Luận văn quản lý bồi dưỡng phát triển chương trình giáo dục mầm non tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên

Nghiên cứu công tác quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho giáo viên mầm non tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Bùi Thị Minh Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Ngân
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho giáo viên các trường mầm non huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan phát triển chương trình giáo dục mầm non huyện Đại Từ

Chương trình giáo dục mầm non giữ vai trò nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân. Tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, công tác phát triển chương trình nhà trường đòi hỏi sự đổi mới toàn diện. Giáo viên mầm non cần chủ động điều chỉnh nội dung dạy học cho phù hợp điều kiện tự nhiên và văn hóa địa phương. Hoạt động bồi dưỡng năng lực giúp giáo viên nâng cao tư duy sư phạm và kỹ năng thiết kế bài giảng. Ban giám hiệu các cơ sở mầm non cần xác định rõ mục tiêu, lộ trình bồi dưỡng cụ thể cho từng giai đoạn. Cán bộ quản lý phải định hướng giáo viên lấy trẻ làm trung tâm trong mọi hoạt động trải nghiệm. Việc cập nhật kiến thức giáo dục hiện đại tạo động lực nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ. Địa bàn huyện Đại Từ có nhiều nét đặc thù về dân cư và kinh tế xã hội. Do đó, chương trình giáo dục nhà trường phải mang tính linh hoạt, mở rộng không gian khám phá cho trẻ nhỏ. Sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường và cộng đồng là yếu tố then chốt bảo đảm hiệu quả chương trình giáo dục mầm non.

1.1. Khái niệm phát triển chương trình giáo dục mầm non

Phát triển chương trình giáo dục mầm non là quá trình cấu trúc lại mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục. Quá trình này bảo đảm sự tương thích giữa văn bản khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo với thực tiễn cơ sở giáo dục. Giáo viên trực tiếp điều chỉnh kế hoạch học tập dựa trên nhu cầu và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Hoạt động này tạo điều kiện tối ưu để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ và thẩm mỹ. Sự tham gia chủ động của giáo viên giúp chương trình nhà trường luôn sinh động, bám sát đời sống thực tế địa phương. Đổi mới chương trình mầm non là nhiệm vụ cốt lõi nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

1.2. Vai trò bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình

Bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình giúp giáo viên mầm non làm chủ phương pháp sư phạm hiện đại. Đội ngũ giáo viên nâng cao kỹ năng phân tích đặc điểm địa bàn, văn hóa và môi trường xung quanh trường học. Hoạt động này khắc phục tình trạng sao chép kế hoạch bài giảng một cách thụ động. Cán bộ quản lý và giáo viên có cơ hội trao đổi kinh nghiệm chuyên môn qua các đợt tập huấn chuyên sâu. Năng lực xây dựng chương trình giúp giáo viên tự tin thiết kế hoạt động trải nghiệm bổ ích cho trẻ. Đây là giải pháp quan trọng xây dựng môi trường học đường thân thiện, sáng tạo và an toàn.

II. Thực trạng bồi dưỡng giáo viên mầm non tại huyện Đại Từ

Công tác bồi dưỡng giáo viên tại các trường mầm non huyện Đại Từ đạt nhiều kết quả tích cực trong thời gian qua. Đội ngũ cán bộ quản lý đã chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng định kỳ. Giáo viên có ý thức tự học và tích cực tham gia các buổi sinh hoạt chuyên đề. Tuy nhiên, chất lượng thực hiện phát triển chương trình giáo dục nhà trường vẫn còn nhiều hạn chế nhất định. Một bộ phận giáo viên còn lúng túng khi tích hợp nội dung văn hóa địa phương vào bài dạy. Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm chưa thật sự phong phú và linh hoạt. Cơ sở vật chất tại một số điểm trường vùng sâu còn thiếu thốn trang thiết bị đồng bộ. Nguồn tài liệu tham khảo phục vụ xây dựng chương trình còn hạn hẹp. Hoạt động kiểm tra, đánh giá sau bồi dưỡng đôi lúc mang tính hình thức, chưa theo sát tiến độ giảng dạy. Sự chênh lệch về trình độ công nghệ thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác học liệu số. Những bất cập này đòi hỏi cấp quản lý phải sớm có giải pháp tháo gỡ cụ thể.

