MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề án Đầu tư công đang là một vấn đề được Nhà nước và nhân dân đặc biệt quan tâm, nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới, việc tái cơ cấu đầu tư công sẽ góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế với tinh thần: đổi mới, sáng tạo, tăng trưởng kinh tế nhanh hơn, bền vững hơn. Thực tế đã chứng minh, những quốc gia càng phát triển thì càng quan tâm đến đầu tư công. Nhờ có vốn đầu tư công mà cơ sở hạ tầng sản xuất và xã hội ngày càng phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên vấn đề đặt ra là phải sử dụng hiệu quả nhất nguồn vốn đầu tư công trong điều kiện các nguồn lực còn hạn chế ở các địa phương. Trong những năm qua tỉnh Hải Dương có nhiều khởi sắc và đạt được nhiều thành công, luôn là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước về phát triển kinh tế. Do vậy nhu cầu đầu tư về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và đầu tư phát triển đô thị là rất lớn; do đó công tác quản lý đầu tư công có vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Tỉnh đã tập trung vốn ngân sách để đầu tư các công trình điện, đường, trường, trạm… Đồng thời tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình trên địa bàn bằng những chương trình, kế hoạch, phân công, phân cấp trách nhiệm của các Sở, ngành, địa phương trong công tác quản lý đầu tư công, từ đó công tác quản lý vốn đầu tư công của tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, cụ thể là các dự án được đưa vào khai thác sử dụng đã phát huy hiệu quả góp phần thay đổi diện mạo đô thị và phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn.
Sở Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan đầu mối của tỉnh trong việc quản lý các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh. Để đưa ra những quyết định ngày càng đúng đắn và phát huy mạnh mẽ hơn nữa hiệu quả của nguồn vốn đầu tư, do đó việc nâng cao chất lượng tiến tới hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư ngày càng trở nên cấp thiết và vô cùng quan trọng. Trong giai đoạn 2021 – 2023, công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn tỉnh Hải Dương còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế, bất cập ở nhiều khâu trong quá trình quản lý dự án đầu tư, như: công tác chuẩn bị đầu tư; quy trình đầu tư; việc phân giao, ủy quyền các chủ đầu tư; công tác đấu thầu; chỉ định thầu; tiến độ và chất 2 lượng của một số công trình; công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng; công tác giải ngân, thanh quyết toán và công tác thanh tra, kiểm tra…Do vậy việc hoàn thiện công tác quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương là một yêu cầu quan trọng và cấp bách để nâng cao hiệu quả, chất lượng đầu tư và quản lý chặt chẽ vốn ngân sách Nhà nước (NSNN). Xuất phát từ thực trạng nêu trên tác giả chọn nghiên cứu nội dung: “Quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương” làm đề án Đề án thạc sĩ của mình.
Mục tiêu và nhiệm vụ của đề án 2. Mục tiêu đề án Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường chất lượng quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương. Nhiệm vụ của đề án - Khái quát căn cứ thực hiện và cơ sở lý luận quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư. - Phân tích thực trạng và kết quả quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2021 – 2023.
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương. - Đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương đến năm 2030. Đối tượng và phạm vi thực hiện đề án 3. Đối tượng của đề án - Thực trạng và giải pháp tăng cường quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương.
Phạm vi thực hiện đề án Phạm vi về không gian: đề án được thực hiện tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương. 3 Phạm vi về thời gian: Thông tin thứ cấp được thu thập từ năm 2021 đến năm 2023; và thông tin sơ cấp được điều tra, khảo sát vào tháng 5 năm 2024. Phạm vi về nội dung: Đề án tập trung nghiên cứu theo nội dung quản lý ĐTC dưới thẩm quyền của Sở kế hoạch và đầu tư bao gồm: (1) Lập kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm; (2) Phân bổ vốn đầu tư công, (3) Thẩm định dự án đầu tư công; (4) đấu thầu dự án đầu tư công; (5) Nghiệm thu dự án đầu tư công; (6) Giám sát và đánh giá đầu tư công tại địa phương. Phương pháp thực hiện đề án 4.
