Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý dạy học ngữ văn tại trường Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng theo hướng phát triển năng lực học sinh.

• Tác giả: Phạm Thị Mai Loan
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Văn Thuần
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.2. Những nghiên cứu trong nước
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.2. Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.3. Dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 1.2.4. Quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 1.2.5. Đặc điểm hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 1.3. Những năng lực chung được hình thành và phát triển trong môn Ngữ văn
• 1.3.1. Năng lực chuyên biệt của môn Ngữ văn
• 1.3.2. Mối quan hệ giữa hoạt động dạy học và hình thành năng lực
• 1.4. Hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực
• 1.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS
• 1.6. Những nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 1.7. Những yếu tố tác động tới quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN TẠI TRƯỜNG THCS VÕ THỊ SÁU, QUẬN LÊ CHÂN, HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
• 2.1. Khái quát về trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng
• 2.2. Quy mô phát triển GD từ năm học 2011 - 2012 đến năm học 2014 – 2015
• 2.3. Chất lượng giáo dục
• 2.4. Đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý
• 2.5. Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật của nhà trường
• 2.6. Hệ thống trang thiết bị, phương tiện dạy học
• 2.7. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.8. Mục đích của khảo sát
• 2.9. Đối tượng khảo sát
• 2.10. Nội dung khảo sát
• 2.11. Phương pháp khảo sát
• 2.12. Thực trạng về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng
• 2.12.1. Nhận thức về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 2.12.2. Thực trạng hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 2.12.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học ở trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng
• 2.13. Thực trạng quản lý mục tiêu và kế hoạch dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.14. Thực trạng quản lý chương trình, nội dung dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.15. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.16. Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.17. Thực trạng quản lý chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.18. Thực trạng xây dựng môi trường học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.19. Thực trạng quản lý các phương tiện phục vụ hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.20. Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực
• 2.21. Đánh giá chung về thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 2.22. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN TẠI TRƯỜNG THCS VÕ THỊ SÁU, QUẬN LÊ CHÂN, HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2. Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.2. Quản lý mục tiêu và chương trình dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.3. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên, tổ chức bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Ngữ văn theo quan điểm tiếp cận năng lực
• 3.2.4. Quản lý các hoạt động học của học sinh và nâng cao khả năng tự học của học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.5. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đối với giáo viên theo quan điểm tiếp cận năng lực
• 3.2.6. Xây dựng môi trường học tập theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.7. Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.8. Tăng cường kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học
• 3.2.9. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.2.10. Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Võ Thị Sáu

Quản lý dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu, Hải Phòng, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực người học. Môn Ngữ văn không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hình thành tư duy, cảm xúc và nhân cách cho học sinh. Việc quản lý hiệu quả hoạt động dạy học sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

1.1. Đặc điểm hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại THCS

Hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại THCS Võ Thị Sáu có những đặc điểm riêng biệt. Môn học này không chỉ chú trọng vào kiến thức ngữ pháp mà còn phát triển khả năng cảm thụ văn học, tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp cho học sinh.

1.2. Vai trò của môn Ngữ văn trong giáo dục

Môn Ngữ văn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và tư duy cho học sinh. Nó giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp, tư duy sáng tạo và cảm nhận văn học, từ đó hình thành những giá trị văn hóa và nhân văn.

II. Thách thức trong quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Võ Thị Sáu

Quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Võ Thị Sáu gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và sự phát triển năng lực của học sinh. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học mới

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới theo tiếp cận phát triển năng lực người học còn gặp nhiều khó khăn. Giáo viên cần được đào tạo và bồi dưỡng để có thể thực hiện hiệu quả các phương pháp này.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất tại trường THCS Võ Thị Sáu chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc dạy học môn Ngữ văn. Thiếu trang thiết bị và tài liệu học tập là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

III. Phương pháp quản lý dạy học môn Ngữ văn hiệu quả

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp giáo viên cải thiện kỹ năng giảng dạy mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực.

3.1. Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa học, hội thảo để giáo viên cập nhật kiến thức và kỹ năng dạy học mới.

