0486 quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện phù mỹ tỉnh bình định luận văn tốt nghiệp

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu 0486 quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện phù mỹ tỉnh, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hùng Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Xuân Bách
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
• Lý do nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tƣợng
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Phạm vi, giới hạn nghiên cứu
• Phƣơng pháp nghiên cứu
• Cấu trúc luận văn
• 1. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Khái quát lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.3.1. Năng lực, năng khiếu, tài năng
• 1.3.2. Học sinh giỏi, bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.3.3. Quản lí giáo dục
• 1.3.4. Quản lí hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.4. Cơ sở lí luận về công tác bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng trung học phổ thông
• 1.4.1. Trường trung học phổ thông
• 1.4.2. Bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông
• 1.5. Bối cảnh hiện nay và yêu cầu đặt ra cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông.Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng trung học phổ thông
• 1.5.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.5.2. Quản lý xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường
• 1.5.3. Quản lý tuyển chọn học sinh giỏi
• 1.5.4. Quản lý thực hiện chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.5.5. Quản lý lực lượng tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.5.6. Quản lý hoạt động học bồi dưỡng của học sinh
• 1.5.7. Quản lý trang bị cơ sở vật chật và kinh phí phục vụ bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.5.8. Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.5.9. Quản lý công tác thi đua, khen thưởng cho hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.6. Vai trò của hiệu trưởng trường trung học phổ thông với công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 1.7. Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay
• 1.7.1. Các nhân tố khách quan
• 1.7.2. Các nhân tố chủ quan
• 2. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI HỌC SINH GIỎI
• 2.1. Khái quát quá trình khảo sát thực trạng
• 2.1.1. Mục đích khảo sát
• 2.1.2. Nội dung khảo sát
• 2.1.3. Đối tượng, địa bàn khảo sát
• 2.1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Khái quát tình hình kinh tế, xã hội, giáo dục của huyện Phù Mỹ
• 2.2.1. Về kinh tế - xã hội
• 2.2.2. Về giáo dục và đào tạo ở huyện Phù Mỹ
• 2.3. Quá trình xây dựng, phát triển của các trường trung học phổ thông ở huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4. Thực trạng hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở các trƣờng trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.1. Thực trạng về mục tiêu, nguyên tắc bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.2. Thực trạng về nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.3. Thực trạng về hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.4. Thực trạng về phương pháp dạy học bồi dưỡng học sinh ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.5. Thực trạng về thời gian bồi dưỡng học sinh ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.6. Thực trạng về đội ngũ Giáo viên bồi dưỡng học sinh ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.7. Thực trạng về kết quả bồi dưỡng học sinh ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.4.8. Thực trạng nhận thức của cán bộ, giáo viên, học sinh về việc bồi dưỡng học sinh ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5. Thực trạng quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở các trƣờng trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5.1. Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5.2. Thực trạng quản lý tuyển chọn học sinh bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5.3. Thực trạng quản lý nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5.4. Thực trạng quản lý hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi của giáo viên ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5.5. Thực trạng quản lý đội ngũ bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.5.6. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất và kinh phí hỗ trợ bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, Bình Định
• 2.6. Thực trạng quản lý công tác thi đua, khen thưởng cho hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.7. Đánh giá chung về quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở các trƣờng trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 2.7.1. Những hạn chế, tồn tại
• 2.7.2. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
• 3. CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng bồi dƣỡng học sinh giỏi ở các trƣờng trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Tổ chức quán triệt, nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, Giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh về hoạt động bồi dưỡng HSG
• 3.2.2. Xây dựng Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi cụ thể, thiết thực phù hợp tình hình thực tiễn và điều kiện cụ thể của từng nhà trường
• 3.2.3. Tổ chức tốt việc phát hiện, tuyển chọn học sinh giỏi
• 3.2.4. Tổ chức tốt tuyển chọn, bồi dưỡng năng lực, chuyên môn cho đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi
• 3.2.5. Chỉ đạo cải tiến nội dung, phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi
• 3.2.6. Đầu tư thoả đáng thiết bị, cơ sở vật chất đảm bảo bồi dưỡng học sinh giỏi
• 3.2.7. Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục, tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng trong việc tạo đồng thuận và cung ứng các nguồn lực hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 3.2.8. Cải tiến công tác thi đua khen thưởng để tạo động lực trong hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
• 3.2.9. Đa dạng hóa hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, thực hiện thường xuyên trong suốt quá trình học tập của học sinh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm tính hợp lý và khả thi của biện pháp
• 3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.4.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.4.3. Khách thể khảo nghiệm
• 3.4.4. Phương pháp khảo nghiệm và xử lí số liệu
• 3.4.5. Về mặt lý luận
• 3.4.6. Về mặt thưc tiễn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường THPT Phù Mỹ

Quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của các trường THPT, đặc biệt là tại huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Hoạt động này không chỉ giúp phát hiện và phát triển năng lực của học sinh mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Việc quản lý hiệu quả sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh phát huy tối đa khả năng của mình.

1.1. Khái niệm và vai trò của bồi dưỡng học sinh giỏi

Bồi dưỡng học sinh giỏi là quá trình phát hiện và phát triển năng khiếu của học sinh thông qua các chương trình học tập đặc biệt. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc nâng cao thành tích học tập mà còn giúp học sinh phát triển toàn diện về kỹ năng và phẩm chất.

1.2. Lịch sử phát triển bồi dưỡng học sinh giỏi tại Phù Mỹ

Từ những năm gần đây, huyện Phù Mỹ đã có nhiều nỗ lực trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi. Các trường THPT đã triển khai nhiều chương trình và hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện cho học sinh phát triển tài năng.

II. Thách thức trong quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện Phù Mỹ

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng công tác quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện Phù Mỹ vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để nâng cao hiệu quả bồi dưỡng.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường THPT tại huyện Phù Mỹ vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và nguồn lực cho hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chương trình bồi dưỡng.

2.2. Nhận thức chưa đầy đủ về bồi dưỡng học sinh giỏi

Cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc bồi dưỡng học sinh giỏi. Điều này dẫn đến sự thiếu quan tâm và đầu tư cho hoạt động này.

III. Phương pháp quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi hiệu quả

Để nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi, các trường THPT cần áp dụng những phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình bồi dưỡng và phát huy tối đa năng lực của học sinh.

3.1. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cụ thể

Kế hoạch bồi dưỡng cần được xây dựng cụ thể, chi tiết và phù hợp với từng đối tượng học sinh. Điều này sẽ giúp các trường có định hướng rõ ràng trong việc triển khai các hoạt động bồi dưỡng.

3.2. Đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên

Đội ngũ giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển chuyên môn cho giáo viên để họ có thể áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bồi dưỡng học sinh giỏi

Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện Phù Mỹ đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn hiệu quả. Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo động lực cho học sinh phấn đấu.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình bồi dưỡng

Các chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi đã mang lại nhiều kết quả tích cực, với số lượng học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi cấp tỉnh và quốc gia ngày càng tăng.

4.2. Tác động đến sự phát triển toàn diện của học sinh

Bên cạnh việc nâng cao thành tích học tập, bồi dưỡng học sinh giỏi còn giúp học sinh phát triển kỹ năng mềm, tư duy sáng tạo và khả năng làm việc nhóm.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho bồi dưỡng học sinh giỏi

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện Phù Mỹ cần được cải thiện và phát triển hơn nữa. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và đầu tư nguồn lực cho hoạt động này.

5.1. Đề xuất các giải pháp cải thiện quản lý

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện công tác quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi, từ việc nâng cao nhận thức đến việc đầu tư cơ sở vật chất.

5.2. Tầm nhìn cho tương lai bồi dưỡng học sinh giỏi

Tương lai của bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện Phù Mỹ cần hướng đến việc phát triển bền vững, tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn giáo dục phổ thông tại huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định ghi nhận hàng năm có hơn 50 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh. Tuy nhiên, công tác quản lý giáo dục mũi nhọn tại địa phương vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn mang tính cốt lõi. Phần lớn giải thưởng đạt được tập trung ở nhóm giải khuyến khích, chưa có giải quốc gia và chưa phản ánh tương xứng với tiềm năng trí tuệ của học sinh vùng đất hiếu học. Thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi tại 6 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2014-2020 cho thấy hoạt động này còn mang tính thời vụ, chủ yếu tập trung dồn ép vào 1 đến 2 tháng trước kỳ thi, thiếu kế hoạch chiến lược dài hạn và nguồn lực đầu tư chưa đồng bộ. Đặc biệt, sự kiện thành lập Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An tại khu vực phía Bắc tỉnh Bình Định vào năm 2016 đã tạo ra sự biến động lớn về nguồn tuyển sinh đầu vào chất lượng cao đối với các trường trung học phổ thông không chuyên trong huyện.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng tại 6 trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ từ năm học 2014-2015 đến năm học 2019-2020. Mục tiêu trọng tâm là đề xuất hệ thống 9 biện pháp quản lý mang tính khoa học, khả thi và có tính đột phá nhằm nâng cao cả về số lượng lẫn chất lượng giải thưởng trong các kỳ thi học sinh giỏi các cấp. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học giúp các cấp quản lý giáo dục địa phương tối ưu hóa quy trình tuyển chọn, xây dựng khung chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, cải tiến công tác thi đua khen thưởng và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa giáo dục, đáp ứng các mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại kết hợp với quan điểm phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW năm 2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI. Về mặt quản lý học, đề tài tiếp cận hệ thống 4 chức năng quản lý cơ bản bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá, gắn liền với các quy định tại Điều lệ trường trung học theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT và Quy chế thi chọn học sinh giỏi theo Thông tư số 56/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Về mặt tâm lý - giáo dục học, khung lý thuyết dựa trên mô hình 3 giai đoạn phát triển tài năng (giai đoạn sinh học, giai đoạn sinh học - xã hội và giai đoạn xã hội), khẳng định năng khiếu là tiền đề bẩm sinh cần được phát hiện và bồi dưỡng công phu trong môi trường sư phạm thuận lợi. Các khái niệm nền tảng trong luận văn được chuẩn hóa bao gồm:

1. Năng lực: Sự huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ để giải quyết thành công các vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể.
2. Năng khiếu: Tiền đề bẩm sinh, những khuynh hướng ban đầu tạo điều kiện cho năng lực và tài năng phát sinh.
3. Học sinh giỏi: Người học có tư chất thông minh, tư duy độc lập sáng tạo, đạt thành tích nổi trội và có sự kết hợp hài hòa giữa phẩm chất đạo đức và năng lực học thuật.
4. Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi: Hệ thống tác động có chủ đích, có kế hoạch của hiệu trưởng đến tập thể giáo viên và học sinh nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chất lượng mũi nhọn của nhà trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa phương pháp nghiên cứu lý luận, nghiên cứu thực tiễn và thống kê toán học. Địa bàn nghiên cứu bao quát toàn bộ 6 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định trong khung thời gian 6 năm học liên tiếp (từ năm học 2014-2015 đến năm học 2019-2020). Cỡ mẫu khảo sát thực trạng bao gồm 245 cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên trực tiếp giảng dạy, cùng 360 học sinh thuộc các đội tuyển học sinh giỏi.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cao cho các trường có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau trên địa bàn huyện. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính bằng thang đo Likert 5 mức độ là nhằm đo lường chính xác khoảng cách giữa mức độ cần thiết và mức độ thực hiện thực tế của các nội dung quản lý. Dữ liệu sau khi thu thập được xử lý thông qua phần mềm thống kê toán học, tính toán các chỉ số điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD) và xếp hạng mức độ tương quan, giúp đảm bảo độ tin cậy và giá trị khoa học cho việc đánh giá thực trạng và kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 6 trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ giai đoạn 2014-2020 đã ghi nhận những phát hiện cụ thể với các minh chứng số liệu rõ ràng:

Thứ nhất, tồn tại độ lệch lớn giữa nhận thức lý thuyết và năng lực tổ chức thực hiện trong công tác xây dựng kế hoạch bồi dưỡng. Mức độ cần thiết của việc lập kế hoạch bồi dưỡng dài hạn được cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá rất cao với điểm trung bình đạt 4,42/5,0 điểm, xếp thứ 1 trong các nội dung quản lý. Tuy nhiên, mức độ thực hiện thực tế chỉ đạt 3,18/5,0 điểm, tạo ra khoảng cách chênh lệch lên đến 1,24 điểm. Điều này phản ánh rõ việc lập kế hoạch tại nhiều trường vẫn mang tính hình thức, thiếu tính chiến lược liên thông giữa 3 khối lớp 10, 11 và 12.

Thứ hai, cơ cấu giải thưởng học sinh giỏi cấp tỉnh mất cân đối nghiêm trọng. Mặc dù tổng số giải đạt được trung bình mỗi năm học duy trì trên 50 giải, nhưng giải khuyến khích chiếm tỷ lệ áp đảo tới 68,5%. Tỷ lệ giải nhất và giải nhì chỉ chiếm vỏn vẹn 8,2% tổng số giải, và trong suốt 6 năm khảo sát không có học sinh nào đạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia.

Thứ ba, sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn lực cơ sở vật chất và chính sách đãi ngộ. Có tới 74,6% giáo viên tham gia khảo sát khẳng định nguồn tài liệu chuyên sâu và trang thiết bị thực hành cho các môn khoa học tự nhiên chưa đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng nâng cao. Đồng thời, 68,2% cán bộ quản lý và giáo viên nhận định chế độ thù lao và chính sách khen thưởng hiện hành chưa tạo đủ động lực thúc đẩy sự cống hiến chuyên môn lâu dài.

Thứ tư, áp lực cạnh tranh nguồn tuyển sinh chất lượng cao gia tăng mạnh mẽ. Kể từ khi Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An đi vào hoạt động từ năm 2016, tỷ lệ học sinh đạt học lực xuất sắc ở cấp trung học cơ sở đăng ký vào 6 trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ đã giảm trung bình khoảng 25% đến 30%, đặt ra bài toán cấp bách về quy trình phát hiện và bồi dưỡng tại chỗ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nêu trên chỉ ra rằng nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế bắt nguồn từ công tác quản lý mang tính thụ động. Hoạt động bồi dưỡng chủ yếu dựa vào nỗ lực cá nhân của giáo viên thay vì một quy trình quản trị chuyên nghiệp. Khi so sánh với các công trình nghiên cứu cùng lĩnh vực tại huyện Bình Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) và thành phố Đông Hà (tỉnh Quảng Trị), có thể thấy tình trạng dồn ép thời gian bồi dưỡng và thiếu kinh phí chuyên biệt là thách thức chung của giáo dục vùng nông thôn. Tuy nhiên, tại huyện Phù Mỹ, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khâu tuyển chọn ban đầu chưa sử dụng các công cụ đánh giá tư duy bậc cao, dẫn đến việc bỏ sót các nhân tố tiềm năng.

Để phản ánh trực quan các phát hiện này, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn hiệu quả thông qua hệ thống biểu đồ cột kép so sánh mức độ cần thiết và mức độ thực hiện trên 8 tiêu chí quản lý. Đồng thời, một biểu đồ tròn phân tích cơ cấu giải thưởng cấp tỉnh qua 6 năm học sẽ làm nổi bật khoảng trống chất lượng mũi nhọn. Kết quả kiểm định tương quan giữa mức độ cấp thiết và tính khả thi của 9 nhóm biện pháp đều đạt hệ số tương quan thuận r = 0,86 với điểm trung bình dao động từ 4,15 đến 4,48 điểm, khẳng định tính đúng đắn và khả năng ứng dụng thực tế của đề tài vào công tác quản lý giáo dục.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào kết quả khảo sát thực trạng và các nguyên tắc quản lý giáo dục, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi:

1. Đổi mới công tác quán triệt và nâng cao nhận thức: Hiệu trưởng 6 trường trung học phổ thông chủ trì tổ chức các hội thảo chuyên đề từ tháng 8 hàng năm, hướng đến mục tiêu 100% cán bộ, giáo viên và tối thiểu 85% cha mẹ học sinh hiểu rõ vai trò của giáo dục mũi nhọn, xóa bỏ tâm lý học lệch và tạo sự đồng thuận xã hội.
2. Chuẩn hóa quy trình 4 bước phát hiện và tuyển chọn học sinh giỏi: Tổ chuyên môn và giáo viên bộ môn triển khai đánh giá sàng lọc qua 3 giai đoạn (kết quả đầu vào, quan sát tư duy trên lớp và bài kiểm tra năng lực chuyên sâu), nâng tỷ lệ phát hiện chính xác học sinh có năng khiếu ngay từ học kỳ I lớp 10 lên trên 80% trong năm học đầu tiên áp dụng.
3. Nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp cho đội ngũ giáo viên: Ban Giám hiệu phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Định tổ chức tối thiểu 4 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm học; xây dựng mạng lưới giáo viên cốt cán liên trường để chia sẻ ngân hàng đề thi và chuyên đề nâng cao.
4. Tối ưu hóa nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất: Hiệu trưởng chỉ đạo trích tối thiểu 15% đến 20% kinh phí chi thường xuyên kết hợp huy động quỹ khuyến học xã hội hóa từ các tổ chức kinh tế - xã hội, đảm bảo đầu tư 100% tài liệu chuyên khảo số hóa và tăng mức thù lao dạy bồi dưỡng từ quý I hàng năm.
5. Cải tiến quy chế thi đua, khen thưởng lũy tiến: Hội đồng Thi đua - Khen thưởng nhà trường xây dựng định mức thưởng đột phá, tăng giá trị tiền thưởng từ 20% đến 30% cho mỗi cấp giải cao (nhất, nhì), vinh danh giáo viên và học sinh tại phòng truyền thống ngay sau khi có kết quả kỳ thi cấp tỉnh chu kỳ 2021-2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý và Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông: Cung cấp khung năng lực quản trị toàn diện và quy trình lập kế hoạch bồi dưỡng dài hạn, giúp lãnh đạo 6 trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ và các trường có điều kiện tương đồng nâng cao chỉ số chuyển đổi chất lượng mũi nhọn.
2. Giáo viên phụ trách các đội tuyển học sinh giỏi: Hướng dẫn chi tiết phương pháp dạy học theo dự án, cách thiết kế bài tập tư duy bậc cao và kỹ năng hướng dẫn học sinh phương pháp tự học, tự nghiên cứu tài liệu chuyên sâu 12 tháng trong năm.
3. Chuyên viên quản lý chuyên môn tại Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng từ 6 trường THPT để tham mưu ban hành các chính sách đãi ngộ, chế độ dinh dưỡng và quy chế thi học sinh giỏi cấp cơ sở trên toàn địa bàn 11 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh.
4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Cung cấp bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa gồm 245 mẫu phiếu hỏi và phương pháp luận thống kê định lượng, đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho các công trình nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại huyện Phù Mỹ giai đoạn 2014-2020 còn mang tính thời vụ? Công tác này mang tính thời vụ do các trường thiếu kế hoạch chiến lược dài hạn, chỉ dồn ép ôn luyện trong 1 đến 2 tháng trước kỳ thi cấp tỉnh. Hơn 70% giáo viên chưa được bố trí giảm tải tiết dạy chính khóa, dẫn đến quá tải và thiếu thời gian đầu tư chuyên môn bài bản.

Việc thành lập Trường THPT chuyên Chu Văn An năm 2016 tác động như thế nào đến giáo dục mũi nhọn địa phương? Sự ra đời của trường chuyên làm sụt giảm khoảng 25% đến 30% nguồn học sinh xuất sắc đầu vào tại 6 trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ. Điều này đòi hỏi các trường không chuyên phải đổi mới triệt để quy trình phát hiện và nuôi dưỡng tài năng tại chỗ từ lớp 10.

Quy trình 4 bước phát hiện và tuyển chọn học sinh giỏi gồm những nội dung gì? Quy trình gồm: Bước 1 đánh giá điểm số năm học trước; Bước 2 theo dõi quá trình rèn luyện thực tế; Bước 3 kiểm tra tư duy bậc cao thông qua câu hỏi mở trên lớp; Bước 4 tổ chức các đợt thi khảo sát năng lực định kỳ 2 đến 3 lần để chọn lọc đội tuyển chính thức.

Làm thế nào để giải quyết bài toán thiếu kinh phí bồi dưỡng học sinh giỏi ở cấp huyện? Nhà trường cần trích tối thiểu 15% quỹ hoạt động thường xuyên kết hợp đẩy mạnh mô hình xã hội hóa giáo dục, liên kết với Hội Khuyến học và các doanh nghiệp địa phương để tài trợ học bổng, mua sắm tài liệu và chi trả thù lao thỏa đáng cho giáo viên.

Độ tin cậy và tính khả thi của 9 nhóm biện pháp quản lý được khẳng định như thế nào? Tính khả thi được kiểm chứng qua khảo sát 245 cán bộ quản lý và giáo viên với điểm trung bình đánh giá đạt từ 4,15 đến 4,48 trên thang điểm 5,0. Hệ số tương quan thuận r = 0,86 giữa tính cấp thiết và tính khả thi khẳng định các giải pháp hoàn toàn phù hợp với thực tiễn.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa toàn diện hệ thống cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường trung học phổ thông phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW.
• Phân tích chi tiết thực trạng giáo dục mũi nhọn tại 6 trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ qua 6 năm học (2014-2020), làm rõ nguyên nhân của việc cơ cấu giải thưởng có tới 68,5% là giải khuyến khích.
• Đề xuất hệ thống 9 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, tuyển chọn, đào tạo giáo viên đến đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới thi đua khen thưởng.
• Khảo nghiệm khoa học trên 245 cán bộ quản lý và giáo viên khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp với điểm trung bình đạt trên 4,15/5,0 điểm.
• Định hình lộ trình triển khai cụ thể cho giai đoạn 2021-2025 nhằm chuyển dịch mạnh mẽ chất lượng giải thưởng học sinh giỏi cấp tỉnh và tiến tới chinh phục các kỳ thi cấp quốc gia.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cẩm nang quản trị mũi nhọn thực tiễn, giúp các nhà quản lý giáo dục chuyển đổi từ mô hình ôn luyện phong trào sang quy trình ươm mầm tài năng bền vững. Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông cần nhanh chóng áp dụng ngay bộ giải pháp này vào kế hoạch năm học mới để tối ưu hóa nguồn lực và khẳng định vị thế chất lượng giáo dục của nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về QL hoạt động BDHSG ở trường THPT. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động BDHSG ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động BDHSG ở các trường trung học phổ thông huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.

Khái quát lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Việc phát hiện và bồi dưỡng tài năng đã có từ lâu ở nhiều nước trên thế giới. Công tác phát hiện, BDHSG được nhiều nước đã tập trung và chăm lo để GD phát triển trước một bước nhằm đón đầu yêu cầu phát triển KT-XH. Tiêu biểu là nước Mỹ, Anh, Pháp, Nhật, Trung Quốc, Đức, Hàn Quốc, Ấn Độ….

Ở bất kỳ thời đại nào, quốc gia nào con người luôn là động lực của sự phát triển xã hội mà động lực tiên phong thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững là do những người tài, những người có trí tuệ tạo ra. Chính “Những người tài giỏi là cái gốc làm nên sự nghiệp”. Đặc biệt hiện nay mà “cạnh tranh chất xám” sẽ diễn ra ngày càng gay gắt thì nhiều nước trong khu vực và trên thế giới lại càng quan tâm tới chiến lược nhân tài, đầu tư cho GD, đầu tư cho việc đào tạo nhân tài và coi trọng nhân tài là chiến lược quyết định cho sự phồn thịnh của đất nước. Phát hiện và BDHSG là vấn đề quan trọng trong việc GD&ĐT nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Trung Quốc là quốc gia có nền văn hóa đồ sộ và lâu đời trên thế giới. Từ đời nhà Đường những trẻ em có tài đặc biệt được mời đến sân Rồng để học tập và được giáo dục bằng những hình thức đặc biệt. Từ năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải có một chương trình GD đặc biệt dành cho hai loại đối tượng HS yếu kém và HSG, trong đó cho phép các HSG có thể học vượt lớp. Nhờ vào các quyết định năm 2003 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc về tăng cường chính sách bồi dưỡng, thu hút và sử 8 dụng nhân tài, mà giờ đây Trung Quốc lại được biết đến như một nền kinh tế - kỹ thuật trên đà phát triển mạnh mẽ và một nền GD&ĐT chất lượng cao.

Ở Hoa Kỳ, việc phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng nhân tài được xác định thành chiếc lược Quốc gia, được đầu tư lớn và áp dụng rộng rãi từ HS phổ thông cho đến những người trưởng thành và thành đạt, trong đó khâu đào tạo và bồi dưỡng nhân tài trẻ tuổi được thực hiện rất hiệu quả thông qua các chương trình đào tạo nhân tài phổ biến trong các trường Đại học lớn. Đầu tiên là hình thức GD linh hoạt tại trường St. Public Schools Louis 1868 cho phép những HSG học chương trình 6 năm trong vòng 4 năm; sau đó lần lượt là các trường Woburn; Elizabeth; Cambridge. Trong suốt thế kỉ XX, HSG đã trở thành một vấn đề của nước Mỹ với hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng HSG ra đời.

Năm 2002 Hoa Kỳ có 38 bang của có đạo luật về giáo dục HSG (Gifted & Talented Student Education Act) trong đó 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc GD học sinh giỏi. Ở Nhật Bản, trong hệ thống GD không có hệ thống trường lớp năng khiếu để đào tạo, bồi dưỡng tài năng, nhưng Nhật Bản lại có một nền GD phát triển, tiên tiến, hiện đại, góp phần quan trọng tạo nên một nước Nhật với nền kinh tế hàng đầu thế giới. Hướng chiến lược GD vào cuộc cách mạng KHKT và sự phát triển kinh tế, đã tạo nên “Sự thần kỳ Nhật Bản”. Tuy ở Nhật Bản không có hệ thống trường, lớp dành riêng cho năng khiếu, cho HSG nhưng Nhật Bản coi vận mệnh đất nước mình trong tương lai là bồi dưỡng thế hệ thanh niên có đạo đức, có tài năng, có sức sáng tạo.

Việc cạnh tranh rất gay gắt qua các kỳ kiểm tra, thi tuyển vào các trường Đại học danh tiếng buộc HS và gia đình phải nỗ lực đầu tư công sức, trí tuệ, tài chính cho việc học tập. Ở Châu Âu, trong suốt thời kỳ phục hưng những người có tài năng về nghệ thuật, kiến trúc, văn học… đều được nhà nước và các cá nhân bảo trợ 9 giúp đỡ. Viện quốc tế Aurio với nhiệm vụ nhận diện, khảo sát HSG và HS tài năng trên khắp thế giới. Nước Anh thành lập cả một Viện hàn lâm quốc gia dành cho HSG và tài năng trẻ và Hiệp hội quốc gia dành cho HSG, bên cạnh Website hướng dẫn GV dạy cho HSG và HS tài năng.

Từ năm 2001 chính quyền NewZealand đã phê chuẩn kế hoạch phát triển chiến lược HSG, Cộng hòa liên bang Đức có hiệp hội dành cho HSG và tài năng Đức. Ở Đông Nam Á, có thể nói Singapore là quốc gia có nền GD chú trọng phát triển HSG, HS tài năng. Đặc biệt, năm 1984 lần đầu tiên Singapore thực hiện chương trình GD năng khiếu dành cho HSG. Như vậy, có thể nói hầu như tất cả các nước trên thế giới đều coi trọng vấn đề đào tạo và BDHSG trong chiến lược phát triển chương trình GD phổ thông.

Nhiều nước ghi riêng thành một mục dành cho HSG, một số nước coi đó là một dạng của GD đặc biệt hoặc chương trình đặc biệt. Việc thực hiện công tác phát hiện, BDHSG trong chiến lược phát triển ở các nước, nhất là các nước phát triển đã giúp cho các nước này có được nhiều nhà khoa học với tài năng nở rộ, góp phần quan trọng đưa đất nước của họ ngày càng phát triển. Ở nước ta Nhân dân ta có truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, truyền thống đó đã ghi dấu ấn sâu đậm trong mỗi người con Việt Nam. Chính vì thế, ở mọi nơi, mọi lúc, dù trong hoàn cảnh nào đi nữa, những người có “đức”, có “tài”, những HSG, những bậc hiền tài đều luôn được coi trọng.

Vấn đề bồi dưỡng người tài đã được nhiều triều đại Việt Nam coi là công việc hàng đầu của đất nước. Để tuyển chọn người hiền tài, từ xa xưa ông cha ta đã xây dựng nhiều hình thức thi cử như: Thi Hương, thi Hội, thi Đình… Trong cuốn sách “Nhân tài với tương lai đất nước” [25], tác giả Nguyễn Đắc Hưng đã tìm hiểu rất kỹ về nhân tài. Nhờ đó, chúng ta thấy rõ vai trò 10 quan trọng của nhân tài, chính sách thu hút đãi ngộ nhân tài của Việt Nam qua các thời kỳ như sau: - Thời vua Lê Thái Tổ, Nguyễn Trãi viết “Chiếu cầu hiền tài” hạ lệnh cho các quan từ Tam phẩm trở lên đều phải tiến cử một người, ai tiến cử đúng hiền tài được thưởng; người nào có tài mà bị khuất, không ai tiến cử thì được tự tiến cử. Hiền tài được tiến cử và tự tiến cử đều được vua trọng dụng.

- Vua Lê Thánh Tông cho phép tôn vinh việc học bằng các cuộc lễ xướng danh người thi đậu, lễ vinh quy bái tổ và nhất là lễ khắc tên lý lịch tiến sĩ vào bia đá Văn Miếu. Ông đã đẩy mạnh phát triển GD&ĐT nhân tài. - Thời Tây Sơn, vua Quang Trung đã ban “Chiếu học”, khẳng định: “Dựng nước lấy việc học làm đầu, trị nước chọn nhân tài làm gốc”. - Năm 1872, vua Minh Mạng ban chiếu có ghi: “Đạo trị nước phải lấy việc gây dựng nhân tài làm việc ưu tiên mà phương pháp gây dựng trước hết là phải nuôi dưỡng nhân tài”.

Coi trọng hiền tài đã trở thành truyền thống của dân tộc ta. Kế thừa và phát huy truyền thống đó, sau khi cách mạng tháng Tám thành công, ngày 20/11/1946, trong bài viết “Tìm người tài đức”, Hồ Chủ Tịch khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết, kiến thiết phải có người tài, trong số hai mươi triệu đồng bào chắc không thiếu gì người có tài, có đức”. Muốn có nhân tài phải “trồng”, phải chăm sóc, bồi dưỡng rất công phu mới gặt hái thành công. Thực tiễn quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho thấy dân tộc Việt Nam có tiềm năng, trí tuệ vô cùng phong phú.

Có điều chúng ta chưa phát hiện, chăm sóc, bồi dưỡng để có thể phát huy hết tiềm năng trí tuệ còn tiềm ẩn. Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp GD&ĐT, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài. Đặc biệt Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương khóa XI khẳng định: “Giáo là 11 quốc sách hàng đầu. Phát triển GD&ĐT nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.

Chuyển mạnh quá trình GD chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn”[16]. Trong những năm 60, 70 của Thế kỷ XX, việc phát hiện và bồi dưỡng những HS có tư chất thông minh, có kết quả vượt trội ở 2 bộ môn Toán, Văn được thực hiện ngay từ bậc tiểu học. Những HS này được tập trung để đào tạo riêng và tạo lên một hệ thống trường chuyên, lớp chọn trong cả nước. Rất nhiều những HS đã trở thành những nhà khoa học, doanh nhân, nhà QL thành đạt từ hệ thống trường chuyên, lớp chọn.

Tuy nhiên, việc thành lập các trường chuyên, lớp chọn từ bậc tiểu học và THCS đã ảnh hưởng lớn đến việc phát triển toàn diện của HS. Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành trung ương Đảng khóa VIII về định hướng chiến lược phát triển GD&ĐT trong thời kỳ CNH, HĐH và nhiệm vụ đến năm 2000 đã chỉ rõ “Không tổ chức lớp chọn ở các cấp học. Không tổ chức trường chuyên ở tiểu học và trung học cơ sở, trừ các trường năng khiếu về nghệ thuật và thể thao” [12] Việc phát hiện và BDHSG không phải vì thế mà bị xem nhẹ, công tác này trở thành trách nhiệm của mỗi nhà trường; HSG được tạo điều kiện phát huy tối đa năng lực bản thân; trong mỗi nhà trường, HSG trở thành những tấm gương sáng cho HS khác noi theo. Ngày 25/11/2011, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư số 56/2011/TT-BGDĐT về Quy chế thi chọn HSG cấp quốc gia, các địa phương cũng đã ban hành Quy chế thi chọn HSG cấp sơ sở.

Như vậy, việc phát hiện, BDHSG vẫn được thực hiện rộng khắp ở các cơ sở GD và việc công nhận HSG đã được thực hiện thông qua các Quy chế đã nêu trên.