Phương pháp thu thập thông tin 4. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp - Thông tin được thu thập từ các tài liệu đã công bố như: Báo cáo nội bộ các cơ quan, địa phương trên địa bàn qua các năm; Tài liệu, thông tin, kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước; báo, tạp chí quản lý ngân quỹ quốc gia… - Các tài liệu thống kê đã công bố về vốn đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương giai đoạn 2021 - 2023 4. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp - Phương pháp phỏng vấn sâu: đề án thực hiện phỏng vấn sâu một số nhân lực cấp lãnh đạo/ quản lý và chuyên viên thực hiện quản lý ĐTC tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương nhằm tìm ra các nguyên nhân cho sự hạn chế và kết quả đạt được trong Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương cũng như các nhân tố ảnh hưởng và định hướng ĐTC tỉnh Hải Dương đến năm 2025. - Danh sách đối tượng và câu hỏi phỏng vấn: theo Phụ lục 1.
Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu Từ các số liệu thu thập được tiến hành phân tích, tổng hợp chọn lọc các yếu tố cần thiết để tính toán các chỉ tiêu nghiên cứu với sự trợ giúp của phần mềm Microsoft Office, Excel nhằm đưa ra các chỉ tiêu cần thiết như số tuyệt đối, số tương đối, số trung bình, mức độ biến động (tăng - giảm),. Phương pháp phân tích số liệu - Phương pháp thống kê mô tả Là phương pháp nghiên cứu các hiện tượng kinh tế xã hội vào việc mô tả sự biến động cũng như xu hướng phát triển của hiện tượng kinh tế xã hội thông qua số 4 liệu thu thập được. Phương pháp này được dùng để tính, đánh giá các kết quả nghiên cứu từ các phiếu điều tra của các cán bộ về quản lý đầu tư công. - Phương pháp so sánh Là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong công tác nghiên cứu.
So sánh theo thời gian, theo cơ cấu kinh tế, theo vùng sinh thái… để xác định xu hướng mức biến động của các chỉ tiêu nghiên cứu. Thông qua phương pháp này để phân tích tài liệu được khoa học, khách quan. Phương pháp so sánh được sử dụng trong các nghiên cứu kinh tế - xã hội, trong đề án tác giả sử dụng phương pháp này nhằm xác định mức biến động của các nguồn vốn đầu công tư qua các năm 2021, 2022, 2023. Từ đó phát hiện xu hướng biến động, qua đó đánh giá công tác quản lý đầu tư công giai đoạn 2021- 2023.
So sánh trên cả hai phương diện, số tương đối và số tuyệt đối. - Phương pháp phân tích thống kê Đề án sử dụng cả 2 phương pháp là thống kê mô tả, thống kê so sánh. Các công cụ chủ yếu trong phương pháp này là vận dụng các phương pháp phân tích thống kê như số tương đối, số tuyệt đối, số bình quân, lượng tăng (giảm), tốc độ tăng (giảm), dãy số theo thời gian để phân tích các chỉ tiêu nhằm đáp ứng được mục đích nghiên cứu. Kết cấu của đề án Bố cục của đề án: ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, Đề án gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp tỉnh Chương 2: Thực trạng công tác quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương giai đoạn 2021 – 2023 Chương 3: Một số giải pháp tăng cường quản lý đầu tư công tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương 5 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG TẠI SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ CẤP TỈNH 1.
Quản lý đầu tư công 1. Khái niệm quản lý đầu tư công Hoạt động ĐTC bao gồm lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, quyết định chương trình, dự án ĐTC; lập, thẩm định, phê duyệt, giao, triển khai thực hiện kế hoạch, dự án ĐTC; quản lý, sử dụng vốn ĐTC; nghiệm thu, bàn giao chương trình, quyết toán dự án ĐTC; theo dõi và đánh giá, kiểm tra, thanh tra kế hoạch, chương trình, dự án ĐTC (Quốc hội, 2019). Theo Nguyễn Thị Ngọc Huyền, Đoàn Thị Thu Hà và Đỗ Thị Hải Hà (2012): “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các nguồn lực và các hoạt động cơ bản của tổ chức nhằm làm cho tổ chức đạt được mục tiêu của mình với hiệu quả cao trong điều kiện môi trường luôn biến động”. Như vậy, quản lý ĐTC là quá trình quản lý từ khâu phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt chương trình, dự án, lập kế hoạch đầu tư, xác định danh mục chương trình, dự án đầu tư, triển khai thực hiện, theo dõi, kiểm tra đánh giá, thanh tra các chương trình, dự án ĐTC và kế hoạch ĐTC nhằm mục tiêu ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí NSNN.