát huy giá trị của di tích một cách hiệu quả. Điều này góp phần vào việc giáo dục truyền thống, phát triển du lịch văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa

DTLSVH là tài sản vô giá của quốc gia, dân tộc. Việc bảo tồn di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Bảo tồn di sản văn hóa góp phần vào việc giáo dục truyền thống, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, phát triển du lịch văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Quản lý tốt di sản văn hóa sẽ mang lại lợi ích to lớn, nhiều mặt cho cộng đồng.

5.2. Cơ Hội và Thách Thức Trong Tương Lai

Việc bảo tồn DTLSVH chùa Hoàng Long đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Cơ hội là sự quan tâm ngày càng lớn của nhà nước và xã hội đối với di sản văn hóa. Thách thức là sự xuống cấp của di tích do thời gian và các yếu tố môi trường, áp lực từ phát triển du lịch và tín ngưỡng. Để vượt qua thách thức, cần có sự đổi mới trong tư duy và hành động, áp dụng các giải pháp quản lý khoa học, sáng tạo, chú trọng vai trò của cộng đồng và tính bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA VÀ TỔNG QUAN VỀ XÃ AN ĐẠO, HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ 1. Cơ sở lý luận về quản lý Di tích lịch sử, văn hóa 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì “Quản lý” là việc chăm nom và điều khiển các hoạt động trong một tổ chức: ban quản lý nhân sự, trông nom, giữ gìn và sắp xếp quản lý thư viện, quản lý sổ sách … [28, tr 688], Trong giáo trình Khoa học quản lý có nêu: “Quản lý là một hệ thống bao gồm những nhân tố cơ bản: chủ thể quản lý, khách thể quản lý, mục tiêu quản lý, công cụ, phương tiện quản lý, cách thức quản lý và môi trường quản lý.

Những nhân tố đó có quan hệ và tác động lẫn nhau để hình thành nên những quy luật quản lý” [35, tr.Mác cho rằng: “Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lao động” [11, tr.29], giải thích cho nội dung này, C. Mác viết: Tất cả mọi hoạt động trực tiếp hay mọi động cơ chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều đều cần đến sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất khác với những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng [11, tr. Angghen cho rằng: "Quản lý là một động thái tất yếu phải có khi nhiều người cùng hoạt động chung với nhau khi có sự hợp tác của một số đông người, khi có hoạt động phối hợp của nhiều người” [12, tr.

Theo ý nghĩa thông thường, phổ biến thì quản lý được hiểu là “hoạt 8 động nhằm tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý vào một đôi tượng nhất định để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi của con người nhằm duy trì tính ổn định và phát triển của đối tượng theo những mục tiêu đã định” [29, tr. Như vậy, theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Việc tác động theo cách nào còn tuỳ thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau, các lĩnh vực khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu. Di tích lịch sử văn hóa Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Di tích là các dấu vết của quá khứ, là đối tượng nghiên cứu của khảo cổ học, sử học.

Di tích là DSVH được pháp luật bảo vệ, không ai được tùy tiện dịch chuyển, thay đổi, phá hủy” [28, tr. Luật Di sản văn hóa ban hành năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Di sản văn hóa năm 2009 quy định tại Khoản 3 Điều 4 Luật Di sản văn hóa có nêu: “Di tích lịch sử văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm nào đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.7] Như vậy, có thể thấy rằng điểm chung của các khái niệm về Di tích lịch sử văn hóa có nội dung là: Di tích lịch sử văn hóa là những không gian vật chất cụ thể, khách quan, trong đó có chứa đựng các giá trị điển hình của lịch sử, do tập thể hoặc cá nhân sáng tạo ra trong lịch sử để lại. Quản lý Nhà nước về di tích lịch sử văn hóa Quản lý Nhà nước về văn hoá là hoạt động của bộ máy Nhà nước trong lĩnh vực hành pháp nhằm giữ gìn, xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam. Hay nói cách khác, quản lý Nhà nước về văn hoá là quản lý các hoạt động văn hoá bằng chính sách và pháp luật nhằm đảm bảo sự phát triển của nền văn hóa dân tộc.