3.2. Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học sẽ giúp giáo viên và học sinh tiếp cận với nhiều nguồn tài liệu phong phú. Điều này không chỉ làm phong phú thêm nội dung dạy học mà còn kích thích sự sáng tạo của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại THCS Võ Thị Sáu

Kết quả nghiên cứu về quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Võ Thị Sáu cho thấy những cải tiến trong phương pháp dạy học đã mang lại hiệu quả tích cực. Học sinh ngày càng phát triển năng lực và tự tin hơn trong giao tiếp.

4.1. Đánh giá kết quả học tập của học sinh

Kết quả học tập của học sinh đã có sự cải thiện rõ rệt sau khi áp dụng các phương pháp dạy học mới. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và học sinh

Phản hồi từ giáo viên và học sinh cho thấy sự hài lòng với các phương pháp dạy học mới. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục duy trì và phát triển các phương pháp này trong tương lai.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho môn Ngữ văn

Quản lý dạy học môn Ngữ văn tại THCS Võ Thị Sáu cần tiếp tục được cải tiến để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Cần có những chiến lược dài hạn để phát triển năng lực người học một cách bền vững.

5.1. Định hướng phát triển chương trình dạy học

Cần xây dựng chương trình dạy học linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và năng lực của học sinh. Điều này sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và gia đình

Hợp tác giữa nhà trường và gia đình là yếu tố quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh. Cần có các hoạt động kết nối để phụ huynh tham gia vào quá trình học tập của con em mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và triển khai Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, việc chuyển đổi từ mô hình truyền thụ kiến thức hàn lâm sang phát triển phẩm chất và năng lực người học đã trở thành định hướng chiến lược then chốt. Môn Ngữ văn tại bậc Trung học cơ sở giữ vai trò môn học công cụ quan trọng, vừa bồi dưỡng tư tưởng tình cảm nhân văn vừa hình thành 8 năng lực cốt lõi cùng 3 phẩm chất nền tảng cho học sinh. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy tại các nhà trường trong giai đoạn 2011–2015 vẫn còn chịu ảnh hưởng nặng nề của lối truyền thụ một chiều, học sinh ghi nhớ thụ động và phụ thuộc nhiều vào văn mẫu.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực tại Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng trong mốc thời gian từ năm 2014 đến năm 2016. Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá thực trạng công tác chỉ đạo chuyên môn, nhận diện các điểm nghẽn trong phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ. Về mặt định lượng, nghiên cứu hướng đến việc nâng cao tỷ lệ giáo viên làm chủ phương pháp dạy học tích cực lên trên 85%, đồng thời cải thiện chất lượng học tập bộ môn với mục tiêu hơn 75% học sinh đạt kết quả khá, giỏi trong các kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 Trung học phổ thông. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa khoa học sâu sắc khi hệ thống hóa lý luận quản lý giáo dục theo năng lực và cung cấp giải pháp ứng dụng thiết thực cho các trường Trung học cơ sở trên địa bàn đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại của các học giả Đặng Quốc Bảo và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, vận dụng chu trình quản lý gồm 4 chức năng liên hoàn: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá. Khung lý luận này kết hợp chặt chẽ với mô hình 4 trụ cột giáo dục của UNESCO (Học để biết, Học để làm, Học để cùng chung sống, Học để tự khẳng định) và lý thuyết phát triển năng lực hành động của Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường. Mô hình tiếp cận năng lực xác định 4 thành phần năng lực cốt lõi gồm: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể.

Trong phạm vi môn Ngữ văn cấp Trung học cơ sở, 5 khái niệm trọng tâm được xác lập rõ ràng:

1. Quản lý hoạt động dạy học: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến quá trình dạy của thầy và học của trò nhằm tối ưu hóa mục tiêu đào tạo.
2. Dạy học phát triển năng lực: Mô hình giáo dục chú trọng kết quả đầu ra, rèn luyện khả năng huy động kiến thức và kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễn.
3. Năng lực tiếp nhận văn bản: Khả năng đọc hiểu, cảm thụ thẩm mỹ và phân tích các giá trị tư tưởng nghệ thuật qua kỹ năng nghe và đọc.
4. Năng lực tạo lập văn bản: Khả năng vận dụng ngôn ngữ tiếng Việt để xây dựng văn bản hoàn chỉnh qua kỹ năng nói và viết.
5. Ma trận đánh giá năng lực: Khung phân loại 4 mức độ nhận thức gồm nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao trong kiểm tra định kỳ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổng thể các nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp từ Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu và Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân giai đoạn 2014–2016. Cỡ mẫu khảo sát thực trạng bao gồm 32 cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và 100% giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn của nhà trường, kết hợp điều tra 385 học sinh thuộc các khối lớp 6, 7, 8 và 9. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên nhằm đảm bảo tính bao quát thực tiễn; phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng đối với học sinh theo từng khối lớp để thu thập dữ liệu đa chiều.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học (tính điểm trung bình, tỷ lệ phần trăm, độ lệch chuẩn và kiểm định tương quan) là nhằm lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, mức độ thực hiện và đo lường khoảng cách giữa lý thuyết với thực tiễn giảng dạy. Quy trình nghiên cứu diễn ra qua 3 giai đoạn: xây dựng công cụ khảo sát từ tháng 9 năm 2014, triển khai điều tra và dự giờ thực nghiệm trong năm 2015, xử lý số liệu và kiểm chứng tính khả thi của giải pháp vào đầu năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu đã chỉ ra những chuyển biến rõ nét nhưng vẫn tồn tại nhiều rào cản mang tính hệ thống:

Thứ nhất, về trình độ và nhận thức, 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo. Tỷ lệ cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức được sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học đạt mức rất cao là 92.4%. Tuy nhiên, mức độ hiểu sâu về bản chất của dạy học phát triển năng lực chỉ đạt 68.5%, trong khi 31.5% giáo viên vẫn lúng túng trong việc tích hợp các kỹ năng thực hành vào bài học.

Thứ hai, về hoạt động giảng dạy trên lớp, tỷ lệ giáo viên thường xuyên sử dụng các phương pháp dạy học tích cực (thảo luận nhóm, dạy học dự án, giải quyết vấn đề) chỉ đạt 41.8%. Khoảng 58.2% số tiết dạy quan sát được vẫn duy trì phương pháp truyền thống, giáo viên đóng vai trò trung tâm và dành phần lớn thời lượng cho việc đọc chép hoặc phân tích mẫu có sẵn.

Thứ ba, về công tác kiểm tra đánh giá, việc xây dựng đề kiểm tra theo ma trận 4 mức độ nhận thức đã có bước tiến bộ. Tỷ lệ câu hỏi ở mức độ nhận biết và thông hiểu chiếm khoảng 65.0%, trong khi mức độ vận dụng và vận dụng cao chỉ chiếm 35.0%. Sự đổi mới bước đầu này đã giúp tỷ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi môn Ngữ văn trong kỳ thi vào lớp 10 Trung học phổ thông tăng từ 61.2% ở năm học 2011–2012 lên 72.8% vào năm học 2014–2015.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng trên bắt nguồn từ thói quen sư phạm lâu năm, áp lực thi cử theo dạng bài văn mẫu truyền thống và sự thiếu đồng bộ của trang thiết bị công nghệ thông tin tại các phòng học bộ môn. Nhiều giáo viên chưa được bồi dưỡng bài bản về kỹ thuật biên soạn giáo án tích hợp năng lực. Kết quả nghiên cứu này hoàn toàn tương đồng với các công bố khoa học của Đỗ Ngọc Thống (2014) và Trần Thị Hiền Lương (2015), khẳng định rằng chuyển đổi từ dạy học nội dung sang dạy học năng lực đòi hỏi phải thay đổi triệt để phương thức quản lý và đánh giá.

Dữ liệu nghiên cứu thực trạng có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột kép so sánh giữa mức độ cần thiết và mức độ thực hiện của các khâu quản lý, kết hợp biểu đồ tròn phân bố 4 mức độ nhận thức trong đề kiểm tra. Việc biểu diễn số liệu qua các bảng tổng hợp ma trận tương quan sẽ làm rõ khoảng cách 30.6% giữa nhận thức lý luận và hành động thực tiễn của đội ngũ giáo viên, từ đó khẳng định tính cấp bách của các giải pháp quản lý can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý mang tính đột phá và đồng bộ:

1. Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa kế hoạch giáo dục: Ban Giám hiệu nhà trường chỉ đạo tổ chức 2 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm học về kỹ thuật dạy học tiếp cận năng lực cho 100% cán bộ và giáo viên Ngữ văn. Thời gian hoàn thành việc rà soát và phê duyệt kế hoạch dạy học phân phối theo hướng mở là tháng 8 hằng năm, hướng tới mục tiêu 95% giáo viên làm chủ phương pháp thiết kế bài giảng tích hợp.

2. Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và sinh hoạt chuyên môn: Tổ trưởng chuyên môn điều hành sinh hoạt tổ định kỳ 2 tuần một lần theo mô hình nghiên cứu bài học. Yêu cầu tăng tối thiểu 30% thời lượng cho học sinh tham gia hoạt động thuyết trình, tranh biện và đóng vai. Ban Giám hiệu trực tiếp dự giờ đột xuất và định kỳ tối thiểu 4 tiết mỗi giáo viên trong mỗi học kỳ nhằm tư vấn, tháo gỡ khó khăn về mặt phương pháp.

3. Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và không gian học tập: Ban Giám hiệu phối hợp với các nguồn lực xã hội hóa để trang bị đầy đủ máy chiếu, thiết bị đa phương tiện cho 100% phòng học chuyên đề trong vòng 12 đến 24 tháng. Mở rộng không gian thư viện với hơn 500 đầu sách tham khảo, văn học thiếu nhi nhằm tạo lập môi trường đọc sách thường xuyên cho học sinh.

4. Đổi mới toàn diện quy trình kiểm tra và đánh giá kết quả học tập: Ban Giám hiệu cùng tổ chuyên môn chuẩn hóa 100% ma trận đề kiểm tra 15 phút, 45 phút và đề thi học kỳ theo tỷ lệ 40% nhận biết - thông hiểu và 60% vận dụng - vận dụng cao. Triển khai đa dạng hóa hình thức đánh giá, kết hợp điểm số bài viết với đánh giá sản phẩm dự án và hồ sơ học tập của học sinh trong suốt năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở: Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn có thể vận dụng trực tiếp quy trình 4 bước quản lý dạy học và khung tiêu chí kiểm tra giờ dạy để nâng cao hiệu lực chỉ đạo chuyên môn tại đơn vị.

2. Tổ trưởng chuyên môn và Giáo viên Ngữ văn cấp Trung học cơ sở: Giáo viên có thể khai thác các mẫu giáo án minh họa, kỹ thuật tổ chức hoạt động tiếp nhận - tạo lập văn bản và phương pháp xây dựng ma trận đề kiểm tra đánh giá năng lực 4 bậc.

3. Cán bộ quản lý và chuyên viên Phòng/Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cơ sở thực tiễn và số liệu khảo sát tin cậy phục vụ công tác hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên, tổ chức các hội nghị chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học cấp quận, huyện, thành phố.

4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu đóng vai trò là khung tham chiếu phương pháp luận, bảng hỏi khảo sát và quy trình xử lý số liệu thống kê cho các đề tài nghiên cứu về quản lý chương trình giáo dục phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Dạy học Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực khác biệt căn bản như thế nào so với dạy học truyền thống? Trả lời: Dạy học truyền thống lấy giáo viên làm trung tâm và chú trọng truyền thụ kiến thức ghi nhớ một chiều. Dạy học phát triển năng lực lấy học sinh làm trung tâm, tổ chức các hoạt động nghe, nói, đọc, viết để giúp học sinh tự kiến tạo tri thức và vận dụng giải quyết các tình huống thực tiễn với tỷ lệ thực hành chiếm hơn 50% thời lượng.

