phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học Tin học cấp Trung học cơ sở theo tiếp cận năng lực thực hiện. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học Tin học ở các trƣờng Trung học cơ sở quận Hai Bà Trƣng, thành phố Hà Nội theo tiếp cận năng lực thực hiện. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tin học ở các trƣờng Trung học cơ sở quận Hai Bà Trƣng, thành phố Hà Nội theo tiếp cận năng lực thực hiện. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIN HỌC CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC THỰC HIỆN 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Từ khoảng nửa cuối thế kỉ XX đến nay, khi mà thế giới đang chuyển dần từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và phát triển tri thức, vấn đề quản lý công tác dạy học theo tiếp cận NLTH càng đƣợc quan tâm nghiên cứu. Trên thế giới, các tác giả ngƣời Nhật Eisuke Saito, Masatsugu Murase, Atsushi Tsukui, Manabu Saito, Masaaki Sato là những ngƣời đi tiên phong trong lĩnh vực này. Các kết quả nghiên cứu về xây dựng cộng đồng học tập trong nhà trƣờng của các tác giả trên đã đƣợc phổ biến rộng rãi ra nhiều nƣớc trong đó có Việt Nam. Dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, các nhà khoa học ở Việt Nam đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý dạy học chủ yếu dựa trên nền tảng lý luận giáo dục học.
Các tác giả, các nhà nghiên cứu và các nhà QLGD nhƣ Đặng Quốc Bảo [1] “Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường”, Hà Sĩ Hồ [11] “Những bài giảng về quản lý trường học”, Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc [6] “Đại cương khoa học quản lý”, đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý. Bên cạnh những công trình có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục thì các công trình nghiên cứu về quản lý nhà trƣờng, quản lý các thành tố của quá trình sƣ phạm trong nhà trƣờng ngày càng chiếm vị trí quan trọng bởi nhà trƣờng đƣợc thừa nhận rộng rãi nhƣ một thiết chế chuyên biệt của xã hội để GD&ĐT thế hệ trẻ trở thành những công dân có ích cho xã hội. Tác giả Trần Kiểm trong quyển “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục” đã nói r “ hoạt động quản lý nhà trường bao gồm nhiều loại, như quản lý các hoạt động giáo dục: hoạt động dạy học, hoạt động giáo 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục, hoạt động hội, hoạt động văn thể, hoạt động lao động, hoạt động ngoại khóa, hoạt động giáo dục hướng nghi p ; quản lý các đối tượng khác nhau: quản lý giáo vi n, học sinh, tài chính, cơ sở vật chất ” [14] Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và đào tạo, dạy học theo tiếp cận năng lực cho ngƣời học là vấn đề nhận đƣợc sự quan tâm đặc biệt của các cấp quản lý giáo dục và của toàn xã hội. Thời gian qua, nhiều cuộc hội thoại về quản lý công tác dạy học theo tiếp cận NLTH đã đƣợc tiến hành và thu hút đƣợc sự tham gia của các nhà nghiên cứu và các nhà quản lý giáo dục.
Trên các báo, tạp chí cũng có nhiều bài viết về vấn đề này nhƣ “Công cụ phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh: chìa khóa quyết định sự đổi mới của giáo dục Việt Nam” của tác giả Trần Thị Bích Liễu [15]. “Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông” của tác giả Đỗ Tiến Sỹ [19]. Nhìn chung các công trình trên đã đi sâu nghiên cứu những vấn đề về quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng hay quản lý quá trình dạy học nói chung mà ít đề cập đến các giải pháp cụ thể để quản lý chất lƣợng dạy học từng bộ môn đặc biệt chƣa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện về quản lý hoạt động dạy học Tin học ở các trƣờng THCS theo tiếp cận NLTH. Nhƣng qua những kiến thức bổ ích mà các PGS-TS chuyên ngành Quản lý giáo dục tại trƣờng Đại học giáo dục đã truyền đạt và đặc biệt là TS Nguyễn Trung Kiên đã hƣớng dẫn và chỉ bảo tận tình nên tôi, một GV giảng dạy môn Tin học đã mạnh dạn chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học Tin học ở các trường Trung học cơ sở quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội theo tiếp cận năng lực thực hiện.
Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Quản lý là một hoạt động lao động xã hội mang tính đặc thù, gắn liền và phát triển cùng với lịch sử phát triển loài ngƣời. Từ khi có sự phân công lao động trong xã hội đã xuất hiện một dạng lao động đặc biệt, đó là tổ chức, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều khiển các hoạt động lao động theo những yêu cầu nhất định. Dạng lao động mang tính đặc thù đó còn đƣợc gọi là hoạt động quản lý.
Tùy từng cách tiếp cận mà ngƣời ta có thể đƣa ra những khái niệm khác nhau về quản lý. Harold Koontz: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức. Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được mục đích của tổ chức. Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất.
Theo Từ điển Giáo dục học: Quản lý là hoạt động hay tác động có định hƣớng, có chủ định của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích của tổ chức. Các hình thức chức năng quản lý bao gồm: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo hoặc lãnh đạo và kiểm tra [21] Xuất phát từ các loại hình hoạt động quản lý, các tác giả: Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [6]. Một xu hƣớng nghiên cứu phƣơng pháp luận quản lý ở Việt Nam trong cuốn “Khoa học tổ chức và quản lý” của nhiều tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Văn Bình, Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Hoạt động quản lý nhằm làm cho hệ thống vận động theo mục ti u đặt ra tính đến trạng thái có chất lượng mới” [2]. Nhiều cách diễn đạt khác nhau song có thể hiểu khái niệm quản lý nhƣ sau: Quản lý là hệ thống tác động có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềm năng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong một môi trường luôn biến động.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chức năng quản lý Hiện nay, theo cách tiếp cận quá trình quản lý ngƣời ta thống nhất có bốn chức năng quản lý cơ bản: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Lập kế hoạch: Là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống, các hoạt động và các điều kiện đảm bảo thực hiện đƣợc các mục tiêu đó. Kế hoạch là nền tảng của quản lý.
Tổ chức: Là quá trính sắp xếp và phân bố công việc, quyền hành và nguồn lực cho các thành viên của tổ chức, để họ có thể hoạt động và đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả. Chỉ đạo: Là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của tổ chức. Kiểm tra: Là những hoạt động của chủ thể quản lý nhằm đánh giá và xử lý những kết quả của quá trình vận hành tổ chức. Bốn chức năng quản lý có mối quan hệ chặt chẽ và mật thiết với nhau tạo thành một chu trình quản lý.
Chu trình quản lý bao gồm 4 giai đoạn với sự tham gia của hai yếu tố quan trọng là thông tin và quyết định. Trong đó thông tin có vai trò là huyết mạch của hoạt động quản lý; đồng thời cũng là tiền đề của một quá trình quản lý tiếp theo. Biện pháp quản lý Biện pháp quản lý là một hoạt động xã hội là việc phân tích các mặt đúng hoặc sai, tốt hoặc chƣa tốt trong quản lý hoạt động đó để chỉ ra cách thức duy trì và phát huy cái đúng, cái tốt, loại bỏ cái sai, cái chƣa tốt; đồng thời bổ sung cách làm mới tốt hơn để hoạt động đó có chất lƣợng và hiệu quả. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Muốn đề xuất biện pháp quản lý một hoạt động xã hội phải dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động đó để phân tích, đánh giá, lựa chọn cách làm đúng đắn và hiệu quả nhất, hạn chế cái sai ở mức thấp nhất… làm cho hoạt động đó có chất lƣợng và hiệu quả hơn.
Biện pháp quản lý là yếu tố động thƣờng đƣợc thay đổi theo đối tƣợng và tình huống. Căn cứ vào tác động của chủ thể quản lý tới đối tƣợng quản lý, biện pháp quản lý đƣợc chia thành 4 nhóm cơ bản là: Biện pháp thuyết phục Biện pháp hành chính - tổ chức Biện pháp kinh tế Biện pháp tâm lý - giáo dục Vì vậy, trong thực tiễn hoạt động quản lý, chủ thể quản lý cần biết phối hợp các biện pháp quản lý một cách linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả, có nhƣ vậy mới đạt đƣợc mục tiêu đề ra của hoạt động quản lý. Hoạt động dạy học Trên cơ sở lý luận của Triết học Mác – Lênin về hoạt động nhận thức của con ngƣời, nhiều nhà khoa học đã tiếp cận khái niệm dạy học từ cơ sở lý luận của quá trình giáo dục tổng thể.