9 Ở đây trong khuôn khổ luận văn chỉ tập trung nghiên cứu về khái niệm quản lý Nhà nước trong lĩnh vực DTLSVH, với đặc trưng là bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị DSVH. Quản lý DTLSVH có thể hiểu là cơ quan quản lý di tích có trách nhiệm trông coi, giữ gìn, tổ chức các hoạt động bảo quản, tu bổ, tôn tạo di tích, tổ chức bảo vệ di tích với mục tiêu chống xuống cấp cho di tích, để di tích tồn tại lâu dài, tổ chức lập hồ sơ, xếp hạng xác định giá trị và cơ sở pháp lý bảo vệ di tích….Hay nói cách khác DTLSVH là một quá trình theo dõi định hướng và điều tiết quá trình tồn tại và phát triển của các DTLSVH trên một địa bàn cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy tốt nhất giá trị của chúng đem lại lợi ích to lớn, nhiều mặt, lâu dài cho cộng đồng dân cư, chủ nhân của các di sản đó. Quản lý DTLSVH cũng chính là sự định hướng, tạo đều kiện tổ chức, điều hành việc bảo vệ, gìn giữ các DTLSVH, làm cho các giá trị của di tích được phát huy theo chiều hướng tích cực. Các DTLSVH cần được tôn trọng và bảo vệ vì đây là tài sản vô giá, được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Việc bảo vệ, khai thác, sử dụng có hiệu quả những DTLSVH có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục truyền thống, phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học, tham quan du lịch đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ và văn hóa của nhân dân. Đặc biệt trong nên kinh tế thị trường có quản lý của Nhà nước như đặc thù của nước ta hiện nay thì văn hóa cần được quản lý và định hướng để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đồng thời bảo tồn được các giá trị của bản sắc văn hóa dân tộc. Bản thân DTLSVH là một phần quan trọng cấu thành DSVH, vì vậy việc quản lý DTLSVH là một việc cần thiết và phải tiến hành theo nội dung quản lý Nhà nước về di sản được đề cập trong Luật Di sản văn hóa do Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam ban hành năm 2001, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Di sản văn hóa năm 2009. Nội dung quản lý Nhà nước về DSVH bao gồm: 10 1.

Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị DSVH. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về DSVH. Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị DSVH; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về DSVH. Tổ chức, quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên môn về DSVH.

Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để bảo vệ và phát huy giá trị DSVH. Tổ chức, chỉ đạo khen thưởng trong việc bảo vệ và phát huy giá trị DSVH. Tổ chức và quản lý hợp tác quốc tế về bảo vệ và phát huy giá trị DSVH. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về DSVH [34, tr.

Tám nội dung quản lý nhà nước về DSVH sẽ được áp dụng như các tiêu chí để khảo cứu thực trạng quản lý di tích lịch sử - văn hóa Chùa Hoàng Long, xã An Đạo, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.Cộng đồng Tại Hội nghị quốc tế về di sản văn hoá phi vật thể năm 2002, UNESCO thống nhất định nghĩa về cộng đồng “là những người tự ý thức về sự gắn bó lẫn nhau, điều này được thể hiện ở ý thức về bản sắc chung hoặc các hành vi chung, hoặc các hoạt động chung và lãnh thổ chung”, bao gồm: - Cộng đồng văn hoá: là một cộng đồng mà thông qua văn hoá của mình, qua cách tiếp cận văn hoá hoặc qua sự biến thể từ văn hoá chung mà được phân biệt với các cộng đồng khác. 11 - Cộng đồng bản địa: là một cộng đồng mà các thành viên thuộc cộng đồng này cho rằng họ có nguồn gốc từ một khu vực lãnh thổ nhất định. - Cộng đồng địa phương: là một cộng đồng sống ở một địa phương nhất định. Tiếp cận từ góc độ di sản văn hoá, cộng đồng ở đây được hiểu là tập hợp những người có mối quan hệ gắn bó mang tính lịch sử, có chung nhận thức về bản sắc văn hoá và cùng tham gia vào việc sáng tạo, lưu giữ, bảo tồn di sản của cộng đồng.

Trên cơ sở các nghiên cứu trên, tác giả Nguyễn Thị Thu Trang đã đưa ra một định nghĩa khái quát về cộng đồng như sau: Cộng đồng là một tập hợp những chủ thể văn hóa và những người cùng cư trú ở một khu vực địa lý, có những đặc tính chung về văn hóa, xã hội, cùng thừa nhận một di sản văn hóa là tài sản của họ và một di sản văn hóa phi vật thể nhất định là bản sắc văn hóa của họ. Ý nghĩa của các khái niệm đối với công tác nghiên cứu Muốn nghiên cứu một vấn đề nào đó trước hết phải có một khái niệm chính xác và nhất quán. Hệ thống tri thức về tự nhiên, xã hội được tích lũy trong quá trình nhận thức trên cơ sở thực tiễn, được thể hiện bằng những khái niệm, học thuyết, phán đoán. Các khái niệm nêu trên là cơ sở khoa học cho công tác nghiên cứu các vấn đề về quản lý DTLSVH nói chung và đề tài nghiên cứu quản lý DTLSVH chùa Hoàng Long nói riêng Từ các khái niệm khoa học đó giúp cho tác giả có thêm các cơ sở lý luận để nghiên cứu, đánh giá, đề ra các giải pháp về quản lý DTLSVH chùa Hoàng Long đúng hướng, không bị lệch nội dung nghiên cứu.

Nội dung quản lý Di tích lịch sử văn hóa 12 1. Xây dựng và chỉ đạo thực hiện quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án, chính sách bảo tồn và phát huy giá trị của di tích. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về di tích. Tổ chức chỉ đạo các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị DSVH; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về di tích.

Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên môn về di tích. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Tổ chức, chỉ đạo khen thưởng cho các tổ chức, cá nhân có thành tích trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích.