Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên Nguyễn Thị Tám (2020) với đề tài: “Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018”. Kết quả nghiên cứu cho thấy bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 tập trung vào các nội dung: Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018; Nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018; Phương pháp bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới; Hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới; Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.
Phạm Đình Hòa (2021) với đề tài: “Bồi dưỡng năng lực dạy học toán cho giáo viên tiểu học đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới”. GVTH là lực lượng nòng cốt tham gia và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáo dục HS tiểu học phát triển về trí tuệ, hiểu biết và nhân cách con người; là người không chỉ thực hiện nhiệm vụ của bản thân, với gia đình, với HS, cha mẹ HS mà còn thể hiện nhiệm vụ với xã hội, với vận mệnh và tương lai của đất nước. Vì vậy, mỗi GV phải là một tấm gương sáng về đạo đức và tự học, cần bồi dưỡng các NL cơ bản, cũng như các năng lực dạy học đặc thù trong datyj học toán để thực 7 hiện nhiệm vụ dạy học tốt nhất, hiệu quả nhất. Việc nâng cao NL dạy học toán của GVTH quyết định một phần chất lượng giáo dục trong nhà trường.
Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, khuyến khích, tạo điều kiện cho GVTH học tập, bồi dưỡng là những quyết sách đúng đắn, bền vững để phát triển một nền giáo dục có chất lượng. Những nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên Lê Việt Hà (2017) với đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên các trường tiểu học huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị”. Nghiên cứu cho thấy việc bồi dưỡng NLDH cho ĐNGV tiểu học ở huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, trong quá trình quản lý còn tồn tại những vấn đề bất cập, NLDH của ĐNGV còn hạn chế, chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu đổi mới.
Nếu đánh giá đúng thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý mang tính khoa học, đồng bộ, khả thi sẻ nâng cao được hiệu quả quản lý, góp phần nâng cao NLDH cho ĐNGV các trường TH huyện Vĩnh Linh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay (Lê Việt Hà, 2017). Nguyễn Chí Quân (2020) với đề tài: "Quản lý dạy học trải nghiệm môn Tự nhiên và xã hội ở các trường tiểu học huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang". Nghiên cứu cho thấy quá trình triển khai dạy học trải nghiệm môn Tự nhiên và xã hội ở các trường tiểu học huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang còn có những hạn chế nhất định như: Nội dung hoạt động chưa có sự gắn kết chặt chẽ giữa các bộ môn có liên quan; hình thức tổ chức hoạt động chưa phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh… Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, trong đó có nguyên nhân thuộc về quản lý, do vậy nếu đề xuất và thực hiện một cách đồng bộ các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình thực tiễn thì hiệu quả của việc triển khai dạy học trải nghiệm môn Tự nhiên và xã hội ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện sẽ được nâng cao (Nguyễn Chí Quân, 2020). 8 Nguyễn Thị Thu Thơm (2020) với đề tài: “Quản lí bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THCS khu vực miền núi phía Bắc theo định hướng đổi mới giáo dục phổ thông”.
Kết quả nghiên cứu cho thấy bồi dưỡng giáo viên là con đường hiệu quả để nâng cao chất lượng đội ngũ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Tuy nhiên, quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS vẫn còn một số hạn chế và bất cập trong xây dựng kế hoạch, tổ chức/chỉ đạo cũng như kiểm tra, đánh giá sau đợt bồi dưỡng. Nguyên nhân của thực trạng này có thể do chưa có biện pháp quản lý thật hiệu quả. Vì vậy, khi đánh giá đúng thực trạng và đề xuất các biện pháp thiết thực thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS theo yêu cầu của đổi mới giáo dục hiện nay (Nguyễn Thị Thu Thơm, 2020).
Như vậy, những nghiên cứu đã đề cập rất nhiều đến vai trò và tầm quan trọng của việc BD ĐNGV, đồng thời cũng đưa ra được nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả và chất lượng công tác bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo. Tuy có nhiều bài viết và công trình nghiên cứu, luận văn về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên như đã nêu ở trên nhưng vấn đề bồi dưỡng giáo viên THCS theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống, cũng như chưa có công trình nghiên cứu nào về về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Toán theo hướng trải nghiệm cho giáo viên trường trung học cơ sở huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, đây chính là khoảng trống để tác giả lựa chọn đề tài. Một số khái niệm công cụ 1. Quản lý Quản lý là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con người xét trên nhiều phạm vi, cá nhân, tập đoàn, quốc gia, nhóm quốc gia.
Hoạt động quản lý xuất hiện khi loài người hình thành hoạt động nhóm. Qua lao động để duy trì sự sống, đòi hỏi sự phối hợp hoạt động giữa các cá nhân con người. Hoạt động 9 quản lý là hiện tượng tất yếu, phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người nhằm đoàn kết nhau lại tạo nên sức mạnh tập thể, thống nhất thực hiện một mục đích chung. Mọi hoạt động của xã hội đều cần tới quản lý.
Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển một hệ thống xã hội cả ở tầm vĩ mô và vi mô (Nguyễn Quốc Chí, 2010). Các Mác cho rằng: “Bất cứ một lao động mang tính chất xã hội trực tiếp hay lao động cùng nhau, được thực hiện ở quy mô tương đối lớn, đều cần đến mức độ nhiều hay ít sự quản lý, nhằm thiết lập sự phối hợp giữa những công việc cá nhân và thực hiện những chức năng chung, nảy sinh từ vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất, khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của nó. Một người chơi vĩ cầm riêng lẻ tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần người chỉ huy” (Nguyễn Quốc Chí, 2010).W Taylor, "Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" (Nguyễn Thị Tính, 2014). Các tác giả người Mỹ như Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weihrich cho rằng: "Quản lý bao hàm việc thiết kế một môi trường mà trong đó con người cùng làm việc với nhau trong các nhóm để thực hiện các mục tiêu của tổ chức" (Nguyễn Thành Vinh, 2012).
Ở Việt Nam, cũng đã có rất nhiều tác giả đưa ra những khái niệm về Quản lý: Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý nhằm phối hợp sự nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” (Trần Kiểm, 2011). Theo tác giả Đặng Thành Hưng thì "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” (Đặng Thành Hưng, 2010). Theo Bùi Minh Hiền: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra” (Bùi Minh Hiền, 2006). 10 Mặc dù các tác giả nêu trên có nhiều cách diễn đạt khác nhau về khái niệm quản lý nhưng trong quan niệm của họ có những điểm chung, đó là: - Quản lý là thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình hoạt động xã hội.
Hoạt động quản lý là điều kiện quan trọng, làm cho tổ chức tồn tại, vận động và phát triển. - Quản lý là sự tác động liên tục có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý lên khách thể trong một tổ chức thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra nhằm đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường. Từ những quan niệm của các tác giả nêu trên về quản lý có thể hiểu rằng: Quản lý là sự tác động có tính hướng đích, có phương pháp của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được các mục tiêu của quá trình quản lý. Các chức năng cơ bản của quản lý bao gồm: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra đánh giá.
Bồi dưỡng Từ điển Tiếng Việt cho rằng: “Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất”. Theo các tài liệu của UNESCO, bồi dưỡng được hiểu như sau: Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung kiến thức, kỹ năng, thái độ để nâng cao năng lực trình độ, phẩm chất của người lao động về một lĩnh vực hoạt động mà ngữời lao động đã có một trình độ nắng lực chuyến môn nhất định qua một hình thức đào tạo nào đó. Bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao trình độ nghiệp vụ, quá trình này diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hay kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng các yêu cầu của lao động nghề nghiệp (UNESCO, 1988). Bồi dưỡng là quá trình làm tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất.
Hiểu theo nghĩa rộng thì bồi dưỡng là quá trình giáo dục, đào tạo nhằm hình thành nhân cách theo mục đích đã chọn.