Câu hỏi: Hai năng lực chuyên biệt cốt lõi nhất của môn Ngữ văn cấp Trung học cơ sở là gì? Trả lời: Hai năng lực đặc thù của môn học bao gồm năng lực tiếp nhận văn bản (thể hiện qua kỹ năng nghe và đọc hiểu văn bản văn học, văn bản nhật dụng) và năng lực tạo lập văn bản (thể hiện qua kỹ năng nói và viết đúng ngữ pháp, giàu cảm xúc, có tư duy phản biện logic).

Câu hỏi: Quy trình quản lý kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn cần chú trọng những hình thức nào? Trả lời: Nhà trường cần kết hợp chặt chẽ giữa đánh giá thường xuyên (kiểm tra miệng, 15 phút hệ số 1) với đánh giá định kỳ (45 phút, 90 phút hệ số 2) và kiểm tra học kỳ (hệ số 3). Tất cả các đề kiểm tra đều phải được xây dựng dựa trên ma trận chuẩn kiến thức và năng lực 4 bậc.

Câu hỏi: Luận văn đã sử dụng cỡ mẫu và công cụ khảo sát nào để đảm bảo độ tin cậy khoa học? Trả lời: Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát toàn diện 32 cán bộ quản lý, giáo viên bộ môn và 385 học sinh các khối lớp 6 đến 9 tại Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu. Công cụ điều tra gồm phiếu hỏi đóng - mở, biên bản dự giờ và phỏng vấn sâu chuyên gia với độ tin cậy thống kê cao.

Câu hỏi: Biện pháp nào giúp khắc phục triệt để tình trạng học sinh học vẹt và sao chép văn mẫu? Trả lời: Cần thay đổi cấu trúc đề kiểm tra bằng cách sử dụng các ngữ liệu mới ngoài sách giáo khoa, tăng cường các câu hỏi mở đòi hỏi liên hệ thực tiễn đời sống và biểu đạt chính kiến cá nhân, đồng thời áp dụng hướng dẫn chấm linh hoạt tôn trọng tư duy sáng tạo của học sinh.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học tại trường Trung học cơ sở.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực bức tranh thực trạng tại Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu, chỉ rõ khoảng cách giữa nhận thức lý luận và năng lực thực hành sư phạm của đội ngũ giáo viên.
• Đề xuất thành công 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ từ khâu lập kế hoạch, bồi dưỡng đội ngũ, nâng cấp cơ sở vật chất đến đổi mới phương thức kiểm tra đánh giá.
• Khảo nghiệm thực tiễn đã chứng minh tính cần thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp với sự đồng thuận cao từ cán bộ quản lý và giáo viên chuyên môn.
• Mở ra lộ trình triển khai từng bước trong 1 đến 3 năm tiếp theo nhằm chuẩn bị sẵn sàng cho việc thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông mới.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một cẩm nang quản lý chuyên môn hoàn chỉnh, có giá trị chuyển giao cao cho các trường Trung học cơ sở đô thị. Các đơn vị giáo dục hãy chủ động áp dụng quy trình quản lý và ma trận kiểm tra năng lực này vào thực tiễn năm học để tạo bước đột phá vững chắc cho chất lượng giáo dục nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ngoài nước Trên thế giới, hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học rất được quan tâm. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này.

Từ thế kỷ XV – XVIII, nhà giáo dục Tiệp Khắc J.Comesnky đã khái quát kinh nghiệm dạy học của loài người nâng lên đỉnh cao bằng cách đưa ra một hệ thống các nguyên tắc chỉ đạo công tác dạy học, đó là những nguyên tắc như: Dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, dạy học vừa sức, đảm bảo tính trực quan, đảm bảo độ bền vững của tri thức, dạy học phải đảm bảo tính hệ thống, liên tục,. Cho đến nay, nguyên tắc này vẫn còn nguyên giá trị lý luận của nó. Nhiều nhà giáo dục có tư tưởng tiến bộ đã chú ý đến dạy học hướng vào người học, khai thác tiềm năng của mỗi cá nhân HS. Thế kỷ XX, J.Dewey (1916) cho rằng giáo dục và dạy học là sự chỉ dẫn phát triển tiềm năng, năng lực vốn có của HS.