2.1. Ưu điểm trong quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non

Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đại Từ luôn quan tâm chỉ đạo sát sao công tác bồi dưỡng chuyên môn. Các trường mầm non duy trì nền nếp sinh hoạt tổ khối định kỳ hai tuần một lần. Cán bộ quản lý nhiệt tình hỗ trợ giáo viên trẻ tiếp cận phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm. Đội ngũ giáo viên đa phần có trình độ đào tạo đạt chuẩn và nhiệt huyết với nghề. Nhiều hội thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện thúc đẩy phong trào thi đua dạy tốt học tốt. Mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường trong chăm sóc trẻ ngày càng gắn kết chặt chẽ.

2.2. Khó khăn khi phát triển chương trình giáo dục nhà trường

Nhiều trường mầm non tại huyện Đại Từ còn gặp rào cản về cơ sở vật chất và đồ dùng học tập. Giáo viên mất nhiều thời gian cho công tác chăm sóc trẻ nên thời gian nghiên cứu tài liệu còn hạn chế. Năng lực đánh giá nhu cầu học tập của trẻ ở một số giáo viên chưa thực sự sâu sắc. Việc lựa chọn nội dung giáo dục văn hóa bản địa chưa gắn liền với thực tiễn đời sống sinh hoạt. Kinh phí dành cho các khóa tập huấn chuyên sâu về thiết kế chương trình còn eo hẹp. Công tác giám sát hỗ trợ sau đào tạo chưa được triển khai thường xuyên.

III. Giải pháp quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên mầm non

Nâng cao năng lực phát triển chương trình cho giáo viên mầm non huyện Đại Từ đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, ban giám hiệu cần đổi mới quy trình lập kế hoạch bồi dưỡng dựa trên khảo sát nhu cầu thực tế. Nội dung bồi dưỡng phải tập trung vào kỹ năng thiết kế hoạt động học tập lấy trẻ làm trung tâm. Các trường cần đa dạng hóa hình thức tập huấn qua hội thảo, sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp giáo viên dễ dàng tiếp cận nguồn học liệu điện tử chất lượng cao. Cán bộ quản lý cần tăng cường kiểm tra, đánh giá và tư vấn chuyên môn trực tiếp tại nhóm lớp. Chế độ khen thưởng kịp thời sẽ tạo động lực cho giáo viên sáng tạo bài giảng. Nhà trường cần đẩy mạnh huy động các nguồn lực xã hội hóa để nâng cấp trang thiết bị dạy học. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục mầm non toàn diện.

3.1. Đổi mới nội dung và hình thức bồi dưỡng chuyên môn

Nội dung bồi dưỡng cần bám sát yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non hiện nay. Cán bộ quản lý hướng dẫn giáo viên cách lựa chọn đề tài gần gũi với thiên nhiên huyện Đại Từ. Hình thức bồi dưỡng cần chuyển đổi mạnh mẽ từ thuyết trình sang thực hành trải nghiệm trực tiếp. Giáo viên cùng nhau phân tích các video tiết dạy mẫu để rút kinh nghiệm sư phạm thực tiễn. Mô hình học tập trực tuyến kết hợp trực tiếp tạo sự linh hoạt về thời gian tự bồi dưỡng. Việc tạo dựng không gian chia sẻ học liệu giúp giáo viên hỗ trợ lẫn nhau nâng cao tay nghề.

3.2. Tăng cường kiểm tra và đánh giá kết quả bồi dưỡng

Đánh giá kết quả bồi dưỡng cần dựa trên sự tiến bộ của trẻ và chất lượng từng tiết dạy. Cán bộ quản lý xây dựng bộ tiêu chí đánh giá rõ ràng, minh bạch cho từng hoạt động giáo dục. Việc dự giờ, thăm lớp phải mang tính chất tư vấn, hỗ trợ chuyên môn thay vì áp đặt xử phạt. Nhà trường khuyến khích giáo viên tự đánh giá và phản hồi sau mỗi chu kỳ thực hiện chương trình. Hoạt động theo dõi liên tục giúp ban giám hiệu kịp thời điều chỉnh kế hoạch bồi dưỡng phù hợp. Đánh giá đúng năng lực là động lực giúp giáo viên tự tin đổi mới.

IV. Kết luận về quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non Đại Từ

Quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường là chìa khóa then chốt nâng cao chất lượng giáo dục mầm non. Tại huyện Đại Từ, công tác này cần được triển khai bài bản, liên tục và phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội địa phương. Đội ngũ giáo viên đóng vai trò hạt nhân trong việc hiện thực hóa các mục tiêu chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Khi giáo viên làm chủ chương trình, các hoạt động giáo dục sẽ trở nên sinh động và hiệu quả hơn. Ban giám hiệu các nhà trường cần tiếp tục duy trì cơ chế hỗ trợ và động viên giáo viên đổi mới sáng tạo. Việc đầu tư nguồn lực cho công tác bồi dưỡng mang lại giá trị bền vững cho thế hệ tương lai. Kết quả nghiên cứu và thực nghiệm cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các cấp quản lý giáo dục. Các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có thể vận dụng linh hoạt những bài học kinh nghiệm này.

4.1. Bài học kinh nghiệm cho cán bộ quản lý giáo dục

Cán bộ quản lý cần nắm vững năng lực của từng giáo viên để xây dựng lộ trình bồi dưỡng thích hợp. Việc phân công công tác phải dựa trên sở trường và kinh nghiệm chuyên môn của từng người. Người đứng đầu nhà trường cần đóng vai trò là chuyên gia cố vấn, đồng hành cùng giáo viên trong mọi hoạt động. Sự linh hoạt trong điều hành giúp giải quyết nhanh chóng các vướng mắc phát sinh từ thực tế. Tinh thần dân chủ và cởi mở tạo động lực cho giáo viên mạnh dạn áp dụng ý tưởng giáo dục mới. Đây là bài học quản trị then chốt cho các cơ sở giáo dục.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình bồi dưỡng tại địa phương

Mô hình bồi dưỡng phát triển chương trình có tính khả thi cao và dễ dàng chuyển giao cho các cơ sở khác. Các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có thể tham khảo phương pháp tổ chức và bộ tiêu chí đánh giá. Việc chia sẻ kinh nghiệm qua các cụm chuyên môn liên trường giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả đào tạo. Công tác xã hội hóa giáo dục cần được đẩy mạnh để bảo đảm nguồn lực triển khai đồng bộ. Sự chung tay của toàn ngành giáo dục sẽ tạo bước đột phá trong chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, giáo dục mầm non giữ vai trò nền tảng đặt những viên gạch đầu tiên cho sự phát triển toàn diện của trẻ em. Việc chuyển đổi từ phương thức truyền thụ thụ động sang phát triển năng lực đòi hỏi giáo viên mầm non phải có khả năng tự chủ thiết kế, điều chỉnh chương trình phù hợp với thực tiễn. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục năm 2024 tập trung giải quyết vấn đề nâng cao năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho đội ngũ giáo viên mầm non tại địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Huyện Đại Từ là huyện miền núi với 29 xã, thị trấn, quy mô giáo dục mầm non gồm 34 trường (33 trường công lập và 01 trường tư thục) với 434 nhóm, lớp chăm sóc 12.280 trẻ em. Mặc dù địa phương đã đầu tư 138.324 triệu đồng để xây mới 107 phòng học và mua sắm trang thiết bị đạt chuẩn, công tác bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên vẫn còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Tình trạng bồi dưỡng mang tính hình thức, thiếu tính ứng dụng thực tế và chưa tạo được thói quen chủ động phát triển chương trình linh hoạt đang là rào cản lớn.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2023, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp hơn 200 giáo viên và 30 cán bộ quản lý nâng cao hiệu quả triển khai chương trình giáo dục mầm non theo Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT, nâng tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ ra lớp vượt mức 33,7% và chuẩn bị tâm thế vững chắc cho trẻ mẫu giáo bước vào trường tiểu học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển chương trình giáo dục hiện đại của Hilda Taba với quy trình 7 bước kinh điển và mô hình 5 bước khép kín của Tim Wentling gồm: phân tích nhu cầu, xác định mục tiêu, thiết kế cấu trúc, thực thi chương trình và đánh giá cải tiến. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp lý thuyết quản lý giáo dục theo tiếp cận chức năng của Peter F. Oliva và các nhà khoa học quản lý Việt Nam, xác định 4 chức năng quản lý cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra, đánh giá.

Ba khái niệm công cụ nền tảng được chuẩn hóa gồm:

1. Chương trình giáo dục nhà trường: Bản kế hoạch tổng thể tích hợp các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục nhằm hiện thực hóa mục tiêu chuẩn quốc gia phù hợp với bối cảnh địa phương.
2. Phát triển chương trình giáo dục nhà trường: Quá trình cụ thể hóa, bổ sung, điều chỉnh nội dung giáo dục theo 5 lĩnh vực phát triển gồm thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội và thẩm mỹ.
3. Năng lực phát triển chương trình của giáo viên mầm non: Khả năng huy động tổng hợp 7 nhóm kỹ năng chuyên môn từ xác định mục tiêu, thiết kế chủ đề, vận dụng phương pháp dạy học mở, ứng dụng công nghệ thông tin đến kiểm tra, đánh giá sự tiến bộ của trẻ hàng ngày và theo từng giai đoạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2023 với cỡ mẫu khảo sát gồm 230 khách thể, bao gồm 30 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn) và 200 giáo viên mầm non trực tiếp giảng dạy tại 34 trường trên toàn huyện Đại Từ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ đặc điểm của các trường thuộc vùng thuận lợi lẫn các xã miền núi đặc biệt khó khăn.

Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính thông qua bảng hỏi điều tra với hệ thống câu hỏi đóng mở theo thang đo Likert 5 mức độ. Việc sử dụng toán thống kê, tính điểm trung bình cộng, độ lệch chuẩn và tỷ lệ phần trăm giúp đo lường chính xác các chỉ số thực trạng. Bên cạnh đó, phương pháp phỏng vấn sâu, quan sát hoạt động dự giờ và phân tích hồ sơ quản lý sư phạm được thực hiện nhằm kiểm chứng chéo thông tin, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao cho toàn bộ kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn trên 230 cán bộ quản lý và giáo viên mầm non huyện Đại Từ đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, mức độ nhận thức về tầm quan trọng của việc phát triển chương trình giáo dục nhà trường đạt mức điểm trung bình 3,85/5,0. Khoảng 78,5% người được hỏi nhận thức rõ vai trò của chương trình giáo dục mở, nhưng mức độ tự tin khi tự thiết kế chủ đề học tập linh hoạt của giáo viên chỉ đạt 62,3%.

Thứ hai, phương pháp và hình thức bồi dưỡng còn mang tính truyền thống, thiếu đột phá. Hình thức tập huấn tập trung một chiều chiếm tỷ lệ áp dụng cao nhất lên đến 82,6%, trong khi các hình thức bồi dưỡng hiện đại có tính tương tác cao như sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học và tự học, tự nghiên cứu qua môi trường số chỉ đạt mức độ thực hiện thường xuyên khoảng 54,2%.

Thứ ba, hiệu quả quản lý bồi dưỡng có sự chênh lệch rõ rệt giữa 4 chức năng. Khâu lập kế hoạch và phân công tổ chức đạt điểm đánh giá khả quan (khoảng 3,78/5,0), tuy nhiên khâu kiểm tra, đánh giá kết quả sau bồi dưỡng và hỗ trợ tư vấn sư phạm định kỳ chỉ đạt điểm trung bình 3,42/5,0, thấp hơn 12,6% so với khâu lập kế hoạch.

Thứ tư, nguồn lực cơ sở vật chất và hạ tầng số hóa đang có bước chuyển dịch tích cực. Với gói ngân sách 138.324 triệu đồng đầu tư phòng học mới và 14.000 triệu đồng mua sắm 304 bộ máy vi tính, 215 thiết bị trình chiếu, các trường mầm non đã có điều kiện thuận lợi để đưa công nghệ thông tin vào khâu thiết kế kế hoạch giáo dục ngày và tuần.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ việc một bộ phận cán bộ quản lý chưa chủ động đổi mới quy trình đánh giá sau bồi dưỡng, chủ yếu dừng lại ở việc điểm danh số lượng người tham gia thay vì kiểm định sản phẩm kế hoạch bài dạy thực tế. Bên cạnh đó, áp lực về thời gian chăm sóc trẻ từ 8 đến 10 tiếng mỗi ngày khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc tự học và nghiên cứu tài liệu chuyên sâu.

So sánh với các công trình nghiên cứu cùng lĩnh vực tại thành phố Hà Nội của tác giả Vũ Thị Minh Hà và nghiên cứu quản lý chương trình theo hướng tiếp cận năng lực của tác giả Nguyễn Thị Kim Chi, kết quả khảo sát tại huyện Đại Từ có sự tương đồng rõ rệt về khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và kỹ năng thực hành sư phạm.

Để biểu diễn trực quan các kết quả khảo sát, dữ liệu thực trạng có thể được cấu trúc thành bảng so sánh điểm trung bình giữa mức độ nhận thức và mức độ thực hiện của 7 năng lực thành phần, kết hợp biểu đồ cột thể hiện mức độ chênh lệch giữa các hình thức bồi dưỡng truyền thống và hiện đại. Cách trình bày này giúp các nhà quản lý nhận diện rõ nét những lỗ hổng kỹ năng cần tập trung khắc phục trong từng năm học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực tiễn, luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao năng lực phát triển chương trình cho giáo viên mầm non:

1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức: Ban Giám hiệu các trường mầm non triển khai các đợt sinh hoạt chuyên đề đầu năm học, quán triệt sâu sắc các văn bản quy phạm pháp luật như Thông tư 51/2020/TT-BGDĐT và Thông tư 12/2019/TT-BGDĐT. Mục tiêu đạt 100% cán bộ quản lý và giáo viên nắm vững cấu trúc chương trình giáo dục mầm non mới, hoàn thành trong tháng 8 hàng năm.

2. Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch bồi dưỡng: Hiệu trưởng phối hợp với tổ chuyên môn tiến hành khảo sát phân loại nhu cầu thực tế của 100% giáo viên trước khi xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năm học. Kế hoạch phải xác định rõ mục tiêu đầu ra cho từng khối nhà trẻ, mẫu giáo 3 tuổi, 4 tuổi và 5 tuổi, ban hành định kỳ vào tuần đầu tháng 9.

3. Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng: Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn đẩy mạnh hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học, tăng tỷ lệ thực hành thiết kế giáo án trải nghiệm lên trên 85%. Tận dụng hạ tầng 304 bộ máy tính và thiết bị công nghệ hiện có để tổ chức các buổi hội thảo trực tuyến, chia sẻ kho học liệu số dùng chung giữa 34 trường trong toàn huyện.

4. Xây dựng cơ chế khuyến khích tự học và thi đua khen thưởng: Ban Giám hiệu cùng tổ chức Công đoàn thiết lập quỹ khen thưởng dành cho các sáng kiến kinh nghiệm xuất sắc trong phát triển chương trình; cam kết ít nhất 95% giáo viên xây dựng và thực hiện thành công kế hoạch tự bồi dưỡng cá nhân theo từng học kỳ.

5. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và tư vấn sau bồi dưỡng: Hội đồng chuyên môn nhà trường thực hiện quy trình kiểm tra theo chu kỳ 30 ngày sau mỗi đợt tập huấn. Đánh giá chất lượng bồi dưỡng thông qua sản phẩm thực tế của trẻ và chất lượng hồ sơ giáo án, đảm bảo 100% giáo viên chưa đạt yêu cầu được hỗ trợ tư vấn sư phạm kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu khoa học và thực tiễn giá trị dành cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý tại các cơ sở giáo dục mầm non (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn): Nắm bắt quy trình khoa học 4 bước quản lý bồi dưỡng để lập kế hoạch đào tạo nội bộ sát với năng lực thực tế của đội ngũ giáo viên tại đơn vị mình.

2. Giáo viên mầm non trực tiếp giảng dạy: Sử dụng khung 7 năng lực cốt lõi làm công cụ tự đánh giá, từ đó chủ động xây dựng lộ trình tự học, nâng cao kỹ năng thiết kế chương trình chăm sóc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, đặc biệt phù hợp với bối cảnh lớp học đa dạng vùng miền núi.

3. Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các căn cứ thực tiễn và số liệu khảo sát từ 34 trường tại huyện Đại Từ để hoạch định chính sách bồi dưỡng thường xuyên, phân bổ ngân sách trang thiết bị dạy học và xây dựng tiêu chí thanh tra sư phạm cấp huyện.

4. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục và Giáo dục mầm non: Kế thừa khung lý thuyết hoàn chỉnh, bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa trên 230 khách thể và phương pháp xử lý số liệu khoa học để phục vụ các công trình nghiên cứu phát triển chương trình tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường của giáo viên mầm non bao gồm những cấu phần chính nào?
Năng lực này bao gồm 7 thành phần cốt lõi: xác định mục tiêu giáo dục theo độ tuổi, hiểu biết quy trình phát triển chương trình, đánh giá chương trình hiện hành, lập kế hoạch chi tiết, thiết kế nội dung theo 5 lĩnh vực phát triển, ứng dụng công nghệ thông tin và theo dõi đánh giá sự tiến bộ của trẻ để điều chỉnh phương pháp dạy học.

Câu hỏi 2: Khâu nào trong quy trình quản lý bồi dưỡng giáo viên tại huyện Đại Từ hiện bộc lộ nhiều hạn chế nhất?
Khâu kiểm tra, đánh giá kết quả sau bồi dưỡng là mắt xích yếu nhất với điểm số khảo sát chỉ đạt 3,42/5,0. Nguyên nhân chủ yếu do việc đánh giá còn mang tính hình thức, thiếu tiêu chí định lượng chuẩn xác và chưa có hoạt động tư vấn, uốn nắn thường xuyên sau các đợt tập huấn tập trung.

Câu hỏi 3: Vì sao cần chuyển đổi từ tập huấn truyền thống sang sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học?
Tập huấn truyền thống thường mang tính truyền thụ lý thuyết một chiều khiến tỷ lệ vận dụng thực tế chỉ đạt khoảng 54,2%. Ngược lại, sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học giúp giáo viên cùng nhau thiết kế, quan sát hành vi của trẻ và rút kinh nghiệm trực tiếp trên lớp học thực tế, nâng cao rõ rệt năng lực sư phạm.

Câu hỏi 4: Việc lập kế hoạch bồi dưỡng cần căn cứ vào các điều kiện thực tiễn nào của địa phương?
Kế hoạch bồi dưỡng phải dựa trên 4 yếu tố then chốt: đặc điểm văn hóa - kinh tế địa phương huyện Đại Từ, nhu cầu năng lực thực tế của 200 giáo viên, điều kiện cơ sở vật chất của 34 trường học và các chỉ đạo chuyên môn theo Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Câu hỏi 5: Tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp trong luận văn được kiểm chứng như thế nào?
Hệ thống 5 giải pháp đã được khảo nghiệm khoa học thông qua việc xin ý kiến đánh giá của 30 cán bộ quản lý và 200 giáo viên. Kết quả xử lý số liệu thống kê cho thấy cả 5 biện pháp đều đạt điểm số ở mức rất cần thiết và có tính khả thi cao khi ứng dụng vào thực tế các trường mầm non.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa toàn diện hệ thống cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp hiện hành.
• Phân tích bức tranh thực trạng chân thực tại 34 trường mầm non huyện Đại Từ với quy mô khảo sát 230 khách thể, chỉ rõ những điểm mạnh về hạ tầng và các hạn chế trong khâu kiểm tra, đánh giá bồi dưỡng.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý khoa học, mang tính thực tiễn cao, tập trung giải quyết triệt để khâu phân loại nhu cầu giáo viên, đổi mới sinh hoạt chuyên môn và số hóa tài liệu giảng dạy.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2024 - 2026, hướng tới mục tiêu 100% giáo viên mầm non làm chủ kỹ năng thiết kế chương trình mở phù hợp với đặc thù trẻ em vùng miền núi.
• Cán bộ quản lý và các cơ sở giáo dục mầm non hãy chủ động áp dụng ngay bộ giải pháp của luận văn vào kế hoạch năm học mới để nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục toàn diện cho thế hệ mầm non tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƯỜNG CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực cho GV; Bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho giáo viên trường Mầm non Trong tài liệu: “Developing the curriculum” của Peter F. Oliva được Nguyễn Kim Dung dịch sang Tiếng Việt [28].

Tác giả đã nêu được những cách thức mà những nhà làm chương trình cần phải đưa vào chương trình nhà trường mà họ đang thực hiện. Bên cạnh đó tài liệu còn nêu chi tiết về các vấn đề liên quan đến giảng dạy. Hiện nay, ngành giáo dục đã chuyển dần từ việc “Người thầy làm trung tâm sang lấy người học làm trung tâm”. Chính vì vậy, các công trình nghiên cứu hiện nay đã tiếp cận theo hướng này và xác định được các quan điểm xây dựng chương trình, thiết kế nội dung, hình thức và phương pháp bồi dưỡng giáo viên.

Việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên ngày càng quan trọng, giáo viên cần nâng cao năng lực và chuyên môn của bản thân để đáp ứng được sự thay đổi của nền giáo dục hiện nay. Những bài học cần tạo ra những tình huống sinh động nhằm thu hút, tạo hứng thú cho người học. Tác giả Nguyễn Đức Chính trong tài liệu: “Phát triển chương trình giáo dục đã nêu bật các khái niệm và vai trò của chương trình giáo dục, chương trình nhà trường, phát triển chương trình giáo dục, chương trình một môn học đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh hiện tại của quốc tế và trong nước”. Tài liệu giúp cho người đọc hình dung được các bước và quy trình về phát triển chương trình từ phân tích nhu cầu đến bước cuối cùng là đánh giá 7 cải tiến các chương trình và vận dụng các bước mà xây dựng những tiêu chí đánh giá cải tiến một chương trình [12].

Trần Thị Thanh, Nguyễn Thị Dung, Phan Thị Lạc (1997), trong nghiên cứu “Phát triển chương trình đào tạo - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” đã đưa ra cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển chương trình giáo dục góp phần nâng cao chất lượng đào tạo GV giai đoạn mới. “Trên cơ sở đó, bổ sung các nguyên tắc phát triển chương trình đào tạo GV theo định hướng mới đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thông giai đoạn sau 2015. Cơ sở lý luận về phát triển chương trình giáo dục như: Quan điểm phát triển giáo dục; Năng lực GV và những vấn đề liên quan; Lý luận về phát triển chương trình; Các mô hình đào tạo GV và chương trình đào tạo GV; Đánh giá và thẩm định chương trình; Đặc điểm chương trình giáo dục đại học; Quan hệ giữa khoa học giáo dục với các lĩnh vực khác; Nội dung và chương trình giáo dục” [24]. Tài liệu bổi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non Hạng II - Chuyên đề 5: “Phát triển chương trình giáo dục mầm non của khối lớp” (Bộ GD&ĐT, 2018) đã triển khai những modul bồi dưỡng nhằm phổ biến những nội dung, cách thức làm việc của giáo viên và quản lý trong trường mầm non.

Ở chuyên đề 5: “Phát triển chương trình giáo dục mầm non của khối lớp giúp cho GV xác định được rõ mục tiêu giáo dục, mục đích yêu cầu của các loại kế hoạch như kế hoạch ngày, tháng, năm học. Để từ đó phát triển được chương trình phù hợp với đặc điểm của trẻ lớp mình, địa phương mình, phù hợp với trẻ từng độ tuổi và từng khối lớp”… [1]. Bài viết “Phương hướng và giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên mầm non của tác giả Đinh Hồng Thái (2003) [8] làm cho đọc giả hiểu rõ hơn thực trạng của giáo viên mầm non ở Việt Nam có sự chênh lệch về trình độ bằng cấp và các loại hình đào tạo”. Tài liệu: “Phát triển chương trình giáo dục mầm non”, NXB Đại học Thái Nguyên, 2017 của TS.

Trần Thị Minh Huế, đã trình bày rõ những quan 8 điểm liên quan đến chương trình giáo dục mầm non và phát triển chương trình giáo dục mầm non. Trong đó tác giả đã khái quát được quy trình tổ chức hoạt động phát triển chương trình giáo dục mầm non và việc đánh giá thực hiện chương trình giáo dục nhà trường [23]. Những nghiên cứu về quản lí bồi dưỡng năng lực cho giáo viên và quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển chương giáo dục trình nhà trường cho giáo viên trường Mầm non Ở nước ngoài có các tác giả nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng và quản lí bồi dưỡng NLDH cho GV như: Linda Darling-Hammond, Maria E. Hyler; Gerli Silm và Marios Papaevripidou; Michael Fullan, Andy Hargreaves ; N.Xukhômlinxki… Ở trong nước có các tác giả nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng và quản lí bồi dưỡng NLDH cho GV như: Nguyễn Thị Mĩ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Đặng Thành Hưng, Trần Bá Hoành, Vũ Trọng Rỹ; Nguyễn Thị Tuyết; Nguyễn Hữu Dũng; Nguyễn Thanh Bình; Trần Thị Hải Yến… Trong Luận văn Thạc sĩ của tác giả Vũ Thị Minh Hà - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã nghiên cứu về: “Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non ở Hà Nội”[26].

Ở đây, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình GDMN Hà Nội và các chính sách có liên quan đến việc mở rộng quy mô đào tạo giáo viên trường mầm non. Tác giả Nguyễn Thị Kim Chi (2017) trong Luận án tiến sĩ của mình đã nghiên cứu về: “Quản lý phát triển chương trình nhà trường phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực”[13]. Tác giả đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông và đáp ứng nhu cầu đổi mới. Góp phần nâng cao năng lực phát triển chương trình và năng lực quản lý trong nhà trường theo hướng tiếp cận năng lực cho GV và CBQL.

Bàn luận Hiện nay, ở Việt Nam việc trao quyền tự chủ cho các trường là phổ biến, tuy nhiên ở các trường phổ thông mới đang trong giai đoạn đầu thực hiện. Vấn 9 đề phát triển chương trình theo hướng phát triển năng lực cho học sinh là vấn đề hoàn toàn mới mẻ và chưa được nhà trường triển khai rộng rãi. Việc thực hiện phát triển chương trình nhà trường còn phụ thuộc vào điều kiện thực tế của nhà trường, hoàn cảnh của địa phương. Mỗi vùng miền lại có môi trường học tập và sinh hoạt khác nhau và cần có chương trình linh hoạt, phù hợp dựa vào chương trình GDPT 2018 theo tiếp cận năng lực.

Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, phù hợp với thực tiễn của nhà trường. Trước sự đổi mới của nền giáo dục hiện nay, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ đã được Vụ giáo dục mầm non và Trung tâm nghiên cứu chiến lược và chương trình giáo dục mầm non thực hiện. Bộ GD&ĐT đã ban hành nhiều quy định và sửa đổi bổ sung các điều lệ trong chương trình giáo dục mầm non. Hiện nay Chương trình giáo dục mầm non thực hiện theo Văn bản hợp nhất số 01/VBHNBGDĐT ngày 13 tháng 4 năm 2021 [3]; [4].

Kế hoạch phát triển chương trình giáo dục nhà trường tại các trường mầm non cần được triển khai rộng rãi và nhanh chóng hơn để phù hợp với sự thay đổi của nền giáo dục hiện nay. Điều này đòi hỏi công tác quản lý trong nhà trường phải đi trước một bước và thực sự thể hiện tính chuyên nghiệp, cầu thi, học hỏi các nước đang dẫn đầu về phát triển chương trình giáo dục nhà trường. Nhìn chung, đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về phát triển chương trình giáo dục nhà trường, tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu sâu và chi tiết về nâng cao năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho giáo viên mầm non. Chính vì vậy, việc nghiên cứu các thực trạng và đề xuất các biện pháp để nâng cao năng lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường cho giáo viên mầm non là điều rất cần thiết trong mỗi nhà trường.

Một số khái niệm công cụ của đề tài 1. Chương trình giáo dục nhà trường Theo Từ điển Tiếng Việt, Chương trình được giải nghĩa như sau: 10 a) Là: “Các mục, các vấn đề, các nhiệm vụ đề ra và được sắp xếp theo trình tự thực hiện trong một thời gian”. b) Là: “Nội dung kiến thức về một môn học ấn định cho từng lớp, từng cấp, trong từng năm”. Dựa trên các tài liệu nghiên cứu về Chương trình giáo dục thì tác giả nhận thấy Chương trình được chia thành nhiều cấp độ, xét trên các tiêu chí mà mỗi nhà trường thì sẽ có những tiêu chí chọn cấp độ khác nhau để lập kế hoạch, tuy nhiên việc tự chủ về chương trình thì gắn liền với các mô hình phát triển dựa vào nhà trường.

Có thể nhắc đến các cấp độ như: Chương trình quốc gia, chương trình địa phương, chương trình nhà trường [4]. Bộ Giáo dục Niu Di-lân đưa ra định nghĩa về chương trình quốc gia và chương trình nhà trường. Chương trình giáo dục của Niu Di-lân bao gồm các tuyên bố về chương trình quốc gia qui định các nguyên tắc, các mục đích, mục tiêu cần đạt mà tất cả các trường học của Niu Di-lân được yêu cầu phải tuân thủ. “Chương trình nhà trường bao gồm những cách thức nhà trường thực hiện các tuyên bố trong chương trình quốc gia.

Chương trình đó có tính đến nhu cầu, ưu tiên, các nguồn lực của địa phương và được thiết kế với sự tham gia của cộng đồng nhà trường” (MOE. Tác giả Skillbeck đã đưa ra định nghĩa về chương trình giáo dục nhà trường là: “Chương trình được nhà trường đưa ra, độc lập về mặt thiết kế, phát triển và thực hiện các chương trình giảng dạy dựa trên tình hình, điều kiện, tiềm năng của nhà trường và gắn với nhu cầu thực tiễn địa phương” [31]. Chương trình giáo dục của New Zealand đã và đang thể hiện được sự mềm dẻo, linh hoạt và cho phép các trường cùng GV thiết kế chương trình phù hợp với nhu cầu học tập của HS mình. Ngoài ra chương trình còn phải thay đổi linh hoạt sao cho phù hợp với sự thay đổi trong điều kiện kinh tế - xã hội, phù hợp điều kiện của địa phương [30].

11 Như vậy: “Chương trình giáo dục nhà trường là một bản kế hoạch tổng thể các hoạt động giáo dục trong một thời gian xác định trong đó nêu lên mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp, cách thức đánh giá kết quả nhằm đạt được mục tiêu giáo dục”.