Do vậy, quá trình dạy học là sự chỉ dẫn phát triển tiềm năng, năng lực vốn có của HS. Do vậy, quá trình dạy học phải hướng vào người học, đảm bảo cho họ học bằng sự phân tích kinh nghiệm của mình. Việc học tập là quá trình xử lý kinh nghiệm mà người học tự tiến hành với sự giúp đỡ của nhà giáo dục theo nhu cầu và lợi ích cá nhân. Như vậy, dạy học phải chú ý đến cái riêng của mỗi người, đặc biêt là nhu cầu, hứng thú.

Dạy học dựa trên kinh nghiệm cá nhân và hiệu quả học tập do từng người quyết định. Quốc đảo Singapore là một ví dụ điển hình cho vai trò của giáo dục và dạy học. Với mục tiêu giáo dục là “Phát triển tài năng của từng cá nhân, sao cho mỗi người đều có thể đóng góp vào sự nghiệp kinh tế và vào cuộc đấu tranh liên tục nhằm biến Singapore thành một thị trường quốc tế giàu năng suất và mang tính cạnh tranh” đã tạo nên một Singapore trở thành một nước có cơ sở hạ tầng hiện 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đại, có một số ngành công nghiệp phát triển cao hàng đầu Châu Á và thế giới. Đặc biệt, Singapore là một quốc gia rất thành công trong việc xây dựng một đất nước có trình độ dân trí cao và là một trong những quốc gia có hệ thống giáo dục phát triển hàng đầu Châu Á Rất nhiều vấn đề và góc độ dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học đã được các tác giả nghiên cứu.

Mỗi công trình đều có những điiểm mạnh, điểm yếu và những mục đích riêng. Nhưng điểm chung nhất của các nghiên cứu là cùng tập trung nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng nhu cầu của xã hội. Những nghiên cứu trong nước Kế thừa những thành tựu về dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực người học của một số nước trên thế giới, ở nước ta cũng đã có một số công trình nghiên cứu và những bài viết của các chuyên gia hàng đầu của Việt Nam. Trong đó phải kể đến: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí (2010), Đại cương khoa học quản lý, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nguyễn Văn Cường – Bernd Meier (2011) lý luận dạy học hiện đại. Trần Khánh Đức – Trịnh Văn Minh (2013), Nghiên cứu nhu cầu và xây dựng mô hình đào tạo theo năng lực trong lĩnh vực giáo dục, Đề tài trọng điểm cấp ĐHQGHN, mã số QGĐT 11. Nguyễn Thu Hà (2014), Giảng dạy theo NL và đánh giá theo NL trong giáo dục: một số vấn đề lý luận cơ bản, TC KHĐHQGHN: NCGD, tập 30, số 2 (2014), trang 56 – 64 Đỗ Ngọc Thống (2011), Xây dựng chương trình giáo dục phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực. TC KHGD số 68,5- 2011 Bên cạnh những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học đã nêu trên còn có những nghiên cứu về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bộ Giáo dục và Đào tạo – Chương trình phát triển giáo dục trung học, Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh (lưu hành nội bộ) Đỗ Ngọc Thống, (2014), Đổi mới căn bản, tàn diện chương trình Ngữ văn, Tạp chí Khoa học giáo dục, số 103, (tháng 4/2014), tr.

Trần Thị Hiền Lương, (2015), Thiết kế chuẩn học tập môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực, Tạp chí khoa học giáo dục, 114, (tháng 3/2015), tr.6 Trần Thị Kim Dung, (2014), Đánh giá năng lực học sinh trong dạy học môn Ngữ văn ở trung học cơ sở - nhìn từ mục tiêu dạy học, Tạp chí khoa học giáo dục, số 106, (tháng 7/2014), tr.18 Nguyễn Thị Hồng Vân (2015), Đề xuất cấu trúc và chuẩn đánh giá năng lực đọc hiểu trong chương trình giáo dục phổ thông mới, Tạp chí khoa học giáo dục, số 114, (tháng 3/2015), tr.vn “Học văn Trung học cơ sở”, báo Giáo dục và Thời đại 2014 Các công trình nghiên cứu, bài viết trên đây đã tập trung phân tích thực trạng, tìm nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn Ngữ văn. Trong đó các nghiên cứu cũng đã xác định một trong những nguyên nhân khiến chất lượng giáo dục không được nâng cao chính là do hoạt động dạy học môn Ngữ văn. Các nghiên cứu đã đưa ra những biện pháp khả thi song chưa có nghiên cứu nào đưa ra biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tiếp cận phát triển năng lực người học. Đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, Hải Phòng theo tiếp cận phát triển năng lực người học” lần đầu tiên được nghiên cứu với các số liệu được điều tra, thu thập tại trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng có tính khả thi và cấp thiết trong nhiệm vụ nâng cao chất lượng môn Ngữ văn nói riêng và chất lượng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giáo dục nói chung để đáp ứng yêu cầu về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý giáo dục 1. a) Khái niệm: Nói đến quản lý, có khá nhiều những khái niệm, định nghĩa khác nhau tùy theo cách tiếp cận. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo thì: Quản lý = quản + lý (quản: giữ; lý: chỉnh sửa) Quản lý = Ổn định và phát triển Quản lý = Tập quyền và tán quyền Quản lý = Nắm và buông Quản lý = Học thuật và nghệ thuật (1) Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” (22) Qua các khái niệm trên, có thể hiểu khái niệm quản lý bao gồm các nội hàm chủ yếu: quản lý là hoạt động được tiến hành trong một tổ chức; với các tác động có tính hướng đích của chủ thể quản lý, nhằm phối hợp nỗ lực của các cá nhân để thực hiện mục tiêu của tổ chức.

Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý đến tập thể người bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục. Có thể mô tả mối quan hệ giữa các thành tố cơ bản của hệ thống quản lý qua sơ đồ sau: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Quyết định Chủ thể quản lý Xác lập Công cụ quản lý Mục tiêu quản lý Đối tượng quản lý Thực hiện Sơ đồ 1. Mô hình về quản lý Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức.

Khách thể quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành tự nhiên các quan hệ giữa những con người, giữa các nhóm người khác nhau; là các nhiệm vụ cần giải quyết để tổ chức thực hiện sứ mạng của mình. b) Các chức năng cơ bản của quản lý: Quản lý có bốn chức năng chính như sau: - Chức năng kế hoạch hoá. - Chức năng tổ chức. - Chức năng lãnh đạo (chỉ đạo).

- Chức năng kiểm tra. Các chức năng chính của hoạt động quản lý luôn được thực hiện liên tiếp, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý. Trong chu trình này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn, nó vừa là điều kiện, vừa là phương tiện không thể thiếu được khi thực hiện chức năng quản lý và ra quyết định quản lý. Tác giả Nguyễn Quốc Chí đã nhấn mạnh vai trò của thông tin trong quản lý: "không có thông tin, không có quản lý".

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mối liên hệ các chức năng quản lý được thể hiện qua sơ đồ sau: Kế hoạch Kiếm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo Sơ đồ 1. Quan hệ các chức năng quản lý Như vậy, thuật ngữ quản lý có thể được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, tuỳ thuộc vào góc độ nghiên cứu của các ngành khoa học khác nhau. Có thể nói rằng: quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật. Là hoạt động khoa học, bởi lẽ các hoạt động quản lý có tổ chức, có định hướng dựa trên những quy luật, những nguyên tắc và phương pháp hoạt động cụ thể.

Đồng thời, quản lý cũng là một nghệ thuật vì nó vận dụng sáng tạo trên những điều kiện cụ thể trong sự kết hợp và tác động nhiều mặt của các yếu tố khác nhau trong xã hội. Quản lý nhà trường Quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường phổ thông chính là xây dựng mối quan hệ quản lý giữa các hình thức công tác tập thể, cách đối xử giữa học sinh và giáo viên.